Skip to main content

Full text of "Ioannes Lydus"

See other formats 




Google 





This 15 a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 


It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 


Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 


Usage guidelines 


Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work 15 expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 


We also ask that you: 


- Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 


- Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 


* Maintain attribution The Google *watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 


- Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book 15 in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 


About Google Book Search 


Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 


athttp://books.google.com/ 





— | TN — 


"ΝΠ ΠΑ — 


ΠΥ ΓΕ υΓλῦνυχι 





ANDOVER-HARVARD THEOLOGICAL LIBRARY 
MDOCCCCKX 
CAMBRIDGE, MASSACHUSETTS 


T4 


CORPUS, 
SCRIPTORUM HISTORIAE 
BYZANTINAE. 


EDITIO EMENDATIOR ET COPIOSIOR, 


CONSILIO 


B. G. NIEBUHRII C. F. ? 
INSTITUT A, | 
AUCTORITATE | 
ACADEMIAE LITTERARUM REGIAE 
 BORUSSICAE 


CONTINUATA. 


IOANNES LYDUS. 


BONNAE 
IMPENSIS RD. WEBERI 
MDCCCXXXVII. 


4 
" 
. 
"-" 
1 
a » 
^ 
i 
4." 
" LE" 
LI 
LJ 
a * & 
L4 
5 
-.- ^-^ 
* 
ΠῚ 





IOANNES LYDUS 


EX RECOOGNITIONE 


IMMANUELIS BEKKERLI. 


BONNAE 
IMPENSIS ED. WEBERI 
MDGGCCXXAZVi1I 








y 42.8 


CoRneusS 
Lypa4S 


CAROLI BENEDICTI HASE. οὐράν 
PROLOGUS 


IN LIBRUM IOANNIS LYDI 
DE MAGISTRATIBUS ROMANIS, 


SIVE 


COMMENTARIUS 


DE IOANNE LAURENTIO PHILADELPHENO LYDO 
EIUSQUE SCRIPTIS. 


COMMENTARII CONSPECTUS ET SUMMA. 


1. Institutum commentarii οἱ partitio. 
Sectio 1. De Ioannis Lydi vita. 


2. loannis Laurentii Lydi ortus, et quo pacto rem publicam capessi- 
verit. 8. Lydi senectus calamitosa. 4 rdi 

deperdita. — 5. Lydi scripta genwina quae exstant: 1) liber de Men- 
sibus, 2) liber de Magistratibus Romanis, 39) liber de Ostentis. 


Sectio 2. Fata scriptorum Lydi medio aevo. 


6. Liber de Ostentis a Thoophylacto Simocatta laudatus , a Boda Ve- 
nerabili partim Latine versus. 7. quare saeculis? et ὃ plerique sntereide- 
rint | codices. S. Photii patriarchae testimonium de Lydo. 9. quare 

de Lgdo Photius. 10. Leonis tie testimonium. "x Lalina 


versio huius loci emendata. — Constantini Porphyrogennetae testimonium de 
Lydo. 12. Suidae testimonium. 18. testimonium scholiastae Veneti, 


14. Codimi. 15. an loannes Scylitsa egerit de Lydo nostro. 


Sectio 8. Fragmenta scriptorum Lydi ante inventionem 
codicis Caseolini in bibliothecis passim exstantia. 
16 et 17. Epitome maior libri de Mensibus quot ἐπ codicibus ezstet. 
18. epitome minor. — 19. fragmenta uor libri de Ostentis. horum 
duo edita, 590. altera duo Graece incdita. 21. fragmentum unum libri 
de magistralibus, idque dubium. 


" HASII DE IOANNE LYDO 


Sectio &. Qui editionem horum fragmentorum adhuc 
aggressi sint. 


22. loannes Meursius, lanus Rutgersius, 23. Leo Allatius, 94. Io- 
sephus de luliis, 25. loannes de Burigny , Nicolaus Schow. 526. ambae 
epitomae libri de Mensibus et secundum fragmentum libri de Ostentis edita 
ex apographo Schowiano. 417. suspiciones ad. loca quaedam huius cdi- 
tionis. 


Sectio 5. De codice Caséolino atque de hac editione operis 
de magistratibus. 


28. Quo insperato casu coder Caseolinus in Graecia apud Cpolim sit 
reportus. — $9. quare non statim sit publici iuris factus. 80. mors Fil- 
loisonis, cui delatá erat Lydi editio. 81. liber de Magistratibus impen- 
dio εἰ manificentia viri illustris de Choiseul editus. 389. origo codicis 
Caseolini. 88. descriptio codicís Caseolini. 84. de eodem, et ex quali 
codice ductus sit. 85. condicio hodierna codicis Caseolini. 3536. editio 
libri de Ostentis ex eodem codice promissa. 


— 


1 Quo iamdudum percrebruit non modo in Gallia sed in Ger- 
mania quoque et in tota paene Europa literata, fore ut Ioannis 
Lydi inedita adhuc opera ex vetusto codice Cpoli deportato in 
lugem prodirent, quodque et probatum, maxime ἃ viris doctis 
compluribus est et optatum, id nunc praestatur. cumque vir ille 
nobilissimus, cui ea opera inventionis iure propria sunt facta 
quique illa nunc vulganda curat, rogavisset adolescentem lite- 

p. I1 rarum Graecarum studiosissimum, Dominicum Fuss , ut textum 
huius operis quam diligentissime corrigeret Latinaque interpre- 
tatione illustraret, pergratum mihi accidit ut ex mea quoque fa- 
cultate aliquid in hoo opus conferre nomenque meum tam lauda- 
bili incepto ascribere possem. electus enim a codicis domino eas 
partes suscepi, ut praefarer quae lectores scire maxime referret. 
quare quae in mentem veniebant cum librum perlegissem , ea 
scriptura persequi et in quinque partes dispertire coepi. harum 
primam tribui historiae auctoris, secundam fatis scriptorum Lydi 
medio aevo, tertiam elencho fragmentorum eius passim in bi- 
bliothecis exstantium. in quarta dixi qui quippiam eius edide- 
rint vel instituerint edere; in quinta quo inspereto casu opera 
eius in Graecia nuper reperta sint inque Gallia nuno vulgari coe- 
pt&. & Lydi vita igitur, ut praepositum est, ordiar, si prius 
tamen lectores oravero ut patiantur non solum magistratuum di- 


COMMENTARIUS. vi 


gnitatumque nova nomina, sed vocabula etiam cadentis iacen- 
tisve latinitatis (quibus nunc ideo utimur quod iis nullum fere 
apud probatos auctores prorsus respondeat) a me quoque, ne cui 
videar in verbis esse curiosior, hic duntaxat, ubi nihil periculi 
est, tanquam propria et usitata usurpari. 

Tametsi de vita quidem auctoris brevior esse potero, quod 2 
quae ad se pertinerent, ea in libro de Magistratibus fuse ipse P' 111 
persecutus est. ideo relegatis studiosis Lydi ad librum illum 
adque Zndicem rerum et verborum , hic summas rerum tan- 
tummodo capitulatim attingam, maxime, quantum fieri potest 
in re spinosa, temporum ratione constituta, ex Huberti Gi- 
phanii Commentar. de lustiniano imp. Noribergae 1640, 12, 
p. 178 sqq; Aegidii Perrini Vita Iustiniani Paris. 1576, 8; 
Harduini Numismatibus saeculi Iustinianei in Opp. Var. Am- 
stelod. 1733, fol. p. 461 — 547; inprimis vero ex Io. Petri 
de Ludewig Vita Iustiniani Magni, Halae Salicae 1731, 4, 
Frenciscique Balduini Iustiniano sive de Iure novo Commentario- 
rum libris 4, Halae 1728, 8, et ex Nioolei Alemanni excursu de 
Praefectorum Praetorio sub Iustiniano temporibus, in notis ad ed. 
Historiqe arcanae Procopii Lugdun. 1623, fol. p. 95 — 98; qui 
recusus est in ed. Reg. Prooopii tom. 2 parte poster. p. 159—161. 

IoANxwxs igitur Laurentius, ἃ patria Lydus dictus, quod co- 
gnomen apud scriptores fortuito magis quam ratione invaluit, na- 
tus est Philadelphniae in Asia proconsulari, Fl. Longino Fl. Fausto 
Iuniore VV. CC. coss., anno a Christo nato 490; parentibus, p. iv 
quantum conici potest, inter municipes suos looupletibus et ge- 
nerosis, primo et vigesimo aetatis anno, Christi 511, Felice 
Gallo Fl. Secundiano (ut fortasse scribendum est pro Secundino 
in P. Relandi Fastis, 'Traiect. Bat. 1715,8, p. 679, itemque apud 
reliquos eum oonsequentes: Lydus certe, de Magistrat. 8 26 
p. 218 22, habet Σεκουνδιανοῦ) coss. Cpolin demigravit, inque 
sacro palatio inter memoriales esse coepit, et quod tum otio abun- 
dabat, philosophiae praeceptore uti Agapio Atheniensi, Procli 
discipulo; de quo Suidas ed. Kuster. t. 1 p. 92. neque diu ta- 
men mansit in hoo statu. etenim per idem tempus Anastasius 
imperator praefectum praetorio iussit Zoticum Philadelphenum ; 
cuius persuasu et inductu aliam in re publica viam secutus est, 
initiis quidem tam prosperis ut in cohortem sive officium patroni 


vin HASH DE IOANNE LYDO 


receptus circa annum 512, ut videtur, celeriter non ad notarios 
modo praefecturae perveniret sed ad pecunias etiam permagnas, 
solidosque aureos conficeret e munere suo unius anni spatio ad 
mile; idque iuste ac legitime, quemadmodum ipse asseverat 
p.v 8 27 p. 219 19. nec minus commode ei cecidit quod in eodem 
officio tum agebat patruelis eius Ammianus, cuius consiliis atque 
officiis et alias saepe usus est et maxime in ducenda uxore tum 
copiosa (dotis videlicet centum librarum auri) tum etiam probata, 
qua 8 98 p.221 6 negat quicquam fuisse castius. ascendit interim 
ad primi chartularii locum , magno honore, neque unquam, ut 
8 27 p. 220 2 scribit, ulli habito; quod adiutores actuarii ad huno 
gradum promoventes eum ultro elegerunt stipendiumque an- 
nuum constituerunt solidorum 24, adlectis duobus aliis, iisque 
senibu$, qui pecunia oblata idem munus obtinuerant. idque, 
sive Zotici p. p. sive alius cuiuspiam Lydi patroni gratia tributum 
ei est, quod suspicor, seu vere, quod ipse vult intelligi, ob 
- . linguae Latinae perfectam scientiam, de qua praecipue gloriatur, 
et omnino ob multiplicem eius doctrinam, non solum honorabile 
ei fuit sed etiam quaestuosum. nam praeter personalia, quoti- 
diana, suggestiones, quas conscribebat nomine adiutorum , ope- 
ras et notariis et in secreto praefecturae -exceptoribus magnas 
dedit (v. ib. 8 97 p. 220 20), sicque si minus publicae, fami- 
liari certe rei compendioque suo maxime serviit. 
3 Ac hactenus quidem omnia ei ex sehtentia: verum videtar 
P- VI condicionis eius commutatio esse facta post a. 618, quo Anasta- 
sius Augustus mortem obiit, vel propter patronorum mortem re- 
cessumve & re publica, vel quod apud potentes homines sub- 
offendit, vel quod sub Iustiniano universa praefectura concursu 
calamitatum malaque quorundam administratione labefactata est 
atque convulsa. ita cursum quidem officiorum recte tenuit, sub 
praefeotis praet. his, Marino Syro a. 519, Appione Aegyptio 
8.520, Demosthene a. 591 (quem laudat 8 42 p.236 3), Theo- 
doro et Archelao a. 594, Mena a. 528, Atarbio ἃ. 599, Iuliano 
et Ioanne Cappadoce a. 580, Phoca et Basso a. 583, Ioanne 
Cappadoce iterum a. 534, 'Theodoto a. 541, Petro Barsame, 
Fl. Cyro, Areobindo, Gabriele, Diomede, Hephaesto, aliisque 
permultis, quod Iustinianus, ut fere fit, exhausto aerario reme- 
dium, quod in moderatione erat ac parsimonia, in crebra quae- 








COMMENTARIUS. IX 


rebat praefeetorym commutatione. δα augustalitatem quoque 
atque adeo progrediente aetate ad corniculum pervenit, qui erat 
militantium in scriniis gradus cum amplissimus tum etiam flo- 
rente praetorio maxime fructuosus: tribuebatur enim per annuum 
spatium, pro mihorum officiorum honeste decursorum praemio, p. vit 
hominibus bene meritis ac veteranis. sed Lydus, cum circa a. 
Christi 551 eo emersisset, praeter spem arnisit totum illud, quod 
erat spe devoratum, cornicularium lucrum. incidit enim in mi- 
serabilem eversionem officiorum maximamque perturbationem 
disciplinae veteris ac diminutionem vectigalium, eo usque ut cum 
antea cornicularius suo anno ex sola actorum subscriptione caperet 
non minus mille solidos, Lydus confirmet 8 95 p. 218 3 se nihil 
post diuturnos labores quam vanum nomen consecutum, neque 
& principe neque ex completionibus (quae erant pars stipendii 
corniculariis constituti) accepisse numum ullum, denique omnem 
fere vitae superioris fructum perdidisse. ita librum de Magistrati- 
bus conscripsit summo cum stomacho atque iracundia incredibili, 
querelisque totum refersit: vid. 8 12 p. 206 1, 207 23 et 208 12. 
nec ita multum videtur luctus levatus esse eius illo solatio, quod, 
si minus stipendio, gloria certe ac laude auctus est, cum a col- 
legis officiorum (8 27 p. 220 21 et p. 223 1) tum a praefectis 
ipsisque imperatoribus, idque maxime duobus decretis, altero 
pragmatico Tustiniani (8 29 p. 222 2), quo extollitur Lydi do- 
ctrina eximia, poética suavitudo, eruditio Latina, conferuntur p. vii 
beneficia quaedam, plura promittuntur, addito hortatu ut pluri- 
bus civibus porrigeret lucem ingenii; qua laude incensus per 
aliquod tempus est publice nescio quid professus, linguam Lati- 
nam, opinor, vel Graecam; altero honestae missionis (8 30 
p.293 15) anno 552, sedente in suggestu Hephaesto p. p., cum 
post annorum 40 mensium 4 militiam, transacto corniculo cingu- 
loque deposito, sexagesimo secundo aetatis anno in palatium 
transiret, iuribus annonisque emeritorum fruiturus. quo in otio 
ad scribendum totum se contulit, fere tempore eodem quo Pro- 
copius Caesariensis, imperante etiamtum Iustiniano. cui an su- 
perstes fuerit Iustinumque iuniorem, qui successit a. 565, atti- 
gerit, haud scio: fuisset tum annorum 78. quae quidem sub 
eius nomine servata sunt, ea certe omnia sub lustiniano scri- 
psit. 


X HASII DE IOANNE LYDO 


4 Profecto enim in huius principis aetatem aocommodare ali- 
quis possit illud poétae inediti et admodum elegantis: 
ὡς δὲ ϑαλασσαίοισιν ἐν οἴδμασι νῆσος ἀνίσχεε! — 
δαιδαλέη σταχύεσσι καὶ ἀμπελόεντι κορύμβῳ 
xal ϑαλερῷ λειμῶνι καὶ εὐδένδροισιν ἐρίπναις, 
τὴν δὲ παραπλώοντες ἐπολβίζουσεν ὁδῖται 
ἄλγεα βουκολέοντες ἀλικμήτοιο μερίμνηζξ. 

P. I cuius imaginis saepe mihi venit in mentem tam in hoo tempus 
intuenti, quod tanquam insula fortunata in mari infesto eniteat, 
quam in historiae Byzantinae studiosos, ex luce Iustinianei sae- 
culi in Heracliani caliginem subito incidentes. etenim ut sit 
quamvis vituperabilis Iustiniani aetas aliis rebus, oculos tamen 
perstringit obiecto splendore quodam non modo rei militaris sed 
etiam literarum: habuit poétas tolerabiles, philosophos non 
omnino delirantes, rerum scriptores etiam luculentos, quorum 
omnium in numero Lydum fortasse reponi oportet, quanquam 
quae carmine scripserit non superant: scripsisse tamen constat 
ex edicto imperatoris, p. 222 4, laudante suavitatem eius in 
poéticis. verum quae feliciter interciderunt aut latent, ea sina- 
mus quiescere. philosophiam Lydus certe attigit: vid. p. 219 4. 
an scriptis editis illustrerit, ambigi potest. nam quod illi adscri- 
bitur commentarius ἐπ Theophrastum de sensu et phantasia sive 
potius in locum ex libro quinto Physicorum "Theophrasti (v. 
Harles. Bibl. Graec. vol. 8 p. 444 et Catalog. Biblioth. Reg. 
Paris. 1739 fol. part. 2 p. 424), id aperte falsum est. commen- 
tarius enim ille, qui exstat in cod. nostro Regio 1954, estque 

p. x primo cusus a Victore Trincavello Venet. 1536 fol. una cum Ale- 
xandri Aphrodisiensis Quaestionibus, referri debet non ad Ly- 
dum nostrum sed ad Priscianum Lydum, qui simul cum Isidoro 
Damascio Simplicio aliisque antiquae religionis philosophis Athe- 
nis et unperio Iustiniani excessit, estque demum a. 533 a Chosroé 
Persarum rege in orbem Romanum reductus: v. Gibbon History 
of the decline and fall etc. vol. 4 London 1788, 4, p. 118 sq. 
isque Priscianus Lydus quanto facilius cum Lydo nostro confundi 
possit, quippe aequali suo et populari, hoc accuratius est ab eo 
distinguendus. venio ad historica scripta Lydi nostri, quorum 
duo sunt genera, altera, quae senex edidit, adhuo ex parte ex- 
stantia, altera ab adolescente composita, quae penitus evanue- 


COMMENTARIUS. Xi 


runt nec fortasse sunt unquam in vulgus prolata. et adolescens 
quidem scripsit 1) Jaudationem Zotici p. p. circa a. 5129, patrono 
tam probatam ut pro singulis versibus singulos solidos aureos de 
mensa praefecturae Lydo numeraret (vid. 8 27 p.219 21) reno- 
vata Caracallae in Oppianum Octaviaeque, ut ferunt, in P. Vir- 
gilium liberalitate. deinde Q) orationem in laudem Justiniani 
fug. habitam coram legatis amplissimi ordinis ex urbe ad comi- 
tatum missis (3 28 p.221 14). ab imperatore etiam scribere ius- 
sus est 3) Aistoríam prioris belli Persici, quod susceptum vel 
potius instauratum sub lustino post insignem Perozae ad Daram 
oppidum cladem (v. Procop. Pers. 1 18 sq. ed. Reg. Paris. 1662 
tom. 1 p. 35 —42) pace aperanto illa (eo enim Graeco nomine 
a Latinis quoque auctoribus nominatur) a. 638 terminatum est. 
quanquam non exploratum habeo exsecutum eum esse principis 
mandata illiusque belli historiam revera perscripsisse. nec, cum 
in aliis scriptis suis commemorandis quamvis multus sit, huius 
certe usquam meminit. nec hercules tantopere eam desideramus 
(si modo mediocre potest esse ullius antiquae historiae deside- 
rium), quod nobilis nobis scriptor praesto est Procopius, qui 
libro Persicorum primo prolixe satis eodem de bello nos edo- 
ceat. atque haec quidem Lydus aetate ineunte ac media: pro- 
vecta vero et extrema scripsit vel certe confecit illa. 

Dz MxxsrzBUs librum: ut ipse loquitur, τὴν περὶ μηνῶν dvy- 
γραφήν infra p. 179 7, sive τὴν περὶ μηνῶν πραγματείαν p.119 8 
et p. 169 7, τὰ περὶ μηνῶν p. 184 15 et p. 254 19, τὰ περὶ 
μηνῶν γραφέντα p. 127 22 et p. 178 1, «d περὶ μηνῶν τεϑέντα 
p. 128 17, τὸ περὶ μηνῶν p. 184 20. hunc distinxit (quantum 
ex epitomis iudicamus, quae solae supersunt) quattuor tomis, 
id est segmentis; inscripsit, ut Suidas auctor est ed. Kuster. 
tom. 2 p. 131, Gabrieli p. p.: vide supra p. x. hoc in libro, 
decurso totius anni spatio, festos populi Romani dies, quo quis- 
que mmodo quamve ob causam agitatus esset, ab initio rerum Ro- 
manarum usque ad Iustinianum Augustum diligenter persecutus 
est, idque ex idoneis auctoribus, cum Graecis permultis tum 
Latinis, Gavio Basso, Fonteio, Aquilino, Cincio, MVarrone, 
Maximo, Visellio, Apuleio, MMessala, Cornelio Labeone, Se- 
neca, Valente, Mummio, aliisque nunc vel omnino vel magna 
ex parte perditis. quem si superstitem esse fortuna voluisset, 


p. xi 


p. xi 


p. xui 


|. xiv 


xu HASII DE IOANNE LYDO 


non minus probaremus (opinor) in eo copiam et literas et scientiam 
rerum veterum, quam in Fastis POvidii, qui argumentum sibi 
simile sumpsit, varietatem et acumen et suavitatem ingenii. 
sed ille quidem liber totus interiit, extra duo in codice Caseolino 
servata folia, epitomasque praeterea item duas in bibliothecis 
passim exstantes Lipsiaeque a. 1794, 8, ex apographo Nicolai 
Schow, amplissimi viri atque doctissimi, typis descriptas. de 
quibus omnibus planius posthac dicam , itemque de secundo Lydi 
Opere, DE MAGISTRATIDUS REI PUBLICAE ROMANAE, περὶ ἀρχῶν 
τῆς Ῥωμαίων πολιτείας, libris tribus post commentarios de Men- 
sibus vulgato. id opus antequam hac editione typis mandatum 
est, per annos fere 800 delituit in uno solo (opinor) eoque male 
affecto codice , neo quicquam propius est factum quam ut prorsus 
occideret. tertium autem opus est post illa duo scriptum, p& 
OsTENTIS, περὶ διοσημειῶν. aeque ineditum praeter pauca quae- 
dam; quo quicquid de aruspicina fulguralique populi Romani 
disciplina et universe de scientia auguratus doctrinaque Tusca 
tempore lustiniani disci scirique poterat, quantumcunque erat, 
illud totum Lydus contulit. qui liber quo est magis abstrusarum 
novarumque rerum plenus adque priscas populi Romani caeri- 
inonias religionumque sanctitates intimas noscendas utilis, eo 
maiorem desiderat in legentibus dubitationem et acumen, quo 
novae post D. Augustum per gentes fusae superstitiones ab anti- 
quissimis rei publicae institutis Etruscorumque praeceptis recte 
distinguantur. nec dissimulo omnino me dolere quod tam sero 
Lydus ad scribendos hos libros se applicaverit, annos natus am- 
plius 60, labefactata iam ac vacillante memoriola, cuius immi- 
nutio cum in omni scriptore est incommoda, tum maxime in eo 
qui reconditas inque vulgus ignotas res unus tractet. adde illud, 
veteres, si quando in scribendo aliorum verba afferrent, memo- 
riter plerumque nec ullo evoluto volumine ea loca esse iu sua 
transferre scripta solitos, sententiae multo magis quam vocabu- 
lorum habita ratione. quae consuetudo tametsi saepe trepidatio- 
nem doctis perturbationemque attulit, tamen ut universe summa 
codicum inopia et caritate totaque studiorum et vitae ratione ex- 
cusari, ita in iis praesertim auctoribus absque magno metu ferri 
potest qui mente acri et vigente libros ediderunt suos. Lydum 
autem, obliviosum ao desperetum senem, fateor pessun ea ad- 


COMMENTARIUS.  — xn 


misisse quae relecto Virgilio Lucano Persio aoocuratius poni 
aptiusque potuissent. — | 

Agnovit tamen et ipsius saeculum id quod est in illo, ma- 6 
gnum studium rerum veterum, multam industriam, orationem 
literatae senectutis plenam; et Theophylactus Simocatta, qui 
post a. 628 de rebus Mauricii Caesaris scripsit, auctoritatem iam 
quandam videtur libro de Ostentis adiungere. verba eius haeo 
sunt, Hist. ed. Reg. p. 186 B: περὶ δὲ τῶν ἀνθρωπομόρφων καὶ p. xv 
ἹΝειλώῴων ξωώων καὶ τοῖς πάλαι ἱστόρηται. τίνος δὲ σημαντικὸν ἡ 
τούτων ἐνδημία καϑέστηκεν, εἰπεῖν ἐθάρρησεν ὁ “υδός, τῶν ἄλ- 
λων λίαν νεώτερος καϑεστώς, ὃς κατὰ τοὺς χρόνους ἐγνωρίζετο 
Ἰουστινιανοῦ τοῦ αὐτοκράτορος. ad quem locum in cod. Graeco 
Vaticano 977, nuper Parisios translato, in quo Theophylacti hi- 
storia continetur cum scholiis ineditis, haec leguntur: σημείωσαε 
ὅτι ὁ Δυδός, ὁ περὶ κομητῶν καὶ ἔριδος xal λοιπῶν περὶ τὸν ἀέρα 
παϑῶν ἑρμηνεύσας, dv τοῖς χρόνοις ἦν Ἰουστινιανοῦ τοῦ αὐτοκρά- 
τορος. 80 sub finem eiusdem saeculi vel trans oceanum usque 
penetrasse Lydi volumina Beda Venerabilis in Britannia argu- 
mento est, qui partem libri de Ostentis contractam Latineque 
versam ante a. 735 sub titulo edidit: Libellus de tonitruis, ad 
-Herenfridum , Opp. omn. ed. Colon. Agripp. tom. 1, 1612, fol. 
column. 387 — 390; quem Herenfridum in praefatione rogat ut 
ancora sancti sermonis vestri fideliumque vestrorum hoc opuscu- 
lur ex sermone a fideli vestro in. Latinum translatum, omni- 
modis ab invidorum inimicorumwe detractionibus stabilitum at- 
que illaesum permanere faciatis. quo in loco pro verbis ex ser- 
mone scribe ex Graeco, sive ex Graeco sermone. deprompta 
autem ea esse ex libro de Ostentis, quod iam IAFabricius conie- 
cerat (Biblioth. Latin. med. et inf, aetatis, ed. Mansi t. 1 Patav. p. xvi 
1754, 4, p. 186), ipsemet cognovi instituta collatione: item 
animadverti opuscula proxime sequentia, Pronostica temporum 
et De praecognitione copiae aut paupertatis futurae (Opp. Bedae 
tom. 1 col. 390 — 391), indidem manare, praeter pauca quae 
vel male intellexit vel aliunde cursim arripuit Beda. sed haec 
alias pluribus: nunc quae Lydo medio aevo fortuna obtigerit, 
porro videamus. 

Successerunt enim Heraclio Augusto exstincto turbulenta illa 7 
ac deplorata saecula, cum subito coorti Arabes Syriam Aegyptum 


xiv HASH DE IOANNE LYDO 


Africam Siciliam armis obtinerent, reliquasque populi Komani 
provincias incursibus factis exinanirent. quem gravissimum lite- 
risque nostris prope fatalem casum summi homines iudicioque 
eruditissimi, IIReiske, YThBuhle aliique, califarum sultano- 
rumque liberalitate ac beneficentia quodammodo levatum esse 
opinati sunt, idque scriptis editis exposuerunt: 126 principibus 
JMuhamedanis qui aut ab eruditione aut amore literarum et li- 
teratorum claruerunt, Lipsiae 1747, 4. De studii Graecarum 
p. xvii Jiterarum apud. Arcabes initiis et rationibus. | Comment. Societ. 
Scient. reg. Gottingens. vol. 2 p. 216. verum ut iam maxima 
fuerit in quibusdam Mohamedanorum regibus benignitas, maxima 
rerum suarum scientia, sicut fuit, tamen studia et artes, quae 
erant Graecis monumentis disciplinisque tota Asiá iam ab Ale- 
xandri M. temporibus tradita ac conservata, necessario novis re- 
ligionibus studiis moribus inductis graviter sunt affecta; quibus 
semel sublatis et Arabica lingua indies latius fundi, et Graeca 
priünum ex optimatum, post etiam omnino ex usu consuetudine- 
que hominum evanescere inque pauca Palaestinae Phoenices Sy- 
riae interamnis monasteria compingi coepit. fit ením hoc in vi- 
ctis nationibus, ut ad vincentium sermonem libentius se appli- 
cent, neo magis in lingua quam in libertate patria tuenda acres 
videantur. qua in conversione magnam librorum Graecorum fa- 
ctam iacturam accurate explicaverunt AHHeeren, GescAicAte des 
Studiums der classischen Literatur vol. 1, Gottingae 1797, 8, 
p. 98, et IGEichhorn, Geschichte der Literatur vol. 1, Gottin- 
gae 1805, 8, p. 562; idemque uno Ioannis Epiphaniensis exem- 
plo potest demonstrari. is Ioannes, qui fuit Agathiae Scholia- 
p. xvn stae Evagriique Epiphaniensis aequalis, ab isto laudatur in ex- 
tremo libro quinto Histor. Ecclesiast. ed. Vales. p. 442 D, quo ex 
loco patet sub a. 593, cum haec scriberet Evagrius, Agathiam 
ac Ioannem nondum vulgasse suos libros. edidit tamen postea 
historiam loannes, qua fugam Chosrois ir, illius quem Cosru 
Pervis barbare appellant, eiusque reductionem in regnum a. 591 
ἃ Mauricio Caesare factam subtiliter erat persecutus; eamque hi- 
storiam TTheophylactum Simocattam suspicor secutum esse libro 
& et 5 in digressione de Chosrois fuga ac reditu. atenim evenit 
Ioanni id quod Lydo aliisque multis, ut Arabibus in eos ipsos 
actus effervescentibus, ubi pleraque eius exemplaria exstitisse 





COMMENTARIUS. Xv 


credibile est, illa fere omnia interiremt. aocedit, quod copiosa 
excerpta in Theophylacti historiam ex Ioannea tralata homines 
ad hano describendam segniores reddere debuerunt. ita eius 
codices paulatim evanuerunt, praeter duos: horum alterum saec. 
12 Cpoli inter Annae Comnenae manus fuisse video, quae inter- 
dum totos locos loannis, ut est sententiosus scriptor, usurpavit, 
eosque totidem verbis in narrationem furtim transtulit suam; al- 
terum ipse deprehendi inter Vaticanos codd. Graecos Parisios 
transvectos, charta cariosa saec. 13 scriptum. quo in codice p. xrx 
quem solum atque unum superesse arbitror, aegre fero nihil 
quam primum operis τόμον superare, nec illun quidem inte- 
grum. ipsum auctorem alii cam Ioanne Antiocheno Scholastico 
patriarcha Cpolitano confuderunt, 611} cum Ioanne Malela, alii 
aliter; nec reperire potuj qui distinctius de illo ageret quam 
Henr. Vales. ed. Evagrii Annotat. p. 122: quippe Fabricius ipse 
Biblioth. Graec. vol. 6 p. 686 eum Ioannem Antiochenum nomi- 
nat, quasi vero Evagrius ( qui in loco ibi a Fabricio allato Ioan- 
nem appellet civem suum) Antiochia fuerit, non Epiphania. 
Verum haeo de Ioanne breviter perstrinxi, ut quemadmo- 8 

dum Orientalium provinciarum saeculo 7 amissione libri complu- 
rmi simul evanuerint, uno exemplo explicarem. nec minus 
Lydi multa exemplaria eodem incendio conflagrare necesse fuit, 
praesertim si reputemus Syriam et Aegyptum, tum semper tum 
maxime sexto septimoque saeculo, receptacula fuisse magicae 
fatidicaeque disciplinae, philosophisque et astrologis refertas, 
certatim conquirentibus mathematicos ac fulgurales libros. ita 
raritatis codicum Lydi Arabicus tumultus videtur una esse causa; p. xx 
altera fortasse, quod auctor suspectus esset de religione: capita 
enim eius ex aruspicina sclentiaque augurali petita offendisse ho- 
minum animos infra patebit p. xxr et xxiv e Photii Leonisque 
Caesaris locis; quae quidem invidia quosdam, qui in monasteriis 
codices describebant, promptiores fortasse reddidit ad exstin- 
guendam eius memoriam quei ad propagandam. tertia causa 
raritatis codicum Lydi est excerpendi studium, quod invaserat 
Graecos, ut quo quis esset magis varius et quaestionum plenus 
liber, eo maiorem brevíantium turbam allectaret; qui quanta li- 
leris nostris detrimenta importarint, cum factis deflorationibus, 
ut illorum verbo utar, ipsa opera negligerentur, post Iustum 


XVI HASII DE IOANNE LYDO ^, 


Lipsium (Var, Lect. lib. 8 c. 27 Opp. ed. Antverp. fol. t. 1 
p. 63) multi sunt conquesti. sed priusquam recagnosoem quot 
epitomae ex tribus Lydi libris saeculo 9 et deinceps confectae 
nostris in bibliothecis passim extent, ut magis appareat quo 
pacto una cum aetatibus hominum Lydi scripta sensim evanue- 
rint, auctores Graecos, qui etiam post tumultum Arsbicum Lydi 
mentionem fecerunt, conservatis temporibus uno in conspectu 

p. xxi hic omnes ponam. sunt autem opinor hi sex, Photius, Leo et 
Constantinus Caesares, Suidas, scholiasta Venetus in Homerum, 
et fortasse Codinus. horum Photius, cum a Michaéle Caesare 
eius nominis tertio ante a. 858 Bagdadum ad Arabes missus bi- 
bliothecam ibi scriberet suam, in ea (ood. 180 ed. Hoeschel. 
Genevae Paul. Stephan. 1611 ool 405) trium liberum Lydi 
meminit, loco nobili, iam a Fabricio (Biblioth. Latin. t. 3 ed. 
Ernest. Lipsiae 1774, 8, p. 105) laudato. verba Photii haec 
sunt: ᾿δνεγνώσθησαν (cod. Reg. 1296 saec. 14, nondum colla- 
tus, item codex biblioth. S. Marci No. 451, nunc ad nos trans- 
latus, habent ᾿Δνεγνώσθη: Reg. antem 1266, omnium quos ha- 
bemus optimae notae, est hac parte mancus) Ἰωάννου davors- 
τίου. Φιλαδελφέως τοῦ Auooſ πραγματεῖαι τρεῖς, περὶ 4Διοσημείων 
(sic), περὶ Μηνῶν, περὶ ᾿Αρχῶν πολιτικῶν. ἀλλ᾽ ἡ μὲν περὶ 
Διοσημείων, ὅσα γε κατ᾽ ἐμὴν κρίσιν καὶ πεῖραν, οὐδὲν ἢ ἐπ᾿ 
ὀλίγον διενήνοχε μύϑων᾽ ἡ δὲ περὶ Μηνώῶν, ei καὶ πολὺ τὸ ἄχρη- 
στον ἔχει, ἀλλ᾽ οὖν πρὸς τὴν τῆς ἀρχαιύτητος μάϑησιν ἐπίχαρί τε 
(f. τι) καὶ λίαν χρειῶδες. ἡ δὲ περὶ πολιτικῶν ἀρχῶν τοῖς περὶ 
sd τοιαῦτα μάλιστα φιλοτιμουμένοις οὐκ ἄκομψον παρέχεται τὴν 
ἱστορίαν. 

9 Idem Photius postquam de Lydi dicendi genere iudioium 

p. xi subiunxit suum, pergit in huno modum, col. 408: ἐσερατεύσατο 
δ᾽ οὗτος ὁ ἀνὴρ ὑπὸ τοῖς ὑπάρχοις, ἄγων ἡλικίας xa, ἔτη δὲ m 
δικολόγος ὦν, εἶτα καὶ ματρικουλάριος (f. κορνικουλάριος)" μεθ᾽ 
ὃν χρόνον καὶ τὰς εἰρημένας λέγει συγγράψαι πραγματείας, καὶ 
τῆς βασιλικῆς αὐλῆς ψήφῳ βασιλέως ἀξιωϑῆναι. χρόνος δέ, καθ᾽ 
ὃν οὗτος ἐβίω, ᾿δναστασίου ἥπτετο τῆς βασιλείας καὶ τὴν Ἰουστί- 
vov ἑἐπεραίου, μετρῶν καὶ τοῦ μετ᾽ ἐκεῖνον Ἰουστινιανοῦ. τὴν ὃὲ 
ϑρησκείαν ὁ ἀνὴρ ἔοικε δεισιδαίμων εἶναι" σέβεται μὲν τὰ Ἑλλη- 
vov xal Ouetu, ϑειάζει δὲ καὶ τὰ ἡμέτερα, μὴ διδοὺς τοῖς ἀνα- 
γινώσκουσιν ἐκ τοῦ ῥάστου συμβαλεῖν πότερον οὕτω νομέζων Gua- 





COMMENTARIUS. Xvu 


ξεε ἢ ὡς ἐπὶ σκηνῆς. quod universum iudicium sí cui durius vi- 
deatur, reputet is secum Photium, ut erat natura asper atque 
invidus, ne patribus quidem pepercisse; multum esse in S. Ioan- 
nis Chrysostomi criminibus peroensendis; S. Irenaeo falsas ar- 
gumentationes, Gregorio Nysseno distributionem parum aptam, 
aliis alia obiecisse, eoque nomine iam a theologis saeculi supe- 
rioris minus esse probatum. potuisse denique eum qui grandes 
ac perfectos scriptores integros legeret, Ctesiam, Theopompum, 
" Agatharchidem, Memnonem, Polybium, Diodorum Siculum, 
Dionysium Helicarnassensem , Appianum, Arrianum, in tanta 
optimorum copia eos qui sunt secundo, loco despicere. nos au- 
tem, qui antiquis illis aut omnino aut megna ex parte caremus, 
utinam quomodo nunc Lydi, sic mox Nonnosi, Iulii Africani, p. xtu 
Prexagorae, Cephalaeonis, Eunapii, Malchi, Candidi Isauri, 
Olympiedori, Dexippi, Phlegontis Tralliani, Pamphilae, Co- 
nonis, Helladii eruditas uberrimasque historias insperato casu in 
lucem proferri videremus: profecto et magna esset nostra in illis 
legendis voluptas, nec desideraretur moderatio in iudicandis. 
Leonis autem de Lydo locus exstat in Tacticis illius ter im- 10 
pressis, primo Latine tantum, ex versione Checi, Basileae, 
1554, 19. ibi in extremo epilogo operis, pagina non notata 
(quod paginis editionis suae nullos adiecit numeros Checus), vi- 
detur libri de Ostentis mentio fieri. post eadem "Tactica Graece 
edidit Ioannes Meursius, Lugduni Batav. 1612, 4, adiuncta Checi 
Latina versione: ibi tamen nomen mentioque Lydi plane e Graeco 
excidit. postremo eadem vulgavit Ioannes Lami sexto Opp. Meur- 
sianorum volumine, Florentiae, 1746, fol. ex Laurentiano bi. 
bliothecae Mediceae cod., multis quidem locis emendata, minus 
tamen in nostro: is ibi, col. 917, sio se habet: τὴν δὲ ἀστρονο- 
μίαν of περὶ τὰ μετέωρα σχολάζονται (f. σχολάζοντες ), σοφίᾳ τὰ 
καὶ ἐπιστήμῃ τῆς τῶν ἀστέρων ψηφοφορίας διαφέρονται (f. δια-. 
φέροντες), περί τε τὸν Πτολεμαίου κανόνα καὶ περὶ τὴν αὐτοῦ p. xxiv. 
λεγομένην Τετράβιβλον καὶ περὶ ἕτερά τινα τῶν Χαλδαϊκωῶν παρα- 
σημειώσεων, προσέτι δὲ καὶ τὴν τοῦ ᾿Δράτου περὶ τῶν Φαινομέ- 
vov διαγόρευσιν ... Ἰωάννου τοῦ Δυδοῦ καϑημερινήν ve καὶ μη- 
ψιαίαν παρατήρησιν. τὰ δὲ τῆς γενεϑλιαλογίας ὅσου ἐν τοῖς εἰρη- 
μένοις παρέσπαρται, dg ἀπόβλητα τῆς τοῦ ϑεοῦ ἐκκλησίας ἡ ἡμε- 
τέρα ἀποτρέπεται βασιλεία. cui textui adiecit Lami antiquam 
loannes Lydus. Mu 


XVI HASII DE IOANNE LYDO " 


Lipsium (Var. Lect. lib. 8. c. 27 Opp. ed. Antverp. fol. t. 1 
p- 63) multi sunt conquesti. sed prinsquam recagnosoam quot 
epitomae ex tribus Lydi libris saeculo 9 et deinceps confectae 
mostris in bibliothecis passim extent, ut magis apparest quo 
pecto una cum aetatibus hominum Lydi scripta sensim eyanue— 
rint, auctores Graecos, qui etiam post tumultum Arabicum Lydi 
maentionem fecerunt, conservatis temporibus uno in conspectu 
Ρ- XXi hic omees ponam. sunt autem opinor hi sex, Photius, Leo et 
Constantinus Caesares, Suidas, scholiasta Venetus in Homerum, 
et fortasse Codinus. horum Photius, cum ἃ Michaéle Caesare 
eius nominis tertio ante ἃ. 858 Bagdadum ad Arabes missus bi- 
bliothecam ibi scriberet suam, in ea (ood. 180 ed. Hoeschel. 
Genevae Panl. Stephan. 1611 cool 405) trium librorum Lydi 
meminit, loco mobili, iam a Fabricio (Biblioth. Latin. t. 8 ed. 
Ernest. Lipsiae 1774, 8, p. 105) laudato. verba Photii haec 
sunt: ᾿δνιγνώσθησαν (cod. Reg. 1226 saec. 14, nondum colla- 
tes, item codex biblioth. S8. Marci No. 451, nunc ad nos trans- 
latus, habent ᾿δνεγνώσθη: Reg. autem 1966, omnium quos ha- 
bemms optimae notae, est hac parte mancus) Ἰωάννου Zfovoev- 
τίου διλαδελφέως τοῦ "vios πραγματεῖαι τρεῖς, περὶ Διοσημείων 
(4.2), m δέν. περὶ ᾿Δρχῶν πολιτικῶν. ἀλλ᾽ ἡ μὲν sept 
dios A κατ᾽ ἐμὴν κρίσιν καὶ πεῖραν, οὐδὲν Ἶ E i 
* 4| δὲ περὶ “Μηνῶν, εἶ καὶ πολὺ τὸ ἄχρη-- 
'ν πρὸς τὴν τῆς ἀρχαιότητος μάθησιν ἐπέχαρέ τε 
"1. " δὲ περὶ πολιτικῶν «ἀρχῶν τοῖς περὶ 


— PIN οὐκ ἄκομψον παρέχεται τὴν 




















» 1 


1 de Lydi dicendi genere iudicium 
Em col. 408: ἐστρατεύσατο 
, ἄγων ἡλικίας κα, ἔτη δὲ μ μ 
ἰουλάριος (f. κορνικουλάριος )" μεθ᾽ 
| My E spe πραγματείας, καὶ 
ng ἀξιωθῆναι. χρόνος δέ, καϑ᾽ 
τῆς fac καὶ τὴν Ἰουσεί- | 
Ἰουστινιανοῦ, τὴν δὲ 

μὲν τὰ Ἑμή- 

διδοὺς τοῖς ἀνα- 


B νομίξων ϑειά- 





COMMENTARIUS. xvu 


in ἢ ὡς ἐπὶ σχηνῆς. quod universum iudicium sí cui durius vi- 
deatur, reputet is secum Photium, ut erat natura asper atque 
invidus, ne patribus quidem pepercisse; multum esse in S. Ioan- 
nis Chrysostomi criminibus percensendis; S. Irenaeo falsas ar- 
gumentationes, Gregorio Nysseno distributionem parum aptam, 
aliis alia obiecisse, eoque nomine iam ἃ theologis saeculi supe- 
rioris minus esse probatum. potuisse denique eum qui grandes 
ac perfectos scriptores integros legeret, Ctesiam, Theopompum, 
Agatharchidem, Memnonem, Polybium, Diodorum Siculum, 
Dionysium Helicarnassensem , Appianum, Arrianum, in tanta 
optimorum copia eos qui sunt secundo,loco despicere. nos au- 
tem , qui antiquis illis aut omnino aut magna ex parte caremus, 
utinam quomodo nunc Lydi, sic mox Nonnosi, Iulii Africani, p. xti 
Praxagorae, Cephalaeonis, Eunapii, Melchi, Candidi Isauri, 
Olympioedori, Dexippi, Phlegontis Tralliani, Pamphilae, Co- 
nonis, Helladii eruditas uberrimasque historias insperato casu in 
lucem proferri videremus: profecto et magna esset nostra in illis 
legendis voluptas, nec desideraretur moderetio in judicandis. 

Leonis autem de Lydo locus exstat in Tacticis illius ter im- 10 
pressis, primo Latine tontum, ex versione Checi, Basileae, 
1554, 19. ibi in extremo epilogo operis, pagina non notata 
(quod paginis editionis suae nullos adiecit numeros Checus), vi- 
detur libri de Ostentis mentio fieri, post eadem Tactica Graeoe 
edidit loannes Meursius, Lugduni Batav. 1612, 4, adiuncta Checi 
Latina versione: ibi tamen nomen mentioque Lydi plane e Graeco 
excidit. postremo eadem vulgavit Ioannes Lami sexto Opp. Meur- 
siamorum volumine, Florentiae , 1746, fol. ex Laurentiano bi. 
bliothecae Medicene cod., multis quidem locis emendata, minus 
ἴστε im mostro: is ibi, col. 917, sio se habet: τὴν δὲ ἀστρονο- 
plav of περὶ τὰ μετέωρα σχολάξονται (f. σχολάζοντες ), σοφίᾳ τὰ 
καὶ ἐπιστήμῃ τῆς τῶν ἀστέρων ψηφοφορίας διαφέρονται ( Óm- . 

φέροντες ), περί τὲ τὸν Πτολεμαίου κανόνα καὶ περὶ τὴν αὐτοῦ p. xxiv: 
Δεγυμένην Τετρόβιβλον καὶ περὶ ἕτερά τινα τῶν Χαλδαϊκῶν παρα- 
σημειώσεων, προσέτι δὲ καὶ τὴν τοῦ ᾿Δράτου περὶ τῶν Φαινομέ- 
νῶν διαγόρευσιν -. . Ἰωάννου τοῦ “Δυδοῦ καϑημερινήν τὸ καὶ μη- 
υνἱαΐὰν παρατήρησιν. τὰ δὲ τῆς γενεϑλιαλογίας ὅ ὅσου ἐν τοῖς sioy- 

) τ παρέσπαρται, ὡς ἀπόβλητα τῆς τοῦ ϑεοῦ ἐκκλησίας ἡ ἡμε- 
δποτρέπεταιε βασιλεία. cui textui adiecit Lomi apntiquar- 
* Lydus. 


XVHI HASII DE IOANNE LYDO 


illam íam a Nicolao Rigaltio Antonioque Possevino ( Harles. Bibl, 
Gr. vol. 7 p. 702) vituperatam Checi versionem, eiusmodi: zs 
astrorum ratione (supple consuli debent aut tale aliquid) qui 
caelestia corpora scrutati sunt, quique im astrorum, ortu atque 
obitu , conversionibus planetarum operam suam collocant , qui 
Ptolemaeum diligenter cognoscunt , et Chaldaicas quasdam ob- 
servationes, Arati Φαινόμενα, Joannis Lydi diurnam menstruam- 
que observationem tenent. — genethlialogias autem, quae üs in li- 
bris sparsae sunt et ab ecclesia dei reiiciuntur , nos nostro quoque 
regno expellimus. 

11 Quae sunt, ut levissime dicam, mire versa. debuissent 
sio: in astrorum ratione, qui caelestibus rebus operam dant, do- 
ctrinaque et scientia siderei. computi praestant , et in, Expedito 
Ptolemaei canone, in Quadripartito quod vocant eius, in certis 

p. xxv alis Chaldaeorum notationibus, ad haec in Aruti /4pparentium 
descriptione (hic aliquid deest, ut Lami indicat): Joannis Lydi 
quotidiana menstruaque observatione. quaecunque vero ex ge- 
nethiiologia (sic enim hano vocem Vitruvius lib. 9 c. 4 ed. 
Rod. Berolini 1800, 4, p. 219) sunt in Ais quos diximus libris 
aspersa, ea, ut reiecta ab ecclesia dei, aversatur maiestas nostra. 
etenim recte observavit Ioannes Suicerus (in Thesauro Ecclesia- 
stico, t. 1, Amstelaed. 1682, fol. column. 669) vocem βασιλὲία 
iam inde ἃ Constantinianis temporibus usque ad perditam Grae- 
ciam propriam fuisse imperatorum Orientelium appellationem, 
ita ut ipsi de se ἡ ἡμετέρα βασιλεία sive ἡ βασιλεία μοῦ, alii ad 
illos ἡ βασιλεία σοῦ. sic, ut omittam exempla a Saicero citata, 
S. Cyrillus Hierosolymitanus ad Constantium Caes. Cateches. ed. 
Prevot. Paris. 1608, 4, p. 549, et S. Chrysostomus de statuis 
Opp. ed. Savil. t. 6 Etonae 1612, fol. p. 602 lin. 18, πρὸς τὴν 
σὴν βασιλείαν : item Georgius Alexandrinus in vita Chrysost. 
Opp. Chrysost. ed. cit. t. 8 p. 231 lin. 5: τῷ προστάγματι τῆς σῆς 
βασιλείας. lia exempla habet Duoangius Glossar. Graec. t. 1 
Lugd. 1688, fol. col. 179. quam significationem verbi βασιλεία 
miror multis non in mentem venisse interpretibus, velut Checo 

p. xxvr hoc loco; item Conrado Rittershusio in versione S. Isidori Pelu- 
siotae lib. 4 epist. 143 ed. Paris. 1688, fol. p. 493 B, ubi verba 
καὶ τὴν ἐν κυρίῳ ὑγείαν καὶ σωτηρίαν τῆς εὐσεβοῦς ὑμῶν βασι- 

(ac, hoo est integram in domino valetudinem salutemque piae 


COMMENTARIUS. XIX 


maiestatis vestrae, reddidit: necnon sanitatem et salutem pii ve- 
stri imperii. item Richardo Montacutio in celebrata epistola 
quam Divi luliani volunt esse, Opp. S. Besil. t. 2 Paris. 1618, 
fol. p. 993 A: ἅπερ τῇ ἐμῇ βασιλείᾳ ἁρμόζει, sive ut in Bene- 
dictin. ed. legitur Opp. 8. Basil. t. 3 Paris. 1750, fol. p. 193 B: 
&xto τῇ ἐμῇ πρέπει βασιλείᾳ. sed ut revertar ad Leonis locum, 
videor mihi inde perspicere primum, Lydi librum de Ostentis 
Cpoli apud mathematicos neque improbatum fuisse illis tempo- 
ribus nec fortasse tantopere infrequentem: nam nominatur com- 
muniter cum Quadripartito Ptolemaei Phaenomenisque Arati, fre- 
quentissimis sane in bibliothecis tum cum haeo scriberet Leo, 
qui imperator factus est anno 886. neque sequenti saeculo li- 
brum de Magistratibus ex usu manibusque hominum prorsus eva- 
nuisse, auctor est Leonis filius, Constantinus Porphyrogenneta, 
qui imperavit ab anno 912 ad annum 959. | namque eius memi- 
nit in libro de Thematibus, novissime edito in Anselmi Banduri p. xxvii 
imper. Orientali, t. 1, Paris. 1711, fol. p. 5 B, lib. 1 c. 2: 
of δὲ λεγόμενοι Τουρμάρχαι εἰς ὑπουργίαν τῶν στρατηγῶν ἐτάχθη- 
σαν" σημαίνει δὲ τὸ τοιοῦτον ἀξίωμα τὸν ἔχοντα ὑφ᾽ favrov στρα- 
τιύτας τοξοφόρους πεντακοσίους καὶ πελταστὰς τριακοσίους καὶ 
δεξιολάβους ἑκατόν" οὕτως γὰρ κεῖται ἐν τῇ βίβλῳ Ἰωάννου Φιλα- 
δελφέως τοῦ καλουμένου “υδοῦ. δὰ quem locum vide Bauduri 
notas imper. Orient. t. 2 p. 6. locum autem ex libro de Magi- 
stratibus depromptum esse nihil dubito, quanquam hodie ibi non 
supersit: verum suspicor fuisse in duobus foliis illis quae in co- 
dice inter fol. 48 — 44, post descriptionem legionis, ed. p. 84, 
reseota sunt. 

Venio ad Suidae testimonium de Lydo, ed. Kuster. Canta- 10 
brigiae 1705, fol. p. 181; quod cum scholiastae Veneti Codini- 
que loco huc reieci, quoniam Photio Leoni Constantino definitum 
tempus est quo quisque scripserit, saeculum 9 et 10, Suidae, ᾿ 
scholiastae Veneto ao Codino non item. nam Suidas ut exsti- 
terit 10 vel 11 vel 12 vel quolibet saeculo, illud certum est, 
eum ipsius tum reliqua magna lexica, quae sunt generis eius- 
dem, ἃ tot possessoribus progressu temporum aucta suppleta 
confusa esse, ut iam in illis quem constet a primo lexici auctore 
proficisci locum vix inveniamus. quando igitur relata est in p. xxvi 
Suidam haec de Lydo glossa? utique ante saec. 18: nam habe- 


XX HASII DE IOANNE LYDO 


mus in bibliotheca codicem Suidae id aetatis, ubi hio locus le- 
gitur; qui codex est praestantissimus ille a Kustero nobilitetus, 
olim No. 1852, nunc inter mss Graecos 2625. locus autem est 
in ed. Kuster. ad huno modum: Ἰωάννης Φιλαδελφευς “Δυδός. 
οὗτος ἔγραψε περὶ μηνῶν βιβλίον αἱ καὶ περὶ Διοσημειῶν ἕτερον 
καὶ ἄλλων τινῶν ὑποθέσεων μαθηματικῶν. προσομιλεῖ δὲ ταῦτα 
Ταβριήλῳ τινὶ ὑπάρχῳ. quo ex looo duo intelligi licet, primo 
librum de Magistratibus iam tum coepisse evanescere: nam au- 
ctor huius glossae, quisquis est, eum ignoret. deinde, ut nunc 
certe legitur, Lydo praeter librum de Ostentis tribui alia quae- 
dam Mathemetica, de quibus auctores ceteri omnes silent. at 
enim suspicor primo scriptum fuisse xal περὶ Διοσημειῶν ἕτερον, 
nec quicquam amplius; postea, ut sunt glossae istae multis e 
oentunculis consutis natae, respicientem aliquem ad argumentum 
multiplex libri de Ostentis, supra verba περὶ Διοσημειῶν adscri- 
p. xxix psisse καὶ ἄλλων τινῶν ὑποθέσεων μαϑηματικῶν : ea posthac an- 
mexa glossulae esse; locum autem esse sic vertendum: scripsit 
de Mensibus librum unum; deque Ostentis, et de aliis rebus ma- 
£hematicis alterum. verum haeo coniectura: illud manifestum 
est, Kusteri in nota esse erratum ibid. p. 181: in cod. ms 2432 
[nunc 2381] bibliothecae Hegiae Parisiensis varia Joannis huius 
PAiladelphensis opuscula inedita continentur, veluti de Sortibus, 
de Terrae motibus, Diarium seu Ephemeris, indicans per totum 
annum ortus e£ occasus sienorum, ex libris Claudü Tusci ad 
verbum graece versa; περὶ Διοσημειῶν, et alia. nam quae le- 
guntur in cod. nostro 2381 fol. 70 recto-79 verso, de sortibus, 
de terrae motibus ceteraque alia, ea nec varia opuscula. sunt, 
nec e pluribus sed e solo de Ostentis, hoc est sol Διοσημειῶν, 
Lydi libro hausta. quanquam, quie sunt mirabiliter confusa, 
Kustero, qui diversa opuscula credidit, venia facile dari potest. 
13 Homerum edidit vir immortalis memoriae Ioannes B. C. 
d'Ansse de Villoison, Venetiis 1788, fol. cum scholiis ex duo- 
bus Venetis unoque Hamburgensi codice, ibi p. 531 ad Iliad. 2, 
617 hoc scholium legitur, descriptum ex cod. Venet. 453 a Vil- 
p. xxx loisone litera B signato, qui codex nuno una cum altero 464 Pa- 
risios translatus est: ἔνϑα, λίθος περ ἐοῦσα, θεῶν ἐκ κήδει 
σεέσσει) ἀκύρως. πῶς γὰρ ἡ λίθος πέσσει; Φιλήμων δὲ ὁ Κωμε- 
κός φησιν [sequuntur senarioli apud Villoisonem sic confusi]: 





COMMENTARIUS, XXI 


ἐγὼ λίθον piv τὴν Νιόβην, μὰ τοὺς θεούς, οὐδέποτε ἐπείσθην, 
οὐδὲ νῦν πείθομαι, εἷς τοῦτ᾽ ἐγένετο [hio perperam iterantur 
verba , καὶ κήδεα πέσσει] ἀλλ᾽ ὑπὸ τῶν κακῶν τῶν συμπεσόντων 
zal τοῦ συμβάντος πάϑους οὐδὲ λαλῆσαι δυναμένη πρὸς οὐδένα, 
προσηγορεύθη διὰ τὸ μὴ φωνεῖν λίϑος. ὁ δὲ Δυδός φησιν ὅτι 
"cevíónc ἐρασϑεὶς αὐτῆς, μὴ πεισϑεὶς [leg. πεισϑείσης] τὸν οἷ» 
xov ἐνέπρησεν. ἡ δὲ φεύγουσα εὔξατο λυθϑωϑῆναι, καὶ ἐλιϑώϑη. 
istum Lydum Villoiso Prolegomen. ad lliad. p. χτγε not. (1) no- 
strum putat, probabiliter sane. is enim Lydi locus, etsi hodie 
non superat, tamen in libro de Mensibus potuit esse, cum ali- 
quodpiam Niobes Cpoli collocatum simulacrum describeretur. in 
seholia autem Villoisoniana fac recentissime illatum esse illum 
locum: certe est ante saeoulum 11, quo est is codex 463 per- 
Verum quo tempore ín Codini Antiquitates insertum sit Lydi 14 
nomen, id quidem multo minus potest firmari, habemus nimi- 
rum duos a variis varie interpolatos libros, qui huic Codino, 
incertae aetatis homini, tribuuntur, alterum de Officiis palatii, p. xxx1 
alterum de Originibus antiquitatibusque Cpolis. his in Origini- 
bus, ed. Lambec. Paris. e typographia Reg. 1655, fol. p. 19 A, 
n. 36, mentionem Lydi fieri multi putent. in narratione enim 
de statua quae ruens Himerium chartularium oppresserit, afferri 
Ioannis alicuius philosophi auctoritatem, quod is scriptum inve- 
nisset clarum quendam hominem sub hoo signo (vel per hoo 
signum) vita functurum: iociroo postea Philippicum Caesarem 
(is imperavit a. 712 et sq.) signum id eodem loco án terram de- 
fodisse. Graece sic est: Ἰωάννης δέ vig φιλόσοφός φησιν ὅτε 
εὗρεν ὑπὸ τούτου τοῦ ζωδίου ἔνδοξον ἄνδρα τεϑνηξόμενον. ὑφ᾽ 
οὗ Φιλιππικὸς ὁ βασιλεὺς πληροφορηϑεὶς ἐκέλευσε τὸ αὐτὸ ζώδιον 
ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ καταχωσθῆναι. nec mehercule, si sio locum 
interpretamur, sicut fortasse possumus, tempe Codinum hio pro 
testimonio aliquem laudare Lydi locun, non, inquam, illud me 
movet, quod in superstitibus hodie Lydi scriptis ea praedictio 
nusquam legitur. erat forsitan in illis partibus libri de Ostentis 
quae interoiderunt; erat in libro de Mensibus: nec quioquam 
profecto magis convenit in Lydum, religiosum et historicum et 
in statuis desoribendis copiosum hominem, quam eiusmodi vati- p. xxxr 
cinatio. sed eoce auctor recentior ille et barbarus, cuius fra- 


p. xui 


|» xiv 


xu HASII DE IOANNE LYDO 


non minus probaremus (opinor) in eo copiam et literas et scientiam 
rerum veterum, quam in Festis POvidii, qui argumentum sibi 
simile sumpsit, varietatem et acumen et suavitatem ingenii. 
sed ille quidem liber totus interiit, extra duo in codice Caseolino 
servata folia, epitomasque praeterea item duas in bibliothecis 
passim exstantes Lipsiaeque a. 1794, 8, ex apographo Nicolai 
Schow, amplissimi viri atque doctissimi, typis descriptas. de ᾽ 
quibus omnibus planius posthac dicam , itemque de secundo Lydi 
Opere, DE MAGISTRATIBUS REI PUBLICAE ROMANAE, περὶ ἀρχῶν 
τῆς Ῥωμαίων πολιτείας, libris tribus post commentarios de Men- 
sibus vulgato. id opus antequam hac editione typis mandatum 
est, per annos fere 800 delituit in uno solo (opinor) eoque male 
affecto codice , neo quicquam propius est factum quam ut prorsus 
occideret. tertium autem opus est post illa duo scriptum, px 
OsTxNTIS, περὶ διοσημειῶν. aeque ineditum praeter pauca quae- 
dam; quo quicquid de aruspicina fulguralique populi Romani 
disciplina et universe de scientia auguratus doctrinaque Tusca 
tempore lustiniani disci scirique poterat, quantumcunque erat, 
illud totum Lydus contulit. qui liber quo est magis abstrusarum 
novarumque rerum plenus adque priscas populi Romani caeri- 
nonias religionumque sanctitates intimas noscendas utilis, eo 
maiorem desiderat in legentibus dubitationem et acumen, quo 
novae post D. Augustum per gentes fusae superstitiones ab anti- 
quissimis rei publicae institutis Etruscorumque praeceptis recte 
distinguantur. nec dissimulo omnino me dolere quod tam sero 
Lydus ad scribendos hos libros se applicaverit, annos natus am- 
plius 60, labefactata iam ac vacillante memoriola, cuius immi- 
nutio cum in omni scriptore est incommoda, tum maxime in eo 
qui recondites inque vulgus ignotas res unus tractet. adde illud, 
veteres, si quando in scribendo aliorum verba afferrent, memo- 
riter plerumque nec ullo evoluto volumine ea loca esse in sua 
transferre scripta solitos, sententiae multo magis quam vocabu- 
lorum habita ratione. quae consuetudo tametsi saepe trepidatio- 
nem doctis perturbationemque attulit, tamen ut universe summa 
codicum inopia et caritate totaque studiorum et vitae ratione ex- 
cusari, ita in iis praesertim auctoribus absque magno metu ferri 
potest qui mente acri et vigente libros ediderunt suos. Lydum 
autem, obliviosum ao desperatum senem, fateor passim ea ad- 


COMMENTARIUS. XIU 


misisse quae releoto Virgilio Lucano Persio aocuratius poni 
aptiusque potuissent. 

Agnovit tamen et ipsius saeculum id quod est in illo, ma- 6 
gnum studium rerum veterum, multam industriam, orationem 
literetae senectutis plenam; et Theophylactus Simocatta, qui 
post a. 628 de rebus Mauricii Caesaris scripsit, auctoritatem iam 
quandam videtur libro de Ostentis adiungere. verba eius haeo 
sunt, Hist. ed. Reg. p. 186 B: περὶ δὲ τῶν ἀνϑρωπομόρφων καὶ p. xv 
Νειλῴων (oov καὶ τοῖς πάλαι ἰστόρηται. τίνος δὲ σημαντικὸν ἡ 
τούτων ἐνδημία καϑέστηκεν, εἰπεῖν ἐθάρρησεν ὁ “υδός, τῶν ἄλ- 
λων λίαν νεώτερος καϑεστώς, ὃς κατὰ τοὺς χρόνους ἐγνωρίζετο 
Ἰουστινιανοῦ τοῦ αὐτοκράτορος. ad quem locum in cod. Graeco 
Vaticano 977, nuper Perisios translato, in quo 'Theophylacti hi- 
storia continetur cum scholiis ineditis, haec leguntur: σημείωσαε 
ὅτι ὁ “υδός, ὁ περὶ κομητῶν xol ἴριδος καὶ λοιπῶν περὶ τὸν ἀέρα 
σταϑῶν ἑρμηνεύσας, ἐν τοῖς χρόνοις ἦν Ἰουστινιανοῦ τοῦ αὐτοκρά- 
τορος. ac sub finem eiusdem saeculi vel trans oceanum usque 
penetrasse Lydi volumina Beda Venerabilis in Britannia argu- 
mento est, qui partem libri de Ostentis contractam Latineque 
versam ante a. 735 sub titulo edidit: Libellus de tonitruis, ad 
-Herenfridum , Opp. omn. ed. Colon. Agripp. tom. 1, 1612, fol. 
column. 387 — 390; quem Herenfridum in praefatione rogat ut 
ancora sancti sermonis vestri fideliumque vestrorum hoc opuscu- 
lur. ex sermone a fideli vestro in. Latinum translatum, omni- 
modis ab invidorum inimicorumwe detractionibus stabilitum at- 
que illaesum permanere faciatis. quo in loco pro verbis ex ser- 
mone scribe ex Graeco, sive ex Graeco sermone. deprompta 
autem ea esse ex libro de Ostentis, quod iam IAFabricius conie- 
cerat (Biblioth. Latin. med. et inf, aetatis, ed. Mansi t. 1 Patav. p. xvi 
1754, 4, p. 186), ipsemet cognovi instituta collatione: item 
animadverti opuscula proxime sequentia, Pronostica temporum 
et De praecognitione copiae aut paupertatis futurae (Opp. Bedae 
tom. 1 col. 390—391), indidem manare, praeter pauca quae 
vel male intellexit vel aliunde cursim arripuit Beda. sed haec 
alias pluribus: nunc quae Lydo medio aevo fortuna obtigerit, 
porro videamus. 

Successerunt enim Heraclio Augusto exstincto turbulenta illa 7 
ac deplorata saecula, cum subito coorti Arabes Syriam Aegyptum 


XVI HASII DE JOANNE LYDO .. 


Lipsium (Var, Lect. lib. 8 c. 27 Opp. ed. Antverp. fol. t. 1 
p. 63) multi sunt conquesti. sed priusquam recagnosoem. quot 
epitomae ex tribus Lydi libris saeculo 9 et deinceps confectae 
nostris in bibliothecis passim extent, ut magis appareat quo 
pacto una cum aetatibus hominum Lydi scripta sensim evenue-- 
rint, auctores Graecos, qui etiam post tumultum Arabicum Lydi 
mentionem fecerunt, conservatis temporibus uno in conspecta 
p. xxi hic omnes ponam. sunt autem opinor hi sex, Photius, Leo et 
Constantinus Caesares, Suidas, scholiasta Venetus in Homerum, 
et fortasse Codinus. horum Photius, cum ἃ Michaéle Caesare 
eius nominis tertio ante a. 858 Bagdadum ad Arabes missus bi- 
bliothecam ibi scriberet suam, in ea (ood. 180 ed. Hoeschel. 
Genevae Paul. Stephan. 1611 ool 405) trium librorum Lydi 
meminit, loco nobili, iam a Fabricio (Biblioth. Latin. t. 3 ed. 
Ernest. Lipsiae 1774, 8, p. 105) leudato. verba Photii haec 
sunt: ᾿Δδνεγνώσθησαν (cod. Reg. 1296 saec. 14, nondum colla- 
tus, item codex biblioth. S. Marci No. 451, nunc ad nos trans- 
latus, habent ᾿δνεγνώσϑη: Reg. autem 1966, omnium quos ha- 
bemus optimae notae, est hac parte mancus) Ἰωάννου “Δαυρεν- 
tÍov. Φιλαδελφέως τοῦ Ζ“υδοῦ πραγματεῖαι τρεῖς, περὶ. Διοσημείων 
(sic), περὸ Μηνῶν, περὶ ᾿Δρχῶν πολιτικῶν. ἀλλ᾽ ἡ μὲν περὶ 
Διοσημείων, ὅσα γε κατ᾽ ἐμὴν κρίσιν καὶ πεῖραν, οὐδὲν ἢ ἐπ᾿ 
ὀλίγον διενήνοχε μύϑων' ἡ δὲ περὶ Μηνῶν, εἶ καὶ πολὺ τὸ ἄχρη- 
στον ἔχει, ἀλλ᾽ οὖν πρὸς τὴν τῆς ἀρχαιότητος μάθησιν ἐπίχαρί τε 
(f. τι} καὶ λίαν χρειῶδες. ἡ δὲ περὶ πολιτικῶν “ἀρχῶν τοῖς περὶ 
τὰ τοιαῦτα μάλιστα φιλοτιμουμένοις οὐκ ἄκομψον παρέχεται τὴν 
ἱστορίαν. 
9 Idem Photius postquam de Lydi dicendi genere iudicium 
p. xxii subiunxit suum, pergit in hunc modum, col. 408: ἐστρατεύσατο 
δ᾽ οὗτος ὁ ἀνὴρ ὑπὸ τοῖς ὑπάρχοις, ἄγων ἡλικίας κα, ἔτη δὲ μ 
δικολόγος dv, εἶτα καὶ ματρικουλάριος (f. κορνικουλάριος )" μεθ᾽ 
ὃν χρόνον καὶ τὰς εἰρημένας λέγεε συγγράψαι πραγματείας, καὶ 
τῆς βασιλικῆς αὐλῆς qoo βασιλέως ἀξιωϑῆναι. χρόνος δέ, καθ᾽ 
ὃν οὗτος ἐβίω, ᾿δΔναστασίον ἥπτετο τῆς βασιλείας καὶ τὴν Ἰουστί- 
vov ἐπεραίον, μετρῶν καὶ τοῦ μετ᾽ ἐκεῖνον Ἰουστινιανοῦ. τὴν δὲ 
ϑρησκείαν ὁ ἀνὴρ ἔοικε δεισιδαίμων εἶναι" σέβεται μὲν τὰ Ἑλλή- 
vov xol ϑειάζξει, Odit δὲ καὶ τὰ ἡμέτερα, μὴ διδοὺς τοῖς ἀνα- 
γινώσκουσιν ἐκ τοῦ ῥάστου συμβαλεῖν πότερον οὕτω νομίζων 9ua- 


COMMENTARIUS. XVH 


£5 ἢ ὡς ἐπὶ σκηνῆς. — quod universum iudicium sí cui durius vi- 
deatur, reputet is secum Photium, ut erat natura asper atque 
invidus, ne patribus quidem pepercisse; multum esse in S. Ioan- 
nis Chrysostomi criminibus percensendis; S. Irenaeo falsas ar- 
gumentationes, Gregorio Nysseno distributionem parum aptam, 
alis alia obiecisse, eoque nomine iam a theologis saeculi supe- 
rioris minus esse probatum. potuisse denique eum qui grandes 
ac perfectos scriptores integros legeret, Ctesiam, '"Theopompum, 
" Agatharchidem, Memnonem, Polybium, Diodorum Siculum, 
Dionysium Halicarnassensem , Appianum, Arrianum, in tanta 
optimorum copia eos qui sunt secundo, loco despicere. nos au- 
tem, qui antiquis illis aut omnino aut magna ex parte caremus, 
utinam quomodo nunc Lydi, sic mox Nonnosi, Iulii Africani, p. xti 
Prexagorae, Cephalaeonis, Eunapii, Malchi, Candidi Isauri, 
Olympiedori, Dexippi, Phlegontis Tralliani, Pamphilae, Co- 
nonis, Helladii eruditas uberrimasque historias insperato casu in 
Jucem proferri videremus: profecto et magna esset nostra in illis 
legendis voluptas, nec desideraretur moderatio in iudicandis. 
Leonis autem de Lydo locus exstat in Tactios illius ter im- 10 
pressis, primo Latine tantum, ex versione Checi, Basileae, 
1554, 19. ibi in extremo epilogo operis, pagina non notata 
(quod paginis editionis suae nullos adiecit numeros Checus), vi- 
detur libri de Ostentis mentio fieri. post eadem 'Tactica Graece 
edidit Ioannes Meursius, Lugduni Batav. 1612, 4, adiuncta Checi 
Latina versione: ibi tamen nomen mentioque Lydi plane e Graeco 
excidit. postremo eadem vulgavit Ioannes Lami sexto Opp. Meur- 
sianorum volumine, Florentiae, 1745, fol. ex Laurentiano bi. 
bliothecae Mediceae cod., multis quidem locis emendata, minus 
tamen in nostro: is ibi, col. 017, sio se habet: τὴν δὲ ἄστρονο- 
μίαν of περὶ τὼ μετέωρα σχολάζονται (f. σχολάξοντες ), σοφίᾳ va 
καὶ ἐπιστήμῃ τῆς τῶν ἀστέρων Ψηφοφορίας διαφέρονται ( δια- 
φέροντες), περί τε τὸν Πτολεμαίου κανόνα καὶ περὶ τὴν αὐτοῦ p. xxiv. 
λεγομένην Τετράβιβλον καὶ περὶ ἕτερά τινα τῶν Χαλδαϊκῶν παρα- 
σημειώσεων, προσέτι δὲ καὶ τὴν τοῦ Aodzov περὶ τῶν Φαινομέ- 
vov διαγόρευσιν .. . Ἰωάννου τοῦ “Δυδοῦ καϑημερινήν τὸ καὶ μη- 
ψιαίαν παρατήρησιν. τὼ δὲ τῆς γενεϑλιαλογίας ὅσον ἐν τοῖς εἰρη- 
μένοις παρέσπαρται » de ἀπόβλητα τῆς τοῦ 0100 ἐκκλησίας ἡ ἡμε- 
τέρα ἀποτρέπεται βασιλεία. cui textui adiecit Lemi antiquam 
leannes. Lgdus. 


11 


p. xxv 


p. xxvi 


xvin HASII DE IOANNE LYDO 


illam íam a Nicolao Rigaltio Antonioque Possevino ( Harles. Bibl. 
Gr. vol. 7 p. 702) vituperatam Checi versionem, eiusmodi: i 
astrorum ratione (supple consuli debent aut tale aliquid) qui 
caelestia corpora scrutati suni, quique im astrorum ortu atque 
obitu ,  conversionibus planetarum, operam suam collocant , qu& 
Ptolemaeum diligenter cognoscunt ,| et Chaldaicas quasdam ob- 
servationes, Arati Φαινόμενα, Joannis Lydi diurnam menstruam- 
que observationem tenent. — genethlialogias autem, quae iis in li- 
bris sparsae sunt et ab ecclesia dei reüciuntur , nos nostro quoque 
regno expellimus. 

Quae sunt, ut levissime dicam, mire versa. debuissent 
sic: in astrorum ratione, qui caelestibus rebus operam dant, do- 
ctrinaque et scientia siderei. computi praestant , et ἐπ Expedito 
Ptolemaei canone, in. Quadripartito quod. vocant eius, in certis 
aliis Chaldaeorum notationibus, ad haec in frati Apparentium 
descriptione (hio aliquid deest, ut Lami indicat): Joannis Lydi 
quotidiana menstruaque observatione. quaecunque vero ex ge- 
nethiiologia (sic enim hano vocem Vitruvius lib. 9 c. 4 ed. 
Rod. Berolini 1800, 4, p. 219) sunt in Ais quos diximus libris 
aspersa, ea, μὲ reiecta ab ecclesia dei, aversatur maiestas nostra. 
etenim recte observavit Ioannes Suicerus (in Thesauro Ecolesia- 
stico, t. 1, Amstelaed. 1682, fol. column. 669) vocem βασιλεία 
iam inde a Constantinianis temporibus usque ad perditam Grae- 
ciam propriam fuisse imperatorum Orientalium appellationem, 
ita ut ipsi de se ἡ ἡμετέρα βασιλεία sive ἡ βασιλεία μοῦ, alii ad 
illos ἡ βασιλεία σοῦ. sio, ut omittam exempla a Saicero citata, 
S. Cyrillus Hierosolymitanus ad Constantium Caes. Cateches. ed. 
Prevot. Paris. 1608, 4, p. 549, et S. Chrysostomus de statuis 
Opp. ed. Savil. t. 6 Etonae 1612, fol. p. 602 lin. 18, πρὸς τὴν 
σὴν βασιλείαν : item Georgius Alexandrinus in vita Chrysost. 
Opp. Chrysost. ed. cit. t. 8 p. 231 lin. 6: τῷ προστάγματι τῆς σῆς 
βασιλείας. alia exempla habet Ducangius Glossar. Graec. t. 1 
Lugd. 1688, fol. col. 179. quam significationem verbi βασιλεία 
miror multis non in mentem venisse interpretibus, velut Checo 
hoc loco; item Conrado Rittershusio in versione 8. Isidori Pelu- 
siotae lib. 4 epist. 143 ed. Paris. 1688, fol. p. 403 B, ubi verba 
καὶ ^h iv κυρίῳ ὑγείαν καὶ σωτηρίαν τῆς εὐσεβοῦς ὑμῶν βασι- 
λείας; hoo est integram in domino valetudinem salutemque piae 





COMMENTARIUS. XIX 


maiestatis vestrae, reddidit: necnon sanitatem et salutem pii ve- 
etri imperii. item Richardo Montacutio in celebrata epistola 
quam Divi Iuliani volunt esse, Opp. S. Besil. t. 2 Paris. 1618, 
fol. p. 998 A: ἅπερ τῇ ἐμῇ βασιλείᾳ ἁρμόξει, sive ut in Bene- 
dictin. ed. legitur Opp. S. Basil. t. 3 Paris. 1750, fol. p. 193 B: 
&xtQ τῇ ἐμῇ πρέπει βασιλείᾳ. sed ut revertar ad Leonis locum, 
videor mihi inde perspicere primum, Lydi librum de Ostentis 
Cpoli apud mathematicos neque improbatum fuisse illis tempo- 
ribus nec fortasse tantopere infrequentem: nam nominatur com- 
muniter cum Quadripartito Ptolemaei Phaenomenisque Arati, fre- 
quentissimis sane in bibliothecis tum cum haec scriberet Leo, 
qui imperator factus est anno 886. neque sequenti saeculo li- 
brum de Magistratibus ex usu manibusque hominum prorsus eva- 
muisse, auctor est Leonis filius, Constantinus Porphyrogenneta, 
qui imperavit ab anno 912 ad annum 959. namque eius memi- 
nit in libro de Thematibus, novissime edito in Anselmi Banduri p. xxvii 
imper. Orientali, t. 1, Paris. 1711, fol. p. 5 B, lib. 1 c. 2: 
of δὲ λεγόμενο: Τυυρμάρχαι εἷς ὑπουργίαν τῶν στρατηγῶν ἐτάχθη- 
σαν" σημαίνει δὲ τὸ τοιοῦτον ἀξίωμα τὸν ἔχοντα ὑφ᾽ ἑαυτὸν στρα- 
τιώτας τοξοφόρους πεντακοσίους καὶ πελταστὰς τριακοσίους καὶ 
δεξιολάβους ἑκατόν" οὕτως γὰρ κεῖται ἐν τῇ βίβλῳ Ἰωάννον Φιλα- 
δελφέως τοῦ καλουμένου “υδοῦ. ad quem locum vide Banduri 
notas imper. Orient. t. 2 p. 6. locum autem ex libro de Magi- 
stretibus depromptum esse nihil dubito, quanquam hodie ibi non 
supersit: verum suspicor fuisse in duobus foliis illis quae in co- 
dice inter fol. 48 — 44, post descriptionem legionis, ed. p. 84, 
resecta sunt. 

Venio ad Suidae testimonium de Lydo, ed. Kuster. Canta- 49 
brigiae 1705, fol. p. 181; quod cum scholiastae Veneti Codini- 
que loco huc reieci, quoniam Photio Leoni Constantino definitum 
tempus est quo quisque scripserit, saeculum 9 et 10, Suidae, 
scholiastae Veneto ao Codino non item. nam Suidas ut exsti- 
terit 10 vel 11 vel 12 vel quolibet saeculo, illud certum est, 
cum ipsius tum reliqua magna lexica, quae sunt generis eius- 
dem, a tot possessoribus progressu temporum aucta suppleta 
confusa esse, ut iam in illis quem constet a primo lexici auctore 
proficisci locum vix inveniamus. quando igitur relata est in p. xxvii 
Suidam haec de Lydo glossa? utique ante saec. 18: nam habe- 


XX HASII DE IOANNE LYDO 


mus in bibliotheca codicem Suidae id aetatis, ubi hio locus le- 
gitur; qui codex est praestantissimus ille a Kustero nobilitatus, 
olim No. 1852, nuno inter mss Graecos 26926. locus autem est 
in ed. Kuster. ad huno modum: Ἰωάννης Φιλαδελφεὺς voc. 
οὗτος ἔγραψε περὶ μηνῶν βιβλίον αἱ καὶ περὶ Διοσημειῶν ἕτερον 
καὶ ἄλλων τινῶν ὑποϑέσεων μαθηματικῶν. προσομιλεῖ δὲ ταῦτα 
Ταβριήλῳ τινὶ ὑπάρχῳ. quo ex looo duo intelligi licet, primo 
librum de Magistratibus iam tum coepisse evanescere: nam au- 
ctor huius glossae, quisquis est, eum ignoret. deinde, ut nuno 
oerte legitur, Lydo praeter librum de Ostentis tribui alia quae- 
dam Mathematica, de quibus auotores ceteri omnes silent. αἱ 
enim suspicor primo scriptum fuisse xal περὶ Διοσημειῶν ἕτερον, 
nec quicquam amplius; postea, ut sunt glossae istae multis e 
centunculis consutis natae, respicientem aliquem ad argumentum 
multiplex libri de Ostentis, supra verba περὶ Διοσημειῶν adscri- 
p. xxix psisse xal ἄλλων τινῶν ὑποθέσεων μαϑηματικῶν : ea posthac an- 
mexa glossulae esse; locum autem esse sic vertendum: scripsit 
de Mensibus librum unum; deque Ostentis, et de aliis rebus ma- 
£hematicis alterum. | verum haec coniectura: illud manifestum 
est, Kusteri in nota esse erratum ibid. p. 181: in cod. ms 2432 
[nunc 2381] bibliochecae Hegiae Parisiensis varia Joannis huius 
Piladelphensis opuscula inedita continentur, veluti de Sortibus, 
de Terrae motibus, Diarium seu Ephemeris, indicans per totum 
annum, ortus et occasus sigenorum, ex libris Claudi Tusci ad 
verbum graece versa; περὶ Διοσημειῶν, et alia. nam quae le- 
guntur in cod. nostro 2381 fol. 70 recto-79 verso, de sortibus, 
de terrae motibus ceteraque alia, ea nec varia opuscula. sunt, 
nec e pluribus sed e solo de Ostentis, hoc est σεερὶ Ζιοσημειῶν, 
Lydi libro hausta. quanquam, quia sunt mirabiliter confusa, 
Kustero, qui diversa opuscula credidit, venia facile dari potest. 
13 Homerum edidit vir immortalis memoriae Ioannes B. C. 
d'Ansse de Villoison, Venetiis 1788, fol. cum scholiis ex duo- 
bus Venetis unoque Hamburgensi codice. ibi p. 631 ad Iliad. Q 
617 hoc scholium legitur, desoriptum ex cod. Venet. 468 a Vil- 
p. xxx loisone litera B signato, qui codex nuno una cum altero 454 Pa- 
risios translatus est: ἔνϑα, λίθος πὲρ ἐοῦσα, θεῶν ix κήδεα 
sícon] ἀκύρως. πῶς γὰρ ἡ λίϑος πέσσει; Φιλήμων δὲ d Κωμε- 
xóg φησιν [sequuntur senarioli apud Villoisonem sic confusi] 





COMMENTARIUS. XXI 


iye λίθον uiv τὴν Νιόβην, μὰ τοὺς ϑεούς, οὐδέποτε ἐπείσϑην, 
οὐδὲ νῦν πείθομαι, εἷς τοῦτ᾽ ἐγένετο [hic perperam iterantur 
verba , καὶ κήδεα πέσσει] ἀλλ᾽ ὑπὸ τῶν κακῶν τῶν συμπεσόντων 
καὶ τοῦ συμβάντος πάϑους οὐδὲ λαλῆσαι δυναμένη πρὸς οὐδένα, 
προσηγορεύϑη διὰ τὸ μὴ φωνεῖν λίϑος. ὁ δὲ “Δυδός φησιν ὅτι 
᾿Δσωνίδης ἐρασθεὶς αὐτῆς, μὴ πεισθεὶς [leg. πεισϑείσης] τὸν οἷ- 
xov ἐνέπρησεν. ἡ δὲ φεύγουσα εὔξατο λιϑωϑῆναι, καὶ ἐλιθώϑη. 
istum Lydum Villoiso Prolegomen. ad Iliad. p. χυνι not. (1) no- 
strum putat, probabiliter sane, is enim Lydi locus, etsi hodie 
non superat, tamen in libro de Mensibus potuit esse, cum ali- 
quodpiam Niobes Cpoli collocatum simulacrum describeretur. in 
scholia autem Villoisoniana fac recentissime illatum esse illum 
locum: certe est ante saeculum 11, quo est is codex 453 per- 
Verum quo tempore in Codini Antiquitates insertum sit Lydi 14 
nomen, id quidem multo minus potest firmari, habemus nimi- 
rum duos a variis varie interpolatos libros, qui huic Codino, 
incertae aetatis homini, tribuuntur, alterum de Officiis palatii, p. xxxi 
alterum de Originibus antiquitetibusque Cpolis. his in Origini- 
bus, ed. Lambec. Paris. e typographia Reg. 1655, fol. p. 19 A, 
n. 86, mentionem Lydi fieri multi putant. in narratione enim 
de statua quae ruens Himerium chartularium oppresserit, afferri 
Ioannis alicuius philosophi auctoritatem, quod is scriptum inve- 
nisset clarum quendam hominem sub hoo signo (vel per hoc 
signum) vita funoturum: iociroo postea Philippicum Caesarem 
(is imperavit a. 712 et sq.) signum id eodem loco án terram de- 
fodisse. Graece sic est: Ἰωάννης δέ vig φιλόσοφός φησιν Os: 
εὗρεν ὑπὸ τούτου τοῦ ζωδίου ἔνδοξον ἄνδρα τεϑνηξόμενον. ὑφ᾽ 
οὗ Φιλιππικὸς ὁ βασιλεὺς πληροφορηϑεὶς ἐκέλευσε τὸ αὐτὸ ζώδιον 
ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ καταχωσθῆναι. nec mehercule, si sio locum 
interpretemur, sicut fortasse possumus, tempe Codinum hic pro 
testimonio aliquem laudare Lydi locum, non, inquam, illud me 
movet, quod in superstitibus hodie Lydi scriptis ea praedictio 
nusquam legitur. erat forsitan in illis partibus libri de Ostentis 
quae interciderunt; erat in libro de Mensibus: nec quioquam 
profecto magis convenit in Lydum , religiosum et historicum et 
in statuis describendis copiosum hominem, quam eiusmodi vati- p. xxxri 
einatio, sed ecce auctor recentior ille et barbarus, cuius fra- 


48 





p. XXXIII 


15 


XXII HASII DE IOANNE LYDO 


gmentom in Collectaneis ad calcem Codini exstat, ed. cit. p. 90, 
no. 182 et 183, quique istam ipsam bistoriam suo modo retra- 
ctavit, longe aliter rem intellexit, Ioannem aliquem philosophum 
praesentem fuisse, cumque exclamasset apud Demosthenem se 
reperire vaticinium de clari cuiusdam hominis sub hoc signo in- 
teritu, e vestigio ipsi esse a Philippico Caesare imperatum ut id 
signum eodem loco defoderet; itaque esse factum, signum alia 
ratione non potuisse deleri. Ἰωάννης δέ τις φιλόσοφός φησιν ὅτι 
μὰ τὴν ϑείαν πρόνοιαν οὕτως εὐρίσκω ἐν τοῖς 4“ημοσϑένουρ συγ- 
γράμμασιν, ὑπὸ τούτον τοῦ ξωδίου ἀποκτανθῆναι ἔνδοξον ἄνδρα. 
ὃς καὶ παρευϑὺ τῷ βασιλεῖ Φιλιππικῷ πληροφορήσας κελεύεται 
καταχῶσαι τῷ αὐτῷ ζωδίῳ [Lambec. Animadrvers. p. 213 emendat 
τὸ αὐτὸ [010v] ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ. ὃ καὶ γέγονε διὰ τὸ μὴ δέχε- 
σϑαι καταλύσεως. id omne quam recte sio intellexerit iste au- 
ctor, aliorum sit iudicium ; nec res est tanti. hoc solum dico: 
si in loco hoc nostri non fit Lydi mentio, fit multo minus in re- 
liquis, quoties aliquem Ioannem Codinus laudat; neo ea quae 
leguntur Collectan. p. 102, no. 205, de Ioanne διακρινομένῳ, 
καϑὼς "Ioavync ὁ ΖΔιαχρινόμενος λέγει, qui alibi ( p. 97 no. 196 
et p. 99 no. 199) omisso Ioannis nomine ὁ διακρινόμενος dunta- 
xat vocatur (de quo scriptore exstat docta Lequienii Dissertatio 
in Bandur. Imper. Orient. t. 2 p. 794), in nostrum Lydum apte 
quadrant. 

Restat postremo locus Ioannis Scylitzae, in quo Lydi men- 
tionem fieri suspicati sunt nonnulli. is Scylitza historiam reli- 
quit editione duplici, priorem vulgatam post a. 1057, cum prae- 
fectus esset sacrae vesti, alteram circa a. 1081, cum ageret pa- 
latii curam. ac priorem illam ferme integram rettulit in oom- 
pendium suum historicum ( vid. Harles Bibl. Gr. vol. 7 p. 724): 
alterius nihil est adhuc cusum praeter eam partem quae prioris 
editionis continuationem oontinet, impress. Paris. 1647, fol, 
ad calcem Cedreni, praeterea Montefalconius Biblioth. Coislin. 
Paris. 1715, fol., p. 207, ex codice Coisliniano praefationem 
vulgavit ἃ Scylitza huic alteri editioni praefixam. ibi primum 
improbantur ab auctore Ioannes Siculus, Michael Psellus aliique 
scriptores aetatis illius ut exiles et infantes, et qui res maioris 
momenti in historiis suis praetermiserint. postea pergit Scylitza 
hunc in modum, Bibl Coislin. p. 208: ὁ γὰρ Δαφνοπάτης Θεύ- 


COMMENTARIUS. XXII 


δαρος, Νικήτας ὅ Haglayeév, Ἰωσὴφ ὁ Γενέσιος καὶ Μανουὴλ of p. xxxiv 
Βυζάντιοι, Νικηφόρος ὁ διάκονος [ood. sine articulo] ὁ Φρύξ, 

ὁ ᾿Ασιανὸς Alov, Θεόδωρος ὁ τῆς Σίδης γενόμενος πρόεδρος, καὶ 

ὁ τούτου ἀνεψιὸς καὶ ὁμώνυμος ὁ τῆς ἐν Σεβαστείᾳ καϑηγησάμε- 

voc ἐκχλησίας, καὶ ἐπὶ τούτῳ 4ημήτριος ὁ τῆς Κυξίκου, καὶ ó 
μοναχὸς Ἰωάννης ὁ Δυδὸς οἰκείαν ἕκαστος ὑπόϑεσιν προστησά- 

μένος, ὁ μὲν ἕπαινον βασιλέως, ὃ δὲ ψόγον πατριάρχου, ἕτερος 

δὲ φίλου ἐγκώμιον, καὶ ἐν ἱστορίας σχήματι τὸν ξαυτοῦ ἕκαστος 
ἐποπληροῦντες σκοπόν, πόρρω τῆς τῶν εἰρημένων ἀνδρῶν πεπτώ- 

κασι διανοίας. quo in loco viri docti in Ioanne Lydo monacho 
nostrum sibi Ioannem visi sunt agnoscere. verum haud scio 

quam recte. mitto de monachi nomine, cum Lydus noster quid- 

vis potius fuerit quam monachus: sit hoc error Scylitzae, ceteri 

vero omnes quos una memorat, de quorum quidem aetate con- 

stat, quo tempore floruerunt? nempe oinnes post imperium do- p. xxxv 
mus lsauricae: Theodorus Daphnopata saeculo 9 aut posterius 

(nam scripsit etiam vitam "Theodori Studitae a. 826 mortui), 

Nicetas Paphlago paulo post a. 880, Genesius circa a. 940, Leo 
Asianus post 949; ut non sit probabile inter hos tamque recen- 

tes poni scriptorem temporis Iustinianei. dein quae ait Scylitza, 

nonne ea in eiusmodi scriptores potius cadere videntur qui prin- 

&pis alicuius viri vitam, in qua elaborarent, sibi seposuerint, ut 
Constantinus Caesar Basilii Macedonis avi, ut Anna Comnena 

Alexii patris, quam in Lydum, qui antiquitates Romanas multo 

est magis quam res lustiniani ex proposito persecutus? quare 

vel locum vitiatum esse, velagi suspicor de quodam saeculi 10 
scriptore loanne, et Lydo illo et monacho: hunc autem esse aut 

omnino perditum aut certe adhuc et ineditum et ignoratum. 

Post Cpolim a. 1904 a nostris hominibus captam, cum mul- 16 

tis repentinis regnis undique exortis Graecia diuturnis dimicatio- 

nibus flagraret, quemadmodum complurium aliorum, ita Lydi 

quoque reliquos in Oriente codices absumptos esse oredibile est, 

praeter pauca eius et ieiuna excerpta, quibus, postquam urgen- p, xxxv 
tibus Turcis literata Graecia in Occidentem transfudit sese, bi- 
bliothecae nostrae postremum perfugium praebuerunt. his de 
excerptis singulatim nunc dicam.  suspiciosum sane et multis 
multorum erroribus perturbatum negotium , sed neque alienum ἃ 
re, et cui iam nunc quotidianis sum studiis assuefactus. horum 


. XXXVII 


 XXXVIII 


xxiv HASII DE IOANNE LYDO 


igitur excerptorum, quae quidem passim ab eruditis oommemo- 
rautur (nam si qua forte adhuo delitescunt, de his agere non 
possumus), quemadmodum ex tribus Lydi scriptis manaverunt, 
sic tria omnino in codicibus passim genera supersunt, ex libris de 
Mensibus, de Ostentis, de Magistratibus. libri de Mensibus epi- 
tomae seu chrestomathiae (ut vocat Harles. Bibl. Gr. voL 11 
p. 440) duae sunt, una longior, ab ignoto aliquo, altera bre- 
vior ἃ Maximo Planude confecta. illa longior tributa est in par- 
tes 4: prima docet de tempore generaliter, altera de die, tertia 
de luna et mensibus generaliter; quarta menses suo ordine per- 
sequitur. haec epitome incipit a verbis ὀρθῶς ἄρα of μυϑικὼ 
[sic] τὸν Κρόνον: desinit, ὁ δημιουργικὸς ἀριθμὸς ὀνομάζεται. 
exstat, vel certe exstitit saeculis 17 et 18, in apographis quin- 
que his. 

1) in cod. 177 bibliothecae Barberinae (Barberianam vocat 
bibliopola in praefat. edit. Schowianae p. vi) saeculo 15 
scripto: ex hoc exemplari reliqua omnia videntur manasse. 

2) in cod. manu Leonis Alletii ante a. 1669 perarato: nam 
statuerat Allatius istam epitomen in Symmictis edere suis, 
sed ante quam consilium exsequi potuit, ex hao vita mi- 
gravit, estque instrumento eius literario collegium Graeco- 
rum Romae potitum: ex illo autem Allatiano exemplari 
descriptum est Marinianum, de quo post. 

8) in codice nostro Parisiensi no. 38084, olim Regio, Eme- 
rici Bigoti manu perarato: vid. Catalogum Manuscript. Bi- 
bliothec. Reg. ed. Paris. e typographia Reg. 1739, foL, 
part. 2 p. 606. ab hoc Emerico Bigoto, Rotomagensi, vita 
füncto a. 1689, viro varia laude cumulato, qui exquisita 
sacrarum Graecarumque rerum scientia floruit, tota paene 
est Italia in literato labore peragrata, ita ut plurimos tum 
parum notos auctores e codicibus Ambrosianae Mediceae 
Romanarumque bibliothecarum describeret ; quae exempla- 
ria etus manu perarata apud nos etiam nunc exstant. quare, 
quanquam in cod. $084 nota originis nulla sit, nihilo eum 
minus Romae descriptum esse suspicor, ex Barberino illo 
quem no. 1 dixi; neque maior multo videtur inter eum et 
Allatianum, quem fere Schowius in editione expressit, 
discrepantia, quam quae esse solet inter duo exemplaria a 


COMMENTARIUS. XXv 
duobus eruditis viris ex eodem sed mendoso codice de- 


scripta. 

. &) in exemplari aliquo a Petro Lambecio facto, cum circa 17 
a. 1650 in Italia moreretur, item, ut opinor, ex codice 
Barberino. nam certe assiduis Lydi laudationibus locisque 
ex illo transscriptis Lambecius animadversiones in Codinum 
suas refersit Paris. e typographia Reg. 1655, fol., p. 152 
no. 26 et 27, p. 168 no. 28 et 99, p. 164 no. 31, p. 155 
no. 32, p. 172 no. 68, p. 208 no. 154; unde patet eum in 
manibus habuisse Lydum. et cum in epistola ad Francis- 
cum Barberinum Cardinalem, eidem editioni praefixa, bi- 
bliothecam ipsam Barberinam celebret p. 11|, qua post Pa- 
tcanam nihi Roma perfectius habeat aut magnificentius, 
seseque ipsum p. v Romae per integrum biennium in aula 
Cardinalis commorantem plus in luce illa et strepitu aulico 
quam in ullo academiae recessu et umbra profecisse teste- 
tur, nonne admodum credibile fit ibidem eum in Barberina 
bibliotheca illum Lydi codicem offendisse ? praesertim cum p. xxxix 
haud sciam an usquam alibi huius epitomae Lydianae exem- 
plar, unde suum sumeret, invenisset. etenim quod tradit 
vir summus Nioolaus Schow in specimine operis περὶ μηνῶν 
(Βιῤῥοίλεξ der alten. Literatur und Kunst, herausgegeben 
von TCTychsen und 44 HLHeeren , fascic. 7, Gottingae 
1790, 8, inter Znedita p. 29) et ex illo Harlesius (Biblioth. 
Graec. vol. 4 p. 157 lin. 7), ex ms Regio Parisiensi inse- 
ruisse Lambecium in Animadversiones ad Codinum 1oca illa, 
qui potuit ἃ. 1653? quod eo tempore nullus omnino erat 
Regius codex, qui contineret haec fragmenta: nam Bigoti- 
nus no. 9084 quem dixi, ilatus in bibliothecam Regiam 
a. 1706 est, una cum aliis codicibus amplius 450 eiusdem 
originis ( v. Mémoire historique sur la Bibliothéque du Hoi, 
in Catalogue des livres imprimés de la Bibliothéque du Roi. 
Premiére partie. A Paris , de l'imprimerie Royale. fol. 
p. xv) multis annis post editum Codinum. 

5) in exemplari quod ex litererio instrumento Allatii descri- 
peerat cl. abbas Marinius, interque schedas suas a. 1789 
servabat. advertit praánum ad hunc Lydum, ait vir cl. Ni- 
colaus Schow (1oco cit. Bibliothek der alten, Literatur etc. 


p. XL 


18 


p» ΧΕΙ 


XXVI HASII DE IOANNE LYDO 


p. 23), animum meum exemplar ex relictis Allatii chartis 
descriptum, quod clarissimus et eruditissimus abbas Mari- 
nius, archivi Faticani praefectus, mihi perlegendum dedit. 
idque exemplar, cum insignem eius valorem ac utilita- 
tem perspiceret, cum codice 177 bibliothecae Barberinae 
(quem p. xxxvi no. 1 posui) contulisse sese Schowius ibi- 
dem ait. 

Ita maiorem hanc epitomen, de qua iam dudum loqui- 
mur, quinque in exemplaribus exstare, vel exstitisse , intelligi 
potest. 

Venio ad minusculam, quam in solis duobus superesse 
puto, uno cod. Palatino biblioth. Vaticanae no. 141, a Schowio 
l cit. Bibliothek der alten eto. p. 28 memorato, altero nostro 
Regio no. 1409 (olim 1185, 1299, 3367) fol. 77 recto-8á recto. 
ex hoc Regio codice Salmasius locum de tribus Eryli animis hau- 
sit, ὅτι "Eoviov τὸν περὶ Ἰταλίαν — olov τῆς ὕλης, ἐστίν (vid. 
not. οἵ animadvers. in Epictet. et Simplic. Lugduni Bat. 1640, 4, 
p. 255): ex eodem Boivinus Chaldaica oracula inserta in notas 
ad Nicephorum Gregoram ed. Reg. Paris. 1702, fol. est autem 
haec epitome in cod. Regio anonyma, in Palatino adscribitur 
Maximo Planudi. incipit ὅτε "Egviov τὸν περὶ Ἰταλίαν: desinit 
in capite de fulgurum vi et causa, τῶν μέντοι κεραυνοβλήτων τὰ 
σώματα ἄταφα κατελίμπανον of πάλαι, ἀδιάφϑορα ufvovza* τῆς 
γὰρ ἐν αὐτοῖς ὑγρότητος ἀναρπαζομένης ὑπὸ τοῦ πυρὸς ὥσπερ 
ἀποπτηϑθέντα διαμένειν πέφυκεν. quam quidem epitomen haud 
scio an reote Schowius ibid. p. 23 scripserit cum prooemio operis 
finiri, hoo est, ex priore sola libelli parte hausisse Planudem, 
reliquam omnino non attigisse. etenim, ut hoc utar, quis non 
videt minoris epitomes caput illud de fulgurum vi, ὅτε τοὺς xe- 
ραυνοῦύς φασι γίνεσθαι, ὅταν ῥῆξις νεφῶν γένηται" τῆς γὰρ πα- 
ρακειμένης αὐτοῖς γεώδους οὐσίας ἐξαφϑείσης x. v. 4., quod in 
p. 58 editionis Schowius suae retulit, excerptum esse non ex 
prima sed e postrema libelli parte, ubi breviator prior anony- 
mus habet (ed. Sohow. part. 4 mens. Decembr. c. 2 p. 197) τοὺς 
κεραυνοὺς of φιλύσοφοί φασι γενέσθαι, ὅταν ῥῆξις νεφῶν γένη- 
ται" τῆς γὰρ παρακειμένης αὐτοῖς κι τ. À εχ quo apparet non 
continuisse sese in excerpeido principio libelli Planudem, sed 
ad media quoque vel ad extrema potius prooessisse, sio tamen 





COMMENTARIUS. XXVI 


ut excerpta sua tum breviora sint quam eltera, tum multo etiam 


magis perturbata. ex ambabus autem epitomis editionem libelli 
de Mensibus, de qua mox, Schowius confecit. 


Fragmenta ex libro de Ostentis, quae quidem doctorum 19 


mentionibus enituerint, quattuor invenio, de tonitribus in dies 
singulos, de terrae motibus, de ortu siderum, de tonitribus ge- 
neratim. horum priora duo edita sunt. primum de tonitribus in 
dies singulos , primo commemoratum ab Ioanne Meursio in notis 
ad Leonis Taotica ed. Lugdun. Bat. 1612, 4, est pars de fulgu- 
rali P. Nigidii Figuli libro, quam Lydus Graece versam in me- 
dium libellum de Ostentis transtulerat. inscribitur in ipso Lydo 
Ἐφήμερος βροντοσκοπία τοπικὴ πρὸς τὴν σελήνην, κατὰ τὸν Ῥω» 
μαῖον Φίγουλον, ἐκ τῶν Τάγητος, xa0' ἑρμηνείαν πρὸς λέξιν. 
inc. εἶ ἐπὶ πάσαις τῆς διοσημείας παραδύσεσι τὴν σελήνην φαίνον- 
ται. des. ταύτην τὴν ἐφήμερον βροντοσκοπίαν ὁ Νιγίδιος οὐ κα- 
ϑολικὴν ἀλλὰ μόνης εἶναι τῆς Ῥώμης ἔκρινεν. de hoo fragmento 
vide virum cl. de Burigny , De vita et scriptis P. Nigidii Figuli, 
Histoire de l'4fcadémie des Inscriptions, tom. 99, Paris. 1764,4, 
p. 197. exstat, quantum comperi, in codicibus duobus, altero 
Palatino, unde descripsit Meursius, ante annum 1612 Heidel- 
bergae moratus; utque video ex catalogo mss Graeoorum in bi- 
bliotheca Palatina Electorali, ἃ Friderico Sylburgio confecto (in 
Miegi Monument. pietat. et literar. Frenoofurti ad Moenum 


. XLII 


1701, 4, p. 92 sqq.), codex iste tum eret trecentesimus duode- p. xr 


cimus inter Pelatinos: eum arbitror adhuc alicubi letitere inter 
Palatinos bibliothecae Vaticanae. 2) altero Veneto 894, fol. 
284 verso-287 verso (vid. Graec. D. Marci Bibliothec. codd. mss 
per titulos digest. praesid. Laurent. 'Theupol. Venetiis 1740, fol. 
p. 149): is nunc Parisios translatus codex est. hoc autem P. Ni- 
gidii Figuli quicquid est, Rutgersius edidit, ut mox dicetur: se- 
cundum fragmentum libri de Ostentis, de terrae motibus, Scho- 
wius vulgavit, ad calcem libri de Mensibus, p. 130. incipit: 
ταῦτα μὲν ἄν τις πρὸς τὸς φυσικὰς ἐννοίας ἐνορῶν. — des. ibid. 
p. 184: ἀναλόγως τοῖς κακοῖς εὐφροσύνη. id fragmentum ex 
postrema parte libri de Ostentis sumptum exstat in codicibus item 
duobus, 1) uno bibliothecae Angelicae in coenobio S. Augu- 
stini a//a Sapienza Romae ( v. Iugler Biblioth. literar. t. 1 Ienae, 
1754, 8, c. 8 ὃ 19 p. 289. Montefalcon, Diar. Italic. Paris. 


xxvin HASII DE IOANNE LYDO 


1702, 4, p. 249), quo ex codice hoc fragmentum edidisse sese 
Bchowius ait edit. libri de Mensibus p. 130. 2) altero Veneto 
» χεῖν 924, quem supra dixi: ibi legitur fol. 287 verso-288 verso. 

20 Tertium fragmentum libri de Ostentis, idque graece inedi- 
tum, Falendarium est, de recessu reversionibusque siderum, illi 
non dissimile quod Ovidii Fastis praefigi solet. id kalendarium 
subiecerat Lydus extremo suo libro; utque fulgurum notationem 
ex Nigidio Figulo, ita stellarum ex Claudio Tusco illo sumpsit, 
qui a Servio ad Aeneid. 12 647 (ed. Burmann. t. 4, Amstelae- 
dam. 1746, 4, p. 75) Clodius 'Tuscus nominatur. kelendarium 
inscribitur sic: "Eyypegog τοῦ παντὸς ἐνιαυτοῦ σημείωσις ἐπιτολὼν 
τε καὶ δυσμῶν τῶν ἐν οὐρανῷ φαινομένων, ἐκ τῶν Κλαυδίου τοῦ 
Θούσχκου, xaO' ἑρμηνείαν πρὸς λέξιν. incipit: Ἰανουάριος. α΄. 
ὁ ἥλιος ὑψοῦται. des. in ultimo anni die, πρυφία ταραχὴ καὶ 
ἀνεμώδης" ἄρχεται ἀνίσχειν ὅδε (f. ὅ,τε) δελφὶν καὶ ὅ ἥλιος, εἷς 
ὥψος. idque kalendarium Graece quidem ineditum est, ut dixi: 
Latine, ἃ Leonico Thomaeo translatum, saepe vulgatum est, 
primum ex officina Hervagii ad calcem Iulii Firmici atque Qua- 
dripertiti Ptolemaei Latine versi, Basileae, 1683, fol., p. 79 — 
84, sub titulo Οὗ. Ptolemoei (sic) inerrantium stellarum sinifi- 
cationes; posterius in Uranologio Dion. Petavii, Lutet. Paris. 
1630, fol., p. 92 — 101; postremum in nova editione Doctrinae 

p. xv temporum Petavianae, t. 8, Antverp. 1708, fol, p. 54 — 59. 
exstat autem id kalendarium in codicibus bene multis. 

1) in cod. Parisiensi no. 2381, olim Regio 9432, fol. 75 
recto-76 verso. v. Catalog. impress. part. 2 p. 402. Kuster. 
ad Suidam t. 2 p. 131. item supra p. xxix: is codex 
est saeculi 14, videturque antiquior quam subsequentes 
omnes. 

2) in codice 177 biblioth. Barberinae, de quo supra p. xxxvi. 
Harles. Bibl. Graec. vol. 4 p. 157 lin. 30. 

8) in codice Regio 1991 fol 17 verso-Q4 verso, laudato sub 
no. 2197 ἃ Ducangio Glossar. Graecitat. t. 2, Lugdun. 1688, 
fol., in indice auctor. column. 27, 81, 85 etc. is codex cum 
hoc kalendarium continet, tum alia multa astronomica ; 
neque tamen opus Lydi de terrae motibus eorumque signis, 
quod Villoiso Prolegomen. ad Iliad. p. xuvi nota (1) in hoc 
codice esse scribit, in errorem inductus opinor a Catalogo 





COMMENTARIUS. XXIX 


impresso nostro codicum Graecorum, p. 429, ubi Lydo no- 

stro perperam tribuitur anonymi alicuius fragmentum de 

terrae motibus, incipiens Ka00kov τοίνυν περὶ τῶν ἐν τῇ γῇ 

γινομένων σεισμῶν. quod autem supra, p. xvm, dixi fra- 
gmentum Lydi de;Terrae motibus, ταῦξα μὲν dv τις πρὸς 

τὰς φυσικὰς ἐννοίας, id illo ex codice omnino abest: Cl. 

vero Tusci kalendarium inest, inque Catalogo impresso ibid. p. xr.vi 

p. 429 ima, no. 4, his verbis commemoratur: Anonymi 

kalendarium sive ephemerides, in. quibus astrorum ortus et 

occasus etc. | 

&) in codice Parisiensi no. 8084, olim Regio, a Bigoto Ita- 

liam lustrente (v. supra p. xxxvi) ita perarato, ut epito- 

men maiorem illam libri de Mensibus kalendario hoc nostro 
subiecto terminaret. 

B) in exemplari Mariniano superius memorato p. xxxix, 

Harles. looo cit. vol. 4 p. 157 lin. 22. 

. . Quibus ex quinque codicibus quamvis duos Schowius Ro- 
mae in manibus habuit, Barberinum videlicet et Marinianum, 
tamen ad suam editionem kalendarium Tusci non adiunxit, 
credo quod videret ad librum de Mensibus nihil pertinere. quer- 
tum fragmentum libri de Ostentis, de tonitribus generatim, ae- 
que ineditum illud quidem, in codicibus inscriptum esse solet: 
Ἰωάννου Δαυρεντίου Δυδοῦ, Φιλαδελφέως, ἐπὶ τῆς βασιλείας 
ὄντος Ἰουστινιανοῦ τοῦ μεγάλου καὶ ᾿Αναστασίου, περὶ βροντῶν. 
inc. πολλῶν καὶ ὑπὲρ ἀρνϑμὸν ὄντων ὅσα τοῖς φυσικοῖς περὶ βρον- 
τῶν ἐδόκει. des. ἀνὴρ δυνατὸς καὶ βαρὺς τοῖς πράγμασιν. in- 
venitur in codd. duobus, 1) in nostro Regio 2381, fol. 70 
verso-71 recto, 9) in Veneto 894, fol. 289 eerso-984 verso: 
verum ibi titulo ita evanido, ut confectores Catalogi codd. Graec. 
biblioth. D. Marci loco supra citat. p. 149 lin. 31 ultra priora p. xrvi 
septem verba nihil potuerint extricare; isque titulus sio mutilus, 
Ἰωάννου “αυρεντίου Φιλαδελφέως “Μυδοῦ, ἐπὶ τῆς βασιλείας ...., 
ab Harlesio etiam Biblioth. Graec. vol. 4 p. 158 lin. 29 repetitus, 
quo dixi modo ex cod. Regio 2381 supplendus est. 

In libro denique de Magistratibus praeclare animadverti pot- 21 
est plus temeritatem et casum quam ullam aliam causam ad scri- 
pt& veterum oonservanda valuisse. nam libri de Mensibus, ut 
modo exposuimus, epitomae duae exstant, libri de Ostentis 


XXX HASII DE IOANNE LYDO 


fragmenta quattuor. operis vero de Magistratibus adeo nihil per 
fregmenta epitomasque ad nos pervenit, ut nisi qua singularis 
fortuna Caseolinum codioem ex intima Graecia eruisset, tertio 
isto ex Lydi soriptis fere toto careremus. neque enim audiendus 
Duoengius Glossar. med. et inf. Graecitat. sub v. Σιλεντιώριος 
column. 1371, ubi fragmentum affert ex libro περὶ ἀρχῶν πολι- 
τικῶν. istum enim looum (opinor) ex Lambecii animadversio- 
nibus ad Codinum ed. Reg. p. 208 no. 154 sumsit, ubi haec le- 
guntur: ratio autem nominis silentiariorum in excerptis ex Joan- 
nis Lydi libro περὶ ἀρχῶν πολιτικῶν haec habetur: ἐδόκει μὲν 
xLvur μηκέτι ἐπὶ ἀγορᾶς, ἀλλ᾽ ἐν τῷ παλατίῳ τὴν βουλὴν συνάγεσθαι" 
τὴν δὲ τοιαύτην σύνοδον κομβέντον ἔϑος Ῥωμαίοις καλεῖν, ἀντὶ 
τοῦ συνέλευσιν. σιγῆς δὲ τοῖς πολλοῖς βουλευομένοις δεῖ. διὰ 
τοῦτο ἐκ τῆς περὶ τὴν σιγὴν σπουδῆς (σιλέντιον δ᾽ αὐτὴν πατρίως 
καλοῦσι) σιλεντιαρίους ἔχριναν ὀνομάξειν αὐτούς. et vero ille 
Jocus non libri de Magistratibus, sed libri de Mensibus est, ed. 
Schow. p. 11 c. 9; unde suspicor insperato eo repentinoque libri 
de Magistratibus titulo praeter veritatem se iactasse Lambecium, 
neque magis illi quam reliquis mortalibus huius libri potestatem 
tunc esse factam. glossae autem quaedam a Duocangio in Lexi- 
oon Graecitatis receptae, aque Fussio in notis p. 22 et 214 com- 
memoratae, vere quidem ex libro de Magistratibus manant: ve- 
rum eas qui scire potuit inde vel omnino Lydi esse? quoniam 
nullum auctoris nomen additum iis est. neo praeterea in nostris 
Graecis codicibus (sunt autem omnino ad quattuor milia) neque 
in ullis aliarum bibliothecarum quamvis studiose tractatis catalo- 
gis Lydo inveni tribui quicquam quod quidem ad librum de Ma- 
gistratibus pertineret, praeter paucos versiculos in ood. Reg. 1630 
(olim 2216 et 3509), fol. 100 verso, inscriptos Ex τῆς ἱστορίας 
Ἰωάννου τοῦ Φιλαδελφέως. qui sunt huinsmodi: φασὶ γὰρ τὴν 
Νέμεσιν τὰ γλαφυρὰ τῶν πραγμάτων εἰς τὸ ἔμπαλεν τρέπειν, ταῖς 
» xLIx ὑπερβολαῖς τῆς τύχης, ὥς φησι Νουμήνιος, τῷ ἑαυτῆς τροχῷ τὴν 
ἰσότητα ἐπάγουσαν. ὅϑεν ó Μεσόδμης οὕτω πῶς πρὸς αὐτήν" 
Ὑπὸ σὸν τροχὸν ἄστατον, ἀστιβῆ, χαροπὰ μερόπων σέρέφεται τύχα. 
quorum locorum priorem Numenii Pythagorici arbitror (de quo 
Harles. Bibl. Gr. vol. 1 p. 854 et vol. 8 p. 179) a Lydo etiam de 
Mensib. part. 8 c.11 p. 465 16 commemoreti. postremi versus ex 
Mesomedis sive Mesodemi sive Mesimedis sive Mesodmae (tot 


COMMENTARIUS. XXXI 


enim modis scribitur, Harles. Bibl. Gr. vol. 2 p. 180) carmine 
nobilissimo in Nemesin sunt, in cod. Reg. 2532, olim 3291, cum 
modorum musicorum signis exstante. totum autem hoc fragmen- 
tum ἃ Boivino sibi communicatum Burettus Actis Paris. Acad. 
Inscript. t. 5, Paris. 1729, 4, p. 189, e cod. 1680 quale ante 
rettulimus tale vulgavit, nisi quod pro οὕτω πως legit vel corre- 
xit οὕτω που. idque fragmentum, si modo fuit, in parte per- 
dita libri de Magistratibus fuisse necesse est: certe in his quae 
hodie exstant non invenitur. 

Ad baec igitur septem tam disiuncta tamque lacera fragmenta 
renatis literis quinque potissimum eruditi viri eo consilio ut ede- 
rent (non loquor de uno qui vertere voluit) accesserunt. nullus 


22 


tamen ad omnia coniuncta, sed fere ad singula singuli. primus p. 1 


Joannes Meursius, ut erat reconditarum literarum amator, ante 
ἃ. 1612 Heidelbergae ex cod. Palatino 812 desoripsit Nigidii Fi- 
guli ephemeridem, de qua superius dixi. verum cum aliis rebus 
abstraeheretur, consilium eius edendae abiecit, inque notis ad 
Leonis Tactica (Lugd. Batav. 1612, 4, p. 447) ita ait: CAeci 
codex hic citat etiam Joannis Lydi Diurnam menstruamque ob- 
servationem, intelligit vero eo nomine Nigidü Piguli de toni- 
truum per singulos menses et dtes significatione librum ,| quem 
Lydus hic e Latina lingua in Graecam transtulit, | exstat ipsum 
opus in bibliotheca Palatina, ubi nos ante quinquennium , cum 
ilic ageremus inter peregrinandum, descripsimus, et edendum 
dedimus Yeno Rutgersio, praestantissimi ingenii et multarum li- 
terarum iuveni. neque diu post Rutgersius, etsi erat publicis 
negotiis distentissimus, traditas a Meursio sibi partes egit. nam- 
que in libros sex Variarum lectionum, Lugdun. Batav. 1618, 4, 
editos, Gustavoque alteri Suecorum regi (hoc est Gustavo Adol- 
pho illi qui ἃ. 1632 in Germania proelians oppressus est, cui erat 
& consilis Rutgersius) insoriptos, totam Nigidii ephemeridem 
p. 247 — 260 rettulit, e Meursiano apographo expressam. quan- 
quam neque in ipso opere neque in libro de vita sua (Lugdun. 
Batav. 1646, 4) unde ephemeridem eam sumpserit indicavit. 
Meursianum autem apographum nihil minus videtur fuisse quam 
emendatum. nam Rutgersii certe textus innumeris repletus est 
erroribus. statim ab initio p. 247 lin. 1 pro ἐπὶ πάσης scriben- 
dum est, ἐπὶ πάσαις. lin. 3 legitur τὴν σελήνην οἶκον ἐπιλέξατο: 


p. LI 


23 


p. Lu 


p. Lun 


xxx HASII DE IO4NNE LYDO 


emenda τὸν σελήνης οἶκον ἐπιλέξαιτο. — lin. 4 et 6 ὥστε ἀπὸ τοῦ 
69 καὶ ἐνταῦθα τὴν ἐφήμερον ἀπὸ τῆς σεληνιακῆς νουμηνίας 
xard τοὺς σεληνιαχοὺς μῆνας λειψόμεϑα τῶν βροντῶν ἐπίσκεψιν: 
emenda ὥστε ἀπὸ τοῦ καρκίνου καὶ ἐνταῦϑα τὴν ἐφήμερον ἀπὸ 
τῆς σεληνιακῆς νουμηνίας διακοσμήσαντες, κατὰ τοὺς σεληνιακοὺς 
μῆνας ληψόμεθα τῶν βροντῶν τὴν ἐπίσκεψιν. — nec saniora sunt 
quae sequuntur: ut ephemeris illa, quemadmodum est apud 
Rutgersium, non tam vera Lydi neo germana quam vitiata pror- 
sus et adulterina esse merito sit putanda. 

Tertius autem ad vulgandum Lydi aliquid se applicavit 
acerrimus ineditorum librorum investigator, Leo Allatius Chius, 
cum Alexandri vr: pontificatu bibliothecam Vaticanam custodiret. 
is et maiorem epitomen libri de Mensibus in cod. Barberino 177 
(vid. supra p. xxxv1i) in manibus videtur habuisse; et postquam 
bibliothecam Palatinam Heidelberga in urbem ipse transtulerat, 
minorem a Planude factam in cd. Palatino 141; nec minus pri- 
mum et tertium fragmentum libri de Ostentis, nimirum epheme- 
ridem Nigidii Figuli in Palatino 319, kalendarium Cl. Tusci in 
Barberino 177. quae an omnia edere voluerit, non constat: 
maiorem epitomen libri de Mensibus voluisse indicat indiculus 
Συμμίκτων eius, ab Andrea Peschiullio Romae 1668, 4, foras 
datus, a Fabricioque recusus Bibl. Gr. vol. 14 p. 1— 21; ubi in- 
ter ea quibus librum quartum Symmictorum terminare statuerat 
Allatius, reperiuntur p. 6 no. 46 "ex Joanne Philadelphiensé 
excerpta, inc. Ὀρϑῶς ἄρα οὗ τὰ μυϑικὰ τὸν Κρόνον τοὺς ξαυτοῦ 
παῖδας") quod esse initium maioris illius epitomae p. Xxxvi de- 
monstravimus. sed Allatio a. 1669 post laboriosissime actam vitam 
exstincto, rursus crassa quaedam Vaticanae bibliothecae offusa 
caligo est, quod qui ei proxime successerunt, si minus a dootri- 
na, certe ab industria eius multum aberant; nec illa in octo po- 
steriores Symmictorum libros referenda ad 175 tam Graeca quam 
Latina opuscula, quorum pleraque ne hodie quidem lucem vide- 
runt nec unquam videbunt, tum sunt e scriniorum tenebris ab eo 
eruta. item instrumento literario eius inchoatisque commenta- 
riis, qui erant magno numero, infesta posthaec fortuna fuit, nisi 
si quos literati viri ab interitu vindicaverunt, velut apographum 
epitomae Lydianae ab eo factum; quod et vidit Romae Nicolaus 
Schow, et ad editionem libri de Mensibus recte adhibuit. 


COMMENTARIUS. XXXIII 


Fuit etiam qui animum ad Lydmn intenderet Iosephus de 24 
Iuliis, in bibliotheca Vaticana et in Collegio urbano de Christia- 
norum persuasione propaganda Graecarum literarum interpres, 
homo doctus, cuius exstat brevis manuductio ad linguam Grae- 
cam, Romae 1681, 8. de hoc ita Raphaél Fabretti in Syntagmate 
de Columna Treiaena Romae 1688, fol, c. 6 p. 158: "rationem 
vero huius ritus [circumducendi aratri in urbibus auspicato con- 
dendis] primum vidi apud Joannem Laurentium Lydum Pluila- 
delphiensem, nuper Latio donatum ab eruditissimo amico lose- 
pho de lulüs, et iamiam e manuscripto apud ipsum , | mutilo 
quamvis, publicam lucem inspecturum: ratio, inquam , haec 
est. μετὰ δὲ τὴν ἐπὶ τῇ ἀναγορεύσει τῆς πόλεως τελετὴν ζεύξας 
ταῦρον μετὰ δαμάλεως περιῆλθε τὸ τεῖχος, τὸν μὲν ἄρρενα ἐπὶ τὴν 
τοῦ πεδίου πλευρὰν ξεύξας, τὴν δὲ ϑήλειαν ἐπὶ τὸ τῆς πόλεως 
μέρος, ὥστε τοὺς μὲν ἄρρενας τοῖς ἔξω γίνεσϑαι φοβερούς, τὰς δὲ P» Liv 
ϑηλείας τοῖς ἔνδον γονίμους." quo ex loco constat, quod habue- 
rit Iosephus de Iuliis, id aeque fuisse maiorem illam Lydianam 
epitomen: nam illa ipsa verba habet ed. Schow. part. 4 mense 
April. c. 6 p. 98, nisi quod ibi perverse γονίμοις pro γονίμους. 
sed aliquis fatalis fuit casus, qui rursus eam epitomen, lucem ne 
aspioeret, impedivit, ut enim Allatium vidimus, item Iosephus 
de Iuliis, prius quam affectam editionem perficeret, obiit; fuit- 
que adeo hoc Allatio infelicior, quod quae ipse commentatus in 
Lydum est, ea sive omnino ad nihilum venerunt sive certe ad- . 
huc latent; quae Allatius, cum in eruditorum hominum manus | 
incidissent, si minus tota, attamen aliqua ex parte nobis se ape- 
ruerunt. 

Etenim paulo iustiore fortuna octavo decimo saeculo Lydus 25 
uti coepit. minus quidem in Gallia, Ludovici 15 principatu, 
cum Ioannes L. de Burigny, vir historicis scriptis notus, fragmen- 
tum libri de Ostentis, de tonitribus in dies singulos, Gallice ver- 
tere voluit, Jistoire de PFAcadèémie des Inscriptions tom. 29 
P. 197, quoniam ea versio concepta magis est quam coepta, to- p. Lv 
tumque consilium ad exitum non pervenit. inagis in Italia, Pio 
sexto pont. max., cum nobili per has regiones peregrinatione 
Romam venit Nicolaus Schow Danus, clari nominis philologus, 

. cuius singularem nostris in literis eruditionem iam tum testatae 
erant Heraclidis Allegoriae Homericae Gottingae 1782, 8, ab 
loannes Lydus, i 


XXXIV HASII DE IOANNE LYDO 


illo editae; tum per ipsum Italicum iter vulgatae de charta pa- 
pyracea Musei Borgiani docta commentatio, Romae 1788, 4, et 
' de numo Ulpiae Pautaliae ad Stephanum Borgiam Cardinalem 
epistola, Romae 1789, 4. huic igitur, cum esset Romae, cla- 
rissimus abbas Marini, tabulerio Vaticano praefeetus, monstravit 
meiorem illam anonymamque libri de Mensibus epitomen, ex 
relictis, ut Schowii verbis utar praefat. ed. p. 6, Leonis Allatii 
chartis descriptam. | qua perlecta Schowius, qui ineditam ani- 
madvertisset, eius editionem illico meditari, eamque cum cod. 
Barberino 177 (vid. supra p. xL) conferre, alteramque eiusdem 
libri epitomen, quae ἃ Maximo Planude facta dicitur, ex cod. 
Palatino 145 item describere sibi coepit, ut exponit ipse in epi- 
stola Roma Nonis Maiis 1789 ad Harlesium data; quam episto- 
Ρ. ΨΥ; lam Harlesius in Bibl. Gr. vol. 4 p. 157 inseruit. quodsi postea 
Schowius cum illo tanto acumine, quale in papyro Borgiana 
illustrata inque Hesychio Lipsiae 1792, 8, emendato declaravit, 
curam cogitationemque aliquam in utraque epitome perpurganda 
posuisset, omninoque studiorum nostrorum perrexisset tenere 
viam, profecto epitomarum illarum editionem conficere potuit et 
emendatam maxime, et cum cuivis Graecarum literarum stu- 
dioso, tum inprimis nobis in hac opera nostra mirabiliter (opi- 
nor) profuturam. sed ea omnia (dicam ut res est) paulo aliter 
ceciderunt. 

o6 Etenim Schowius ut Havniam se rettulit, cum eximias eius 
virtutes populares perspexissent, magno loco in regno esse, plu- 
rimisque et honestissimis muneribus in se collatis scripta sua 
continere, quaeque in animo habebat de antiquitate illustranda, 
ea in aliud tempus differre coepit. at interim Lipsiae ex apo- 
grapho eius in libraria Weidmanni cusus jam erat textus utrius- 
que epitomae, adiuncto in fine capite de terrae motibus, ταῦτα 
μὲν dv τις x. τ. Δ. quod secundum ex quattuor fragmentis libri 
de Ostentis esse p. xri demonstravi; praefatio, emendationes, 

p. 1vir notae ex Dania summittendae summe exspectabantur. quas cum 
diutius morari intelligerent librariae procuratores, ad extremum 
desperantes de Schowio, statuerunt ut textus Graecus cum bre- 
vibus capitum argumentis Latine scriptis, qualis iam esset im- 
pressus talis ederetur, sine notis ullis, praeter paucas de lectio- 
num varietate. additur insuper index; item praefatio. editio 


COMMENTARIUS. - XXXY 


prodit sub titulo eiusmodi: Zoannis Laurenti Philadelphiensis 
Lydi Opusculum de Mensibus [quanquam potius scribendum 
fuisset, Excerpta ex Ioann. Eaurent. Philad. Lydi Opere de Men- 
sibus] ex codd. mss biblioth. Barberin. et Vatic. et fragmentum 
de Terrae motibus ex cod. bibl. Angelicae Rom. Graece edidit, 
varietatem, lectionis et argumenta adiecit (Nicolaus chow etc. 
Lipsiae in. libraria JPeidmannia 1794, 8. huius editionis cen- 
surae complures exstant Erlanger Literaturzeitung 1794 p. 542- 
47, Góttinger Gelehrte [Anzeigen 1794 part. 2 p. 19783 — 1276, 
Jenaer Literaturzeitung 1794 part. 4 p. 515 —517. οἵ, Allge- 
meines Hepertorium der Literatur fiir die Jahre 1791 bis 1795. 
Erster Band. Erste Hálfle, Weimar 1799, no. 700. sed huic 
editioni, etsi id secundissimum accidit ut ex auctoritate viri omni- 
bus doctrinis ornatissimi Ch. Ban. Beckii vulgaretur, isque, 
quatenus per procuratores librariae licebat, suas quidem partes p. Lviu 
praeclare ageret, tamen, sicut ostendimus, commentarius et no- 
tae, necessariae illae quidem propter rationem epitomarum, 
omnino desunt. quae enim Lydus ex tot diversis voluminibus 
eruit, ea cum a librariis tum a breviatoribus multis mendis adeo 
sunt foedata, ut textum ea condicione, qua nunc est, perlegere 
singulaque in eo intelligere nemo sane facile possit. 

Velut, ut uno folio temere arrepto demonstretur quod dici- 27 
mus, ed. Schow. part. 4 mens. Octobr. c. 1 p. 124 lin. 8 sqq. 
leguntur haec: ἐν τῷ BOTZTIS2 (olov ἐν «à ὀψοπωλίῳ) εἰς τι- 
μὴν Τιβερίου of σεβαστοφόροι ἐχόρευον" τὸν δὲ τοιοῦτον τόπον 
o[ ἰδιῶται Αὐγούστιον (1. “ὐγουστεῖον) καλοῦσιν. sed in notis 
ad Codin. ed. Reg. p. 155 iam exstabat is locus a Lambecio pro- 
latus; ibique recte legitur ἐν τῷ I'OTZTEIQ: quod confirmat 
cum ipse Codinus Lydum exscribens p. 16 c: τῇ πέμπτῃ τοῦ 
'Oxre olov μηνὸς ἐχόρευον ol ξεγεονάρχαι [1. Qsycovagy. ] ἐν τῷ 
Tovosslo ἤγουν τῷ ὀψοπωλίῳ,,. εἰς τιμὴν τοῦ βασιλεύοντος κατὰ 
τὸν καιρόν" tum Suidas ed. Kuster. tom. 1. p. 877, sub v. 4ὔ- 
γουστος.  Gustium autem sive forum cibarium quid fuerit Du- 
cangius docet Cpoli Christiana, statim post lin. 18: περὶ τοῦ Ρ. Εἰχ 
dovolou ἵππου ὁ Ἑὐφορίων φησὶ πλοῖον γενέσϑαι τοῖς "Ἕλλησιν 
ἵππον λεγόμενον" ἕτεροί φασε ΠΟΑ͂ΙΝ γενέσϑαι οὕτω προσαγο- 
ρευομένην ἐν τῇ Τροίᾳ, δι᾽ ἧς εἰσῆλθον οἱ Ἕλληνες. οἱ Scho- 
wius ima pagina in lemmate huius capitis: equum &gneum, per 


XXXVI HASII DE JOANNE LYDO 


quem Troia expugnata est, Euphorion navem, alii urbem fuisse 
credunt. at quis non videt legendum ἕεεροί φασε ΠΎΛΗΝ γε-- 
vícOni? quod castam esse lectionem tam sententiae concinnitate 
quam fabularum T'roicarum explicationibus confirmatur. et paulo 
post p. 125 lin. 1: ᾿Δσκληπιοὶ τρεῖς λέγονται γενέσθαι, πρῶτος 
"Anóllovog toU Ἡφαίστον, ὃς ἐξεῦρε μήλην᾽ δεύτερος (ἸἸσχύος 
τοῦ Ἐλάτου καὶ Κορωνίδος) ὁρίοις ἐτάφη" τρίτος ᾿Δρσίππου καὶ 
"Δρσινόης τῆς “ευκίππου. οὗτος εὗρε τομὴν καὶ ὀδοντάγραν, καὶ 
τάφος αὐτῷ ἐν ᾿ἀρκαδίᾳ. is locus partim depromptus est ex Cle- 
mentis Alexandrini Cohortatione ad gentes (lib. 1 ed. Potter. t. 1 
Oxonii 1715, fol. p. 25), partim vel e Cicerone, vel ex Graeco 
scriptore illo quem Cicero exscripsit de N. D. 3 29: Aesculopio- 
rum primus Apollinis, quem Arcades colant ; qui specillum in- 
venisse primusque vulnus dicitur obligavisse: secundus secunds 
Mercurii frater; is fulmine percussus dicitur humatus esse Cyno- 
suris: tertius Arsippi et Arsinone, qui primus purgationem alss 
p. 1x (in Lydo tamen τομήν} dentisque evulsionem, ut ferunt, invenit; 
cuius in Arcadia non longe a Lusio flumine sepulcrum et lucus 
ostenditur. verba autem, δεύτερος ὁρίοις ἐτάφη, comple sic: 
EN ΤΟΙΣ KTNOZOTPIAOZ ὁρίοις ἐτάφη. ΕἸ. Clemens loco 
cit. p. 26 lin. 8: ^ 
Ζεὺς ydo xaraxzdg παῖδα τὸν ἐμὸν αἴτιος, 
᾿Δσκληπιόν, στέρνοισιν ἐμβαλὼν φλόγα. 
οὗτος μὲν οὖν κεῖται κεραυνωθεὶς ἐν τοῖς Κυνοσούριδος ὁρίοις. 
sustineo me hoc loco, mendaque deinceps sequentia, quotquot 
sunt, non exsequar, quod satis demonstratum esse arbitror ad 
perpurgandum, prope dicam, ad legendum libellum de Mensibus 
opus esse aliorum auctorum collatione, cum antiquiorum, quos 
exscripsit Lydus, tum recentiorum, qui eo ex libro hauserunt, 
Suidae, Eudociae Augustae, Codini, scholiastarum aliquot, glos- 
sarum denique lexici Cangiani, quatenus huc pertinent, ex inte- 
gro opere de Mensibus vel ex epitomis delibatae. quorum om- 
nium investigationem si vel Schowius suscepisset vel Beckius, 
e haud erat sane quod quisquam meliores interpretes requireret : 
sed horum alterum officia regia impediverupt, alterum studia di- 
versa eaque clariora; quae adeo ornat, ut plane non fuisset pro- 
p. txr bandus, si ingenium, quo auctores illustrat liberae illius atque. 
fortunatae Graeciae, in scriptore inclinatae consumpsisset. nec | 


COMMENTARIUS. XXXVII 


memet ipsum hic consistere patitur praefationis institutum: 
quare si qua sunt praeterea quibus editio Schowiana emendari 
possit, sicut sunt, éa commodius in notis ad librum de Ostentis 
exponentur *). 

Sed illuxit tandem aliquando laetior Lydo dies a. 1784, cum 
Cpoli ageret Christianissimi regis ad portain Othomanam splen- 
didus legatus, Gabriel Augustus de Choiseul- Gouffier, publica- 
rum rerum scientia non minus quam gloria maiorum clarus, et 
in utramque academiam illo iam tempore cooptatus, cum in eam 
quae Inscriptionum vocabatur, eruditissimis acutissimisque homi- 
nibus maxime tunc florentem, tum in alteram, cuius glorioso 
labore et Francorum literae immortaliter illustratae sunt et in- 
corrupta est sermonis nostri integritas constanter conservata. is 
nobilissimus vir, liberalium artium omnisque humanitatis laude 
commendatus, oum in primo iuventutis flore et maximarum re- 
rum cursu esset, iam tunc prae doctrinae studio delicias asperna- 
tus Graeciam lustrare statuerat, et antiquorum hominum manes 
ac species interrogare, per tot urbium, Athenarumque ipsarum, 
caeca vestipia passim errantes. qua in peregrinatione quam cu- 
riosum sese exhibuerit politissimae vetustatis indagatorem, lite- 
ratus homo in Europa nemo est qui nesciat, quamobrem mibi 
quidem dignus profecto videtur fuisse qui non Lydum nostrum, 
sed principem aliquem ex Graecis scriptoribus, maxime autem 
e poétis, qui perierunt, ab inferis excitaret, Menandrum videli- 
cet et Sophronem, vel Sophoclem aut Pindarum ex his quorum 
scripta non parum plura amissa quai retenta sunt, ad quein 
enim potius eiusmodi inventionem pertinere dicamus, quaui ad 
eum qui non minori dicendi artificio quam cognoscendi peritia, 
quaecunque sibi Graeciam peragranti occurrerant, tam vividis 
coloribus expressit, ut omues intelligerent nihil esse non oratoria 
tantum eius sed poética etiam facultate praestantius. — verum 


*) De Mensibus excerpta post Schowium Guil. Roetherus recognovit 
emcndavit , € Graeco in. Latinum convertit et perpetua cum sua ct 
Sckowii tum Hosii et Creuseri aliorumque adnotatione instruxit, indi- 
cemque copiosismum adiccit, Lipsiae et Darmstadii, a. 1827. codice is 
usus est Parisino 3084, adiutore Laurentio Nokkio, qui multos mathe- 
matici argumenti locos. ingeniosissime partim. emendavit partim cspla- 
nacit. 


28 


p» Lxii 


XXXVII HASII DE IOANNE LYDO 


fortuna hic etiam, ut saepe, parum &equa fuit. nam cum, ut 
dictum est, Cpolim missus esset, dilectamque snam Graeciam 
velut redintegrato amore complecteretur (eo melius quo publici 
muneris auctoritas opportunior erat), haberetque seoum eruditis- 
simum hominem Ioannem B. C. d'Ansse de Villoison, is, ut erat 
acerrimus antiquorum codicum investigator, Graeoorum mona- 


p. LxM steria percupide quidem, sed frustra conoursavit. cum autem ad 


20 


P. Lxiv 


Bosporum in suburbano Graeci cuiusdam literati ex Constantini 
Morusi principis affinitate libros quosdam veteres pertractaret, 
invenit cum alios pretiosos, tum in primis unum Lydi opera de 
Ostentis deque Magistratibus continentem. hunc statim illustris- 
simo legato de Choiseul indicat; qui cum significasset se in de- 
siderio esse eius oodicis, eum paulo post a Constantino Morusi 
principe dono accepit. erat enim is Constantinus Bei Morusi tum 
ipse acuto et subacto ingenio, tum adversus literatos studio siu- 
guleri; cumque paulo ante Valaechiam summo cum imperio ad- 
ministrasset, tuno in hortis ad Bosporum amoenissunis inque 
mirifica librorum suorum bibliotheca felicitate magis stabili quam 
unquam antea fruebatur. ita hos amplissimos viros, quos iam 
sociaverat studiorum similitudo, tum magis etiam coniunxit Lydi 
liber dono missus et acceptus, quemadmodum antiquis tempori- 
bus, ad quae saepe animum illi referebant suuin, claros homines 
legimus xeniis ultro oitroque datis amicitiam confirmasse. 
Quanquam ne sic quidem Lydus statim lucem aspexit, quod 
in consecuta regni Gallici eversione subitoque casu, quo Europa 
omnis contremuit, nullus Lydo locus supererat. nam primum 
ipse codicis possessor, coactus patriae fines fidelitati suae inter- 
dictos longe respectare, aque legatione in exilium voluntaria vice 
traductus, a Serenissima Augusta, quae tunc latissunum impe- 
rium aquilonari plaga gloriose gubernabat, ut ad eam se confer- 
ret honorificentissime invitatus est. quo cum secessisset, et ipsa 
quanti eum faceret, quantum crederet, documenta maxima de- 
dit; et filius item eius meliore fortuna dignus Paulus imperator, 
cum esset liberali ac magno animo praeditus iustisque atque re- 
ctis voluntatibus, amplissimum virum beneficiis plurimis ornavit, 
afflictum erexit, extorri penates dignitatemque reddidit: manda- 
vit demum supremam curam cum omnium bibliothecarum impe- 
rialium tum academiae Caesareae, qua nihil usquam maognificen- 


COMNTAUS. XXxiX 


tius, nihil splendidius ab ullo superiorum saeculorum rege in 
liberalium artium gommodum institutum est. ita cum esset in 
maximo imperio summus. artium et omnis humanitatis arbiter et 
quasi procurator excitandis ao propagandis studiis electus, in 
nobilissimi muneris occupatione nihil temporis reliquum habuit 
quod Lydo impenderet, omnemque potius mentem cogitatio- 
nem operam adhibere voluit, ut gratum animum, qualem postea 
in Inculentis scriptis apud posteritatem professus est, talem iam 
tunc in ipsa muneris gestione praesentes possent homines in- 
tueri. 

Verum tandem, cum esset patriae et Gallico solo restitutus, 
Lydi diutius neglecti serior cura animum subire coepit. etenim 
exoratus ab eo homo doctissimus Villoiso in se susoeperat ut ad 
codicem feliciter inventum felicius edendum nomen et auspicia 
praeberet. sed priusquam eum foras daret, descriptionem Vil- 
loiso sui per Graeciam itineris perficiendam sibi duxit, quam 
publici iuris facturum sese cum saepe alibi spoponderat, tum 
maxime Prolegomen. ad Iliad. p. tiv; adque eam rem omnia 
consilia atque studia referre sua coepit. statuerat autein tunc 
denique ea prodere quae in recenti Graecia usquequaque obser- 
vasset, cum iter confecisset in veterem, hoc est (verba ipsa sunt 
Villoisonis Prolegomen. l. cit.), cum auctores Latinos Graecos- 
que singulos a capite ad calcem perlegisset, quaeque de omnibus 
rebus ad Graeciam Aegaeique naris insulas quomodocunque per- 
tinentibus quisque scripsit, ea excerpsisset, referreque ac discer- 
nere et cum iis quae ipse vidisset conferre posset. magnum sane 
et singulare, dignumque tali viro consilium, et, si perfici potuis- 
set, in primis utile doctrinis nostris. sed quis nescit a. 1789 
publicam rem Franciae in homines incidisse non tam commu- 
tandarum rerum quam evertendarum cupidos? suntque continuo 
tempora acerba atque gladiatoria illa consecuta, quibus cum 
omnes literae conticuerunt, tum maxime Villoisonianae, Graecae 
scilicet ac philologicae. itaque huius magni itineris non modo 
nihil edere, sed neque lectionem illam, qua ad scriptionem prae- 
parare se volebat, absolvere, nedum de Lydo cogitare, variis 
casibus percussus potuit. neque magis, cum recuperata re pu- 
blica respirasse homines visi sunt, illi quidem licuit placato re- 
rum statu diu frui. etenim a. 1805 a. d. 6 Kal. Mai. paucos post 


p. Lxv 


30 


P. LXVI 


p. Lxvi 


31 


p. LXVIII 


xb — HASH DE IOANNE LYDO 


menses quam erat Graecae cathedrae in Collegio Prenciae prae- 
fectus, virente etiamtum aetate repentino oppressus morbo est. 
cuius optimi sanctissimique viri immaturo obitu quantam eivifas 
nostra in literis iacturam fecerit, t&metsi honrnmes historicos 
omnes, ubiubi sint, intelligere arbitror, tamen ego, quod ipsum 
novi, quod domum eius frequentavi, quod per aliquot annos con- 
tinuos sermonum auditor, commentationum testis, studiorum 
mirator exstiti, acrius potui fortasse quem plerique perspicere. 
mitto hominem lingua Graeca, ut nullus unquam, leotíone in- 
structum; mitto librorum cognitionem, mitto inscriptionum ? 
quis literis Italicis eruditior* quis in consuetudine dulcior, in 
docendo copiosior ^ memoria vero tanta erat et verborum et re- 
rum, ut omnia quae unquam legerat meminisset. atque hic talis 
vir discessit a nobis, animo etiamtunc vegetissimo, annos vix 
natus 55; neo quicquam ex magnis operibus quae summo cum 
Jabore et diligentia inchoaverat, quaeque vitam illi dubio procul 
reparatura erant, spatiis exclusus iniquis relinquere potuit abso- 
]utum; desiderio autem incredibili affecit cau necessarios suos, 
homines summos, tum me ipsum, cui loco patris semper fuit. 
atque de illo, quoniam pro incomparabili eius erga me pietate 
paria persolvere nequeo, quod unum potui, haec cum lacrimis 
scripsi. 

Vir autem illustris de Choiseul, ad quem redierat Lydi co- 
dex, editionem operum eius mihi tunc volebat committere. ne- 
que hercule erat ea provincia aliena a rationibus meis; neque, 
si vel maxime fuisset, recusassem, nempe ne diutius scriptore 
erudito nostrae literae carerent. sed accidit eo ipso tempore ut 
ἃ praefectis bibliothecae imperialis custodia Graecorum Latino- 
rumque codicum mihi mandaretur. quod officium ut prinum 
tenui, omnes curas cogitationes studia ad unam revocare rem 
oportuit, codicumque Graecorum omnium proximis superioribus 
annis ex variis Italiae oppidis eque urbe ipsa in bibliothecam 
congestorum notationes conficere, non quae nomina auctorum 
titulosque operum nudos haberent, sed quae aetatem virtutem 
argumenta codicum accurate indicarent, ut quicquid cuiusque 
auctoris inediti editive iu singulis foliis manuscriptorum esset, 
uno aspeotu cognosceretur. ita involavi in hano operam non 
modo iussu praefectorum bibliothecae, sed impetu ctiam acri 





COMMENT ARIUS. XLI 


quodam enini ac voluntatis: taedium autem, quo facile intelli- 
gitur eiusmodi laborem non carere, levabat atque adeo amove- 
bat spes (quae non omnino me fefellit) me reperturum in his co- 
dioibus abstrusa aliqua ac luce non indigna. sed interim depo- 
nenda erat omnis de Lydo cogitatio, quare, quoniam ipse mu- 
nere fungi meo non poteram, auctort fui ut liber de Magistrati- 
bus separatim ederetur, cureque describendi vertendique eius 
crederetur adolescenti ornatissimo Dominico Fuss Maroodureno ; 
qai relicta Germania, ubi felicissimum ingenium philologia ex- P* bxix 
ooluerat, Lutetiae degens iam dum mihi erat officiis usu. con- 
suetudime iucundissimus. ille, ut est ardens et erectus ad 
ornandas doctrinas nostras, sine mora negotium suscepit: opus 
de Magistratibus descripsit, emendavit, vertit; librum de Osten- 
tis mihi reservavit. continetur enim is liber in prioribus paginis 
codicis Caseolini (sic appellati ex possessore, cuius maiores co- 
mitum p£ CasroLo nomine usqde « decimo saeculo annalibus 
nostris oelebrantur) de Caseolini igitur codicis origine aetate 
condicione nunc dicam, 

Inventus est circa a. 1786 propter Cpolim, ut supra demon- 32 
stravi, Curucismae (is suburbanus est ad fretum pagus) in villa 
Constantini Blutzaris, patricii viri, ubi libros Villoiso pertracta- 
bat aliquammultos, partim cusos partim mss, ex magna Nioolei 
Maurocordati bibliotheca superstites. erat enim is Ioannes Nico- 
Jaeus Alexandri F. Maurocordatus, e Scarlatoruin gente, tum ex- 
cellenti ingenio praeditus, quod scriptis compluribus declaravit, 
tum librorum rariorum et veterum admodum studiosus. quare 
cum circa a. 1722 sultani nomine in Valachia regnaret, e Grae- 
corum monasteriis, quae in omni Oriente multa porro supersunt, p. Lxx 
in "Thessalia praesertim et in monte Atho, vetustissimos quosque 
libros cupide conquisivit. id erat ei tum perfacile factu propterea 
quod et apad purpuratos permultum gratia, in Gtaecos autem 
longe plurimum potentia valebat. ita brevi tempore magnae 
librorum copiae est compos factus, cum impressorum tui maxi- 
me manu exaratorum; quorum partim tunc intercedente Chri- 
stianissimi regis legato Marchione de Villeneufve descripti, apo- 
graphaque in Galliam ad bibliothecam Regiam missa sunt, ubi 
adhuc servantur. eiusmodi sunt codd. Gr. no. 2619, 9641, 2642, 
2668, 2649. conf. JMémoire historique sur (a Bibliotheque du Hoi 


XLI HASII DE IOANNE LYDO 


in Catalog. libror, impress. biblioth. Reg. part. 1 p. rxvi. ex 
eadem Maurocordatina oodioum copia IAFabrioins prooemium ac 
priora capita Demonstrationis Evangelicae Eusebianae literatorum 
usibus praeter spem restituit, ut ipse auctor est praefatus Delectui 
scriptorr. pro verit. relig. Christ. Hamburg. 1725, 4. eandem 
bibliothecam et multi alii literis ac monumentis celebraverunt 
et novissime editores Aotorum .literarioru Graece seriptorum 
(Xowijg ὁ λόγιος ἢ φιλολογικαὶ ἀγγελία!) Vindobonae, mens. Ian. 
1811, 8, p. 19. «ed Nicolao Maurocordato a. 1780 exstincto, 


p- LXXI totaque familia eius perversa paulo post et spoliata (conf. Suisers 


33 


p. DXXIH 


Geschichte des Transalpinischen Daciens. vol. $ Vindob. 1782, 8, 
p. 37), omnis illa magno studio multisque imperiis Bucarestuun 
congesta codicum copia non levi literarum Graecarum detrimento 
celeriter evanuit, praeter eos libros qui tuum apud Slutzarin Cu- 
rucismae asservabantur. 

Inter illos igitur inventus est codex Caseolinus, principio et 
fine mutilus, scriptus in membrana, folio minori (ut vulgo dici- 
mus), nono saeculo vel decimo ineunte, lineis 31 in singulis pa- 
ginis; litera grandi, nitida, ad sinistram reolinata, non absimili 
illius quam Palaeograph. Graec. Paris 1708, fol., p. 274 no. 1 
ex cod. Reg. 1962 (nunc 654) in aes incidit Montefalconius. 
eadem litera scripti sunt codioes bibliothecae nostrae complures 
maximeque nobiles, Plato optimae notae no. 1807, Eusebius 
10. 1480, Aristoteles no. 1853, Demosthenes no. 2934, item cod. 
no. 1470 sanctorum vitas continens; quem ideo commemoro, 
quod unus ex his libris tempus quo peraratus sit adiectum habet, 
μηνὶ Δπριλλίῳ ἱνδικτιόνος (sic) ἡ ἔτους c τζή᾽ id exitin annumChri- 
sti 890 Leonisque philosophi principatum. tametsi in Catalogo 
quidem. impresso part. 2 p. 330 undecimo saeculo assiguatur: 
sed perperam. Leonis autem philosophi principatu velut hio 
multique alii, sio fortasse etiam Caseolinus scriptus codex est. 
in quo duo potissimum singularia, alterum, cum plerique huius 
aetatis codices binis columnis scripti sint, in nostro uno tenore 
lineas legi, alterum, pro tempore illo Leonis philosophi, scho- 
lastico sane codicumque conficientissimo, insignes esse in illo 
cum itacismos tum aliusmodi errores. atque non ignoro Graecos 
&yllano tempore s et αἱ, item , et δὶ in sermone pressu oris et 
sono aegre distinxisse, Iustinianeo ne t quidem et ἡ: id credo 


COMMENTARIUS. χε 


obscurum non esse ex auctorum testimoniis, ex numis, ex in- 
soriptionibus, e membranis pervetustis innumerabilibus. ego 
certe nullum vidi Graecum codicem, cum multos traotarim eos- 
que veterrimos saeculorum 6.et 7, quin ibi offenderem quosdam 
itacismos. tot autem quot in codice Caseolino, in nullo me- 
mini, huius eerte aetatis. nam confunduntur non inodo , et ei, 
get 9g, ἢ et e, item B et v, ε etat, oet o, vet or, quae sunt 
menda vulgaria: sed interdum etiam, quod rarius vidi in codici- 
bus ante tempora Comneniana, ἃ atque o; cum , £; atque ἡ: imo, 
quod rarissimum, est in codicibus cuiuslibet aetatis, σ et 9, item 
Qv et o. 

Alterum genus errorum non tam est ex.pronuntietione et 
incogitantia quam ex inscitia soribae natum; quae quanta fuerit 
inde potest cognosci, quod genitivos plurimos cum accusativis 
confudit, accusativos oum nominativis, quodque omnino in clausu- 
lis casibusque vocum prorsus iacet. nec minus in reduplicationibus 
perfectorum, in nominibus propriis, in vocabulis reliquis, in apici- 
bus, in spiritibus ; quod voces omisit lineasque integras (vid. varias 
lectiones textui edit. subiectas), ut perspicuuin sit neque regulas 
graminaticae probe tenuisse eum, neque quid exararet semper in- 
. tellexisse.  teznetsi codicem, unde suum duxerit, magnae vetusta- 
tis suspicor fuisse, saeculi fortasse 7 literisque ideo maiusculis. 
nam primo y ἐφελκυστικὸν multis vocibus adhibetur etiam se- 
quenti consonante, non me praeterit inveniri id in codicibus omnis 
aetatis bene multis. oalligrephi tamen saeculi: decimi in hao 
quidem re grammatices hodiernae leges iam studiosius sunt se- 
cuti: noster antiquam prorsus tenuit scribendi viam, qua illud 
» verbis etiam non hiantibus interponitur ex certis oratoriisque 
praeceptis ad amplificandum complendumque vocis sonum. id 
opinor eum non temere sed ad exemplum sui oodicis fecisse. 
deinde voces Latinas, si quae occurrunt, literis maiusculis scri- 
psit. unde coniicio in antiquiore illo Graeca quoque fuisse ma- 
iusculis. sed pro Graecis maiusculis calligraphus soripturam 
ligatam sui saeculi substituit: pro Latinis non item, quod nescie- 
bat scripturam ligatam Latinam; quare literas Latinas, qua for- 
ma erant in antiquo codice, eadem expressit in suo. — postremo 
multa sunt eius menda, quae facilius admittuntur, si habes ante 
oculos codicem maiusculae scripturae quam siligatae. fol. 81 


p. nxxi 


94 


p. Lxxi 


xuiv HASH DE IOANNE LYDO 


verso, ed. p. 199 19, soripsit προβατορεύεται, quia in ΠΡΟΣ. 
'4TOPETETAI facile confunduntur Σ et B, Γ᾿ οἱ T. fol.39 
verso, p. 150 9, λύλος pro ATAOC, ratione simili. 
fol 66 recto; p. 198 1, ῥονεῖσι: quippe in IQGNICI pri- 
mum 1 habuit pro P. eiusdemmodi innumera sunt. quibus 
rebus omnibus inducor ut credam, saeculi circiter 7, ut praescri- 
pel, fortasseque satis bonae notae fuisse illum codicem unde 
noster manavit. nostri autem menda Graecus aliquis saeculi 16 
vel 17, ut ex scriptura oolligo, corrigere est conatus, probabili- 
ter nonnunquam , sed plerumque infelicissime: ea manus illa est 
quae in notis editionis p. 126 22, 189 17, 219 8, 293 18, 274 
8, 961 14, 959 90 recentior nominatur. eadem in toto libro 

 uxxv de Magistratibus (nam librum de Ostentis non aeque retractavit) 
accentus et spiritus, in oodíce pro more saeculorum 9 et 10 ne- 
gligentius notatos, superecripsit, quanquam in his quoque saepe 
erravit. 

35 Hunc autem talem codicem tria olim Lydi opera continuisse 
non est dubium, hoo est, librum de Mensibus, de Ostentis, de 
Magistratibus, sed liber de Mensibus quidem nuno totus perdi- 
tus est, praeter duo folia a corpore codicis abiuncta, adeoque 
affecta ut legi non possint. vixque sum ex literarum vestigiis 
illud expiscatus, agi ibi de festis rei publicae Romanae diebus a 
kal, Novembribus, ubi Iovi pulvinar, lectisternium, ludi Circen- 
ses, usque ad 8 Nonas eiusdem mensis, ubi est hiemis initium 
et maria olauduntur: vid. kalendarium Roman. auctum in WStu- 
keley JMedailic Aistory of' Carausius Book 2. London. 1759, 4, 
p. 63 ii dies incidunt, opinor, in p. 125 excerptorum ed. Scho- 
wienae. ex libro de Ostentis folia 87 supersunt, nempe 11 aeque 
ἃ codice nuno separata et 26 adhuc consuta. subsunt libri de 
Magistratibus folia 59 consuta, 4 separata: summa 63. igitur, 
praeter ea quae plene abierunt, exstant hodie in fronte codicis 

. LXXvI folia abiuncta 13, in calce folia abiuncta 4, in medio folia 85 
consuta, quae sola numeris notata sunt: in his liber de Magi- 
stretibus incipit fol. 27 recto. summa omnium foliorum est 102; 
quibus Lydi opera nunc sic continentur, ut liber de Mensibus 
totus desideretur praeter duo illa folia, librique de Ostentis desit 
circiter quarta pars, libri de Magistratibus circiter decima. quippe 
eius non solum ultima interierunt, sed ex consuta etiam colliga- 





COMMENTARIUS. ΧΙ 


taque parte post fol. 44 folia exsecta duo sunt. omnia autem 
102 folia illa madore ac vetustate valde sunt depravata, usque 
eo ut iam Villoiso scripserit (Prolegom. ad Iliad. p. 46) codicem 
mero magna ex. parte ita corruptum esse, ut literarum duotus vix 
agnosci queant , inque cella vinaria potius eum quam in biblio- - 
theca asservatum videri. quanquam ipsum oorpus codicis paulo 
minus affectum est. multo magis vero abiuncta folia, lacera illa 
quidem et cariosa et partim penitus desperata; ut in legendis 
illis non minor hercle labor esse videatur quam in evolvendis in- 
terpretandisque Herculanensibus voluminibus, quorum aliquot 
Neapoli Parisios translata interdum inspexi et tractavi. quam- 
obrem, sicubi error editori obiectus est in tam longo labore, est 
ei, non dico venia danda (neo enim fieri potest ut in eiusmodi p. 1xx: 
quantumvis expurgato opere nom aliqua supersit macula ) sed, 
quod rem difficillimam susoepit quodque sio perfecit, laus perpe- 
tua tribuenda. 

Quid quod ipse editor, aicut textum oorrigens non semel 36 
mecum amicissime communicavit, ita impresso numc opere, ut 
de nonnullis suspectis mihi locis quae viderentur dissererem, me 
rogavit. cuins amicitiae gessissem sane morem, suspioionesque 
hie meas aliquot adiunxissem: sed ea hio persequi non minus 
me vetuit hnius commentationis institutum quam religio, ne libri 
de Magistratibus editio per mo longius trahatur. quare quae- 
cunque supersunt eiusmodi, quaeque annotaram de ingenio Lydi, 
de fontibus, de graeocitate, de eruditione Latina, ea notis in librum 
de Ostentis reservanda duco. statui enim ad istius libri editio- 
nem animum conferre, quandoquidem Graecorum ex Italia nobis 
allatorum codicum, quibus impertivi integra horum annorum 
studia, paene ad finem adducti catalogi sunt, sumque solutior, ea 
opera profligata, factus. accedit ut qua singulari liberalitate vir illu- 
stris de Choiseul opus de Magistratibus suo impendio e tenebris 
in lucem evocavit, eadem librum de Ostentis velit, aeque varium, p. Lxx 
unde Iulius Obsequens, quique praeterea rem auguralem tracta- 
verunt vel qui attigerunt, passim illustrantur. cura autem ad- 
hibebitur ut haec editio, quantum poterimus, locupletetur, cum 
commemoratione auctorum quos Lydus consecutus est, tum ad- 
ditione fragmentorum quorundam ineditorum eiusdem ferme ar- 
gumenti, Vettii Valentis inprimis, cuius Anthologia apud nos 


4 


χισι HASII DE IOANNE LYDO COMMENTARIUS. 


delitescit. non quod verear ne nudus Lydi textus doctis homi- 
nibus non iucundus sit futurus, vel quod putem iuveniles meos 
oonatus esse tanti: sed ut omnes intelligant elaboratum esse in 
ista qualicunque opera, ut liberalitati illustrissimi fautoris, si 
minus ceteris rebus, diligentia certe responderetur. neque vero 
si qua sunt in libro de Ostentis minus perfecta, sicut sunt, iccirco 
ab illo edendo deterrebor. nam ut universe Lydus minime sit 
cum summis aureae aetatis auctoribus comparandus, iis certe ad- 
numerandus est qui totius eruditionis antiquae, culus nos perexí- 
guam, maximam habebant facultatem. | quibus in auctoribus ni- 
hil fere tam leve tamque exile aut tenue reperiri puto, quod non 
alicuius aliquando momenti esse, quodve recte cum aliis colla- 

Lxxrx tum non aliquam vetustatis partem nova luce collustrare possit. 
quid quod mihi, in studia haec nostra intuenti, eiusmodi libro- 
rum editio, si qui adhuc latent, ad eos potissimum , ubiubi sint, 
videtur pertinere, quibus custodia codicum manuscriptorum man- 
data est. sio enim existimo, magnum esse in literis Graecis, 
atque adeo maximum, veteres emendare ingenio, explicare do- 
ctrina, naturem sermonis perscrutari. acuta tamen ingenia us- 
quequaque haec possunt. illa vero, fragmenta inedita eruere, 
glossatores, scholiastas, auctores secundarios delitescentes quam- 
plurimos in lucem vindicare, dootisque hominibus sic nova ad- 
iumenta comportare ad universae vetustatis intelligentiam, ea 
sine codicum copia nemo potest. hae praecipue sunt opinor par- 
tes nostrae, parum iucundae fortasse, sed utiles: quibus recte 
actis et satis officio nostro factum esse puto, et abunde praestitum 
existimationi vitaeque nostrae. 





DOMINICUS FUSS μια 
LECTORI 


P rimae editioni Ioannis Lydi operis de Magistratibus rei publi- 
cae Romanae, quam mihi mandavit vir illustrissimus cuius e co- 
dice cuiusque munificentia nunc in lucem prodit, pauca haec de 
labore meo praefari non inutile iudicavi. 

Codex, quo uno usus sum, tam male affectus est ut com- 
pluribus locis legenti prorsus sit desperandum, eiusque ut alia 
multa, sic ex opere de Magistratibus non pauca interierunt. 
quae vero ex hoc ipso opere casus superesse voluit, ea, quamvis p. xyxx 
paulo quam ceterae reliquiae laetiorem sortem experta, multis 
tamen locis obscura tantum literarum vestigia, multis quoque ne 
haec quidem exhibent. 

Quare prima mihi cura fuit textum, quoad fieri posset , in- 
tegrum tradere. huic ingratissimo muneri pro viribus satisfacere 
cupiens, investigandis literarum reliquiis comparando et conie- 
ctando plurimum temporis insumpsi; quo quidem id assecutus 
sum ut nonnisi paucissima omiserim aut manca reliquerim , ne- 
que tamen, quod maxime cavendum putabam, temere quidquam 
in textum receperim. nec minorem curam textus emendationi 
impendi, multo difficiliori, tum quod uno tantum oodice utebar, 
tum quod orationis distinctionem aut nullam aut perversam ple- 
rumque reperiebam. vitia eutem multiplicis generis passim tot p. 1xxxi 
occurrebant, ut, sicubi sive mendam non deprehendero sive mi- 
nus recte emendavero, vel propter corrigendorum ingentem co- 
piam ab aequis lectoribus veniam sperare ausim. atque hoc loco 
nequeo quin CAR. Bzuzp. Hasro et Gnzconio GronerAp: ZaLYco 
Thessalonicensi, doctissimis viris, publice gratias agam: quippe 


^. LXXXIV 


le. LXXXY 


. LXXXVI 


XLYIIUI FUSSIT 


uterque emendatum textum legerunt, ab iisque admonitus non 
semel aut vitium aliquod non animadversum intellexi eut proba- 
bilius corrigere conatus sum. — quae vero opere iam pridem typis 
excuso emendanda superesse vidi, ea una cum mendis typogra- 
phicis ad extremum opusculi indicavi. 


In vitiis autem corrigendis hanc fere rationem servavi: 
emendationes, de quibus dubitari non posset, in textum recepi, 
ceteris in notis tantum propositis. in iisdem emendatas a me 
codicis lectiones notavi, exceptis quas nonnisi scripturae vitio 
laborere constabat. huius generis mendae in codice innumerae 
occurrebant, nullo passim inter eiusdem soni vocales diphthon- 
gosque discrimine servato. eandem sive ignorantiam sive negli- 
gentiam in accentu animadvertere licet, in quo saepissime pec- 
catum ; imo multis locis, ubi nuno desideratur, omnino defuisse 
videtur. ad y ἐφελκεστικόν vero quod attinet, tametsi credere 
non ausim hanc literam non nisi eorum qui opus descripsere 
culpa ante consonantes non minus saepe atque ante vocales in 
codice reperiri, malui tamen, aliorum consilio, in re levioris 
momenti consuetum editorum morem sequi. ceterum textum in 
libros et capita divisum paragrephis insuper distinxi. 


Notis ad textum emendandum interpretandumque spectanti- 
bus alias, quibus res illustrerentur, addere constitueram : sed 
mox animadverti maius a me quam pro otio meo opus eusce- 
ptum: itaque mutato proposito paucissimas huius generis notas 
inspersi. auctorum tamen loca a Lydo laudata quaesivi, reper- 
taque aut notis inserui aut certe indicavi. praeter laudata autem 
loca alia quoque non addito auctoris nomine occurrunt, veluti 
verba οὐδ᾽ ἐν λόγῳ οὐδ᾽ iv ἀριθμῷ (p. 211 16), quae sunt 
pars oraculi quod affert scholiastes ad Theocriti Id. 24 v. 48; et 
verba ἔδει δὲ χρημάτων etc. (p. 246 17), quae patet e Demo- 
sthenis Olynth. 1 petita esse, ubi legitur δεῖ δὴ χρημάτων eto. 
quae duo sero animadversa hic annotare iuvat, ceteris, quae re- 
perire potui, suo loco indicetis. est omnino Lydus multus in 
veterum scriptorum locis, quae, olim lecta, memoriae eius con- 
fusa obversabantur, usurpandis. indicem quoque auctorum pe- 
culiarem adieci; quippe et indicem rerum eumque copiosum 
confeci. 


PRAEFATIO. XLIX ' 


Ad versionem autem quod attinet, fateor me, quamvis nihil 
non fecerim necubi me auctoris sententia fugeret, vereri tamen 
ne aliquoties ἃ vero aberraverim. etenim non pauca occurrebant, 
quae quomodo potissimum verterem dubitavi. obscuritatis au- 
tem culpa partim ipsis rebus partim auctori tribuenda, cuius ora- 
tio perspicuitate minime commendatur. nam et verba quandoque 
parum usitata aut insolentiori, ut mihi quidem videbatur, signi- 
ficatione usurpavit; ut nonnunquam in vertendo potius rem ipsam 
quam solitam verborum vim respiciendam putaverim. horum 
verborum pleraque in indice rerum notavi, adiectis aliis nonnul- 
lis, quae vel in lexicis non inveneram vel aliam ob causam no- p. Lxxxvit 
tanda arbitrabar, ceterum versio eo magis addenda videbatur, 
quod quae lectu digna opusculum contineret, ad eos potissimum 
pertinere apertum erat queis rarius curae est Graecarum litera- 
rum studium. eadem ut fida magis quam ut elegans esset, ope- 
ram dedi, et in legendis verbis, cum utrumque praestare non 
possem, perspicuitati malui quam dictionis castitati consulere. 

Exposui breviter quae laboris meae ratio fuerit, quibusque 
de Lydo bene mereri studuerim. | equidem diligentiam mihi non 
defuisse scio: qua an operae pretium fecerim, aliorum fuit iu- 
dicare, quibus laborem meum publici iuris fieri placuit. 

Scribebam Lutetiae, nonis Iul., anno 1811. 


p.t CAROLI BENEDICTI HASE 
IN LIBRUM IOANNIS LYDI 


DE OSTENTIS FRAGMENTUMQUE 
DE MENSIBUS 


PRAEFATIO. 


ARGUMENTA PRAEFATIONIS. 


1. Institutum editionis. 2. codes Caseolinus, nunc Regius. 8. eius 

hodierna. — 4. codicis prima folia lacera et corrosa. — 5. pagel- 

lorum effigies cur paseim sit proposita. 6. eubsidia quibus wai suma in 
incipio libri restituendo. 17. quae adiumento fuerint in reliqua 
bri. — 8. de interpretationis Latinae ratione. 9. de argumento i 

libri. — 10. mirabilia quaedam aut memorande in hec libelle * 
11. fragmentum libri De mensibus, — 12. de ratione annotationum. 


1 Qua receperam in praefatione libri Ioannis Lydi de magistra- 
tibus Romanis, collaturum me animum ad editionem tractatus 
De ostentis, eiusdem auctoris, id aliquamdiu ne efficerem inter- 
dictum mihi putavi. etenim evenit ut, quantam antea optare 
vix essem ausus, tanta nec opinanti offerretur facultas vulgandi, 
quae spissa sane ad historiam Byzantinam illustrandam dudum 
haberem comportata. qua re semel instituta verebar ne reperi- 
rentur inter fautores studiorum meorum, praestantissimos atque 
amplissimos viros, qui censerent non egse eiusdem, cuius fidei 
lentum sit commissum negotium, antequam id conclusissem 
(quod utinam recte possem), novo me implicare. et profecto 


HASII DE OSTENTIS PRAEFATIO. LI 


hac religione obstrictum me putavissem, nisi exisset denique pri- 
mum volumen collectionis novae Byzantinae. nunc, quoniam 
profligata iam Leonis Diaconi et prorsus ad exitum deducta est 
impressio (detur venia verbo novo), nec multum abest quin Mi- 
chaélis Pselli aeque absolvatur, pusillum laxamenti nactus edi- p. ii 
tionem libri Lydiani nolui amplius differre, ne (ut labilis flu- 
xusque est rerum humanarum status) accideret aliquid quod rem 
omnino interturbaret, utque antiquitatis Romanae studiosi cogni- 
tione disciplinae auguralis, quantulacunque tandem ex Lydo peti 
possit, ne fraudarentur. nec tamen minus, affecto quidem sed 
non confecto mandato prioreque negotio, verecundum putavi re- 
cens susceptum strictim transigere. itaque exemplar Graecum 
cum sola interpretatione Latina, quae commentarii perpetui looo 
esset, in has pagellas conieci: ab explicatione rerum me conti- 
nui. sunt sane quaestiones infinitae, ad religiones Italiae vete- 
ris rerumque divinarum antiquitates pertinentes, de quibus im 
scriptione latiore atque ornatiore dici possit. sed harum rerum 
tametsi ego quoque quasi silvam collegissem, nec minus rerum 
Romanerum studio quam Graecarum oblecter, tamen partim 
quaestionum ut alienas ab auctoribus Byzantinis, a quibus disce- 
dere longius sine inconstentiae suspicione nullo modo possum, 
hominibus excellentibus in hoc genere, subtilibus et acutis non 
minus quam abundantibus eruditione, quibus aetas nostra recte p. rmm 
gloriatur, tractendas reliqui: de capitibus aliis fortasse alio tem- 
pore singulari scripto lingua vernacula ipse agam. — in praesenti 
primum de fonte instituto subsidiis editionis huius, deinde de 
interpretatione Latina, tum de mirandis quibusdam aut memo- 
rabilibus in hoc libello Lydi, denique de fragmento libri De men- 
sibus, quod una prodit, postremo de notarum mearum ratione, 
partite strictimque dicam. 
Codicis Caseolini quae sit origo aetas condicio, quique fue- 2 

rint casus, exposui in Prolegomenis libri De magistratibus Ro- 


P. rv 


LII HASII DE OSTENTIS 


manis, p. ΤΣῚ — Lxxvrt. neo quicquam fere mihi huo addendum 
est, nisi illud, non multo post editionem libri De magistratibus 
possessorem codicis, virum illustrem G. A. de Choiseul-Gouffier, 
cum veletudinis causa Aquisgranum secessisset, subito morbó 
oppressum bonis omnibus, et praesertim iis qui literis mitioribus 
politi sunt, tristissimum sui desiderium reliquisse. commemo- 
rabant cuncti et olim contigisse ei illud quod paucis, ut florens 
aetate, in summa fortuna atque potentia constitutus, pluris tamen 
homo ingeniosus ac disertus studia et ingenuas artes quam bona 
illa fortuita facere sit visus. et tunc quoque ipsius iactura com- 
munis contigit Galliae, patriae eius, ubi amplissimis erat hono- 
ribus perfunctus, communis Graeciae, cuius insulas verbis de- 
scripserat exquisitissimis, atque adeo Russiae , MApud cuius impe- 
ratorem Paulum magno fueret loco; communis praecipue his qui 
artes elegantes colunt, literatisque omnibus, iisque inprimis quos 
ille non amicitia solum sed familiaritate etiam sua non penitus in- 
dignos iudicaret. aocedebat quod obiens luculentam copiam in- 
scriptionum signorum tabularum anaglyphorum, seriptiones ἃ 
sese inchoatas perplures, chartasque cuiusque modi aedibus vil- 
lisque diversis dispersas relinqueret; nec quicquam propius est 
fectum quam ut ea, non sine literarum artiumque detrimento, 
prorsus dissiparentur. quanquam huic quidem incommodo et ab 
heredibus eius, viris summa dignitate praeditis, et ab admini- 
stratione (ut aiunt) res interiores Frenciae magnificentissime at- 
que diligentissime procurante, occursum est sio, ut signa lapi- 
desque literis insigniti paene cuncta in museum Regium trans- 
ferrentur, codices manu scripti si qui erant (erant tamen pauci ) 
in bibliothecam Regiam. ita denuo in manus meas venit Lydi 
oodex, olim Caseolinus (sic appellatus ex priore possessore 
maioribusque eius, quod comitun de Caseolo nomine anna- 
lium monumentis celebrantur), nunc Regius. cuius de spe- 
vie ao statu, postquam in bibliothecam nostram illatus est, etsi 





PRAEFATIO. LIH 


aridum sit et exile id argumentum, tamen necessario pauca sub- 
iungam. 

Dixi in Prolegomenis ad Magistratus, p. xxxv sq., codicem 8 
membranaceum, ΙΧ vel x saeculi, continuisse olim tria Lydi 
opera, librum De mensibus, De ostentis, De magistratibus Ro- 
manis; sed cum iam ad Cpolim circa a. 1785 inveniretur initio 
et fine truncus, superesse ei hodie duntaxat folia 102; horum 
duo pertinere ad librum De mensibus, 37 ad librum De ostentis, 
reliqua ad Magistratus. ex illis 37 (De ostentis) 26 posteriora 
fuisse consuta numerata adiuncta ad corpus codicis; 11 priore, 
separata cum extra codicem tum inter se, adiecta fuisse in invo- 
lucro quodam, absque numerali nota ulla. ea ego 11 folia, ut 
primum aggressus hanc editionem sum, disiecta temereque ia- p. vtr 
centia ita disponere ac numerare coepi, ut iubebant conspectus et 
summa operis p. 277 1 exposita. idque tam bene cessit ut, si 
exorsum libri p. 273 foliaque illa excipias quae in extremo capite 
de eclipsibus p. 285 2 exciderunt (quae tamen, quantum erat situm 
in nobis, Graece supplere conati sumus), item lacunam inter 
caput 15 et 16, p. 2991 7, ut extra haeo, inquam, nihil omnino 
ex toto libro mihi quidem in praesenti deesse videatur. confli- 
ctabar vero, tractans haec 37 folia, duobus praesertim incommo- 
dis, altero peculiari prioribus pagellis, altero generali, quo uni- 
versus laborat codex. scatet enim mendis prope innumeris non 
modo in scriptura verborum, sed in spirituum quoque et accen- 
tuum ratione, prima manu positorum, sed perverse plerumque. 
quamque sit vitiose scriptus, praecipue apparuit, ubi licuit eum, 
post o. 20, cum aliis codd. Veneto et Regiis conferre; qui, quam- 
vis recentes, omnes tamen Caseolino emendatiores sunt." 

Alterum incommodum, idque longe maius, erat, ex 37 fo- 4 
liis librum De ostentis continentibus praesertim 10 priora esse la- p. vit 
oera, madoreque et vetustate adeo affecta ut ea potissimum re- 
spexisse videatur vir multiplici doctrina insignis et cum in omni 


xuiv HASIE DE IOANNE LYDO 


verso, ed. p. 199 19, scripsit προβατορεύεται, quia in ΠΡΟΣ. 
'4lTOPETETAI facile confunduntur Z et B, Γ᾽ οἱ T. fol. 39 
verso, p. 150 9, λύλος pro ATAOC, ratione simili, 
fol. 66 recto; p. 198 1, ῥονεῖσε: quippe in I$2NICI pri- 
mum 1 habuit pro P. eiusdemmodi innumera sunt. quibus 
rebus omnibus inducor ut credam, saeculi circiter 7, ut praescri- 
pei, fortasseque satis bonae notae fuisse illum codicem unde 
noster manavit, nostri autem menda Graecus aliquis saeculi 16 
vel 17, ut ex scriptura oolligo, corrigere est conatps, probabili- 
ter nonnunquam, sed plerumque infelicissime: ea manus illa est 
quae in notis editionis p. 196 22, 189 17, 219 8, 293 18, 274 
8, 951 14, 959 90 recentior nominatur, eadem in toto libro 

 ,xxv de Magistratibus (nam librum de Ostentis non aeque retractavit) 
aooentus et spiritus, in codice pro more saeculorum 9 et 10 ne- 
gligentius notatos, supersoripsit, quanquam in his quoque saepe 
erravit. 

35 Huno autem talem codioem tria olim Lydi opera continuisse 
non est dubium, hoc est, librum de Mensibus, de Ostentis, de 
Magistratibus, sed liber de Mensibus quidem nunc totus perdi- 
tus est, praeter duo folia a oorpore codicis abiuncta , adeoque 
affecta ut legi non possint. vixque sum ex literarum vestigiis 
illud expiscatus, agi ibi de festis rei publicae Romanae diebus a 
kal. Novembribus, ubi Iovi pulvinar, lectisternium, ludi Circen- 
ses, usque ad 3 Nonas eiusdem mensis, ubi est hiemis initium 
et maria olauduntur: vid. kalendarium Roman. auctum in WStu- 
keley JMedallic history of' Carausius Book 2. London. 1759, 4, 
p. 68 ii dies incidunt, opinor, in p. 195 excerptorum ed. Scho- 
wianae. ex libro de Ostentis folia 87 supersunt, nempe 11 aeque 
ἃ codice nuno separata et 26 adhuc consuta. subsunt libri de 
Magistratibus folia 69 consuta, 4 separata: summa 63. igitur, 
praeter ea quae plane abierunt, exstant hodie in fronte codicis 

LXXVI folia abiuncta 18, in calce folia abiuncta 4, in medio folia 85 
eonsuta, quae sola numeris notata sunt: in his liber de Magi- 
stratibus incipit fol. 27 recto. summa omnium foliorum est 102; 
quibus Lydi opera nunc sic continentur, ut liber de Mensibus 
totus desideretur praeter duo illa folia, librique de Ostentis desit 
circiter quarta pars, libri de Magistratibus circiter decima. quippe 
eius non solum ultüna interierunt, sed ex consuta etiam colliza- 


COMMENTARIUS. XLV 


taque parte poet fol. 44 folia exsecta duo sunt. omnia autem 

102 folia illa madore ae vetustate valde sunt depravata, usque 

eo ut iam Villoiso scripserit (Prolegom. ad Iliad. p. 46) codicem 

nero magna ex parte ita corruptum esse, ut literarum ductus vix 
agnosci queant , inque cella vinaria potius eum quam in biblio- 

theca asservatum videri. quanquam ipsum oorpus codicis paulo 
minus affectum est. multo magis vero abiuncta folie, lacera illa 
quidem et cariosa et partim penitus desperata; ut in legendis 

illis non minor hercle labor esse videatur quam in evolvendis in- 
terpretandisque Herculanensibus voluminibus, quorum aliquot 
Neapoli Parisios translata interdum inspexi et tractavi. quam- 
obrem, sicubi error editori obiectus est in tam longo labore, est 

ei, non dico venia danda (nec enim fieri potest ut in eiusmodi p. 1xx: 
quantumvis expurgato opere non a&liqua supersit macula) sed, 

quod rem difficillimam suscepit quodque sio perfecit, laus perpe- 

tua tribuenda. 

Quid quod ipse editor, sicut textum oorrigens non semel 836 

mecum amicissime communicavit, ita impresso numc opere, wt 

de nonnullis suspectis mihi locis quae viderentur dissererem, me 
rogavit. cuius amicitiae gessissem sane morem, suspioionesque 

hie meas aliquot adiunxissem: sed ea hio persequi non minus 

me vetuit hnius commentationis institutum quam religio, ne libi 

de Magistratibus editio per mme longius trahatur. quare quwee- 
cunque supersunt eiusmodi, quaeque annotaram de ingenio Lydi, 

de fontibus, de graecitate, de eruditione Latina, ea notis in Kbrum 

de Ostentis reservanda duco. statui enim ad istius libri editio- 

nem animum conferre, quandoquidem Graecorum ex Italia nobis 
allatorum codicum, quibus impertivi integra horum annorum 
studia, paene ad finem adducti catalogi sunt, sumque solutior, ea 

opera profligata, faetus. accedit ut qua singulari liberalitate vir illu- 

stris de Choiseul opus de Magistratibus suo impendio e tenebris 

in lucem evocavit, eadem librum de Ostentis velit, aeque varium, p. Lxx 
unde Iulius Obsequens, quique preeterea rem auguralem tracta- 
verunt vel qui attigerunt, passim illustrantur. cura eutem ad- 
hibebitur ut haec editio, quantum poterimus, locupletetur, cum 
commemoratione auctorum quos Lydus oonsecutus est, tum ad- 
ditione fregmentorum quorundam ineditorum eiusdem ferme er- 
gumenti, Vettii Valentis inprimis, cuius Anthologia apud nos 


xuvI HASII DE IOANNE LYDO COMMENTARIUS. 


delitescit. non quod verear ne nudus Lydi textus doctis homi- 
nibus non iucundus sit futurus, vel quod putem iuveniles meos 
oonatus esse tanti: sed ut omnes intelligant elaboratum esse in 
ista qualicunque opera, ut liberalitati illustrissimi fautoris, sí 
minus ceteris rebus, diligentia certe responderetur. neque vero 
si qua sunt in libro de Ostentis minus perfecta, sicut sunt, iccirco 
ab illo edendo deterrebor. nam ut universe Lydus minime sit 
cum summis aureae aetatis auctoribus comparendus, iis certe ad- 
numerandus est qui totius eruditionis antiquae, culus nos perexi- 
guam, maximam habebant facultatem. quibus in auctoribus ni- 
hil fere tam leve tamque exile aut tenue reperiri puto, quod non 
alicuius aliquando momenti esse, quodve recte cum aliis colla- 

,Lxxrx tum non aliquam vetustatis partem nova luce collustrare possit. 
quid quod mihi, in studia haec nostra intuenti, eiusmodi libro- 
rum editio, si qui adhuc latent, ad eos potissimum , ubiubi sint, 
videtur pertinere, quibus custodia codicum manuscriptorum man- 
data est. sic enim existimo, magnum esse in literis Graecis, 
atque adeo maximum , veteres emendare ingenio, explicare do- 
etrina, naturam sermonis perscrutari. acuta tamen ingenia us- 
quequaque haeo possunt. illa vero, fragmenta inedita eruere, 
glossatores, scholiastas, auctores secundarios delitescentes quam- 
plurimos in lucem vindicare, doctisque hominibus sic nova ad- 
iumenta comportare ad universae vetustatis intelligentiam, ea 
sine codicum copia nemo potest. hae praecipue sunt opinor par- 
tes nostrae, parum iucundae fortasse, sed utiles: quibus recte 
actis et satis officio nostro factum esse puto, et abunde praestitum 
existimationi vitaeque nostrae. 





DOMINICUS FUSS 
LECTORI. 


Primee editioni Ioannis Lydi operis de Magistratibus rei publi- 
cae Romanae, quam mihi mandavit vir illustrissimus cuius e co- 
dice cuiusque munificentia nunc in lucem prodit, pauca haec de 
labore meo praefari non inutile iudicavi. 

Codex, quo uno usus sum, tam male affectus est ut com- 
pluribus locis legenti prorsus sit desperandum, eiusque ut alia 
multa, sic ex opere de Magistratibus non pauca interierunt. 
quae vero ex hoc ipso opere casus superesse voluit, ea, quamvis 
peulo quam ceterae reliquiae laetiorem sortem experta, multis 
tamen locis obscura tantum literarum vestigia, multis quoque ne 
haec quidem exhibent. 

Quare prima mihi cura fuit textum, quoad fieri posset, in- 
tegrum tradere.  huio ingratissimo muneri pro viribus satisfacere 
cupiens, investigandis literarum reliquiis comparando et conie- 
ctando plurimum temporis insumpsi; quo quidem id assecutus 
sum ut nonnisi paucissima omiserim aut manca reliquerim , ne- 
que tamen, quod maxime cavendum putabam, temere quidquam 
in textum receperim. nec minorem curam textus emendationi 
impendi, multo difficiliori, tum quod uno tantum oodice utebar, 
tum quod orationis distinctionem aut nullam aut perversam ple- 
rumque reperiebam. vitia autem multiplicis generis passim tot 
occurrebant, ut, sicubi sive mendam non deprehendero sive mi- 
nus recte emendavero, vel propter corrigendorum ingentem co- 
piam ab aequis lectoribus veniam sperare ausim. atque hoc loco 
nequeo quin CAn. Bzuxzp. Hasro et Gnzcon10 GronorAD: ZALYCO 
Thessalonicensi, doctissimis viris, publice gratias agam: quipne 


p. nxxxi 


p. Lxxx 


p» LXXXI 


. LXXXIV 


. LXXXY 


, LXXXVI 


XLYIII FUSSIT 


uterque emendatum textum legerunt, ab iisque admonitus non 
semel aut vitium aliquod non animadversum intellexi aut proba- 
bilius corrigere conatus sum. . quae vero opere iam pridem typis 
excuso emendanda superesse vidi, ea una cum mendis typogra- 
phicis ad extremum opusculi indicavi. 


In vitiis autem corrigendis hanc fere rationem servavi: 
emendationes, de quibus dubitari non posset, in textui recepi, 
ceteris in notis tantum propositis. in iisdem emendatas a me 
codicis lectiones notavi, exceptis quas nonnisi scripturae vitio 
laborare constabat. huius generis mendae in codice innumerae 
occurrebant, nullo passim inter eiusdem soni vocales diphthon- 
gosque discrimine servato. eandem sive ignorantiam sive negli- 
geutiam in accentu animadvertere licet, in quo saepissime pec- 
catum; imo multis locis, ubi nunc desideratur, omnino defuisse 
videtur. ad ν ἐφελκῃστικόν vero quod attinet, tametsi credere 
non ausim hanc literam non nisi eorum qui opus descripsere 
culpa ante consonantes non minus saepe atque ante vocoles in 
codice reperiri, malui tamen, aliorum consilio, in re levioris 
momenti consuetum editorum morem sequi. ceterum textum in 
libros et capita divisum paragrephis insuper distinxi. 


Notis ad textum emendandum interpretandumque spectanti- 
bus alias, quibus res illustrerentur, addere constitueram : sed 
mox animadverti maius ἃ me quam pro otio meo opus eusce- 
ptum: itaque mutato proposito pauoissimas huius generis notas 
inspersi. auctorum tamen loca ἃ Lydo laudata quaesivi, reper- 
taque aut notis inserui aut certe indicavi. praeter laudata autem 
loca alia quoque non addito auctoris nomine occurrunt, veluti 
verba οὐδ᾽ ἐν λόγῳ οὐδ᾽ iv ἀριθμῷ (p. 211 16), quae sunt 
pars oraculi quod affert scholiastes ad Theocriti Id. 24 v. 48; et 
verba ἔδει δὲ χρημάτων etc. (p. 246 17), quae patet e Demo- 
sthenis Olynth. 1 petita esse, ubi legitur δεῖ δὴ χρημάτων etc. 
quae duo sero animadversa hic annotare iuvat, ceteris, quae re- 
perire potui, suo loco indicatis. est omnino Lydus multus in 
veterum scriptorum locis, quae, olim lecta, memoriae eius con- 
fusa obversabantur, usurpandis. indicem quoque auctorum pe- 
culiarem adieci; quippe et indicem rerum eumque copiosum 
«onfeci. 


PRAEFATIO. XLiX ' 


Ad versionem autem quod attinet, fateor me, quamvis nihil 
non fecerim necubi me auctoris sententia fugeret, vereri tamen 
ne aliquoties ἃ vero aberraverim. etenim non pauca occurrebant, 
quae quomodo potissimum verterem dubitavi. obscuritatis au- 
tem culpa partim ipsis rebus partim auctori tribuenda, cuius ora- 
tio perspicuitate minime commendatur. nam et verba quandoque 
parum usitata aut insolentiori, ut mihi quidem videbatur, signi- 
ficatione usurpavit; ut nonnunquam in vertendo potius rem ipsam 
quam solitam verborum vim respiciendam putaverim. horum 
verborum pleraque in indice rerum notavi, adiectis aliis nonnul- 
ls, quae vel in lexicis non inveneram vel aliam ob causam no- p. Lxxxvit 
tanda arbitrabar. ceterum versio eo magis addenda videbatur, 
quod quae lectu digna opusculum contineret, ad eos potissimum 
pertinere apertum erat queis rarius curae est Graecarum litera- 
rum studium. eadem ut fida magis quam ut elegans esset, ope- 
ram dedi, et in legendis verbis, cum utrumque praestare non 
possem, perspicuiteti malui quam dictionis castitati consulere, 

Exposui breviter quae laboris meae ratio fuerit, quibusque 
de Lydo bene mereri studuerim. equidem diligentiam mihi non 
defuisse scio: qua en operae pretium fecerim, aliorum fuit iu- 
dicare, quibus laborem meum publici iuris fieri placuit. 

Boribebam Lutetiae, nonis Iul., enno 1811. 


Hi 


loannes Lydus. te 


ρ.1 CAROLI BENEDICTI HASE 
IN LIBRUM IOANNIS LYDI 


DE OSTENTIS FRAGMENTUMQUE 
DE MENSIBUS 


PRAEFATIO. 


ARGUMENTA PRAEFATIONIS. 


1. Institutum editionis. 48. codez Caseolinus, nuno Regius. 8. eius 
condicio hodierna. 4. codicis prima folia lacera et corrosa. — 5. pagel- 
lorum effigies cur paseim sit proposite. 6. subsidia quibus usi sumus in. 
—— ibri restituendo. 7. quae adiumento fuerint in reliqua parte 

8. de interpretationis Latinae ratione. 9. de argumento ipsius 
10. mirabilia quaedam aut memoranda in hoc libello Ladi. 
iL |. fragmentum libri De mensibus. 19. de ratione annotationum. 


1 Quoa receperam in praefatione libri Ioannis Lydi de magistra- 
tibus Romanis, collaturum me animum ad editionem tractatus 
De ostentis, eiusdem auctoris, id aliquamdiu ne efficerem inter- 
dictum mihi putavi. etenim evenit ut, quantam antea optare 
vix essem ausus, tanta nec opinanti offerretur facultas vulgandi, 
quae spissa sane ad historiam Byzantinam illustrandam dudum 
haberem comportata. qua re semel instituta verebar ne reperi- 
rentur inter fautores studiorum meorum, praestantissimos atque 
amplissimos viros, qui censerent non 6886 eiusdem, cuius fidei 
lentum sit commissum negotium, antequam id conclusissem 
(quod utinam recte possem), novo me implicare. et profecto 


HASII DE OSTENTIS PRAEFATIO. LI 


bac religione obstrictum me putevissem, nisi exisset denique pri- 
mum volumen collectionis novae Byzantinae. nuno, quoniam 
profligata iam Leonis Diaconi et prorsus ad exitum deducta est 
impressio (detur venia verbo novo), nec multum abest quin Mi- 
chaélis Pselli aeque absolvatur, pusillum laxamenti nactus edi- p. ri 
tionem libri Lydiani nolui amplius differre, ne (ut labilis flu- 
xusque est rerum humanarum status) accideret aliquid quod rem 
omnino interturbaret, utque antiquitatis Romanae studiosi cogni- 
tione disciplinae auguralis, quantulacunque tandem ex Lydo peti 
possit, ne fraudarentur. nec tamen minus, affecto quidem sed 
non confecto mandato prioreque negotio, verecundum putavi re- 
cens susceptum strictim transigere. itaque exemplar Graecum 
cum sola interpretatione Latina, quae commentarii perpetui looo 
esset, in has pagellas conieci: ab explicatione rerum me conti- 
nui. sunt sane quaestiones infinitae, ad religiones Italiae vete- 
ris rerumque divinarum antiquitates pertinentes, de quibus im 
scriptione latiore atque ornatiore dici possit. sed harum rerum 
tametsi ego quoque quasi silvam collegissem, nec minus rerum 
Romanerum studio quam Graecarum oblecter, tamen partim 
quaestionum ut alienas ab auctoribus Byzantinis, a quibus disce- 
dere longius sine inconstantiae suspicione nullo modo possum, 
hominibus excellentibus in hoc genere, subtilibus et acutis non 
minus quam abundantibus eruditione, quibus aetas nostra recte p. tu 
gloriatur, tractandas reliqui: de capitibus aliis fortasse alio tem- 
pore singulari scripto lingua vernacula ipse agam. in praesenti 
primum de fonte instituto subsidiis editionis huius, deinde de 
interpretatione Latina, tum de mirandis quibusdam aut memo- 
rabilibus in hoc libello Lydi, denique de fragmento libri De men- 
sibus, quod una prodit, postremo de notarum mearum ratione, 
partite strictimque dicam. 
Codicis Caseolini quee sit origo aetas condicio, quique fue- 2 

rint casus, exposui in Prolegomenis libri De magistratibus Ro- 


P v 


LI HASII DE OSTENTIS 


manis, p. Lxt— rxxvrt. neo quicquam fere mihi huo addendum - 
est, nisi illud, non multo post editionem libri De magistratibus 
possessorem codicis, virum illustrem G. A. de Choiseul-Gouffer, 
cum valetudinis causa Aquisgranum secessisset, subito morbo 
oppressum bonis omnibus, et praesertim iis qui literis mitioribus 
politi sunt, tristissimum sui desiderium reliquisse.  commemo- 
rabant cuncti et olim contigisse ei illud quod paucis, ut florens 
aetate, in summa fortuna atque potentia constitutus, pluris tamen 
homo ingeniosus ac disertus studia et ingenuas artes quam bona 
illa fortuita facere sit visus. et tunc quoque ipsius iactura com- 
munis contigit Galliae, patriae eius, ubi amplissimis erat hono- 
ribus perfunctus, communis Graeciae, cuius insules verbis de- 
scripserat exquisitissimis, atque adeo Russiae , Mpud cuius impe- 
ratorem Paulum magno fuerat loco; communis praecipue his qui 
artes elegantes colunt, literatisque omnibus, iisque inprimis quos 
ille non amicitia solum sed familiaritate etiam sua non penitus in- 
dignos iudicarat. aocedebat quod obiens luculentam copiam in- 
scriptionum signorum tabularum anaglyphorum, scriptiones a 
sese inchoatas perplures, chartasque cuiusque modi aedibus vil- 
lisque diversis dispersas relinqueret; nec quicquam propius est 
factum quam ut ea, non sine literarum artiumque detrimento, 
prorsus dissiparentur. quanquam huic quidem incommodo et ab 
heredibus eius, viris summa dignitate praeditis, et ab admini- 
stratione (ut aiunt) res interiores Frenciae magnificentissime at- 
que diligentissime procurante, occursum est sic, ut signa lapi- 
desque literis insigniti paene cuncta in museum Regium trans- 
ferrentur, codices manu scripti si qui erant ( erant tamen pauci ) 
in bibliothecam Regiam. ita denuo in manus meas venit Lydi 
oodex, olim Caseolinus (sic appellatus ex priore possessore 
maioribusque eius, quod comitum de Caseolo nomine anna- 
lun monumentis celebrantur), nunc Regius. cujus de spe- 
cie ao statu, postquam in bibliothecam nostram illatus est, etsi 


PRAEFATIO. LII 


aridum sit et exile id argumentum, tamen necessario pauca sub- 
iungam. 

Dixi in Prolegomenis ad Magistratus, p. uxxv sq., codicem 8 
membranaceum, ix vel x saeculi, continuisse olim tria Lydi 
opera, librum De mensibus, De ostentis, De magistratibus Ro- 
manis; sed cum iam ad Cpolim circa a. 1785 inveniretur initio 
et hne truncus, superesse ei hodie duntaxat folia 1029; horum 
duo pertinere ad librum De mensibus, 37 ad librum De ostentis, 
reliqua ad Magistratus. ex illis 37 (De ostentis) 26 posteriora 
fuisse consuta numerata adiuncta ad corpus codicis; 11 priora, 
separata cum extra codicem tum inter se, adiecta fuisse in invo- 
lucro quodam, absque numerali nota ulla. ea ego 11 folia, ut 
primum aggressus hane editionem sum, disiecta temereque ia- p. vt 
centia ita disponere ac numerare coepi, ut iubebant conspectus et 
summa operis p. 277 1 exposita. idque tam bene cessit ut, si 
exorsum libri p. 273 foliaque illa excipias quae in extremo capite 
de eclipsibus p. 285 2 exciderunt (quae tamen, quantum erat situm 
in nobis, Graece supplere conati sumus), item lacunam inter 
caput 15 et 16, p. 291 7 , ut extra haeo, inquam, nihil omnino 
ex toto libro mihi quidem in praesenti deesse videatur. confli- 
ctabar vero, tractans haec 37 folia, duobus praesertim incommo- 
dis, altero peculiari prioribus pagellis, altero generali, quo uni- 
versus laborat codex. scatet enim mendis prope innumeris non 
modo in scriptura verborum, sed in spirituum quoque et accen- 
tuum ratione, prima manu positorum , sed perverse plerumque. 
quamque sit vitiose scriptus, praecipue apparuit, ubi licuit eum, 
post c. 20, cum aliis codd. Veneto et Regiis conferre; qui, quam- 
vis recentes, omnes tamen Caseolino emendatiores sunt." 

Alterum incommodum, idque longe maius, erat, ex 37 fo- 4 
liis librum De ostentis continentibus praesertim 10 priora esse Ja- p. vit 
cera, madoreque et vetustate adeo affecta ut ea potissimum re- 
spexisse videatur vir multiplici doctrina insignis et cum in omni 


LIV HASIJ DE OSTENTIS 


genere literarum Graecarum tum vero in palaeographia apprime 
eruditus, d'Ansse de Villoison, cum scriberet Prolegomena ad 
Hliad. p. xuvi codicem Caseolinum vino ita corruptum esse ut li- 
terarum ductus vix agnosci quirent , eumque in cella vinaria po- 
tius quam in bibliotheca asservatum esse videri. et ipse arbitra- 
bar olim, intuens primas pagellas, earum verba omnia in inte- 
grum restituere opis non esse nostrae. sed (ut fit) ipsa difficul- 
tas incendebat ad tentandum. — ita foliis (ut c. 8 dictum est) suo 
ordine collocatis, primo quae legi poterant descripsi cuncta. 
deinde ex his qualibuscunque reliquiis sententiam aliquam ex- 
piscari, restituere verba, lacunas ingentes explere conatus sum, 
spatii exactissima ratione habita. qua eadem ratione (opinor) 
in legendis monumentorum veterum inscriptionibus, itemque in 
restituendis libris Herculanensibus, est utendum. tametsi (haec 
contra me ipse dico: quippe quantum difficultatis aocedit lectioni, 
p. VIII tantum probabiliteti restitutionum mearum adeoque auctoritati 
editionis detrahitur) in Herculani voluminibus titulisque lapida- 
ris legendis minus, nisi quid me fallit, operosus inanisque la- 
bor est. fac evanuisse aliquot unciales literas: cum sint inter se 
aequales paene omnes magnitudine, ex areola vacua, qua patet, 
de evanidarum numero coniectura prope certa duci potest. in 
nostro codioe, ad regulam et lineam quamvis perarato, versus 
quidem sive lineae in pagellis singulis nusquam pauciores sunt 
quam 30 aut plures quam 82: sed literarum numerus in singu- 
lis versibus differt plurimum, non minus certe quam in cod. re- 
scripto bibliothecae capitularis Veronensis, testante viro summae 
diligentiae eruditionisque singularis, Friderico Goeschen, praefat. 
ad Gaii institutt. p. xxvr. in plerisque tamen versibus habentur 
literae quadragenae octonae aut quinquagenae: sed eae et cursi- 
vae fere sunt, et saepe in fine versuum paulo pressiores, et oom- 
pendio scribendi uno et altero intermistae. exaratur eadem ipsa 
vox nunc suis literis nunc siglo. vel in lacuna trium litererum 


PRAEFATIO. LV 


explenda..., arduum saepe dictu utrum K AI legendum sit, an, 
quod spatium non maius occupet, SEN, boc est, X) ( per si- p. 1x 
glum) iy. sio centies. 

Quapropter, quoniam in argumento, quod totum coniectu- 5 
rale est, alii aliter atque ego sentire possunt, praesertim ubi 
propemodum desperata erant folia, eorum instar in parte supe- 
riore paginarum huius editionis saepius excudendum curavi, se- 
cutus exemplum viri summi Gustavi Hugonis, Ictorum nomine- 
tissimi, in fragmento Domitii Ulpiàni Iur. civil. anteiustinianeo 
t. 1, Berolini, 1815, 8, p. 5 — 101; omissis quidem spiritibus 
80 τόνοις, qui plerumque in cod. temere sunt positi, sed serva- 
tis lacunarum hiatibus literaramque evanidarum omnium inter- 
vallis. ita, sicubi in electione verborum aut constructione erra- 
verim, quod nimis crebro arbitror accidisse ( nam negotium ma- 
gnum est supplere folia eiusmodi; neo quicquam venit saepius 
usu quam perlucente perperam apice, vel unica litera male lecta, 
in pudendum trahi errorem), unusquisque supplementa mea, 
ubique fere in textu uncinis [ ] indioeta, ad iudicium proprium 
poterit revocare. alterum etiam proposita hac effigie consecutus 
sum, ut necesse non esset menda ex librarioli ruditate nata, quae p. x 
innumera sunt eo in codice, ad oram editionis inve notis ubique 
percensere; possemque, meudis ipsis supra ante oculos positis, 
subter in textu trenscripto lectiones eas tacite emendare. ita p. 
988 23 ενεργιας fol. 6 recto lin. 11, βλ]επει lin. 12. — p.291 16 
fol. 7 recto lin. 9 μαντιαν et ἀαπευϑηνουσ'"" — δαψιλιαν p. 293 1 
fol. 7 verso lin. 4, συνελθουσιν ibid. lin. 7. utque exemplis non- 
nullis utar ex libro De mensibus petitis, 1650og p. 118 15 fol. 1 
recto lin. 19, κτησαι p. 116 4 fol. 9 recto lin. 10, ervn pro Altvuy 
ibid. lin. 12. haec et multa eiusmodi in effigie pagellarum non 
incuriae meae aut culpae operarum, sed librarii inscitiae sunt 
tribuenda. 

Venio nunc ad subsidia quibus sum in constituendo textu 6 


LYI HASII DE OSTENTIS 


usus. qua quidem in re singulari fui fato: in partibus lacerig 
libri, ubi maxime opus fuisset, nullo alio codice sublevabar; ad 
recensendas paginas paulo melius conservatas ad manum erant 
complura adventicia adiumenta. quippe cum in fragmento De 
mensibus, tum in foliis prioribus libri De ostentis, usque ad 
p. xi c. 21, pessime habitis illis quidem, eram omnino omni externo 
orbatus auxilio; nisi quod alicui usuj fuerit C. Plinius maior, 
cuius Historiam naturalem Lydus tum alibi tum maxime c. 6,7,8 
exscripsit. in capitibus de eclipsi, de constellationibus, non- 
nihil profeci ex L. Firmico Materno , eiusque libris 8 De mathesi 
hodie exstantibus. ibique praecipue, hoo est ín prioribus 20 
capitibus libri De ostentis, intellexi quantopere opus esset notis 
ad stabiliendas defendendas explicandas lectiones. nullus enim 
locus est in hac libelli parte, quo in loco ambigi de vocabulo 
possit, quin eundem tractarim compluriens, neo aine oonficiente 
causa statuerim. sed et explanare eiusmodi causas infinitum 
fuisset neque huius temporis; et pugnaciter defendere coniectu- 
ras aliis displicentes, ut fortasse possim si velim, oerte non ve- 
lim etiamsi possim, cum contentiones eiusmodi tam a moribus 
meis quam ab hoc instituto sint alienissimae. inde ab exordio 
capitis 21 longe diversam rationem secutus sum in constituendo 
textu. nam cum in primis cepitibus saepe sit ἃ me compositus 
magis quam transcriptus, oppidoque pauca habeat prorsus defi- 
p. xi nita aut certa, reliqua post c. 20, quod erant in aliis etiam co- 
dicibus, non in solo Caseolino, extra dubitationem iam sunt 
posita. . 

7 Etenim institutio tonitrualis c. 21 — 26 reperitur item cum 
in cod. Regio 2381, fol. 70 verso, tum in cod. Veneto 324 ( vid. 
Catalog. biblioth. Graecae Divi Marci, digest. praesid. Laurent. 
Theupolo 1740, fol. p. 149 C), qui per annos decem et sex. 
penes nos, in bibliotheca Regia, identidem a me tractatus est, 

. doneo temporis flamma a. 1815 eum abripuit. PNigidii Figuli 


PRAEFATIO. Lvu 


Diarium tonitruale, quod proxime sequitur, editum iam exsta- 
bat in Iani Rutgersii Variis Lectionibus Lugd. Bet. 1618, 4, 
p. 247 — 260, mendose admodum, non ita tamen ut eius quo- 
que comparatio cum codice nostro non usui mihi ad tollenda 
menda nonnulla nostri fuerit; quod patebit legentibus ex lectio- 
mum prope dicam infinita varietate, in ora p. 806 — 881 appo- 
sita,  Tonitruale Fonteii, Diario Nigidii subiunctum p. 882 
habetur in cod. Regio 2381 fol. 70 verso-71 recto; isque codex 
saepe laudatus in lectionum varietate, sub siglo cod. Reg. in- 
telligendus est. Labeonis Observatio de fulminibus, p. 386— p. xiu 
938, exstat item in cod. Reg. 28381 fol 71 recto; alteraque 
commentatio eiusdem argumenti, quae continetur p. 338 — 848, 
in Regio (nuno Veneto) 824, quem memoravi. Disquisitio de 
causis terraemotuum, p. 348, cum item in cod. 2381 fol. 70 
recto, tum in Regio 1991 fol. 1 recto; ita tamen ut is quem po- 
sterius nominavi, verbis plurimis immutetis aut praetermissis, 
epitomen potius quam fragmentum Lydi continere videatur. se- 
quentia inde ἃ c. 54 non solum in duobus, quos dixi, codd. ex- 
stant, sed impressa quoque sunt in edit. Schowiana opusculi De 
mensibus p. 180 — 184, vitiose admodum, quod menda codicis 
bibliothecae Angelicae, unde hoo fragmentum protulit in lucem, 
ingeniosus literisque perpolitus editor tollere omnia non quivit; 
quod mihi, compluribus codd. tanquam adminiculis uso, multo 
fuit facilius. postremo Calendarium vetus Romanum cum ortu 
occasuque stellarum, quod parapegma secundum Ptolemaei vocat 
Harles. Bibl. Gr. 5 291 A, quodque e scriptis Claud, Tusci ad 
verbum se expressisse Lydus ait p. 857, Latine iam cusum eret 
in Petavii Uranologio (Lutet. Paris. 1630, fol. 94 — 101) sub p. xiv 
nomine Ptolemaei, per Nicolaum Leonicum e Graeco translatum. 
quam Leonicdi versionem passim retractavi: Graecum textum 
nunc primum edidi ex codd. tribus, nempe Caseolino, Reg. 2881 
fol. 74 recto-76 verso (quem in notulis indicavi siglo illo, Zteg. 44), 


LVIH | HASII DE OSTENTIS 


et altero Regio 1991 fol. 17 verso-94 verso: hunc nominavi Hes. B. 
eorumque codioum omnium variantes partim apposui in ora, 
pertim, ne nimis ista oppleretur, reieci in notes ad calcem 
textus. 

8 His igitur auxiliis adiutus dedi 'operam textui recensendo 
lectionibusque colligendis emendandis, reiiciendis etiam quas 
oportebat. generatimque, quando utrobique rationes aderant 
aeque probabiles, potius ad ood. Caseolini ut antiquioris normam 
direxi editionem, v9 tamen euphonicum sive ἐφελκυστικόν, quod 

" nunquam ille non habet, eAavvovoiv τὴν. πασιν τοῖς, quodque 
entiquitas ponebat ubique (tot ea fuerunt quae grammatici iu- 
niores, usumne secuti nescio an abusum, immutarunt), ne cui- 
piam. fastidio essem, in vocibus non hiantibus sustuli. qua de 

P. XY re videris quae vir egregius abundansque doctrina Fridericus 
Jacobs multa exsequitur Prolegomen. ad edit. Achillis Tatii 
p. xcv. capitum distinctionem ἃ me factam (in ood. omnia uno 
et perpetuo tenore peraguntur) spero fore ut probet lector. quod 
ad versionem attinet, omnino haec duo volui consequi, primum 
ab auctoris, non ita luculenti, sententía ut ne aberraret; deinde 
ut loquendi morem suboleret eorum qui de veteribus super simili 
argumento scripta Latine reliquerunt. quapropter cum alia loca 
passim, tum maxime formulas solennes verbis Iulii Obsequentis 
reddidi illius qui libellum De prodigiis composuit, genere ora- 
tionis usus satis Latino et probo ( Romani oris hominem vocat 
Barthius ad Statii Thebaid. 5 86), sed verbis temen paulo ma- 
gis priscis interstincto. Claudii Tusci Calendarium vertens com- 
plura sum ex latinitate LIunii Columellae mutuatus, quem exi- 
stimo vel ex ipso "Tusco vel ex eodem fonte quo ille hausisse, 
libro undecimo praesertim. ex Calendariis item Romanis, a 
Jacobo Mazochio, Aldo Manutio, Carolo Sigonio, Raphaéle Cyl- 
p. xv1 lenio, Grutero, Blanchino editis, quod nonnulla videntur vel a 
nostro Claudii T'usci vel indidem quo illud manasse, eorum quo- 


PRAEFATIO. LIX 


que voces formulasque, de rebus astronomiois constitutas, in 
yersüone, sicubi potui, frequentius adhibui. et omnino tenui 
hano consuetudinem, ut quaecunque pateret e Latino in Grae- 
cum conversa esse, quemadmodum Campestrii commentata de 
stellis crinitis p. 286 sqq, PNigidi Figuli Diarium tonitruale 
p. 806, alia, ut in illis sermonem, qualis olim in Latino 
fuerit, coniectura assequi et, quantum possem, repraesentare 
conarer potius quam ut ea quae Lydus modo ineleganter modo 
inscite et ridicule vertisset, item ad verbum annumerarem leotori. 
velut, ut hoc utar, qui fieri potuit ut PNigidius Figulus, non di- 
cam sana et tranquilla, sed tamen nondum prostrata atque se- 
pulta re publica, notaret ad 16 Ian. si tonuerit, ab imperatore 
populum Romenum vexatum iri? atqui hoc certe valent, ver- 
bum e verbo, illa p. 822 24: ὁ δῆμος ὑπὸ τοῦ βασιλέως ταραχϑή- 
σεται. — putemus in Latino fuisse, a dominante, a principe, qua- 
les LSylla aut CMarius in rem publicam exstiterunt, idque a 
Lydo fuisse versum verbis magis ad sua quam ad praeterita tem- 
pora accommodatis. Πέρσας p. 286, 297, 886 verti Parthos: p. xv 
nam etiam p. 280 8 Crassus ἐπὶ Πέρσας ἐλάσαι dicitur, ut pateat 
horum nomine illos intelligi. nec subibo (opinor) vituperationem, 
quod usquequaque in restituendis Latinis sermonem ipsis aucto- 
rum aetátibus usurpatum volui repraesentare. 

Quanquam ne sio quidem (fatendum est enim) obtinere 9 
potui ut non diceret aliquis desiderari in capitibus haud paucis 
quasi colorem incorruptae antiquitatis. Dimirum, si tempore rei 
publicae primisve imperatoribus Campestrii, Figuli, Capitonis 
vaticinationes confectas esse contendamus , mirari se quid causae 
sit, quare neque Gallici nec Teutonici neque Germanici tumultus 
eut belli mentio fiat ulla; quae tamen bella temporibus illis ma- 
xime omnium diuturna atque periculosa putarentur. contra in 
imperium Cpolitenum magis oonvenire res in Oriente adversus- 
que Persas gerendas, quas assidue canant coniectores illi. verba 


. XVIII 


10 


LX HASII DE OSTENTIS 


p.295 18: ἐπὶ τὴν βασιλέως ἥξει χώραν, apertissime indicare Cae- 
sarum firmas iam acstabiles opes; αὐτῇ τῇ βασιλίδι καὶ τοῖς αὐτὴρ 
τέκνοις, p. 846 15, vereri se ut aliter accipi possit quam de coniuge 
imperatoris eiusque liberis. quae legantur p. 287 in. de bello Afri- 
cano, tantum de Vandalis quantum de Poenis posse intelligi; 
quae p. 847 4 (oi δῆμοι x. τ. À.), de Veneta Prasinaque factione: 
quin imo quae p. 820 8 ad Decembr. 8, de carnis esu legibus eo- 
clesiae interdicto; quae p. 339, de dissidio religionis causa exi- 
stente. ego ad haeo singula nihil habeo dicere: tantum abest ut 
Lydi lucubrationes praeter modum extollere laudando, levareque 
suspiciones atque ab illo removere velim. editoris proprium est 
officium iudicare sine oupiditute, aut si ipse iudicium nullum in- 
terponat, sio certe auctorem tradere in manus, ut in eo iudicando 
elucere possit religiosi ao sapientis lectoris prudentia, tamen, ut 
ad superiora illa queat lector aliquid respondere, subiiciam haeo, 
fortasse Lydum e libris haruspicinis ritualibusque selegisse ea 
potissimum quae ad sua quoque tempora regionesque sibi pro- 
pinquas accommodari quodammodo posse existimaret; praeter- 
misisse autem consulto vetera illa admodum antiqua, spectantia 
vel ad gentes Italiae, Aequos Latinos Samnites Picentes T'usoos, 
vel ad administrationem rei publicae de comitiis auspicato edi- 
cendis obeundis dimittendis, vel ad loca eugurata Latii agrique 
Romani, Albanum montem, lucum Maricae, armilustrum, aedes 
urbanas. quae ut nobis fuissent aoceptissima, ita Graecis homi- 
nibus saeculi vr, rerum, Italicarum incredibiliter rudibus, fastidia 
ao monstra debebant videri. 

Interdum quoque (opinor) res priscas vocabulis novis suo- 
que tempore usitatis obscuravit. velut p. 309 10 in Nigidii Figuli 
Diario tonitruali res urbanas vertisse videtur sio, sd τῆς βασιλί- 
δος πόλεως, tametsi his postremis verbis Graeci saeculo Iustinia- 


: neo non Romam urbem sed Cpolim soleant designare. denique 


minime mirum fortasse debet videri vel de Caesarum fato obsoure 


PRAEFATIO. — LXI 


memorare Lydum, vel rarius mentionem facere caerimoniarum 
in deos, eumque silentium huiusmodi non tutum modo sed hone- 
stissimum quoque esse arbitratum. inquisisse in vitam Caesarum 
capitale erat (adi in primis Iulium Firmioum Astronomic. 2 33); 
neque illud, agere de caerimoniis pristinis, molestía sua carere 
debebat aetate Lydi. ad religiones, divinas illas quidem sed p. xx 
novas, studio inflammato tunc rapiebantur plerique omnes; qui 
impium (nisi me fallo) reputassent proferre in lucem, quae ex 
pontificum libris eruisset aliquis de auspiciis cliviis, sacris no- 
vendialibus, lectisterniis faciundis, supplicationibus circa templa 
. fana pulvinaria decernendis. quamobrem, opinor, haud sine 
gravi causa non nisi pauca, eaque obscura, antiquae persuasionis 
vestigia in exberptis suis reliquit Lydus. reliquit tamen, velut 
p. 288 10 de populi victi caerimoniis ad Romanos transferendis. 
item in fulgurum interpretationibus p. 842 — 848, ubi, si 
pauca exceperis, iam nihil erit causae quin credas sumptes illas 
esse ex libro vetere pontificio rituali fulgurali. quibus de libris, 
et omnino de fontibus unde hausit auctor noster, cum ea pro- 
prium opus desiderent, sintque non magis ambigua quam diffi- 
cilia explicatu, conabor aliquando accuratius agere, eodem fere 
modo (si tamen possim) quo nuper vir. summus AHLHeeren, 
cuius gloria longe clarior est quam ut nostro crescere possit testi- 
monio, in commentetione De fontibus et auctoritate vitarum pa- 
rallelarum Plutarchi, edita Gottingae 1820, 8. δὸ fortasse ad p. xxi 
hoo caput antiquitatum Romanarum aliquam potis ero afferre ac- 
cessionem. nam fragmenta, quantulacunque sint, veteres po- 
puli Romani religiones explicantia, LCincii Alimenti, Anysii, 
Elpidiani, Fulvii Flacci, Iunii Gracchi, Bebii Macri, Masurii 
Sabini, Nisi, Rutilii Gemini aliorumque anonymorum, oollegi 
iamdudum undecunque, cum ex libris editis, maximeque e gram- 
maticis, tum ex oodd. manuscriptis Regiis bibliothecarumque 
&liarum, quotquot in itineribus meis Italicis potui perscrutari. 


ἌΝ HASII DE OSTENTIS 


sed haec egent disquisitionis longioris: in praesenti (ut dixi su- 

perius) non modo abstinui ab excursibus huiusmodi, sed uni- 
verse etiam in notis et ad Ostenta et ad fragmentum libri De 
mensibus summa data est opera ut essemus quam brevissimi. 

11 Erant enim in cod. Caseolino folia duo abiuncta (hodie affixa 
ad reliqua sunt), continentia fragmentum libri De mensibus, non 
epitomae illius editae Lipsiae 1794, 8, a Nicolao Schowio, cla- 
rissimo viro et doctissimo, sed particulam ipsius libri, antequam 
ἃ breviatoribus plurima resecarentur, turbarentur ommia, nec 

. xxi: fere vestigium dispositionis pristinae relinqueretur. sunt eae 
pagellae aeque miserandum in modum et lacerae et vetustate de- 
tritae; ut, cum meditarer Prolegomena in librum De megistra- 
tibus ( vide ὃ 35 p. xxxv), puterem lectionem illarum ne ten- 
teri quidem posse. postea eodem identidem relatus, intuendo 
inquirendo ariolando passim expiscatus sum nonnulla; quae si- 
mul ac primum aliquid lucis fundere visa sunt, et alacritatem 
(ut fit) et facultatem maiorem attulerunt ad reliqua quoque per- 
sequenda. postremo haec deformata quamvis et paucula fra- 
gmenta libello De ostentis subiungere p. 118 sqq. non dubitavi. 
quanquam ratio quidem dissimilis fuit haeo atque illa restituendi. 
in Ostentis cum fontes, unde hausit Lydus, saepius deprehendi, 
tum omnino tracta magis est et fluens oratio: sunt circuitus ver- 
borum longiores, ut, ubi constitisset de mente interpuncti, sup- 
plere continuationem totam orationis vel posse vel audere coepe- 
rim. in libro De mensibus oratio est et pressior et lita multis 
luminibus doctrinae (prout Lydi facultes ferebat), plena com- 
memorationibus auctorum, et proinde, sicubi laborat lacunis, 

, xxrr difficilis ad restituendum, — in redundante enim ac subinani 10- 
quendi figura, si ob casum aliquem desideratur membrum, af- 
fingi id potest ita ut probabilis et prope vera restitutio esse videa- 
tur. contra in genere dicendi referto rebus, fac narrationem rei, 
titulum libri, nomen solennitatis intercidisse; non ex alio codi- 


PRAEFATIO. LXHE 


cis loco sciri, non erui aliunde posse, quanquam divínas huma- 
nasque leges disciplinas religiones ritus historias veterum, qua- 
tenus literis eorum hodie continentur, probe teneas, ( tametsi in 
virorum sic doctorum nmnero minime ego me ponam ): si ea te 
ommia deserunt, quo oonfugias? qui possis ariolari quae evenue-- 
rint? ita, licet plurimum sit temporis a me in hoo potissimunx 
fragmento restituendo consumptum, non tamen arbitror multum 
me profecisse, illud unum pronuntiare ausus, me magno oum, 
labore, diligentia, contentione animi ea in re esse versatum. 


In notis, cum ad Ostenta tum ad fragmentum De mensi- 12 


bus, uno solo loco longius fere quam volustas fuit (nam po- 
tuissem paene in singulis vocibus) ἃ proposito sum degressus, 
p. 898 sqq. ubi egi de varia significatione verbi ἀρχικός. alio 


loco institueram dicere de codicibus reseriptis bibliothecae Re- p. xxiv 


giae. etenim cum egregius antiquitatis vindex Angelus Maius, 
tum casu et felicitate tum maxime aori atque attenta codicum 
Ambrosianorum perscrutatione, tot veterum opera in membranis 
palimpsestis latentia deprehendisset, ea ab interitu mirebiliter 
vindicata tantam exspectationem attulerunt repente omnibus, ut 
cum ubique tum certe Parisiis in bibliotheca nostra, antiquos 
utilesque libros item delitescere suspicarentur. quapropter non 
putavi esse alienum studiis meis colligere quae et usu quotidiano 
codicum, et diligentia quam a me exspectari maxime puto, po- 
tuerim eius generis in codicibus Graecis adhuc investigare. ea- 
que erat in animo subiungere notis. postea vero, cum in molem 
justi voluminis viderem excrescere, satius duxi conferre in scri- 
ptionem singularem quae, ut spero, propediem prodibit, non 
quo credam ea esse tanti, sed ne in re quae nuno maxime in 
desiderio est rei publicae literariae inque ore et sermone omnium, 
nos soli Parisiis, bibliotheca copiosissima ao codicum refertis- 
sima , desidiosi inertesque esse videamur. verum ut ad notas 


revertar, si quando ibi locum vel interposui euotoris inediti vel p. xxv 


| 


LXIV HASII DE OSTENTIS PRAEFATIO. 


editi emendavi, oum breviter egerim, non vereor ne sim vitu- 
perabilis hao parte, multo magis alibi; neo dubito esse restitu- 
tiones quae vel mihi ipsi paulo post forte sint displiciturae, qui, 
si per otium liceat, sperem in dies meliora praeteritis invenire. 
sed ut olim instruenda editione satis hercle temporis transmisi, 
ita nuno excudendae nonnisi tempora subseciva impendere po- 
tui, erepta soriptoribus Byzantinis, Psello, Georgio Hamartolo, 
chronographis variis, ad quos vulgandos omnem curam in prae- 
senti atque operam confero. idque potissimum aut solum prae- 
stare interim volui, Lydi libello ut diutius docti homines ne ca- 
rerent. quos oro ut hane opellam boni consulant, et erreta le- 
vicula, praesertim typica, si occurrant, accipiant aeque: titu- 
batum enim non esse aliquando in his spinis, quis tam temera- 
rius est ut audeat affirmare? 
Bcribebam Parisiis, Kalend, Maiis 1823. 


I124NNOYI ΔΑΥ̓ΔΟΥ͂. 


loannes. Lodus. 1 





ΕΚ ΤΩΝ ΠΕΡῚ MHNAN,sse- 


Ρ. 





A. 


1. ὀρϑῶς ἄρα οἱ μυϑικοὶ τὸν Κρόνον τοὺς ἑαυτοῦ παῖδας 
ἀφανίζοντα ποιοῦσιν, αἰνιττόμενοι δήπου τὸν χρόνον πατέρα τε 
ἅμα καὶ ὄλεθρον τῶν ὑπ᾽ αὐτοῦ φυομένων γίνεσθαι.. 

2. ϑρίαμβον ὠνόμαζον οἷ Ziovicov ϑεράποντες τὴν πομ- 

δπὴν ἀπὸ τῶν ϑύρσων xal τῶν ἰάμβων οἱονεὶ τῶν σκωμμάτων, 
ὡσανεὶ ϑυρσίαμβον" ἢ ἀπὸ τοῦ ϑροεῖν, κατὰ Πλούταρχον. 

J. οὗ “Φυδοί, φασίν, ἐφεῦρον τὸν οἶνον, xal οὐκ οἶνον 
μόνον ἀλλὰ καὶ τὸ συκῆς φυτόν, 

4, μοῦστον τὸν οἶνον οἱ Ῥωμαῖοι ἔγνωσαν, ὅτε μυστή- 

10 pto» πρῶτοι Σαρδιανοὶ προσηγόρευσαν, ὡσανεὶ μύστην. 
1 μυϑικὰ codex Vaticanus (V). 4 ἐνόμιζον codex Parisiensig 
9084 (P). 9 duo fortasse fragmenta, alterum ὅτε μυστήριον 


πρῶτοι Σαρδιανοὶ προσηγόρευσαν, alterum μοῦστον κὸν οἶνον οἱ 
“Ῥωμαῖοι ἔλεγον ὡσανεὶ μύστην. 


EX IOANNISLYDI 
DE MENSIBUS LIBRIS. 


E X C E R P T A 
GUIL. ROETHERO INTERPRETE, 


I. 


1. recte igitur mythici Saturnum suos liberos devorare faciunt, signi- 
ficantes videlicet tempus gignere simul et interimere quae ab eo gignuntur. 

2. 'Triumphum Bacchi ministri appellabant pompam, a thyrsis et iam- 
bis, id est dictis, tanquam thyrsiambum; aut ἃ verbo oci», (id est clamare, 
tumultuari) auctore Plutarcho, 

8. Lydos vinum invenisse dicunt, nec vinum solum verum etiam ficum, 

4. Mustum vinum Romani noverant, quoniam mysterium primi Sardian 
buncupabant, quasi mystam , id est sacris imbutum). 


á JOANNIS LYDI 


p. 3 5. Σαβῖνος ἐκ τῆς περὶ τὸν οἶνον γεωργίας φερωνύμως 
ὠνομάσθη" τὸ γὰρ σαβῖνος ὄνομα σπορέα xal φυτευτὴν οἴνου 
διασημαίνει. 


6. Mtocanía ἣ Καλαβρία, ἀπὸ ἹΜΠεσσάπου. 

Ἴ. Aovxuvluv τὴν ἀλσωδεστάτην" τὸ γὰρ ἄλσος κατὰ 5 
στέρησιν λοῦχον οἱ Ρωμαῖοι καλοῦσι, παρὰ τὸ ἀφεγγές, ὡς ἄξυ- 
λον τὴν ὕλην. 

8. [Ὅτι Ἔρυλον τὸν περὶ Ἰταλίαν, ὃν κατασχὼν Evavópoc 
ὃ τῆς μαντικῆς Καρμέντης υἱὸς ἔσχε τὴν χώραν, τρίψυχον yevé- 
σϑαι ὃ μῦϑος αἰνίττεται φιλοσοφώτατα" τριπλᾶς γὰρ ἔχειν τὴν 10 
ψυχὴν δυνάμεις ὃ ἐν Φαίδωνι ΣΣωχράτης παραδίδωσιν, ἡνίοχον 
uiv τὸν νοῦν, ἵππους δὲ τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις. ταύτῃ καὶ 
χαλινῶσαι τὴν ψυχὴν ϑεσπίζει τὰ λόγια" 


χρὴ δὲ χαλινῶσαι ψυχὴν βροτὸν ὄντα γοητόν, 
ὄφρα μὴ ἐγχύρσῃ χϑονὶ δυσμόρῳ, ἀλλὰ σαωϑῇ. 15 


τῆς γὰρ τῶν ὅλων φύσεως ἐξ ἐναντίων δυνάμεων τυγχανούσης, 
ἀνάγκη καὶ τῇ διὰ πάντων κεχωρηκυίᾳ ψυχῇ τὰς ἐναντίας ἐφαρ-- 
μόζειν ἀρχάς" τὸ μὲν γὰρ αὐτῆς λογικὸν ἐκ τῆς μονάδος, τουτ- 
έστι τοῦ νοῦ, τὸ δὲ ϑυμικὸν καὶ ἐπιϑυμητικὸν ἐκ τῆς δυάδος 
olov τῆς ὕλης ἐστί, κἂν εἰ τὸ λόγιον ὅλην τὴν ψυχὴν τριάδα ϑείαν 80 
παραδίδωσι" φησὶ γὰρ ὃ αὐτός 


p. 3 ψυχαῖον σπινϑῆρα δυσὶ κράσας ὁμονοίαις, 
8 Virg. Aen, 8 560, ibique Serv, 11 Plat. Phaedr, p. 253 St. 


5. Sabini nomen a vitis cultura, nomine rei consentaneo, ductom est; 
significat enim hoc nomen satorem vitis. 

6. Messapia, Calabria, a Messapo. 

7. Lucaniam admodum silvestrem: silvam enim secundum Jrveionem 
lucum Romani vocant, quod luce caret, quemadmodum Graece ἄξυλος dici- 
tur silva. 

8. Erylum Italum, quo superato Evander Carmentae fatiloquae filius 
tenebat regionem, trium animorum fuisse perquam philosophice fabula sig- 
nificat: triplicem enim in animo inesse vim Socrates in Phaedone docet, 
aurigam rationem, equos autem animi vires. quare etiam frena iniici animo 
oracula iubent: "oportet hominem ratione praeditum frena iniicere animo, 
ne incidat in terram infaustam , sed conservetur salvus." universi enim na- 
tura cum ex contrariis viribus orta sit, etiam animo per omnia effuso con- 
traria initia convenire necesse est: pars enim animi ea quae mentis est par- 
ticeps, monade, id est mente, continetur, ea àutem quae est animi et volu- 

“δία alitur, dyade tanquam materia; quanquam oraculum totum animum 
Wem divinam esse docet. dicit enim idem "animi scintillam duabus post- 


DE MENSIBUS 1. - 5 


γῷ xal νεύματι ϑείῳ, ἐφ᾽ οἷς τρίτον ἁγνὸν ἔρωτα, 
συνδετικὸν πάντων ἐπιβήτορα σεμνόν, ἔϑηκεν. 


9. ὁ Εὔανδρος πρῶτος γράμματα ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος, τὰ 
λεγόμενα Κάδμου, εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐκόμισεν, οὐ τοσαῦτα μὲν 
δῦσα νῦν ἐστίν (οὐδὲ γὰρ οὕτως ἢ παλαιότης παραδέδωχε), μόνα 
δὲ ἕξ πρὸς τοῖς δέκα, τοῦ E xol τοῦ Q καὶ τοῦ qp ἀντὶ διπλῶν, 
τοῦ 8 καὶ τοῦ ᾧ καὶ τοῦ x ἀντὶ δασέων, τοῦ ἢ καὶ τοῦ ὦ ἀντὶ 
μακρῶν ὕστερον προσεξευρημένων. πέντε γὰρ ἦν τὰ πάλαι φω- 
γήεντα, τοῦ μὲν ε στοιχείου τὴν τοῦ ἢ παρεχομένου χρείαν, τοῦ 
10 δὲ ὃ τὴν τοῦ ὦ, ὅπερ ἔτι καὶ νῦν παρὰ “Ῥωμαίοις ἐστὶ καὶ μόνῳ 
τῷ xoóvo τὴν δύναμιν ἀμείβει. ὕστερον δὲ Ἰάρκος Φλάβιος, 
γραμματιστὴς Ἰταλός, τοῖς Ἕλλησιν ἀχολουϑήσας τὰ λοιπὰ 
στοιχεῖα τοῖς Ῥωμαίοις ἐπέγραψεν" φιλεῖ γὰρ ὃ χρόνος ἐναμείβειν 
τὰ πράγματα. 

15 10. Φοίνικες πρῶτοι τοκογλύφοι καὶ ὀβολοστάται τυγχά- 
vorrec γράμματα xol σταϑμοὺς καὶ ἁπλῶς τὸ κερδαίνειν ἐπενόησαν, 
ὅϑεν καὶ καπήλους αὐτοὺς οἵ ποιηταὶ καλοῦσιν. ἀλλ᾽ ἐπανίωμεν 
ὅϑεν ἐξεκλίνομεν. 

11. τρισώματαν τὸν Γηρυόνην φασίν, οὐχ ὅτι τοσούτοις 

950 ἐχρήσατο σώμασιν, ἀλλ᾽ ὅτι τρεῖς νῆσοι ἐν τῷ ὠκεανῷ κείμεναι 
συνεμάχουν αὐτῷ. 

12. [ὅτι εὔριπος ὠνομάσθη ἡ μέσον τοῦ ἱπποδρόμου 


4 ἐκόμισεν P: apud Schowium (S) ἐνεχόμεσεν , 8 προσεξευρη- 
μένων P: apud S προσευρημένων. 17 ἀλλ᾽ — ἐξεκλίνομεν 


quam miscuit concordiis, ratione et numine divino, quibus tertium amorem 
castum , omnia coniungendi et fecundandi vim habentem, venerandum, ad- 
iunxit." 
9. Kvander primus ex Graecia literas Cadmeas, quae dicuntur, in Ita- 
liam attolit, non totidem quidem quot nunc sunt (neque enim ita antiquitas 
tradidit), sed sedecim tantum, cum literae £ et & atque «p duplices, € et g et 
2 adspiratae, 7 εἰ ὦ longae postea insuper invenirentur. qumnque emm erant 
antiquitus vocales, litera s literae 7; usum praebente, o autem literae ὦ, 
quod hodieque apud Romanos tenet , et solo tempore (id est mora) vim suam 
mutat, post vero M. Flavius grammaticus Italus, secutus Graecos, Roma- 
nis literis reliquas addidit. solet enim tempus res immutare. tl 
10. Phoenices cum primi argentarii sordidique feneratores essent, li- 
teras librasque et omnino artem lucri faciendi excogitarunt, unde etiam in- 
stitores eos poetae nominant. sed redeamus unde digressi sumus. ᾿ 
11. Tria habuisse corpora Geryonem dicunt, non quod tot usus foit 
corporibus, sed quod tres insulae in Oceano sitae belli ei sociae fuerunt. — 
12. Euripus dicebatur crepido quae in medie Circo erat, a maritime 


6 JOANNIS LYDI 


κρηπίς, ἐκ τοῦ ϑαλαττίου ἴσως Εὐρίπου καὶ τῆς ἑπτάχις αὐτοῦ 
διαυλοδρομίας“ οὕτω γὰρ ἐπ᾽ ἐκείνου φασὶ συμβαίνειν. καὶ πυ- 
ραμὶς δέ ἔστιν ἐν μέσῳ τῷ σταδίῳ, ἡ δὲ πυραμὶς ἡλίου, ἐπεὶ 
ἄσχιος ὃ τοιοῦτος βωμός πάντων γὰρ τῶν οὐρανίων φωσφόρων 
σωμάτων σκιὰν ἀποτελούντων αὐτὸς μόνος ἔξω ταύτης ἐστί. καὶ 5 
ἄνωθεν μὲν τῆς πυραμίδος ἐπὶ τοῦ εὐρίπου βωμοὶ τρεῖς, Κρόνου 
Zliüg Ἄρεος, κάτωθεν δὲ ᾿ἀφροδίτης Ἑρμοῦ καὶ Σελήνης. οὐ 
πλέον δὲ τῶν ἑπτὰ κύχλων ἤτοι σταδίων περὶ τὴν πυραμίδα, ἣν - 
γὰν ὀβελὸν καλοῦσι, διεπληκτίζοντο οἱ ἀγωνισταὶ διὰ τὸ τοσού-- 
τοὺς εἶναι τοὺς τῶν πλαγήτων πόλους, oc Χαλδαῖοι στερεώματα 10 
καλοῦσιν, ἄνευ τοῦ σεληνιαχοῦ, διὰ τὸ μέχρις αὐτοῦ διήκειν τὸ 
τοῦ παντὸς ὑλικοῦ σκχύβαλον. τέσσαρσι δὲ καὶ εἴκοσι βραβείοις 
τὸν πάντα συνετέλουν ἀγῶγα διὰ τὸν ἐν πυραμίδι λόγον" δυοκαί- 
δεκα γὰρ γωνίας 4; πυραμὶς ἐπιδέχεται, τουτέστι στερεὰς τέσσαρας, 
ὧν ἑκάστη ix τριῶν" δὶς δὲ τὸν δώδεκα ἀριϑμὸν εἰς δύο τέμνον- 15 
τες τὸν τῆς ἡμέρας καιρὸν ἔτι καὶ νῦν τελοῦσι. καὶ ἄλλως δέ πως 
jj πυραμὶς ἁρμοδία ἐστὶ τοῖς ἀγωνιζομένοις " Νεμέσεως γὰρ εἶναι 
γομίζεται.) ' 

19. πλεύίσας ἐχεῖθεν «Αϊνείας μετὰ πολλὰς ὅσας πλάνας 
κατάγεται ἐν πόλει τῆς Ἰταλίας λεγομένῃ “«Ἰαυρεντίᾳ, ἣν καὶ Ὄπ- 90 
πιχήν φασιν ὑγομασϑῆναί( ποτε, ἐξ ἧζς καὶ ὀππικίζειν xol (ὡς τὸ 


1 ἴσως add P, in quo totum hoo ita: Εὔριπορ καλεῖται ἐκ τοῦ θαλατ- 
τίου ἴσως εὐρίπου καὶ τῆς ἑπτάκις αὐτοῦ διαυλοδρομίας " πάντων 
γὰρ τῶν οὐρανίων φωσφόρων σωμάτων σκιὰν ἀποτελούντων, ἥλεορ 
μόνος ἔξω ταύτης ἐστίν. 16 πως Hasius; apud S ze, 19 οσαᾷ 
add P. 


fortasse Euripo, qui septies reciprocatur: ita enim in illo dicunt accidere. 
et pyramis est in medio stadio; pyramis autem solis est, quoniam umbra 
caret eiusmodi ara: omnibus enim sideribus luciferis umbram efficientibus 
ille solus ejus expers est. et supra pyramidem in Euripo arae sunt tres, 
Baturni Iovis Martis, infra Veneris Mercurii et Lunae. neque vero plus 
quam septem curriculis, id est stadiis, circa pyramidem, quem nunc obelis- 
cum vocant, certabant cursores, propterea quod totidem sunt planetarum 
poli, quae Chaldaei firmamenta dicunt, excepto lunari, quoniam usque ad 
lum pervenit omnis materiae excrementum. quattuor autem et viginti 
missibus totum conficiebant certamen , secundum eam quae in pyramide est 
rationem: duodecim enim pyramis continet angulos, hoc est solidos quattuor, 
quorum quisque tres habet angulos planos: bis autem duodenarium numerum 
in duas partes dividentes diei tempus hodieque definimus. et alia qua ra- 
tione pyramis in eos convenit qui in curriculo certant; Nemesis enim esse 
putatur. 

13. Aeneas cum illinc navigasset, post errores quam plurimos appelli- 
tur apud urbem Italiae, quae Laurentum dicebatur, quam etiam Opicam olim 
nominatam fuisse ferunt; unde et ὀπαιχίξειν (id est, opice loqui, opizare) 


DE MENSIBUS I. 7 


πλῆϑος) ὀφφικίζειν τὸ βαρβαρίζειν Ἰταλοὶ λέγουσιν. εἶτα ἐπι- 
γαμβρεύσας “4ατίνῳ βασιλεύοντι τῆς χώρας, αὐτός τε βασιλεύσας 
τρισὶν ἐνιαυτοῖς, οἴχεται." τοσούτων οὖν ἐπιξενωθέντων τῆς "Ira- 
λέας, ὥσπερ ἐδείχϑη, «Τατίνους μὲν τοὺς ἐπιχωριάζοντας, Γραι- 
5 χοὺς δὲ τοὺς ἑλληνίζοντας ἐκάλουν, ἀπὸ «ἀατίνου τοῦ ἄρτι ἡμῖν 
ῥηϑέντος καὶ Γραικοῦ τῶν ἀδελφῶν, ὥς φησιν Ἡσίοδος ἐν Ka- 


ταλόγοις" 
e. Zyoto» ἠδὲ “Ζατῖνον. 
κούρη δ᾽ ἐν μεγάροισιν ἀγαυοῦ Δευκαλίωνος 
10 Πανδώρη Au πατρί, ϑεῶν σημάντορι πάντων, 


μιχϑεῖσ᾽ ἐν φιλότητι τέχε Γραικὸν μενεχάρμην. 

14. Ρωμύλος δὲ κτίζει τὴν Ῥώμην τῇ πρὸ δεκαμιᾶς κα- 
λανδῶν lMaiov, κατὰ τὸ τρίτον τῆς ἕχτης ἢ (ὡς ἕτεροι) κατὰ τὸ 
δεύτερον τῆς ὀγδόης. ἡ δὲ ὥρα τῆς πόλεως ὧρα δευτέρα, πρὸ 

1510ítzc, ὡς Ταρρούτιος ὃ μαϑηματικὸς κατεστήριξεν, ἡλίου μὲν p. 6 
ταύρῳ, σελήνης δὲ παρϑένῳ, Κρόνου δὲ ζυγῷ, 4 ιὸς δὲ λέοντι, 
Aotoc ζυγῷ, ““φροδίτης ταύρῳ, “Ἑρμοῦ κριῷ. ἀρχὴν δὲ ἐνιαυτοῦ 
δίδωσι Ῥωμύλος τὸν ἸΠάρτιον μῆνα πρὸς τιμὴν “ἄρεος" ἐξ αὐτοῦ 
γὰρ αὐτὸν γενέσϑαι λόγος δέκα μόνοις μησίν. 

30 15. ἡ δεκὰς πλήρης ἀριϑμός ἐστιν, ὅϑεν καὶ παντέλεια 


8 ἐπιξυωθέντων P. malim τῇ Ἰταλίᾳ 4 ἐδείχθη 1 ἐδείχ 
αὐτοὶς P. 8 εἶδε codex Barberinus (B). 12 "PousAog — 
δτι ἡ ὥρα τῆς Ῥώμης, ὅτε Ῥωμύλος ταύτην κτίζειν ἤρξατο, ἐστὶν 
ὥρα δευτέρα πρὸ τρίτης, ὡς Ταρρούτιος ὁ μαϑηματικὸς κατεστῆ- 

«ριξε, Διὸς μὲν ἰχθύσι, Κρόνου δὲ καὶ ᾿ἡφροδίτης καὶ Ἄρεως καὶ Ἐρ- 
μοῦ σχορπίῳ, ἡλίου δὲ ταύρῳ καὶ σελήνης ζυγῷ. V. 17 ἀρχὴν 
δὲ ἐνιαυτοῦ 8: ἀρχὴ δὲ μαρτίου codices. - 


et, ut vulgo pronunciatur, ὀφφικέξειν dicunt Itali pro barbare loqui. deinde 
cum Latini regionis illius regis filiam duxisset uxorem, atque ipse quoque 
tres annos regnasset, decessit. — tam multi igitur postquam peregre 
venerunt in Italiam, ut docuimus, Latinos indigenas, Graecos vero Helle- 
num lingua loquentes appellabant, a Latino, quem paulo ante commemora- 
vimus, et Graeco fratribus, ut dicit Hesiodus in Catalogis:  Agrium atque 
Latinum. puella autem in aedibus generosi Deucalionis, Pandora, lovi 

i, deorum omnium imperatori, mista concubitu Graecum peperit belli 

bores sustinentem." . 

14. Romulus autem condit Romam 11 kal. Maias, anno tertio Olym- 
piadis sextae, vel ut alii dicunt, secundo octavae: hora autem natae urbis 
secunda est, paulo ante tertiam, ut "Tarutius Mathematicus censuit, cum sol 
in Tauro esset, luna in Virgine, Saturnus in lugo, Iuppiter in Leone, Mars 
in Iugo, Venus in Teuro, Mercurius in Ariete, initium anni Romulus Mar- 
tium mensem esse voluit in honorem Martis: ex illo enim eum natum fama 
est — decem tantum mensibus. : 

15. Decas plenus numerus est, unde et perfecta vocatur, quippe quae 


^" 


8 IOANNIS LYDI 


καλεῖται, πάσας τὰς ἰδέας τῶν ἄλλων doi) ud» xal λόγων καὶ 
ἀναλογιῶν καὶ συμφωνιῶν περιέχουσα" γνώμων γὰρ ἐν τοῖς οὖσίν 
ἐστιν 5 δεκὰς πάντα χαραχτηρίζουσα, καὶ ἰδίως τὸ ἐν ἑκάστῳ 
ἄπειρον δρίζουσα, καὶ πάντων οὖσα συναγωγός τε καὶ συναχτιχὴ 
x«l ἀποτελεστικὴ τῶν ὅσα ἥ Tt νοητὴ περιέχει φύσις ἣ τε ὑπὸ 5 
σελήνην. οὕτως γὰρ ἡμῖν παραδίδωσιν ὃ Παρμενίδης, πρώτιστα 
μὲν τὰ νοητά, δεύτερα τὰ ἐν τοῖς ἀριϑμοῖς, τρίτα τὰ συνεκτικά, 
τέταρτα τὰ τελεσιουργά, πέμπτα τὰ διαιρετικά, ἕκτα τὰ ζωογονικά, 
ἕβδομα τὰ δημιουργικά, ὄγδοα τὰ ἀφομοιωματικά, ἔννατα τὰ 
ἀπόλυτα, δέχατα τὰ ἐγκόσμιας. ὀρϑῶς οὖν αὐτὴν ὃ Φιλόλαος 10 
P. 7 δεκάδα προσηγόρευσεν ὡς δεχτικὴν τοῦ ἀπείρου, Ὀρφεὺς δὲ κλω- 
δοῦχον, ἐξ ἧς, ὡσεὶ κλάδοι τινές, πάντες οἵ ἀριϑμοὶ φύονται. 

16. διέμεινεν ἀπὸ Κρόνου ἕως κτίσεως Ῥώμης κατὰ τὸν 
ἐν σελήνῃ δρόμον παραφυλαχϑεὶς ὁ ἐνιαυτός " ἐπὶ δὲ Ῥωμύλου 
δρίζεται, ὡς ἐλέγομεν ἔμπροσϑεν, δεχαμηνιαῖος, τῶν μὲν ὑπὲρ 15 
τριάκοντα ἡμέρας πολλῷ, τῶν δὲ ἐλάττονας λαχόντων μηνῶν" 
οὔπω γὰρ ἀπὸ τῆς ἡλίου κινήσεως ἐφυσιολογεῖτο αὐτοῖς τὸ τοῦ 
γρόνου διάστημα. [ὃ Πομπῶιος Νουμᾶς, ἐφ᾽ ob Πυϑαγόρας 
ἣν, δυοκαίδεκα μησὶ τοῦτον ἀριϑμεῖσϑαι διώρισε κατὰ τὸν ἐν 
Φαίδρῳ Σωκράτην, ὃς φησι τὰς τῶν ὅλων τάξεις τῇ δωδεχάδι 90 
περιειλῆφϑαι" ἐπὶ τὸ πᾶν γὰρ ὃ ϑεὸς τῷ ἀριϑμῷ τούτῳ κατεχρή- 


11 δεχάδα Nokkius. κλειδοῦχον P. 16 τριετάτης V : cf. 
98 7, ubi BP τρία ἔτη pro τριάχοντα. 18 πομπήϊος B, πομπί- 
λινος V. 19 κατὰ τὸν ἐν Φαίδρῳ Σωχράτην ὅς] ὡς BP. 21 


ἐπεὶ τὸ πᾶν ὁ B. 


omnes reliquorum numerorum ef rationum atque proportionum consonantia- 
rumque species complectatur. norma enim in 115 quae sunt decas est, omni& 
charactere notans et propria ratione id quod in quaque re infinitum est, de- 
finiens et coniungendi congregandique atque perficiendi vim habens omoia 
quae complectitur natura, et quae rationis et quae sub luna est, ita enim 
nobis tradit Parmenides, prima esse ea quae sunt rationis mentisque, secunda 
quae numeris continentur, tertia quae continendi vim habent, quarta quae 
perficiendi, quinta quae separandi, sexta quae gignendi, septima quae arte 
aliquid perficiendi, octava quae similia faciendi, nona quae absoluta sunt, 
decima quae ad ordinem pertinent. recte igitur eam Philolaus δεκάδα no- 
minavit (a δέχεσθαι, accipere, capere), quippe quae capax sit infiniti: Or- 
pheus autem κλαδοῦχον (id est ramos habentem), ex qua ut rami omnes 
numeri nascantur. 

16. Permansit inde a Saturno usque ad conditam Romam secundum 
lunae cursum constitutus annus; apud Romulum autem, ut ante diximus, 
decem mensibus definitur, nonnullis mensibus plures quam triginta dies, non- 
nullis pauciores sortitis. nondum enim ex solis motu rationb physica tem- 
poris intervalla ab iis explorata erant. Numa Pompilius, sub quo Pythago- 
ras fuit, ut in duodecim menses annus describeretur, constituit, secundum 
Socratem in Phaedro, qui universi ordines dodecade contineri ait: ad uni- 


DE MENSIBUS I. 9 


σατο διαζωγραφῶν αὐτό, ὥς φησιν ὃ Πλάτων.) οἰχεῖον γὰρ τὸ 
σχῆμα τοῦτο τῇ τοῦ παντὸς ἰδέᾳ" καὶ γὰρ κυκλικόν. ἐπεὶ καὶ 
ϑαυμαστή ἐστιν ἡ τῆς δωδεκάδος φύσις, διά τε ἄλλα καὶ ἐπειδὴ 
συνέστηκεν ἐκ τοῦ στοιχειωδεστάτου καὶ πρεσβυτάτου τῶν ἐν οὐ- 
5 σίαις εἰδῶν παραλαμβανομένων, ὥς φασιν οἱ ἀπὸ τῶν μαϑημά- 
των, ὀρϑογωνίου τριγώνου (ui γὰρ τοῦδε πλευραί, ἐκ τριῶν οὖσαι 
xai τεττάρων καὶ πέντε, συμπληροῦσι τὸν ἀριϑμὸν τὸν δώδεχα, 
τοῦ ζωοφόρου κύκλου τὸ παράδειγμα.) καὶ ἐκ διπλασιασϑείσης 
ἑξάδος τῆς γονιμωτάτης, ἥτις ἐστὶν ἀρχὴ τελειότητος, ἐκ τῶν 
10ἰδίων συμπληρουμένη μερῶν. διατάττει δὲ Νουμᾶς δυοκαίδεκα 
μηνῶν τὸν ἐνιαυτὸν πρὸς συντέλειαν τῶν τοῦ ἡλίου καὶ σελήνης 
δρόμων" καὶ ἐπὶ μὲν Ῥωμύλου ὃ νῦν καλούμενος ἸΠάρτιος μὴν 
πρῶτος ἦν, ἐπὶ δὲ Νουμᾶ προσετέϑησαν "avovágig καὶ Φε- 
βοουάριος. ἀρχὴν δὲ ἐνιαυτοῦ ὃ Novuüg ἄγειν ἐϑέσπισε "Po- 
16 μαίοις, ὅταν ἥλιος τὸν αἰγόχερων μεσάζων αὔξει τὴν ἡμέραν, ἀπο-- 
στρέφων πρὸς ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ νοτίου καμπτῆρος, προστιϑεὶς Tjj 
ἡμέρᾳ ἡμιώριον. καὶ οὐ μόνον οὕτως τὸν ἐνιαυτὸν διετύπωσεν, 
ἀλλὰ καὶ νόμισμα πρῶτος ἐχάραξεν, ὡς ἐξ αὐτοῦ ἔτι χαὶ νῦν 
γουμὸν οἱονεὶ Νουμανὸν τὸν ὀβολὸν χαλεῖσϑαι. ἀλλὰ μὴν καὶ 
φητὴν βασιλέων οἰκίαν, t; καλεῖται παλάτιον, κατὰ τὸν ἱερατικὸν 
διετάξατο ϑεσμόν. 
17. ᾿Αδριανὸς ix τῆς «Αϊλίων ἐτύγχανε φαμιλίως οἱονεὶ 


4 καὶ πρεσβυτάτου om P. 5 μαϑημάτων om ΒΡ, 7 τὸν 
δεέδεκα Nokkius: codices: τῶν 000. 8 xal éx om BP. 11 
τῶν om P. 14 ἐνιαυτοῦ Roetherus: codices ἐνιαυτῶν ἄγειν 
0 νουμᾶς P. 16 ὁ προστιθεὶς P. 17 ἐτύπωσεν P. 


versum enim hoc deus numero usus est, illud describens, ut dicit Plato. ac- 
commodata enim haec forma universi speciei: est enim rotundum. etenim 
mira etiam est dodecadis natura, cum aliis de causis, tum quoniam constat ex 
simplicissima et antiquissima earum quae in essentiis comprehenduntur spe- 
cierum, ut. dicunt mathematici, triangulo rectangulo (buius enim latera, ex 
tribus constantia et quattuor et quinque, numerum duodenarium complent, 
tanquam circuli Zodiaci exemplum) atque ex duplicata hexade omnium fe- 
cundissima , quae est initium perfectionis, cum sit suis completa partibus (id 
est factoribus). describit autem Numa in duodecim menses annum, ut solis 
atque lunae cursus (non congruentes) inter se conciliaret, atque Romuli 
temporibus Martius mensis qui nunc dicitur, primus erat, sub Numa autem 
additi sunt Ianuarius et Februarius, initium autem anni ut esset Numa Ro- 
manis praecepit, quando sol Capricornum medium permeans diem auget, 
revertens ad nos a flexu meridionali, addens diei dimidiam horam. neque 
solum ita annum constituit, verum etiam numos primus signavit, ut ab eo 
bodieque numus (velut Numanus) obolus dicatur. verum enim vero etiam 
regum aedes, quod palatium dicitur, ad legem sacerdotalem instituit. 

17. Adrianus ex Aeliorum fuit gente; unde visum est ei, ut Aeliorum 


p. 8 


10 IOANNIS LYDI 


γενεᾶς" ὅϑεν ἔδοξεν αὐτῷ τὸ «Αϊλίων ὄνομα τοὺς ὑπηχόους προ- 
γράφειν. ὅϑεν καὶ «Αϊλία ἢ Ἱερουσαλήμ" καὶ γὰρ αὐτὸς αὐτὴν 
ἁλοῦσαν ἐπόλισεν. ΄ 

p. 9 18. ἴδιον ἀεὶ γέγονε τῶν ἀρχιερέων τὴν κεφαλὴν oxénety 
ἢ διαδεσμεῖν ταινίᾳ, καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τῶν “Ζατίνων. 5 

19. ὁ δὲ Νουμᾶς τὴν βασιλικὴν ἐσϑῆτα εἰς τιμὴν ἡλίου 

καὶ ᾿Αφροδίτης ἐκ πορφύρας καὶ κόκκου κατασχευάζεσϑαι διετύ-- — 
πωσεν (ὅϑεν καὶ Βλάττα ὄνομα “Ἀφροδίτης ἐστὶ κατὰ τοὺς Oolvi- 
xag), καλέσας αὐτὴν τὴν στολὴν πατρίως τραβαίαν, ἣν λέγεται 
πρῶτος ὃ "4γαϑοκλῆς ὃ Σικελιώτης εὑρεῖν. τραβαία δὲ εἴρηται 10 
ὡσανεὶ τρίβαφος " ἐκ τριῶν γὰρ ἀποτελεῖται χρωμάτων, πορφύ- 
ρας xóxxov καὶ τῆς λεγομένης ἰσώτιδος βοτάνης, ἥτις ἐστὶν Aotoc. 
εἶτα προεστήσατο τὸν τῆς πόλεως φύλακα" ὕπαρχον δὲ αὐτὸν νῦν 
προσαγορεύομεν ἢ (ὥς τινες) πολέαρχον ἢ ἀστυδίχην, ὃν πάλαι 
πραίτωρα οὐρβανὸν ἔλεγον, ὃς καὶ πρωτεύειν τῆς Ρωμαίων γερου-- 15 
σίας φαίνεται. καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τῶν ὑποδημάτων αὐτοῦ, ἐν 
οἷς σεληνίσκος τις ἐχτετύπωται εἷς τύπον τοῦ σίγμα στοιχείου, δι᾽ 
οὗ τὸν ἑκατὸν ἀριϑμὸν οἱ Ῥωμαῖοι σημειοῦνται (ἔστι γὰρ παρ᾽ 
αὐτοῖς τὸ λεγόμενον κάππα μιχρόν)" ὡς δῆλον εἶναι πρῶτον αἶ- 
τὴν ἑκατὸν εὐπατριδῶν" τοσούτους γὰρ ὃ Ῥωμύλος ἐξελέξατοι͵ 90 

Ρ. 10 20. Ἅδιὸς σύμβολον ἀετός, "HAlov λέοντες, “ἄρεος λύχος, 
“Ἑρμοῦ δράκοντες. 

Q1. πριβιλίψια νόμοι τινὲς ἰδιωτικοὶ ἀλλ᾽ o9 γενικοί, 


4 καὶ Αἰλία] καὶ add P. 8 βλάπτου P. 17 σίγματος V. 


nomen ii qui ipsius potes'ati subiecti essent suis nominibus praescriberent ; 
unde et Aelia Hierosolyma nominatur: etenim ipse eam captam condidit. 

18. Proprium semper fuit pontificum caput obtegere aut vitta redi- 
mire, atque hoc a Latinis repetitum esse apparet. 

19. Numa regiam vestem in honorem Solis ac Veneris ex purpura et 
cocco parari voluit; unde etiam Blattae nomen est apud Phoenices Veneri. 
vestem ipsam patrio serinone trabeam nominavit, quam primus Agathocles 
Siculus invenisse dicitur. trabea autem dicta est quasi τρίβαφος: ex tribus 
enim conficitur coloribus, purpura cocco et herba quae isatis appellatur, 
quaeque Martis est. deinde instituit urbis custodem: ὕπαρχον eum nunc 
appellamus aut (ut nonnulli) πολέαρχον aut ἀστυδίχην,, quem olim praetorem 
urbanum dicebant, qui etiam primas in senatu Romano partes habuisse vide- 
tur. atque hoc ex eius calceamentis cognoscitur, in quibus lunula expressa 
est ad literae C formam, qua Romani centenarium numerum significant (est 
enim apud illos Kappa minus, quod dicitur); ut appareat primum eum fuisse 
centum patriciorum: tot enim Romulus elegerat. 

20. lovis signum aquila, Solis leones, Martis lupus, Mercurii ser- 
pentes. 
21. Privilegia leges quaedam ad privatos pertinentes, sed non generales. 


DE MENSIBUS T. 11 


22. δεκανοί oi ῥαβδοῦχοι κατὰ Ῥωμαίους. 

23. ἄκχη τὸ πρόσελϑε σημαίνει. 

24. τὰ τῶν ἄλλων στρατιωτῶν ὀνόματα ἐπὶ ᾿ σανίδος 
ἀπεγράφετο" λέγεται δὲ παρὰ Ῥωμαίοις ματρίκιον τὸ πλατὺ καὶ 

5 παχὺ ξύλον. οἷ γὰρ ἀρχαῖοι ξύλοις καὶ φλοιοῖς καὶ φιλυρίνοις 
πέναξι πρὸς γραφὴν ἐκέχρηντο, ὅϑεν ἔτι xal νῦν πρὸ τῶν ὑπάτων 
ἐπιφέρεται ὃ λεγόμενος τοῦ πραίτωρος σχρίβας. [χρόνῳ δὲ ὕστε-- 
ρον ὃ Πτολεμαῖος, συμβουλεύοντος, αὐτῷ “Ἀριστάρχου τοῦ γραμ-- 
ματικοῦ τὴν Ῥωμαίων ἀσπάσασϑαι προστασίαν, πρῶτος χάρτην 

10 ἀποστείλας τὴν Ῥώμην ἐξένισεν, ἀντευδοχιμεῖται δὲ ὕμως παρὰ 
τοῦ Περγαμηνοῦ “Αττάλον, Κράτητος τοῦ γραμματικοῦ ἡγησαμέ- 
vov τῆς σπουδῆς πρὸς ἔριν “Δριστάρχου τοῦ ἀντιτέχνου αὐτοῦ" 
δέρματα γὰρ τὰ ἐκ προβάτων ἀποξέσας εἷς λεπτὸν ἔστειλε 
τοῖς Ρωμαίοις τὰ λεγόμενα παρ᾽ αὐτοῖς μέμβρανα. εἷς μνήμην p. 11 

16 δὲ τοῦ ἀποστείλαντος ἔτι καὶ νῦν Ρωμαῖοι τὰ μέμβοαγα IItoya- 
μηνὰ καλοῦσιν) ἉΜἩτολεμαῖος δὲ ἐφεῦρε τὸν χάρτην. 

Q9. ἱστέον δὲ Ῥωμαίοις τὸ κανοῦν ἐπὶ μὲν τῶν ἱερῶν σα- 
τούραν, ἐπὶ δὲ τῶν εὐωχιῶν ἐπουλαρίαν, ἣν ἀπαλαρίαν οἱ πολε 
λοὶ ἐξ ἀγνοίας προσαγορεύουσιν" ἐπούλας γὰρ τὰς εὐωχίας 'Ῥω- 

20 μαέοις ἔϑος καλεῖν. 

26. ἐδόκει μὲν μηκέτι ἐπ᾽ ἀγορᾶς ἀλλ᾽ ἐν τῷ παλατίῳ 
τὴν βουλὴν συνάγεσϑαι (τὴν δὲ τοιαύτην σύνοδον κομβέντον ἔϑος 
'Ρωμαίοις καλεῖν ἀντὶ τοῦ συνέλευσιν). σιγῆς δὲ τοῖς πολλοῖς 


2 aut ἄκηδε s. ἀκῆδε aut ἄδη Hasius, 8 στρατιωτῶν Osannus: 
codices στρατευμάτων. 5 παχὺ καὶ πλατὺ P. 43 χομβέν»- 
βίον τ΄ 


$22. Decani virgis instructi (lictores) apud Romanos. 
99. ἄκη adi siguificat. 

. 24. Reliquorum militum nomina in tabulam referebantur: dicitur autem 
Romanis matrix (sive matricula) latum et densum lignum. veteres enim lig- 
nis et corticibus tabulisque tiliaceis utebantur, in quibus scriberent, unde 
bodieque ante consules fert praetoris scriba qui dicitur. aliquo autem tem- 
pore post Ptolemaeus, suasore Aristarcho grammatico, ut Romanorum pa- 
trocinium amplecteretur, primus charta missa Romam hospitio excepit. ni- 
bilo autem secius gloria superatur a Pergameno Attalo, Cratete grammatico 
studium eius excitante propter contentionem Aristarchi, ipsius adversarii. 

elles enim ovillas rasas politasque ut tenues fierent, misit Romanis, quas 

ili dicunt membranas, inque memoriam eius qui misit hodie etiam Romani 
meinbranas Pergamenas nominant. — Ptolemaeus autem invenit chartam, 

25. Scire oportet Romanis canistrum in sacris saturam, in conviviis 

autem epulariam dici, quam vulgus ex ignorantia apalariam dicit: epulas 

enim convivia Romani nominare consueverunt. 
Visum quidem est non amplius in foro sed in palatio senatum cogere: 
eiusmodi autem concilium conventum Romani dicere solent. silentio antem 


12 IOANNIS LYDI 


βουλευομένοις δεῖ. διὰ τοῦτο 2x τῆς περὶ τὴν σιγὴν σπουδῆς (σιλέν-- 
τιον δ᾽ αὐτὴν πατρίως καλοῦσιν) σιλεντιαρίους ἔκριναν ὀνομάζειν 
αὐτούς. πάντων δὲ σχεδὸν ἐναλλαγέντων διέμεινε τὸ τοῦ λεγομένου 
μαγίστρου φρόντισμα. ἐπείϑετο δὲ αὐτῷ τάξις τις πεντήκοντα 
τὸν ἀριϑμὸν ἀνδρῶν, of φρουμεντάριοι καὶ κουρίωσοι προσηγο- 5 
ρεύοντο οἷον σιτῶναι καὶ περίεργοι" καὶ οἱ μὲν σιτῶναι τῆς εὐϑη- 
γίας τῶν ἐν τῷ παλατίῳ ἀντείχοντο, οἱ δὲ περίεργοι ἡγοῦντο τοῦ 
δημοσίου δρόμον. 

Q7. κχλαβουλάριος ὀχηματικός" χλάβον γὰρ τὸν οἴακα 
καλοῦσιν. | 10 

p. 12 28, βήλωξ ὀξύς, ὃς καὶ βεραιδαρικὸς ἔτι καὶ νῦν λέγε- 
ται. βεραίδους δὲ Ἰταλοῖς εἶναι δοκεῖ τοὺς ὑποζυγίους ἵππους, 
ὅπερ ἐστὶν ἕλκειν τὸ ὄχημα" ὅϑεν καὶ δασύνουσι γράφοντες τὸ 
ῥαίδας ὄνομα, ἐκ τοῦ ῥᾳδίως ἐπιρρήματος παρηγμένον" οἷ γὰρ 
βεραίδους τοὺς ῥαίδας ἐκτὸς λέγοντες σφόδρα πλανῶνται. 15 

290. ἀντικουάριοι oí κατὰ Ἕλληνας καλλιγράφοι. 

80. ὃ δὲ Νουμᾶς οὗτος βαρβαρικοῖς ταραττομένην ϑορύ- 
βοις τὴν Ἰταλίαν μεγάλην “Ελλάδα φκχονόμησε χληϑῆναι, πάντας 
τε τοὺς κλεινοὺς τῶν φιλοσόφων ἐξ αὐτῆς προελϑεῖν, ᾿Εμπεδοκλέα 
λέγω τὸν φυσικὸν καὶ ἄλλους πολλοὺς πρὸ “Ἀριστοτέλους. 20 

31. καὶ τοῦτο δὲ πρὸς τοῦ Νουμᾶ διατέϑειται, ὥστε 
τοὺς ἱερεῖς χαλκαῖς ψαλίσιν ἀλλ᾽ οὐ σιδηραῖς ἀποχείρεσϑαι. ὃ 
γὰρ σίδηρος κατὰ τοὺς Πυϑαγορείους τῇ ὕλῃ ἀνάχειται" μέλας 


1 διὰ τοῦτο add Lambec. Codin. p. 208. 5. κοριώσιοε apud S, 
12 post ἵππους Hasius παρὼ τὸ βεραιδεύειν. 17 δὲ add P. 
18 τὴν ἐταλίαν ϑορύβοις P. 21 ποὸΥ. 


multitudine deliberante opus est: ex silentio igitur silentiarios eos nominare 
decreverunt. omnibus autem fere mutatis permansit magistri qui dicitur 
munus, cui parebat cohors militum quinquaginta numero, qui frumeatarii et 
curiosi nuncupabantur; et frumentarii rem frumentariam eorum, qui in pa- 
latio erant, curabant, curiosi autem publico cursui praeerant. 

27. Clavularis vectorius: clavum enim gubernaculum appellant. 

28. Velox celer, qui etiam veredarius bodie dicitur. veredi autem Ita- 
lis esse videntur equi subiugi, quod est vehere currum; unde etiam 
spiritu aspero rhedae nomen scribitur, ex ῥᾳδίως adverbio ductum; qui 
enim veredos dictos aiunt quod absque rheda sint, ii vehementer errant. 

29. Antiquarii iidem qui Graecis χαλλιγράφοι. 

80, Hic autem Numa [taliam, barbarorum quae perturbabatur tumul- 
tibus, ita instituit ut Magna Graecia dicta sit omnesque clari philosophi ex 
ea proficiscerentur, Empedoclem dico physicum et multos alios ante Aristo- 


em. 
31. Id quoque a Numa institutum est, ut sacerdotes aeneis forficibus 
*d non ferreis tonderentur. ferrum enim ex Pythagoreorum sententia ma- 


DE MENSIBUS 1I. 13 


γὰρ xai αὐτός, καὶ διὰ τοῦτο ἐγγὺς ἀνειδέου, πολυκάματός τε 
καὶ πολύχρηστος, ἀλλ᾽ οὐκ ἀπαϑύς ἔστι. 





B. 
ΠΕΡΙ HMEPAZ. p. 18 


1. ἡ φυσικὴ ἡμέρα ἀπὸ τῶν ἡλίου ἀνατολῶν ἕως δυσμῶν 
λαμβάνεται. ἀλλ᾽ οὐ παρὰ πᾶσιν οὕτως" Βαβυλώνιοι μὲν γὰρ 
5 ἀπὸ ἀνατολῶν ἡλίου ἕως αὐτῶν λαμβάνουσι δυσμῶν, νυχτὸς οὐδ᾽ 
ὅλως μνήμην ποιούμενοι, οἷον οὐ xaJ^ ὑπόστασιν ἀλλὰ μᾶλλον 
κατὰ συμβεβηκὸς γινομένης" «Αἰγύπτιοι δὲ ἀπὸ ἑσπέρας τὴν ἐπι- 
φοιτῶσαν συναριϑμοῦνται ἡμέραν ἕως αὖϑις ἑσπέρας, διὰ τὸ πρὸ 
τῆς τοῦ παντὸς διακοσμήσεως σκότον ὑποτίϑεσϑαι τοὺς κοσμο-- 
fÜypágqovc, νύχτα τε πάντων μητέρα ὀνομάζειν. ὅϑεν οἱ μυϑικοὶ 
ἀπὸ “Τητοῦς τεχϑῆναι ζάρτεμιν ποιοῦσι καὶ “πόλλωνα, καὶ πρώτην 
"ortu οἱονεὶ ἀερότεμιν σελήνην, μεϑ᾽ ἣν τὸν ἥλιον. [εἴη δὲ ἂν 
“Τητὼ ἢ νύξ" xal γὰρ λήϑη κατ᾽ αὐτὴν καὶ ὕπνος ἐπιγίνεται. 
οἵ γε μὴν Οὔμβροι, ἔϑνος Ἰταλικόν, ἀπὸ μεσημβρίας εἷς μεσημ-- 
16 βρίαν τὴν ἡμέραν ἔλαβον, [ὥσπερ καὶ οὗ ἀστρολόγοι ἐπὶ ταῖς 
γενέσεσιν». 


1 πολυχάμητας apud 8: corr Roetherus. usitatius τολύκμητορ. 
οὐ] μὴ Hasius. 8 τὸ τῆς πρὸ τοῦδε τοῦ. — 1008P. 11 καὶ 


-ούτην om P. 


teriae tribuitur: namque nigrum etiam ipsum est et hanc ob causam prope 
accedit ad informe, et multum de illo laboratur multasque ad res utile eat, 
sed non sine passione (sensu). 


II. 
DE DIEBUS. 


1. dies naturalis a solis ortu ad eiusdem occasum numeratur, sed 
non apud omnes itidem. Babylonii enim ab ortu solis ad ipsum eius occasum 
eum pertinere statuunt, noctis nullam omnino mentionem facientes, quasi 
non secundum substantiam sed potius fortuito existeret. Aegyptii vero ἃ 
vespere incipientes venientem adnumerant diem ad sequentem usque vespe- 
ram, propterea quod ante universi dispositionem caliginem fuisse statuunt 
cosmographi, noctemque omnium rerum matrem nominant. unde nydici a 
Latona Dianam et Apollinem genitos faciunt, et priorem quidem Dianam 
CAortuuv, quasi ἀερότεμιν σελήνην, id est aéris secantem lunam), postea 
autem solem. fuerit autem Latona (Anteo) nox: nam oblivio (597) per 
eam et somnus (hominibus) obvenit. Umbri vero, populus Italicus, a me- 
ridie inde ad meridiem diem accipiebant, ut etiam astrologi in genituris, 


14 IOANNIS LYDI 


p. 14 9. πάώντας τοὺς ῥυϑμοὺς ἐκ τῆς τῶν πλανήτων κινήσεως 
εἶναι συμβαίνει" ὃ μὲν γὰρ Κρόνος τῷ .fogíp, ὃ δὲ Ζεὺς τιῶ 
Φρυγίῳ, ὃ δὲ Ἄρης τῷ “υδίῳ καὶ oí λοιποὶ τοῖς λοιποῖς κινοῦν - 
ται κατὰ τὸν Πυϑαγόραν πρὸς τὸν ἦχον τῶν φωνηέντων" ὃ μὲν 
γὰρ “Ἑρμοῦ τὸν a, ὃ δὲ 24gopodírgc τὸν ξ, ὃ δὲ ἥλιος τὸν ἢ, καὶ 5 
ὃ μὲν τοῦ Κρόνου τὸν t, ὃ δὲ τοῦ “άρεος τὸν 0 καὶ σελήνη τὸν v, 

ὅ γε μὴν τοῦ Διὸς ἀστὴρ τὸν ὦ ῥυϑμὸν ἀποτελοῦσιν. ὃ δὲ ἦχος 
τῶν ῥυϑμῶν ὡς ἡμᾶς οὐκ ἀφικνεῖται διὰ τὴν ἀπόστασιν. | 

9. [ὅτε οἱ περὶ Ζωροάστρην καὶ Yoráozgv Χαλδαῖοι καὶ 
“Αἰγύπτιοι ἀπὸ τοῦ ἀριϑμοῦ τῶν πλανήτων ἐν ἑβδομάδι τὰς ἡμέ- 10 
ρας ἀνέλαβον, καὶ τὴν μὲν πρώτην ἡμέραν μίαν, ὡς καὶ οἱ IIv- 
ϑαγόρειοι, καλοῦσιν ἐκ τῆς μονάδος, ὅτι μόνη καὶ ἀχοινώνητος 
ταῖς ἄλλαις "] πρώτη γὰρ λέγεται ἣ πρωτεύουσα τῶν μετ᾽ αὐτή», 
7 δὲ μονὰς ἀμερὴς καὶ ἀμετάβολος καὶ αὐτοχίνητος καὶ ὡσαύτως 
ἔχουσα" ὑπὲρ ἀριϑμὸν γάρ ἐστιν. ὥστε οὐχ ἄν τις αὐτὴν καλέ- 15 
σοι πρώτην, ἀλλὰ μίαν" οὐδὲ γὰρ ἐπὶ ἄρτιον οὐδὲ ἐπὶ τὸν περιτ- 

p. 15 τὸν οὔτ᾽ ἐπ᾽ ἄλλον τινὰ ἀριϑμὸν μεϑίσταται. [ δικαίως ὧν αὐτοῦ 
τὴν δύναμιν ἐπέχοι τοῦ νοῦ, ὅπερ ἐστὶν ἀγαϑόν τε καὶ περιττόν, 
σον τε καὶ πεπερασμένον, καὶ φῶς καὶ εὐθὺ καὶ μόνιμον, ἄρρεν 
τε καὶ δεξιόν, νοῦς γάρ ἐστι (φησὶν ὃ μυστιχὸς λόγος) οὐσιώ-- 20 
δης, ὃ ἅπαξ ἐπέκεινα μένων ἐν τῇ ἑαυτοῦ οὐσίᾳ καὶ πρὸς ἑαυτὸν 
συνεστραμμένος, ἑστώς τε xal μένων. ἀναφέρεται δὲ ἥ μονὰς 

5 τὸ αι, τὸ ε, τὸ t, τὸ 0 codices: corr Roetherus. Hasius autem ubi- 
ue τὸ, nec ῥυθμόν, sed ῥυθμῷ. 6 σελήνης τὸ v P. 9 
τι oí --- ἄλλαις] τὴν πρώτην ἡμέραν μίαν κατὰ τοὺς Πυϑαγο- 


ρείους κλητέον (αλλ᾽ οὐ πρώτην) ἐκ τῆς μονάδος, διὼ τὸ μόνην 
| εἶχαι καὶ ἀκοινώνητον ταῖς ἄλλαις. BP. 18 ἡ) xa) P, 


$9. Omnes toni planetarum motu efficiuntur: Saturnus enim Dorio, 
Iuppiter Phrygio, Mars Lydio, reliqui reliquis tonis moventur, ex Pythago- 
rae sententia, ad sonum vocalium : Mercurii enim stella ἃ, Veneris &, Sol ἢ, 
et Saturni stella ;, Martis õò et Luna 9, Iovis autem stella ὦ tonum effi- 
ciunt. sonus autem tonorum ad nos non pervenit propter distantiam, 
8. Zoroaster et Hystaspes eorumque sequaces Chaldaei atque Aegyptii 
ἃ planetarum numero secundum hebdomadem distinxerunt dies, et prinum 
quidem diem μέαν (id est unum) vocant, ut Pythagorei quoque, a monade, 
quoniam ea sola est nec cum reliquis quidquam habet commune. primus 
enim dicitur numerus, qui principatum tenet eorum qui ipsum sequuntur, 
' monas autem in partes dividi et immutari non potest, et per se ipsa movetur 
semperque eundem modum tenet; supra enim numerum est; ut eam non fa- 
cile aliquis dixerit primam, sed unam; neque enim in parem neque in im- 
arem neque in ullum alium numerum transit. merito igitur ipsius vim ha- 
buerit rationis, quod est bonum et praestans, par et finitum, et lux et re- 
ctum et sempiternum, virile e£ dextrum. ratio enim, ut est in mystico dicto, 
'entiam habet, semel permanens in sua essentia, et ad se ipsa contracta, 


DE MENSIBUS Il. . 15 


εἰς 1dnóAAuva , τουτέστιν εἷς τὸν ἕνα ἥλιον, ὃς ᾿“πόλλων λέγεται 
διὰ τὸ ἄπωϑεν εἶναι τῶν πολλῶν" καὶ Ῥωμαῖοι δὲ αὐτὸν σόλεμ 


ἤτοι μόνον λέγουσι. 
4. πολλαῖς ὀνομασίαις καλεῖται ὃ ἥλιος. 
5 Ἥλιος, Ὧρος, Ὄσιρις, ἄναξ, Zfibg vióc, ᾿Ἡπόλλων, 


ὡρῶν καὶ καιρῶν ταμίης ἀνέμων τε καὶ ὄμβρων, 
ἠοῦς καὶ νυχτὸς πολυαστέρος ἡνία νεύων. 
5. ὃ Πυϑαγόρας τὴν μονάδα Ὑπεριονίδα καλεῖ διὰ τὸ 
πάντων ὑπερεῖναι τῇ οὐσίᾳ, ὥσπερ καὶ ὃ νοητὸς ἥλιος), ὑπὲρ τὰ 
10 ὄντα ἔχων τὸ εἶναι, “Ὑπεριονίδης κέκληται. ἀναφέρεται δὲ ἥλιος 
tlc μονάδα ὡς εἰχὼν ἐκείνης, οὐκ αὐτὸς ὧν ἦ μονάς. ἀλλὰ μὴν 
xal ἀχάμας" κάματος γὰρ ἐν τοῖς συνθέτοις, 7j δὲ μονὰς ἁπλῆ. p. 16 
καὶ ἄρρην, ὅτι δὴ γονιμωτάτη καὶ τῶν μετ᾽ αὐτὴν αἰτία. ἴἰδια- 
φέρει δὲ ἡ μονὰς ἑνὸς ὡς ἀρχέτυπον εἰκόνος καὶ παραδείγματος 
15 μίμημα. καὶ ὅπως, συνιδεῖν εὔχολον" εἰ γάρ τις τὰ τέσσαρω - 
καὶ εἴχοσι στοιχεῖα (τὰ γράμματα λέγω) εἷς ἀριϑμοὺς συλλογίσεται, 
εὑρήσει τρισχιλίους ἐννακοσίους ἐννενήχοντα ἐννέα τοὺς πάντας, οἷς 
προστιϑεμένης τῆς ἑξακισχιλίας μονάδος οἱ πάντες συλλογισϑήσον- 
ται ἐννακχισχίλιοι ἐννακόσιοι ἐννενήχοντα ἐννέα ἀριϑμοί, μεϑ᾽ οὕς 
90 οὐδὲν παρὰ τὴν μονάδα λελεέίψεται. ὅϑεν τὴν αὐτὴν ἐπέχει γραμ- 


2 πυλῶν V, — 5 Διόνυσος p Euseb. Praepar. evang. 3. — 7 »o- 
» 


μῶν Eusebius , πολυαστέρου ἡνιοχεύων lIacobs A. P. 8 p. 949. 10 

exe P. δὲ om P. 14 παράδειγμα μιμήματος Nokkius. 
18 τῆς i£ax.] ἑξαχισχιλιάχις τῆς idem. μονάδος V. oi feci 
ex codicum e£ 


constans ac permanens, refertur autem monas ad Apollinem, id est ad 
unum solem, qui Apollo vocatur propterea quod remotus est a multitudine; 
atque Romani eum solem velut solum vocant. 

4, Multis nominibus appellatur sol: Helios, Horus, Osiris, rex, Iovis 
filius, Apollo, temporum tempestatumque arbiter, ventorumque et pluvia- 
rum, aurorae et noctis multis stellis distinctae habenas tenens. 

5. ras monadem Hyperionida vocat, quoniam omnibus prae- 
&at natura sua, ut etiam sol, qui sensu percipitur, quod supra ea quae sunt 
essentia sua eminet, Hyperionides dictus est. refertur autem sol ad mona- 
dem, tanquam istius imago, ut qui non ipse sit monas, sed tamen et ipse 
inexbaustus: exhauriri enim possunt quae composita sunt. monas autem 
simplex atque mascula est, quoniam est fecundissima, et eorum qui ipsam 
sequuntur numerorum causa. differt autem monas ab uno, ut forma primi- 
genia differt ab imagine et ab imitatione exemplum. quod quomodo st, fa- 
dle est ad intelligendum: si quis enim viginti quattuor elementa (literas dico) 
in numeros computabit, ter mille nongentos nonaginta novem universos esse 
reperiet, quibus monade sexies millies addita omnes computati erunt novies 

nille nongentae novem monades erunt, post quas nihil praeter monadem re- 
liquum erit. quocirca eandem tenet scripturam myrias atque monas, utpot- 


16 IOANNIS LYDI 


μὴν 3; μυριὰς τῇ μονάδι, ὡς ἀρχῆς αὐτῆς ἅμα καὶ πέρατος οὔσης 
τῶν ἀσωμάτων οὐσιῶν, ὧν εἰσὶ παραδείγματα οἱ ἀριϑμοί. Ὀρφεὺς 
δὲ τὸν ἕνα ἀριϑμὸν üyviéa καλεῖ, τουτέστιν ἀμερῆ" οὐδὲν γὰρ τῶν 
μερῶν τοῦ ἀριϑμοῦ περὶ αὐτόν, οὐχ ἡμιόλιον, οὐχ ἐπίτριτον, 
τέλειος ἐπεὶ ὅλος. διαφέρει δὲ μονὰς ἑνὸς ἦ διαφέρει ἀρχέτυπον 5 
εἴχόνος" παράδειγμα μὲν γὰρ 7j μονάς, μίμημα δὲ μονάδος £v. 
τοσαῦτα μὲν περὶ τῆς μιᾶς, ἣν, ὡς ἔφην, πρώτην τὸ πλῆϑος 
καλεῖ, ἣν κατ᾽ αἴσϑησιν ἡλίῳ ἀνέϑεντο, ταμίᾳ μὲν τοῦ παντὸς 
αἰσϑητοῦ φωτός, δι᾽ οὗ ϑερμαίνει τε ἅμα καὶ ἠρέμα ξηραίνεε 
τὰ σώματα, ἑνὶ τῶν πλανήτων καϑ'᾽ Ἕλληνας, κἂν εἰ Ζωροά- 10 
στρης αὐτὸν πρὸ τῶν ἀπλανῶν τάττῃ. 

p 1 . 6. τὴν δὲ δευτέραν ἡμέραν τῇ σελήνῃ φαίνονται οἵ φυσι- 
xol ἀναγράφοντες, ὑγραινούσῃ τε ἅμα καὶ μετρίως ϑερμαινούσῃ,», 
τουτέστι τῇ τῆς ὕλης ἐφόρῳ. ὅϑεν καὶ “Ἄρτεμις λέγεται, ἀπὸ τοῦ 
ἀρτίου καὶ ὑλικοῦ ἀριϑμοῦ" [τὸ γὰρ ἄρτιον μέσον ὃν διασπᾶταε, 15 
διαιρουμένου τοῦ ἑνός, μόνος δὲ ἀδιαίρετος ὃ περιττός. ὃ μὲν 
γὰρ ἄρρην ἀριϑμὸς τετράγωνος, αὐγὴ καὶ φῶς, ἐξ ἰσότητος πλευ-- 
ρῶν συνεστώς, ὃ δὲ ϑῆλυς ἑτερομήχης, νύχτα καὶ σκότον ἔχων 
διὰ τὴν ἀνισότητα. 6 δὲ ἑἕτερομήκης τὴν μὲν ἐλάττονα πλευρὰν 
ἐλάττονα ἔχει ἑνί, τὴν δὲ μείζω περιττοτέραν ἑνί, ὥστε ὃ δύο 90 
ἀριϑμὸς o) καϑαρός, πρῶτον μὲν ὅτι κενός ἔστι καὶ οὗ ναστός, 
τὸ δὲ μὴ πλῆρες οὗ καϑαρόν. ἀρχὴ δὲ ἀπειρίας καὶ ἀνισότητος, 


12 «jj om P. 15 àv διασπᾶται] διασκᾶται οὐ Nokkius. 


quae initium simul et finis est essentiarum corpore carentium, quarum sunt 
exempla numeri. Orpheus autem unum numerum ἀγυεέα (hoe est membro- 
rum expertem) vocat, id est eum qui in partes dividi non potest: nulla enim 
numeri partitio in eum cadit, neque sesquialtera neque sesquitertia, quoniam 
totus est perfectus. differt autem monas ab uno, ut differt forma primigenia 
εὖ imagine: exemplum enim monas est, imitatio autem monadis unum. haec 
quidem de uno die, quem, uti dixi, primum vulgus vocat, quem secundum 
sensum soli dicabant, distributori omnis lucis in sensus cadentis, qua cale- 
facit simul et facile arefacit corpora, uni planetarum ex Graecorum senten- 
tia, nanquam Zoroaster eum ante fixas stellas collocat. 

Ly ecundum diem lunae attribuere physicos cognitum est, madefa- 
cienti simul et modice calefacienti, id est praesidi materiae. quocirca etiam 
"Aettuig vocatur, a numero pari (qui ἄρτεος Graece dicitur) et materiali: 

ar enim medium divellitur, utpote cum unum (non) dividatur; solus autem 
mpar numerus dividi non potest, masculus enim numerus quadratus, splen- 
dor et lux, laterum aequalitate constans; femineus vero altera parte longior, 
noctem habens et tenebras propter inaequalitatem: longioris autem altera 
parte numeri minus latus minus est uno, maius vero maius uno. itaque se- 
cundarius numerus non purus est, primum quidem, quoniam vacuus est ne- 
^ue impletus: atqui quod non plenum, id impurum, principium autem in- 


DE MENSIBUS I]. 17 


ἀπειρίας μὲν διὰ τὴν ὕλην,. ἀνισότητος δὲ διὰ τοὺς ἑτερομήκεις, 
ὅϑεν οἱ παλαιοὶ ὡς ὕλην καὶ ἑτερότητα τὴν δυάδα παραλαμβά: 
γουσι. καὶ τόλμαν δὲ] οἱ περὶ Φερεκύδην ἐκάλεσαν τὴν δυάδα, 
[xai δρμὴν καὶ δόξαν καλοῦσιν, ὅτι τὸ ἀληϑὲς καὶ ψευδὲς ἂν 
50ó5y ἐστίί πανσόβητος γὰρ 5 ὕλη καὶ ἄστατος καὶ πολυμετά- 
βολος, κακυπαϑής τὲ καὶ πόνων ὑπομονητική, κατὰ φύσιν τὸ 
περιστὸν καὶ διεστὼς ἔγουσα" ὃ γὰρ ἄξων μέσος, διὰ παντὸς ἥκων 
τοῦ οὐρανοῦ, πρῶτος τὴν εἷς δύο τομὴν καὶ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἀπό- 
στασιν ἀποφαίνει, αἴτιος δὲ τῆς πάσης τοῦ αἰσϑητοῦ κινήσεως, 
10 xai πάντῃ τῶν νοητῶν κεχωρισμένος. ταῦϑ' οὕτως ἔχοντα ὃ Nov- 
μᾶς εὑρὼν Ῥωμαίοις τὸν δυϊκὸν ἀριϑμὸν ἀπηγόρευσεν ἐν ταῖς 
ἑορταῖς" οὐδὲ γὰρ ἀριϑμοῦσιν οἱ Ρωμαῖοι, ὥσπερ πρὸ τεσσάρων p. 18 
xal τριῶν, οὕτω καὶ πρὸ δύο λέγοντες, ὡς καὶ “4ϑηναῖοι τὸ πρὶν 
τὴν δευτέραν ἐξήρουν τοῦ Βοηδρομιῶνος, ὡς Πλούταρχος ἐν Συμ- 
15 ποσίῳ φησί.) 

. 7. [τὴν δὲ τρίτην ἡμέραν ἀνέϑεντο Πυρόεντι (ἄῤης δ᾽ ἂν 
εἴη ovroc παρ᾽ Ἕλλησι), τουτέστι τῷ ἀερίῳ καὶ γονίμῳ πυρί, ὅπερ 
ἐξάπτει τὴν τοῦ παντὸς αἰσϑητοῦ φύσιν καὶ ἀργεῖν οὐκ ἐᾷ, ξηραῖο ν 
yo» ἅμα xol ῥοιζηδὸν ϑερμαῖνον. “ρας δὲ παῖδά quot τὸν 24pta, 

ϑοτουτέστιν ἐχ τοῦ ἀερώδους τὸ διειδὲς καὶ λεπτομερὲς πῦρ" ὅϑεν ol 


— 


4 ὁρμὴν] τομὴν BP. - ἀποκαλοῦσιν BP, evdig P. 
5 ind δ Hasius. τρίτων apud 5. 14 send pro- 
blem. 9 6. p. 1063 Wytt. 16 τὴν — “Ἔλλησι) τὴν τρίτην τῷ 
ἄρει P. 18 ἐξάγει Hasius 19 ἐκθερμαῖψον P, 20 diqei^ 
δους) &Qtog P, omissis rà διειδὲς καὶ 


flaitatis atque innequalitatis, infinltatis propter materiam, in&equalitatis vero 
propter numeros altera parte longiores. quapropter veteres dyadein in ma- 
teriam ac diversitatem dccipiunt, et audaciam etiatn Phetecydes nuntupa- 
vit dyadem, et impetuth atque opinionein notnihhht, quoniatn vértim et fal- 
sum in opinione est. omnibus enim cedit tiiaterlà et instabilis est atqüe iri 
multas formas mutabilis, et malorum tolerans laboruthqtte perpetieris, habens 
natura id quod dividi potest ac distat. — dxls enim medius, per tottidi caelum 
pertinens, primus in. duas pirtes divisionetit et sb utig distántiàdi prodit, 
omnemque eorum quae In sensus Caddut efficit totum, et ab iis qude mente 
perciplüntut omtitio alienus est. haec ita se habere cum Nüma repperis- 
set, Secühdaril nümefri usan ift feriis intetdixit! neqtie eflim numerant 
Romani, üt, quetiadmodum dicuht dtité quarttun et tertitmm, itá etiam 
ante secündüfh dicant: at Áthehiehses quoqae ollm secundam ex Boë- 
&rofmione mere exitmebart, tit Platarchus in Convivio tradit, - 
7. 'Fferttm diem dicabant Pyroeiti ("4onc hic Graecis fuerlt), id 
est igní a?rio et fetifico, qtti accendit omttiurh rertim in setisus caderttitum 
maturam, rec sinit esse inefficaces, strefacietis simül et magno cum impetir 
cmlefaciens. Jttnohis aütem filiam dicünt Martem, id est igtiem perst 
loannes Igdus, 2 


18 JOANNIS LYDI 


μυϑικοὶ ζευγνύουσι τὴν 249 podirzv ποτὲ μὲν “Ηφαίστῳ τῷ χϑονίῳ 
πυρί, ποτὲ δὲ "Modi τῷ ἀερίῳ" διὰ γὰρ τούτων τὸ πᾶν αἰσθητὸν 
ζωογονεῖται, ὡς εἴρηται. μεγίστη δὲ ἡ τῆς τριάδος καὶ κατ αἰσϑη- - 
σιν δύναμις" ὃ γὰρ κατ αὐτὴν ἀριϑμὸς τοῖς γεννητοῖς ἐπιδέδωχε 
γένεσιν αὔξησιν τροφήν. καὶ οὐχ ἁπλῶς εἴρηται “τριχϑὰ δὲ πάντα 5 
δέδασται,“ τριῶν ὄντων καὶ αὐτῶν τῶν οὐρανίων σωμάτων, τοῦ 
τε αἰϑερώδους ἀστρώδους τε καὶ λιϑώδους. καὶ τῶν περιττῶν 
ἀριϑμῶν ἀρχὴ * τριάς, ὅϑεν καὶ ἰδικὸς ἀριϑμὸς ὃ τρία καλεῖται» 
p. 19 μερισμὸν ἢ διαίρεσεν οὐκ ἐπιδεχόμενος" ὅτι πάντων ἄρχει τῶν 
ἀριϑμῶν 1j τριὰς ὡς ἀρχὴ τυγχάνουσα τῶν περιττῶν πάντων, πλη-- 10 
ρούντων καὶ μηδέπυτε λειπομένων. καὶ τρεῖς πρῶται κατ Ὀρφέα. 
ἐξεβλάστησαν ἀρχαί, νὺξ καὶ γῇ καὶ οὐρανός. ϑεῶν δὲ τῶν ἐν yevé— 
σει τρία γένη, οὐράνιον ἐπίγειον καὶ τὸ μεταξὺ τούτων. τρία δὲ 
καὶ τῆς ψυχῆς τὰ κυριώτατα, λογικὸν ϑυμικὸν καὶ ἐπιϑυμητικόν. 
τρία δὲ καὶ νοῦ εἴδη “ἀριστοτέλης παραδίδωσι, τὸ ὑλικόν, τὸ xa9" 15 
ἕξιν, τὸ ϑύραϑεν" ἐξ ὧν καὶ τρεῖῤ ἰδέαι, φύσις μάϑησις ἄσχησις. 
καὶ αὐτῆς δὲ τῆς πάντα κινούσης μουσικῆς κατὰ τὸν Θεόφραστον 
τομαὶ τρεῖς, λύπη ἡδονὴ ἐνθουσιαυμός. ἀλλὰ μὴν καὶ δώματος 
τρεῖς ai κινήσεις, φορὰ νόμος πρόβασις. τρεῖς δὲ καὶ σφαιρῶν ai 


5 χὰν] πνεῦμα BP. 8 de εἴρηται add. P. T καὶ τῶν --- 
deri] waoecdo γὰρ ἀριθμῶν Penal εἶναι P. 1 xal 


τρεῖς — 81 rovti»] οὐράνια ἐκίγεια καὶ καταχθόνια P, 13 dà 
&dd P, [18 τὸν — τὸν --ἐὁν Ρ' 17 κιρνώσης P. 


euum ae tenhem ex aérió ortum. quamobrem mythici iungunt Venerem 
modo Vulcáno tanquam igni terrestri, modo Marti velut aétio: ex his 
enim quiequid ἴῃ sensus cadit generatur, ut ante dictüm est. maxima 
autem triadis ad sensum quoque est potestas : illius enim nunierus rebus 
genitis tribuit ortum iücrémentüm nutrimentum. neque temere dictum est 
tripliciter omnia partita surit," cum tria sint ipsorum quoque caeléstium 
corporum gerere, aethereum sidereum lapideumque. et imparium nume- 
rorum principium trias est, quamobrem etiam proprie ntimerus vocatur ter- 
fiarius numerus, utpote qui divisionem vel partitiorer nor patitur; quoniam 
omnium numerorüm agmien ducit trias, Cum principium sit omnium impa- 
rium, plenorum reque ünquam intermittetitium. et tria prima secundum Or- 
phea prodierunt principia, nox ét tetra et caelum. deorum autem (eorum 
qui generati sunt) tria genera, caeleste, terrestre, et id quod inter haec me- 
ium collocatur. tres etiam animi partes principales, ea quae mentis est 
particeps, ea quae est animi, atque éa quae voluptate alitur (sive rationalis 
animosa et concupiscens). tres etiam ratiohis species Aristoteles tradit, 
i rationem securidum habitum, extraneam; unde tres etlam ideae, 
natura disciplina exercitatio. et ipsius omriium moventis musicae secundum 
"'Theophrastum distinctiones tres, tristitia voluptas afflatus divinus. enim 
rero etiam corporis tres motus, latio variatio accretio, tres etiam globorum 


« 


DE MENSIBUS IL 19 


συστάσεις, κέντρον διάμετρον περιφερές. τρεῖς δὲ xol κινήσεις 
τῶν ἀστέρων, προποδισμὸς ὑποποδισμὸς ἀκρωνυχία. τρεῖς δὲ σω- 
μάτων διαφοραί" τὰ μὲν γάρ ἔστιν ὑλικά, τὰ δὲ ἀέρια, τὰ δὰ 
ἐμπύρια, ὡς ὃ Χαλδαῖος παραδίδωσι. τρία δὲ καὶ ἑκάστου κινή- 
ὅματος σχήματα; πλάτος βάϑος μῆκος. τρεῖς δὲ καὶ οἵ τὸ ζωδια- 
xà» πλάτος δρίζοντες κύκλοι; ϑερινὸς τροπικός, χειμερινὸς τροπι- 
χός, ἰσημερινός. τρία δὲ καὶ τὰ ὑπέργεια κέντρα, ἀνατολὴ δύσις 
μεσουράνημα. καὶ ὃ σύμπας κόσμος ἐκ τριῶν δυνάμεων συστῆναε 
λέγεται, ἀριϑμητικῆς γεωμετρικῆς ἁρμονικῆς. καὶ πολλὰ ἄν τις 
40 εἴποι περὶ τῆς xav αἴσϑησιν τριάδος. ἣ γὰρ νοητὴ ὑπερβέβληκε 
τὴν παροῦσαν ἐξέτασιν. ἴσμεν γὰρ ὅτι ἢ τριὰς τὴν τῶν ϑείων 
πρόοδον ἐκίνησε καὶ στάσιν αὐτοῖς τὴν αἰώνιον ἀπειργάσατο ἐν τῷ 
αὐτῷ εἴδει, ὥς φησιν ὃ Πυϑαγόρειος "2xeAog ῥήμασι τούτοις» 
“ ἡ τριὰς πρώτη συνέστησεν ἀρχὴν μεσότητα καὶ τελευτήν: 4j γὰρ 
157:epirr?) καὶ περαένουσα ἰσότης δημιουργός ἐστι κατὰ τὴν τετρά-- 
γωνὸν φύσιν" τὸ γὰρ ϑεῖον τρισὶ τούτοις χαρακτηρίζεται, τῷ ἐφετῷ, 
τῷ ἱκανῷ, τῷ τελείῳ. ἔτι μὴν καὶ ὃ ἐν Φαίδρῳ Σωκράτης, ἀλλὰ 
μὴν καὶ ὃ ἐν Πολιτείᾳ παραδίδωσιν ὅτι τὸ νοητὸν τρίτην τινὰ φύσιν 
ἐν τῷ ϑείῳ τίϑεται" ἔστι γὰρ αὐτοῦ τὸ μὲν ἀκρότατον οὐσία, τὸ 


8 ἐστιν add P. 4 κινήματος σώματος Roetherus, κινήματα, 
idque post σχήματορ, n B καὶ ὁ — ἁρμονεκῆρ) haec post 
illa καὶ πολλὰ — τριάδος ponunt libri scripti et editi. 9 λέ- 
γεται συστῆναι P. — 12 αἰώνιον αὐτοῖς P. 18 ἔδει S. κεκίς 
ΔιοοΟΎ, 17 Phaedr. p. 258. 18 RP. 6 p. 607. 


gübstantiae, centrum diametrus peripheria, tres etiam stellartm motus, 
progressus recessus statio summa (sive vertex). tres corporum varie- 
tates: quaedam enim sunt materialia, quaedam aeria, ignea quaedam, ut 
'Chaldaeus tradit. tres praeterea corporis cuiusque dimensiones, lati- 
tudo altitudo longitudo. tres etiam signiferam latitudinem (1. e. p ) 
terminantes circuli, tropicus aestivus, tropicus brumalis, aequinoctialis, 
tres etiam cardines caelestes, ortus occasus meridies, et multa (praeterea), 
aliquis dixerit de triade, quoad in sensus cadit. universus etiam mundus 
tribus viribus contineri dicitur, arithmetica geometrica harmonica: ea 
enim quae mente percipitur (intelligibilis), transcendit hancce quaestio- 
nem. scimus enim triadem divinarum rerum proventum movisse, et sta- 
tionem iis aeternam effecisse in ipsarum sede, ut ait Ocellus Pythagoreus 
verbis his: "trias prima constituit initium, medium et finem," impar enim 
et definiens aequalitas creatrix est, secundum naturam quadratam: divi- 
num enim his tribus insigne est, eo quod summo studio appetimus atque 
exoptamus, eo quod sufficit, eo quod perfectum est. praeterea etiam, 
Bocrates in Phaedro et vero etiam in Republica docet rationale (s. id 
quod rationis , particepe est) tertiam quandam naturam in divino consti- 
tuere: est e eius pars süprema essentia, media vi(a, extrema vero 
ratio. sed dicat fortasse quispiam: quaénam cominunio est iuter sensi- 


20 . JOANNIS LYDI 


δὲ μέσον ζωή, τὸ δὲ ἔσχατον νοῦς. ἀλλ᾽ ἴσως ἐρεῖ τις “ποία xoi- 
γωνία τοῖς αἰσϑητοῖς πρὸς τὴν νοητὴν τριάδα;" ἱστέον τοίνυν ὅτε 
τρεῖς τριάδας ὃ Τίμαιος παραδίδωσι, καὶ μάρτυς ὃ Πρόκλος ἐν 
“Ὑποτυπώσει τῆς Πλάτωνος φιλοσοφίας φάσχων ὅτι ἥ τῶν νοητῶν 
ἀχρότης τριὰς οὖσα verr:) καὶ μονάς ἐστιν" ἑνὰς γὰρ τυγχάνειν 5 
δύναται ἐν ἑαυτῇ, τὴν πασῶν δυνάμεων αἰτίαν ἔχουσα καὶ οὐσίαν, 
ὥς φησιν ὃ Παρμενίδης. πάντα γὰρ τὰ νοητὰ ἐν τῇ τριάδι περιέ- 
χεται, καὶ πᾶς ὃ ϑεῖος ἀριϑμὸς ἐν τῇ τάξει ταύτῃ προελήλυθεν, 
, ὡς καὶ αὐτὸς ὁ Χαλδαῖος ἐν τοῖς λογίοις . 
“τῆσδε γὰρ ἐν τριάδος κόλποισιν ἐπάρχεϑ᾽ ἅπαντα" — 10 
xal πάλιν 
“τῇσδε γὰρ ἐκ τριάδος πᾶν πνεῦμα πατὴρ ἐχέρασε! 
διὰ τοῦτο οἱ Πυϑαγόρειοι τριάδα μὲν ἐν ἀριϑμοῖς, ἐν δὲ σχήμασε 
τὸ ὀρϑογώνιον τρίγωνον ὑπυτίϑενται στοιχεῖον τῆς τῶν ὅλων γενέ: 
p. 21 σεως. ἕν μὲν οὖν μέτρον ἐστί, καϑ᾽ ὃ συνέστη ὁ ἀσώματος καὶ 15 
γοητὸς κόσμος" δεύτερον δὲ μέτρον, καϑ' ὃ ἐπάγη ὃ αἰσϑητὸς 
οὐρανός, πέμπτην λαχὼν καὶ ϑειοτέραν οὐσίαν, ἄτρεπτον καὶ ἀμε- 
τάβολον" τρίτον δέ, xa9? ὃ ἐδημιουργήϑη τὰ ὑπὸ σελήνην, ἐκ 
τῶν τεσσάρων δυνάμεων γένεσιν καὶ φϑορὰν ἐπιδεχόμενα.] 
' 8. [τὴν δὲ τετάρτην ἡμέραν Στίλβοντι, ἑνὶ τῶν πλανήτων 20 
κατ᾽ ΑἸϊγυπτίους οὕτω καλουμένῳ, ἀνέϑεντο, ὃς ἐξ ἴσου ποτὲ μὲν 
ὕγραζει ποτὲ δὲ ξηραίνει, πνευματούμενος ὑπὸ τῆς περὶ τὸν ἥλιον 


7 Plat. Parmen. p. 145. 20 Σείλβοντι — καλουμένῳ) τῷ 5oug 


, 


BP, omissis mox Ἑρμοῦ — βούλονται. 


bilia (s..ea quae in sensus cadunt) ac triadem intelligibilem (s. quae 
intellectu percipitur)? tenendum igitur tres triades a 'l'imaeo tradi, quod 
testatur etiám Proclus in descriptione philosophiae Platonicae, dicens 
summitatem (s. apicem) rerum intelligibilium (quae trias est intelligibilis) 
etiam motadem esse: moras enim in se ipsa esse potest, utpote quae 
omnium virium causam in se habet et substantiam, uit ait Parmenides. 
omnia enim intelligibilia in triade continentur, et unusquisque divinus 
numerts hoc ordine prodiit, tt ipse quoque Chaldaeus in oraculis "in huius 
enim triadis gremio omnia esse coeperünt." etiterum "ex hac enim triade 
omnem spiritum pater miscuit." propterea Pythagorei trladem in nume- 
ris, in figuris autem triangulum rectangulum ponunt elementum genera- 
tlonis universi. unus igitur modus est, secundum quem exstitit incorpo- 
reus et intelligibilis mundus; secundus modus, secundum quem constitutum 
est sensibile caelum, quintam sortitum eamque diviniorem naturam, immo- 
bilem atque imntutabilem ; tertius autem, secutidum quem creata sunt ea 
quae sub luna sunt, quae ex quattuor viribus ortum et interitum assumunt. 
8. Quartum diem Stilboni (uni planetarum, qui secundum Aegyptios 

ita vocatur) attribuebant, qui pariter modo madefacit modo arefacit, cum 
Yvaecipiti motu circum inflammetur: Mercurii autem stellam hanc 


. DE MENSIBUS Il. 21 


ὀξυχινησίας" “Ἑρμοῦ δὲ τοῦτον Ἕλληνες εἶναι βούλονται. αὐτῷ 
τοίνυν τὴν τετράδα οἱ φιλοσοφοῦντες ἀνέϑεντο ὡς ἐφόρῳ τῶν μι- 
γάδων ψυχῶν" τὰ γὰρ τῆς ψυχῆς στηρίγματα τέσσαρά ἐστι, νοῦς 
ἐπιστήμη δόξα αἴσϑησις. ψυχὴ γὰρ dv9pdnov, φησὶν ὃ Πυϑαγό- 
60&c, ἔστι τετράγωνον ὀρϑογώνιον. ᾿ἄρχύτας δὲ τῆς ψυχῆς τὸν 
ὅρον οὖκ ἐν τετραγώνῳ ἀλλ᾽ ἐν κύχλῳ ἀποδίδωσι, “᾿ διὰ τοῦτο ψυχὰ 
τὸ αὐτὸ κινοῦν, ἀνάγκα δὲ τὸ πρῶτον κινοῦν, κύχλος δὲ τοῦτο ἢ 
σφαῖρα καὶ οὕτω μὲν ἐπὶ τοῦ νοητοῦ. οὐδὲν δὲ ἧττον κἀπὶ τοῦ p. 22 
αἰσθητοῦ ἔστι συνιδεῖν ἐν ταῖς τῶν ζῴων γενέσεσι" πρῶτον μὲν 
10γάρ ἐστε σπέρματος καταβολή, δεύτερον δὲ dj εἷς τὰ γένη διαμονή, 
τρέτον αὔξησις καὶ τέταρτον τελείωσις. ἀλλὰ μὴν τέσσαρές τε 
ἡλίου τροπαί, καϑ' ἃς τὰ ὄντα συντηρεῖται, ἰσημερίαι dio, ϑερινὴ 
καὶ χειμερινὴ τροπή, τέσσερες δὲ καὶ αὐτῆς τῆς σελήνης αἵ πρῶ- 
ται φάσεις ὥσπερ δίζαι καὶ ἀρχαί, σύνοδος, πανσέληνος, διχότο-: 
15 μοι δύο, ἑκάστης φάσεως ἀλλοιούσης τὴν ἐνέργειαν " ἀπὸ μὲν γὰρ 
συνόδου ἕως διχοτόμου ὑγραίνει, ἀπὸ δὲ ταύτης ἕως πανσελήνου 
ϑερμαίνει, ἀπὸ δὲ ταύτης ἕως τῆς δευτέρας διχοτόμου ξηραίνει, 
ἐκ δὲ ταύτης ἕως ἐπὶ σύνοδον ψύχει. ἔνϑεν οἴμιαι τοὺς περὶ γεωρ- 
γίαν ἔχοντας ἀσφαλῶς σπείρειν. μὲν καὶ φυτεύειν περὶ συνόδους ἢ 
ϑοπανσελήνους, οἷα δὴ iv ὑγροτέρῳ τηνικαῦτα τῷ ἀέρι «al πρὸς 
γένεσιν ἄλλων κεκινημένῳ" περὶ ἀὲ τὰς διχοτόμους ὅλην τε, ὅση 


ἃ εἷς πνϑαγόρας ἔφη P. 5 εὐθυγώνιον V. 10 nonne δια- 
vour?. 14 φαύσειρ et mox 19 φαύσεως BP. 17 ἀπο) ἐκ BP. 
18 ἐχ — ψύχει om. BP. 


Graeci esse censent. el igitmr tetradem philesophi dicabant, tanquam 
esidi mixtorum animorum: animi enim elementa quattuor sunt, retio 
intelligentia opinio sensus. animus enim humanus, ut ait Pythagoras, est 
quadratum rectangulum. Archytas autem animum nen quedrato termina- 
' tum decet, sed circulo: "hanc ob causam animus est id quod se ipsum 
movet; necesse est amtem wt sit id quod primum movet: circulus autem 
hoc vel globus." et ita quidem in intelligibilibus. nihilo autem minus 1n 
sensibilibus quoque idem videre licet in animantium generationibus: pri- 
mum enim est seminis iniectio, secundum in genera transitio, tertium 1n- 
crementum, et quartum perfectie. enim vero quattwor sunt solis conver- 
siones, quibus en quae sunt conservantur, aequinoctia duo solsütium 
aestivum atque hibernum. quattuor etiam ipsius lunae apparitiones prio- 
res quasi radices et principia, interlunimm , plenilunium , duo dichotomi, 
cum unaquaeque apparitio aliam habeat efficientiam: ab interlunio enim 
usque ad dichotomn madefacit; inde ad pleniluntum usque calefacit ; 
hinc usque ad posteriorem dichotomon arefacit; ab hoc inde usque ad 
interlunium frigus efficit. quapropter 608 qui in agriculture versantur, 
secure arbitror serere ac plantare circa interlunia aut plenilunia, utpote 
aere tunc humidlore et ad generationem aliorum commoto; circa dicho- 
tomos autem materiem ad fabricam caedunt et fructus ad servandum oo! 


22 IOANNIS LYDI 


ἐργάσιμος, κόπτουσι, καὶ τοὺς πρὸς ἀπόϑεσιν καῤποὺς συγκομί-- 
ζουσιν, οἷα δὴ ἐν ξηροτέρα τῇ ὥρᾳ. καὶ ταῦτα μὲν ἐπὶ τῶν αἰσθϑη-- 
τῶν καὶ νοητῶν. περὶ δὲ τοῦ xay ἀριϑμὸν ἀξιώματος ὁ τέσσαρα 
ἀριϑμὸς τετράγωνός ἐστι" μόνος γὰρ ἰσάκις ἴσος ἰσομερὴς ἐκ τῶν 
αὐτῶν καὶ συνϑέσει καὶ δυνάμει πέφυκε γεννᾶσθαι, σύνϑεσιν μὲν δ΄ 
οὖν ἐκ δυοῖν καὶ δυυῖν, δύναμιν δὲ ἐκ τοῦ δὶς δύο, πάγκαλόν τε 
συμφωνίας εἶδος ἐπιδεικνύμενος, ὃ μηδενὶ τῶν ἄλλων ἀριϑμῶν 
p. 29 συμβέβηκεν. ὅϑεν καὶ ἀποτελεσματικὸς καλεῖται" εἰ γὰρ ἀπὸ μονά- 
δος μέχρε τετράδος ἑξῆς συντεϑεῖεν ἀριϑμοί, δεκάδα ἀποτελοῦσιν». 
9. [τὴν δὲ πέμπτην Φαέϑοντι, τῷ πάντων πλανήτων 10 
εὐχρατοτάτῳ, Alu δὲ αὐτὸν Ἕλληνες ζωογόνον ϑεολογοῦσιν" ὅϑεν 
καὶ ἐν Κρήτῃ τεχϑῆναι μυϑικῶς αὐτὸν βούλονται, ἐν fj ϑανάσε- 
μὸν οὐδὲν φύεται, ἀλλ᾽ οὐδὲ λύχος ἢ γλαὺξ εὑρίσκεται, ὥς φῃσιν 
“Αγτίγονος. καὶ οὐράνιος δὲ καλεῖται κατὰ τὴν ἐν πεντάδιε χκυχλο- 
φορίκὴν οὐσίαν, ἐξ ἧς φασὶν ἀποτελεσϑῆναι τὸν οὐρανὸν κατὰ τὸν 15 
“ἀριστοτέλην. ἦ γὰρ πεντάς, παραλαβοῦσα τὴν τετράδα ὕλης λόγον 
ἔχουσαν τρόπον τινὰ καὶ ὑποκείμενον τοῖς ἐξ αὐτῆς φυομένοις, 
ηὔξησέ τε αὐτὴν καὶ προήγαγεν ἐπὶ τὴν ἀπὸ τῆς αὐξήσεως αἰώνιον 
ἀνακύκλησιν" μεϑόριον γὰρ τῆς δεκάδος καὶ ὡς ἂν εἰδωλάν ἐστε 
τῆς κοινῆς τελειότητος 7 πεντάς. καὶ πλανώμενοι πλὴν ἡλίου καὶ 20 
σελήνης πέντε, καὶ κύχλοι ἐν σφαίρᾳ πέντε, καὶ ζῶναι πέντε. τῆς 


8 τέσσαρα] libri τέταρτορ 4 τετραγώνιος apud S. 14 And- 
gonus Caryst. H. M. 10 p. 18 Beckmann. . ἐν πεντάδι om P. 
15 ἐξ ης — p. 23 8 ϑεουργοέ om P. 


ligunt, te tempestate aridiore. et haec quidem in sensibilibus et 
intelligibilibus observantur. ad potestatem autem numeri quod attinet, 
numerus quaternarius quadratus est: solus enim natura ita comparatus 
est ut. aequaliter aequalis aequalibus partibus ex iisdem et additione et 
multiplicatione nascatur, additionem igitur ex duobus et duobus , multi- 
plicationem autem ex bis duobus, pulcherrimam consonantiae speciem 
exhibens , quae. ceterorum numerorum nulli contigit; quamobrem etiam 
perfector nuncupatur: si enim ἃ monade usque ad tetradem deinceps 
computentur numeri, decadem efficiunt. 

9. Quintum Phaéthonti, omnium planetarum optime temperato: Io- 
vem eum Graeci fetificum esse secundum theologiam docent. hanc ob 
causam etiam in Creta natum fabulantur, in qua nihil mortiferum crescit, 
neque lupus neve noctua reperitur, ut ait Ántigonus. et caelestis voca- 
tur secundum naturam orbicularem , quae in pentade est, unde effectum 
caelum ferunt auctore Aristotele. pentas enim assumpta tetrade, mate- 
riae rationem habente, modo et ratione eorum quae ex illa nascuntur, 
auxit eam et produxit ad infinitam auctione circulationem : confinium enim 
(s. medietas) decadis et quasi simulacrum communis perfectionis pentas 
est. et planetae praeter solem et lunam quinque sunt, et circuli in sphaera 


DE MENSIBUS II. 23 


δὲ αἰσϑήσεως λέγεται δημιουργὸς παρὰ φιλοσόφοις ὃ Ζεύς, καὶ 
εἰχὸς ἦν [b] αὐτῷ τὴν πεντάδα κατὰ φύσιν ὥσπερ ἀνατεϑῆναι" 
συγγενὴς γὰρ 1j πεντὰς τῇ αἰσϑήσει, ἥτις πενταχῶς τέμνεται. καὶ p. 94 
τούτου χάριν ὃ Πυϑαγόρας εἱμαρμένῃ τὸν πέντε ἀριϑμὸν ἀναχεῖ- 
δσϑαέ φησιν, ἐπεὶ τῶν αἰσϑητῶν κατάρχειν τὴν εἱμαρμένην λόγος. 
ταύτῃ τὰς ἀποχαϑισταμένας ψυχὰς ὑπερβαίγειν τὴν εἱμαρμένην 
φησὶ τὸ λόγιον " 
“οὗ γὰρ ὑφ᾽ εἱμαρτὴν ἀγέλην πίπτουσι ϑεουργοί. 
10. [τὴν δὲ ἕκτην ἀναφέρουσι Φωσφόρῳω, ϑερμαίγοντι 
10 ἅμα καὶ γονέμως ὑγραένοντι" οὗτος δὲ ἂν εἴη ὁ ᾿ἀφροδίτης, ὃ καὶ 
“Ἕσπερος, ὡς Ἕλλησι δοχεῖ, ““φροδίτην δὲ ἄν τις εἴποι τὴν τοῦ 
πωντὸς αἰσθητοῦ φύσιν, τουτέστι τὴν πρωτογενῆ ὅλην, ἣν καὶ 
Acoreoluv καὶ Οὐρανίαν καλεῖ τὰ λόγια. 6 γὰρ ἕξ ἀριϑμὸς γεννη- 
τικώτατός ἐστιν ὡς ἀρτιοπέριττος, μετέχωγ καὶ τῆς δραστικῆς 
16 οὐσίας xarà τὸν περιττὸν καὶ τῆς ὑλικῆς κατὰ τὸν ἄρτιον, ὅϑεν 
καὶ oi ἀρχαῖοι γάμον καὶ ἁρμονίαν αὐτὸν ἐχάλεσαν" τῶν γὰρ ἀπὸ 
μονάδος μόνος τέλειός ἐστι τοῖς ἑαυτοῦ μέρεσι, συμπληρούμενος à 
τῶν αὐτῶν, ἡμίσους μὲν τριάδος, τρίτου δὲ δυάδος, ἕχτου δὲ 
μονάδος, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν ἄρρην τε καὶ ϑῆλυς εἶναι πέφυκεν, ὡς 
80 x«l αὐτὴ ᾿Αφροδίτη τὴν τοῦ ἄρρενος καὶ τοῦ ϑήλεος ἔχουσα φύσιν, 
καὶ διὰ τοῦτο παρὰ τοῖς ϑεολόγοις ἀρρενόϑηλυς καλουμένη, καὶ p. 25 


10 ἅμα --᾿φροδίτηρ om BP, 16 καὶ ante olom P, 18 ἔχτου 
δὲ μονάδος om P. 9 og καὶ αὐτὴ] καὶ γὰρ ἡ ΒΡ, 20 τοῦ 
post xclom B. 41 καὶ διὰ — ϑεολόγοις om ΒΒ. καλεῖτωι BP, 


quinque, itemque zonae quinque. sensus autem effector apud philosophos 
Juppiter dicitur, et consentaneum erat ut ei pentas secundum naturam 
quasi consecraretur: cognata enim pentas sensui, qui in quinque partes 
dividitur, cuius rel causa Pythagoras necessitati numerum quinarium 
sacrum esse dicit, quandoquidem rebus sensibilibus praeesse necessitas 
fertur. itaque ab animis in integrum restitutis superari necessitatem dicit 
oraculum: "non enim sub gregem necessitati subiectum cadunt 1} qui di- 
vine agunt," 

10. Sextum Phosphoro dicant, calefaoienti simu] et modo fetifero 
madefacienti: fuerit autem haec Veneris stella, quae etiam Hesperus, ut 
Graecis videtur, Venerem autem omnium rerum gengibilium naturam 
dixeris, hoc est primigeniam materiam, quam etiam Ásteriam οἱ Uranlam 
nominant oracula. senarius enim numerus maxime fetificus est, ut qui 
pariter est impar, particeps et efficacis naturae secundum imparem et 
materialis secundum parem. quocirca etiam ooninglum et harmoniam eum 
vocabant veteres: eorum enim qui inde a monade sunt numerorum solus 
suis ipse partibus perfectus est, utpote qui ex ilsdem completur, parte 
dimidia triade, parte tertia dyade, parte autem sexta monade. et simpli- 
citer nt dicam, et mascula et feminea natura est, ut ipsa quoque Venus, 
ut quae maris simul et feminae habet naturam , qua de causa apud theo- 


24 IOANNIS LYDI 


ἄλλος φησίν “ὃ ἕξ ἀριϑμὸς ψυχογογικός ἐστιν ἀπὸ ἑξάδος ἐπιπε-- 
δούμενος τῇ τοῦ παντὸς σφαίρᾳ, καὶ τὰ ἐναντία δὲ κατακεράννυ-- 
σιν, εἰς ὁμόνοιαν καὶ φιλίαν ἄγει, ἔπειτα δὲ ὑγείαν μὲν ἐμποιῶν 
τοῖς σώμαδι, συμφωνίαν δὲ ἐν λύρᾳ καὶ μουσικῇ καὶ ἀρετὴν ἐν 
ψυχῇ καὶ ἐν πόλει εὐθηνίαν ἔν τε τῷ παντὶ πρόνοιαν. ὅϑεν καὶ ὅ 
Ὀρφεὺς περὶ ἑξάδος ταῦτά φησι" 

" ha394 χὐδιμὴ ἀριϑμέ, πάτερ μακάρων, πάτερ ἀνδρῶν] 

11. τὴν ἑβδόμην ἡμέραν «Αϊγύπτιοε μὲν καὶ Χαλδαῖοι 
προσφωνοῦσι Φαίνογτι, οὕτω κατ᾽ αὐτοὺς προσαγορευομένῳ ἀστέρε 
τῷ πάντων ἀνωτάτῳ, ψύχοντε ἄχρως καὶ προσεχῶς ξηραίγογτι. 10 

p. 36 Κρόνον δὲ αὐτὸν Ἕλλησιν ἔϑος χαλεῖν κατὰ μὲν ϑεολογίαν οἷα 
διακορῆ νοῦν, xarà δὲ ἐτυμολογίαν οἵονεὶ πλήρη καὶ μεστὸν ἐτῶν 
ἀντὶ τοῦ μαχραίωνα. οἵ γε μὴν Πυϑαγόρειοε τῷ ἡγεμόνι τοῦ 
παντὸς τὴν ἑβδόμην ἀνατίϑενται, τουτέστι τῷ &v(* καὶ μάρτυς 
ὈΟρφεὺς λέγων οὕτως" 

ἑβδόμη, ἣν ἐφίλησεν ἄναξ ἑκάεργος ᾿Απόλλων. 
zínóllova δὲ μυστικῶς τὸν ἕνα λέγεσθαι προειρήκαμεν διὰ τὸ 
ἄπωθεν εἶναι τῶν πολλῶν, τουτέστι μόνον. ὀρϑῶς οὖν ἀμήτορα 
τὸν ἑπτὰ ἀριϑμὸν ὃ (ιλόλαος προσηγόρευσε" μόνος γὰρ οὔτε γεν- 
γᾶν οὔτε γεννᾶσθαι πέφυκε. τὸ δὲ μήτε γεννῶν μήτε γεννώμενον 20 
ἀχίνητον" ἐν κινήσει γὰρ ἥ γέγνησις, ἐπειδὴ καὶ τὸ γεννῶν καὶ và 
1 ἄλλως Ῥ. ἐπιτελουμένης τῆς τοῦ παντὸς σφαίρας Nokkius. 


8 φιλίαν καὶ ὁμόνοιαν P. 12 diaxoQv, omisso γοῦν, B. 
17 προειρήκαμεν] supra 2 3. 


logos mascula simul et feminea appellatur. et alins quidam dicit "sena- 
rius numerus animorum progenerans est, quandoquidem ab hexade uni- 
versi sphaera perficitur, idemque contraria permiscet, ad concordiam et 
amicitiam ducit, deinde vero sanitatem efficit in corporibus et consonan- 
tiam in lyra et musica et virtutem in animo, et in civitate felicitatem, in 
universo autem providentiam." quapropter Orpheus quoque de hexade 
haec dicit "propitius sis gloriose numere, genitor caelestium, genitor mor- 
um. 


11. Septimum diem Aegyptii atque Chaldaei addicunt Phaenonti, 
stellae quae ita apud eos vocatur omnium summae, quae maximum frigus 
affert et continuo arefacit; Ko0vov eum Graeci nominare consuerunt 
secundum theologiam , secundum etymologiam vero Ζιαχορῆν (quasi ple- 
num et saturum annis) pro longaevum. Pythagorei vero rectori universi 
diem septimum attribuunt, id est uni, id quod testatur Orpheus dicens 
"Septimus, quem dilexit rex longe operans Apollo." Apollinem autem 
mystice unum dici ante docuimus, propterea quod est a multitudine remo- 
tus, id est solus. recte igitur matris expertem septenarium numerum 
Philolaus nuncupavit: solus enim ita natura comparatus est ut neque ge- 
neret neque generetur, quod autem neque generat neque generatur, immo- 
bile est: motu enim generatio continetur, partim ut generet, partim ut 


DE MENSIBUS I. | 25 


γενγώμενον οὐκ ἄνευ κιγήσεως ἔστι, τὸ μὲν ἵγα γεννήσῃ, τὸ δὲ ἵνα 
γεννηθῇ, ὡς καὶ αὐτὸς ὃ ῥήτωρ ὃ Ταραντῖνος. φησὶ δὲ οὕτως" 
“ἔστε γὰρ ἡγεμὼν καὶ ἄρχων ἁπάντων εἷς ἀεὶ ὧν ϑεύς, μόγιμος, 
ἀχίγητος, αὐτὸς ἑαυτῷ ὅμοιος." oi δὲ μαϑηματικοὶ πρὸς τὸ μυϑι- 
δ χώτερον ῥέποντες τῷ Κρόνῳ τὴν ἑβδόμην ἡμέραν προσφωνοῦσιν 
οἱονεὶ τῶ πατρὶ τῶν ἐμφανῶν ϑεῶν" ἐπειδὴ γὰρ τῶν πλανωμένων 
πάγτων ὑψηλότερος ὃ τοῦ παρ᾽ αὐτοῖς Κρόνου λέγεται ἀστήρ, αὐτῷ 
δῆϑεν τὴν ἑβδόμην ἡμέραν ἀνέϑεντο ὡς ἀνωτάτῳ πάντων. 9j τοί- 
γυν ἑβδομὰς συνέστηκεν ἐξ ἑνὸς καὶ δυοῖν καὶ τεττάρων, ἔχουσα 
10 δύο λόγους ἁρμονικωτάτους, τόν τε τριπλάσιον καὶ τὸν τετραπλά- p. 27 
gi0v.] ἔχει δὲ καὶ διαιρέσεις ζυγάδην τρόπον τινὰ συνεστώσας" 
διαιρεῖται γὰρ πρῶτον εἰς μογάδα καὶ ἐξάδα, ἔπειτα εἰς πεν- 
τάδα καὶ δυάδα, xal τελευταῖον εἰς τριάδα καὶ τετράδα" μου-- 
σικωτάτη δὲ 7] τούτων τῶν ἀριϑμῶν ἀναλογία. διατείνει δὲ αὐτῆς 
157 φύσις καὶ ἐπὶ τὴν δρατὴν ἁπάντων οὐσίαν, οὐρανὸν καὶ γῆν. 
αὐτίκα γοῦν οὐρανόν φασιν ἑπτὰ διεζῶσϑαι κύχλοις, ὧν ὀνόματα 
τάδε, ἀρχτικός, ἀνταρκτικός, ϑερινός, χειμερινός, ἐσημερι- 
γός, ζωδιακὸς καὶ προσέτι γαλαξίας. ὃ γὰρ τοιοῦτος ἀριϑμὸς 
ϑεῖός ἐστιν, ὅϑεν τὰ κατὰ τὴν ἡμετέραν ψυχὴν διὰ τοῦ ἦγε- 
30 μογιχοῦ λόγου ἑπταχῇ σχίζεται, πρός τε πέντε αἰσϑήσεις καὶ τὸ 
φωνητικὸν ὄργανον καὶ ἐπὶ πᾶσι τὸ γόνιμον. καὶ τὸ πᾶν δὲ τοῦτο 


4 οἱ δὲ --- 9 ξβδομας] οἱ δὲ μυϑικοὶ τῷ Χρόνῳ τὴν ἑβδόμην ἡμέραν 

ἀφέϑεντο, ὡς ἀνωτάτῳ πάντων. ἡ ἑβδομὰς pp £^ ἐχόντων V. 

10 rem] διπλάσιον V. 15 ἅπασαν P, 17 ϑερινός Add 
0 Ὧδ. 


generetur, ut ipse quoque orator Tarentinus docet, cuius haec verba 
sunt: "est enim dux et princeps omnium, unus semper cum sit deus 
pormanens, immobilis, sibi ipse par." mathematici vero, qnippe qui ad 
abulosiora inclinant, Saturno septimum diem attribuunt tanquam patri 
manifestorum deorum. cum enim planetis omnibus superior Saturni quam 
dicunt stella esse feratur, illi videlicet septimum diem consecrabant tan- 
quam omnium summae. hebdomas igitur ex uno et duobus et quattuor 
constat, habens duas rationes eximie consonas, triplicem et quadruplicem. 
habet autem etiam divisiones iugatim quodammodo constantes: dividitur : 
enim primum in monadem atque hexadem, deinde in pentadem ac dya- 
dem, denique in triadem atque tetradem; maxime autem musica horum 
numerorum ratio. pertinet vero etiam eius natura ad eam quae sub ocu- 
los cadit omnium rerum naturam, caelum et terram. caelum igitur, ut 
hoc utar, septem circulis cinctum dicunt, querum nomina haec septen- 
trionalis, meridionalis, aestivus, hibernus, aequinoctialis , signifer, et 
praeterea via lactea. eiusmodi enim numerus divinus est. itaque animi 
nostri vires per rationem, quae principatum tenet, septemplci modo 
distipguuntur, praeter quinque sensus etiam loquendi instrumentum , et 
prae omnibus instrumentum procreandi. et universum hoc septem reb" 


26 —  -XOANNIS LYDI 


ἂν ἑπτὰ ϑεωρεῖται, ἐν σώματι, ἐν διαστάσει, ly σχήματι, ἐν μεγέ- 
ϑει, ἐν χρώματι, ἐν κινήσει, ἦν στάσει, καὶ παρὰ ταῦτα οὐδὲν 
ἕτερον συμβέβηχε τοῖς δρωμένοις" τῶν γὰρ αἰσϑητῶν τὰ στερεὰ 
προυπινοεῖται, τῶν δὲ στερεῶν τὰ "ἐπίπεδα, τῶν δὲ ἐπιπέδων α 
ἐπιφάγειαι, τῶν δὲ ἐπιφανειῶν al γραμμαί, τῶν δὲ γραμμῶν ct t$ 
στιγμαί, τῶν δὲ στιγμῶν οἱ ἀριϑμοί, οὗ δὴ καὶ τῷ σώματι τυγχώ-- 
νουσιν. ἑπτὰ δὲ καὶ φωνῶν μεταβολαί, ὀξεῖα, βαρεῖα, περισπω- 
μένη, σύμφϑογγος, ψιλή τε καὶ μαχρὰ καὶ βραχεῖα, ἔνϑεν καὶ 
τὰ ἑπτάμηνα βρέφη τελειογονεῖσϑαι πέφυκεν, ὡς Ἱπποκράτης 
λέγει" ἡ γὰρ τοῦ ἀριϑμοῦ ψυχογονικὴ δόναμις τὰ ἑπτάμηνα τέλεια 10 
p. 38 ἀποφαίνει, διότι τελείας περιόδυυ σφαιριχῆς καὶ ἀριϑιμῷ τελείῳ 
xul κοσμικῷ τῷ ψυχοκρατητικῷ καὶ ψυχογονικῷ περιέχεται" καὶ 
γὰρ τὴν ψυχὴν ὃ Τίμαιος ἐξ ἑπτὰ ἀριϑιμῶν συνέστησε. καὶ κινή-- 
σεις δὲ oí πᾶσαι μόναι εἰσὶν ἑπτά, fj τε ἄνω fj τε κάτω, ἦ ἐπὶ 
δεξιὰ ἢ εὐώνυμα, 7) πρόσω, 7j κατόπιν, ἡ ἐν κύχλω, στοιχείων 15 
- δὲ τὰ φωνήεντα ἑπτά, ἐπειδὴ καὶ ἐξ ἑαυτῶν ἔοικε φωνεῖσϑαι xol 
τοῖς ἄλλοις συνταττόμενα φωνὰς ἐνάρϑρους ἀποτελεῖν" τῶν γὰρ 
ἡμιφώνων ἀναπληροῖ τὸ ἐνδέον, ὁλοκλήρους δὲ κατασκευάζει τοὺς 
φϑόγγους, τῶν δὲ ἀφώνων τρέπει τε καὶ μεταβάλλει τὰς φύσεις, 
ἕνα γένηται τὰ ἄρρητα ῥητά. καὶ τί μαχρηγοροῦμεν, ὅταν οὐδὲ 7 90 
tÀ» ὑδάτων φύσις ἔξω τῆς δυνάμεως τῆς ἑπτάδος ἀπολέλειπται; 
ó γοῦν Διονύσιος ἐν ταῖς Κτίσεσί φησι τὸν Χαλκιδικὸν Εὔριπον, 


4 προυπιφοδῖται Roetherus: apud S προὐπονοεῖται 10 ψυχο- 
γονικὴ Hasius : libri ψυχαγωγική. 


conspicitur, oorpore, distantia, forma, magnitudine, colore, motu, statione, 
et praeter haec nihil aliud contigit iis quae cernuntur: etenim in sensi- 
bilibus mente yraecipiuntur solida, in solidis plang, in planis superficies, 
in superficiebus lineae, in lineis puncta, in punctis numeri, quippe qui 
corpori quoque contingunt. vocum quoque septem varietates, acuta, gra- 
vis, producta, consona, tenuis, longa, brevis. idcirco etiam septimestres 
fetus ad pariendum natura maturi sunt, ut ait Hippacrateg: numeri enim 
vis generandi animos septimestres partus perfeotos facit, quoniam per- 
fectae periodi orbicularis numero item perfecto et mundano , eo qui ani- 
mos ocontinendi et generandi vim habet comprehenduntur: etenim animum 
Timaeus septem. numeris oonstare docuit, et motus omnes solummodo 
septem sunt, sursum, deorsum, ad dextram aut ad sinistram, antrorsum, 
retrorsum , in orbem, in literis autem vocales septem, quas et per se 
ipsas sonare et, si ceteris i tur, voces articulatas efficere notum est: 
semivocalium enim complent defectum et sonos efficiunt integros , muta- 
rumi autem vertant mutantque naturas, ut, quae alioquin non protuleris, 
enuntiari possint. quid multa? ne aquarum quidem natura extra hepta- 
lis vim relicta est. Dionysius igitur in Originibus ait Chalcidicum Euri- 


DE MENSIBUS IL. 27 
ἑπτάχις xaO ἡμέραν στρεφόμενον, κατὰ μόνας τὰς ἑβδομάδας 


ἵστασθαι. καὶ ἐξ αὐτοῦ δὲ τοῦ νοητοῦ αἰῶνος ἔστι συνιδεῖν τοὺς 
ἀρτέμονας " συνάγονται γὰρ πρῶτον μὲν ἐξ ὡρῶν, εἶτα ἡμερῶν, 
εἶτα ἑβδομάδων, ἔπειτα μηνῶν, εἶτα ἐνιαυτῶν, ἐχεῖϑεν χαιρῶν, 

δκαὶ τὸ λοιπὸν αἰώνων, πρὸς τὸ ἀρχέτυπον εἶδος τοῦ νοηϊοῦ καὶ 
πατρογεγοῦς αἰῶγος. 


I. 


1. μῆνες προσαγορεύονται ἀπὸ τῆς μήνης; τουτέστι τῆς p. 29 
σελήνης, σελήνη δὲ παρὰ τὸ σέλας νέον ἔχειν. | 
Q. κχύχλος παντὸς ἀριϑμοῦ ἐστὶν ἣ δεκὰς καὶ πέρας" περὶ 
10 αὑτὴν γὰρ εἰλούμενοε καὶ κατακάμπτοντες ὥσπερ καμπτῆρα δολι- 
χεύουσιν oí ἀριϑμοί, ὅρος γάρ ἐστι τῆς ἀπειρίας αὐτῶν" ἀπὸ 
γὰρ μονάδος ἄχρις αὐτῆς καὶ μόνης ἀριϑμήσαντες καὶ στάντες 
ἐπ᾽ αὐτὴν αὖϑις ἐπὶ τὴν μονάδα ἀναστρέφομεν. ὅτι δὲ παντὸς 
ἀριϑμοῦ συνεκτικὴ ἢ δεκάς, μάρτυς 7] φύσις, μὴ πλείους τῶν 
15 δέκα δακτύλων, ἀλλὰ μηδὲ ἐλάττους, ἀνθρώπῳ παρασχυῦσα. 
οὕτως ἄρα καὶ ἐπὶ τῆς τοῦ ἐνιαυτοῦ φύσεως ἔστιν εὑρεῖν, ὅτι 
συμπληρούμενος αὖϑις, ὥσπερ ὃ δέκα ἀριϑμός, εἰς ἑαυτὸν ἀνα- 


16 καὶ om P. 


pum, cum septies singulis diebus reciprocet, secundum solas hebdomadas 
stare. et vero in ipso intelligibili aevo videre licet artemones [sic: for- 
tasse, totidem sola]; componuntur enim primum ex horis, deinde diebus, 
tum hebdomadibus, inde mensibus, post annis, denique temporibus et 
postremo aevis, ad speclem primigeniam intelligibilis et patrigeniti aevi. 


III. . 


DE ANNO ET MENSIBUS IN UNIVERSUM. 


1. Menses appellantur a μήνῃ, id est luna; luna autem inde quod 
lumen novum habet. 

2. Orbis omnis numeri et finis decas est: circum illam enim sese tor- 
quentes.et convertentes quasi circum flexum currunt numeri. terminus 
enim eorum infinitatis est: namque a monade usque ad eam solam si nu- 
meravimus atque subsütimus, rursus ad ipsam monadem revertimur. 
omnem autem numerum contineri decade testatur natura, quae non plures 
quam decem digitos, neque tamen pauciores homini tribuit. 'sic igitur 
etiam in anni natura licet reperire, eum, cum completur, ut nuterum 
denarium, rursus im se ipsum recurrere; et hanc ob causam ésurvróg 


98 . JOANNIS LYDI 
στρέφει" xol ταύτῃ ἐνιαυτὸς ὠνομάσϑη, παρὰ τὸ ἐν ἑαυτῷ 


xueéja2at, 
p. 30 3. [ὅτε ἐνιαυτὸς ὠνομάσϑη πωρὼ τὸ ἐν tavrQ κινεῖσϑαε - 
αὐτόν" κύχλος γάρ ἐστιν ἐφ᾽ ἑαυτὸν εἰλούμενος. ὅϑεν καὶ di- 
ἡὕπτιοι xa9^ ἱερὸν λόγον δράκοντα αὐρηβόλον ταῖς πυραμίσιν 5 
ἐγγλύφουσιν"' ἄβυσσον γὰρ ὑποτίϑενται καὶ δράκοντα ἐν αὐτῇ, 
ἐξ οὗ τοὺς αἰσϑητοὺς ϑεοὺς καὶ αὐτὸ δὲ τὸ πᾶν αἰσϑητὸν yevé- 
σϑαι βούλονται. ἔτε μὴν ἔϑος αὐτοῖς καὶ κύχλον ἐπ᾿ εὐϑείας 
χιούμενον τοῖς ἱεροῖς ἐγγράφειν διὰ τὸ τὸν ἐνιαυτὸν ἀρχὴν ἑαυ- 
τοῦ γίνεσθαι καὶ πέρας.) ὃ κύκλος ἐπίπεδον σχῆμά ἐστιν ὑπὸ 10 
μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενον, καὶ ταύτῃ κυκλικὸν ὀνομάζεται σχῆμα 
' ἀφ᾽ ἑαυτοῦ ἀρχόμενον καὶ sig ἑαυτὸ καταλῆγον, ὃ δὴ ἴδιον τοῦ 
χρόνου εἰς ἑαυτὸν ἀναστρέφοντος καὶ μηδαμοῦ περατουμένου. 
διὰ τοῦτο τὴν χεφαλὴν τοῦ χρόνου οἱ Πυϑαγύρειοι οὐχὶ πρώτῃν" 
ἀλλὰ μίων ὠνόμασαν. 15 
4, ἐτηρήϑησαν ol σεληνιαχοὶ μῆνες, προστεθέντων αὐτοῖς 
τῶν ἑτέρων δύο ὑπὸ τοῦ Νουμᾶ, dg ἐλέγομεν, ἕως τῆς Γαΐου 
Καίσαρος ἡγεμονίας" αὐτὸν δέ φασι, τύχῃ καὶ σοφίᾳ καὶ διαφε- 
ρόντως ἀστρολογίᾳ τοὺς ἄλλους ἀποχρύψαντα, ἀναβάντα εἰς τὴν 

ο Ῥώμην δέκα xal μέαν ἐπεμβαλόμενον ἡμέραν τοῖς σεληνιακοῖς 90 
p. 31 μησὶν ἐπιδοῦναι, xol ταύτῃ ἡλιακὸν ἀποτελέσαι τὸν ἐνιαυτόν. 


$ οὐρηβόρον Hasius. 12 ἀφ᾽ P: apud 8 ὑφ᾽. 80 δέκα 
om I. 7 ! 


m 


(id est annus) nominatus est, inde quod ἐν ievrg (id est in se ipso) 
vertitur. 

8. Ἐνιαυτός (hoc est annus) appellatus inde est quod ἐν ἑαυτῷ (in 
se ipso) vertitur. orbis enim est in se ipsum convertens. unde etiam 
Aegyptii & doctrina sacra serpentem caudam mordentem pyramidibus 
insculpunt: voraginem enim supponunt in eaque serpentem, unde deos 
sensibus subiectos et ipsum universum quod sensibus percipitur ortum 
esse volunt. etiam nunc vero iis mos est etiam orbem, qui rectis lineis 
decussatur, templis inscribere, propterea quod annus sui ipsius et initium 
est, et finis, circulus est figura plana, quam una linea amplectitur, eam- 
que ob rem circularis figura dicitur ea, quae a se ipsa incipit et in se 
ipsam desinit, id quod constat propriam esse temporis, quod in se ipsum 
revertit nec unquam finitur. qua de causa temporis caput (i. e. initium) 
Pythagorei non primum sed unum nominabant, . 

4. Observabantur lunares menses, posteaquam iis duo reliqui ἃ 
Numa additi sunt, uti diximus, usque ad Gai Caesaris imperium. hunc 
autem. dicunt, qui et fortuna et sapientia et potissimum astrologia reli- 

uos superaverit, cum imperio Romano potitus esset, undecim insuper 
ebus adiectis, lunaribus mensibus addidisse atque ita solarem confecisse 


DE MENSIBUS Ill. 39 


[ὅτε βίσεξτον λέγεται διὰ τὸ δὶς πρὸ TE καλανδῶν Maptlov ἀριϑ.- 
μεῖν παρὰ τετραετίαν “Ῥωμαίους, καὶ ἐν τούτῳ τὸν ζωογονικὸν 
ἀριθμὸν ἐπιτηροῦντας" ᾿Αφροδίτης δὲ οὗτος, ἔφορος δὲ Ρωμαίων 
Zígoodí;.] τοῦ γὰρ μεταβολικοῦ σώματος κατὰ τὴν σφετέραν, 
“τοῦ βάρους ἀναλογίαν τῇ γῇ περιχυϑέντος, ἀναγκαῖον ἣν τὸ μέλ- 
λον πλησιάζειν αὐτῇ πάσης μετέχειν δυνάμεως" διὸ περιαρμοσά- 
μένος 0 ϑεὺς τὴν σεληνιαχὴν σφαῖραν πάσης μετέχουσαν δυνάμεως 
τῶν δραστηρίων σφαιρῶν πλησίον τοῦ παντὸς αἰσϑητοῦ παρεστή- 
σατο ἔφορον τῶν στοιχείων. ὅϑεν καὶ τετραχέφαλον τὴν ᾿“Εχάτην 
100 μυστιχὸς παραδίδωσε λόγος διὰ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα" καὶ ἢ 
μὲν πυρίπνους τοῦ ἵππου κεφαλὴ δῆλον ὡς εἷς τὴν τοῦ πυρὸς 
σφαῖραν ἀναφέρεται, ἡ δὲ τοῦ ταύρου μυκωμένη δαιμόνιόν τινα 
μυχκηϑμὸν εἷς τὴν τοῦ ἀέρος, ἡ δὲ τοῦ ἀνδρὸς πικρὰ καὶ ἄστατος 
φύσις εἰς τὴν τοῦ ὕδατος, ἡ δὲ τοῦ κυνὸς κολαστικὴ καὶ τιμωρὸς 
15 εἰς τὴν γῆν, ὅϑεν καὶ Κέρβερον αὐτὴν οἱονεὶ κρεωβόρον oi ποιηταὶ 
προσαγορεύουσιν. αὐτῆς οὖν τῆς σελήνης τῶν τεσσάρων στοι- 
χείων κρατούσης, εἰκότως oí παλαιοὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους ἀμφο- 
τέροις ἅμα ἀνέϑεντο τοῖς φωσίν. 
5. [02:7] σελήνη προσεχῶς ἐπιβέβηκε τῶν γεννητῶν παντί, καὶ 
90 πάντα κυβερνᾶται τὰ τῇδε ἐναργῶς ὑπ᾽ αὐτῆς, ὡς τὰ λόγιά φασι" 
Νύμφαι πηγαῖαι καὶ ἐνύδρια πνεύματα πάντα, 
καὶ χϑόνιοι κόλποι τε καὶ ἠέριοι καὶ ὕπαυγοι» 


1 ὅτι — & ᾿ἡφροδίτη] βίσεξτον δὶς πρὸ Ἐξ καλανδῶν Μαρτίων εἶρι- 


ϑμῆσαι δεῖ παρὰ τεξραετίαν BP, Ceteris omissis. 13 ἀνδρὸς] 
$09ov Hasius. 17 ἀμφοτέροις Rótherus: apud S ἀμφόεερον. 
91 Νύμφαι — p. 30 2 ἀβύσσων om P. — 22 ts add 8. 


annum. — Bissextum dicitur, quoniam ἃ 6 Kal. Martias quarto quoque 
anno bis computabant Romani, lac quoqtie in re nutneri fecundi rationem 
habentes: Veneris enim hic est, praeses autem Romanorum Venus, — — 
corpore enim mutabili pro sua ponderis ratione terrae circumfuso, necesse 
erat, quod ad eam accessurum erat, id omnis particeps esse potestatis. 
propterea deus cum aptasset orbem lunarem omnis participem potestatis 
efficacium orbium, prope ab universo sensibüs subiecto collocavit tanquam 
praesidem elementorum. unde etiam quattuor capitibus praeditam Heca- 
ten mystica tradit doctrina, propter quattuor elementa; et ignem vomens 
'equi caput ad ignis orbem referri apparet, tauri mugiens ingenti quodam 
mugitu ad aéris, viri acerbam et. instabilem naturam ad aquae, canis au- 
tem ad castigandum et ad eustodiefídum propensam ad terram. unde 
etiam Κέρβερον eam (quasi κρεωβόρον 1. e. carnivoram) poétae appellant. 
ipsa igitur luna cum quattuor elementis praesit, merito veteres initium 
anni utrique simul dicarunt lumini, 

5. Luna continuo cum quavis rerum generatarum coiit (i. e. fecundam 
eam reddidit), et omnia quae sunt ab ea gubernari perspicuum est, ut est 
in oraculis ' Nymphae fontium cunctaque numina aquatilia, et sinus te 


80 IOANNIS LYDI 
μηναῖοι πάσης ἐπιβήτορες ἠδ᾽ ἐπιβῆται 


ὅλης οὐρανίας τε καὶ ἀστερίας καὶ ἀβύσσων. 

6. αἱ τοῦ σπόρου ἑορταί, oi λεγόμεναι παρὰ Ῥωμαίοις 
σημαντίβαι, τουτέστι σπόριμοι, οὐχ ἔλαχον ὡρισμένην ἡμέραν, 
ὅτι οὐχ εὐπρεπὴς πᾶς καιρὸς εἷς ἀρχὴν σπόρου" ἢ γὰρ πρώϊμος 5 
διὰ τὰς ἐπομβρίας ἢ ὄψιμος διὰ τὰς βραδυτῆτας γίνεται. ἤγοντο 
δὲ ἐπὶ δύο ἡμέρας, οὐχ ἐφεξῆς, ἀλλὰ μέσον γινομένων ἑπτά. 
καὶ τῇ μὲν πρώτῃ ἱεροποίουν Δήμητρι, οἷον τῇ γῇ τῇ ὑποδεχομένῃ 
τοὺς καρπούς, εἶτα μετὰ ἑπτὰ ἡμέρας Κόρῃ τῇ τῶν καρπῶν 
ἐφόρῳ, ἐπεὶ πᾶν σπέρμα ἑβδομαῖον προχύπτει. καὶ οὐ σπέρμα 10 
μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐμψύχων τὰ πτηνὰ τὸν ἑβδομαῖον ἐπὶ τριάδε 
κατὰ τὴν γένεσιν φυλάττει λόγον, λόγῳ μὲν ξηραινομένων χυμῶν, 
καὶ ὅσον oi φυσικοὶ σημειοῦνται" ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς τρίτης ἄρχεταε 

p. 88 ἡ καρδία κινεῖσϑαι, ἐπὶ δὲ τῆς ἑβδόμης τὸ σύμπαν αἱματοῦσϑαι, 
ἐπὶ δὲ τῆς τεσσαρεσκαιδεχάτης διαρϑροῦσϑαι τὸ σῶμα, ἐπὶ δὲ 15 
τῆς εἰχάδος πρώτης ῥηγνυμένου τοῦ κελύφους ἀφιέναι φωνήν. 
μεγίστη γὰρ ἢ δύναμις τῆς ἑπτάδος " ὃ γὰρ κατ᾽ αὐτὴν ἀριϑμὸς 
ἂμιγής ἔστε καὶ ἀμήτωρ, μήτε γεννῶν μήτε γεννώμενος, ὡς 
ἕχαστος τῶν ἐν τῇ δεκάδι ἀριϑμῶν. ὅϑεν οἱ Πυϑαγόρειοι ϑηνᾷ 
τὴν ἑπτάδα ἀνατίϑενται" τῇ γὰρ περιόδῳ, φασί, τῆς ἑβδομάδος 90 
πάντα ἀϑάνατα διασώζεται. καὶ διὰ τοῦτο καλοῦσιν αὐτὴν παρϑέ- 


9 οὐρανίης καὶ ἀστερίηρ καὶ ἀβύσσου Olympiodorus in Plat. Alcib. I. 
v , 
4 δημαντίβαιΥ. 7 γινομένη Υ͂. 12 χηνῶν BY. 16 κε- 


Avgov P. 


restres atque aéril quique sunt sub luce, lunares &xiffrtooeg atque ἐπιβῆ- 
ται, 1, e. qui fecundatis omnem materiam et quae iri caelo et quae in terra 
est, ac profunditates. 

6. Sementis feriae, quae dicuntur a Romanis sementivae, non stato 
celebrabantur die, quandoquidem non quodvis tempus ad incipiendam se- 
mentem idoneum est: aut enim fit tempestiva propter imbres, aut sera 
propter cunctationes. agebantur autem biduum, non deinceps, sed se- 

tem intermissis diebus; et priori sacra faciebant Cereri tanquam 'Tel- 
uri, quae recipit fruges; deinde septem post diebus Proserpinae frugum 
praesidi, quandoquidem omne semen post septimum diem germinat. nec 
semen solum, sed etiam ex animantibus aves praeter triadem septimanam 
ín generatione sequuntur rationem, cum ex ratione arescant liquores. et 
ut physici significant: tertia enim hebdomade cor moveri incipit, septima 
universum converti in sanguinem , quartadecima corpus in articulos for- 
marl, post primum aütem viginti hebdomadum spatium, cum disrumpitur 
putamen, edere vocem. maxima enim heptadis vis est: eius enim nu- 
merus non mixtus est et matre caret , ut qui neque generat neque genera- 
tur, ut quisque numerorum in decade. | unde Pythagorei Minervae hepta- 
dem dicant: heptadis enim , aiunt, circuitu omnia immortalia servantur. 
et hac de causa eam virginem potente patre natam dicunt, quoniam mo-' 


DE MENSIBUS ΠΙ. 81 


γον ὀμβριμοπάτραν; διότε τῆς μονάδος τῆς πάντα "περιεχούσης 
καὶ ὑποστησάσης μόνης ἐστὶ γέννημα" αἰτία γὰρ πάντων ἡ μονάς. 
λέγεται δὲ καὶ χρίσις διὰ τὸ τῷ ταύτης ἀριϑμῷ πάντα λαμβάνειν 
τὴν ἐπὶ ϑάτερον ἔκβασιν. καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τῆς καϑολικῆς 
ὁτῶν ἀνθρώπων ἡλικίας" ἐπὶ γὰρ τοῦ ἑξηχοστοῦ τρίτου ἐνιαυτοῦ 
(ἑπτὰ δὲ ἐννεάδων ἐστὶ συνεχτικός) ἢ γένεσις [χρίνεται, τοῦ ψυχο- 
κρατητιχοῦ, ὃς ἐστιν ἕβδομος, καὶ τοῦ σωματοπλαστικοῦ, ὅς ἐστιν 
ἔννατος, συνιόντων buo.) 
7. ὃ Νουμᾶς πανταχοῦ τὸν περιττὸν ἀλλ᾽ οὐ τὸν ἄρτιον 
10 ἀριϑμὸν τιμῶν, τριχῇ τὰς ἑορτὰς τοῦ μηνὸς διετύπωσε. τρίπους 
γὰρ οἰκεῖος «(πόλλωνος" καὶ γὰρ τῆς μονάδος ἐστὶν εἰκών. ταύτῃ 
καὶ τὰς τοῦ μηνὸς ἑορτὰς διέταξει τριῶν γὰρ εἶναε λεγομένων p. 84 
τῶν τῆς σελήνης δρόμων, ὀξέος μέσου καὶ ἀνειμένου, δι᾽ οὖς καὶ 
τριοδῖτιν τὴν “Ἑκάτην (οἱονεὶ τὴν σελήνην) οἱ ποιηταὶ χαλοῦσι, 
15 τρισὶν ἑορταῖς τὸν μῆνα διέλαβει τρίμορφος γὰρ 7j σελήνη. καὶ 
ὅπως, éx τοῦ χρησμοῦ γνωστέον. λέγεε δὲ οὕτως" 
ἥδ᾽ ἐγώ εἶμε κόρη πολυφάσματος, οὐραγνόφοιτος, 
ταυρῶπις,, τρικάρηνος, ἀπηνής, χρυσοβέλεμνος, 
(Φοίβη; ἀπειρυτέχνη, φαεσίμβρυτος, Εἰλείϑυια, 
40 τριστοίχου φύσεως συνϑήματα τρισσὰ φέρουσαι 
ὀξυτέραν γάρ, ὧς ᾿Αριστοτέλης φησί, ποιεῖται τὴν πορείαν τὴν 
πρὸς τῷ χειμερινῷ τροπικῷ, βραδυτέρα» δὲ τὴν πρὸς τῷ ϑερινῷ, 
A od» 2 » 2 
ti ———— 


10 ἐτύπωσε P. 1D ἀπειροτεχνήθ apud Kuseb. Praepar. evang, 
4 23, ἀπειρολεχὴς Lobeckius, r 


nadis omnía amplecttentis soliusque constitnentis est progenies : causa enim 
omnium rerum monas est. dicitür autem discrimen propterea quod eius 
numero omhia habent ad alterutram partem exitum. et hoc ex universa 
hominum aetate apparet! ex anno enim sexagesimo tertio (septem auteni 
enneades continet) geheratio iudicatur, anno qui ad animum formandunit 
vim habet, qui ést septimus, et eo qti ad corpora effingenda, qui est no- 
nus, aimul convenientibus. . 
7. Numa ubique impari , noh pari numero , plurimum tribuens , tri- 
partito mehsis ferlas distribuit. tripus enim proprius Apollinis ; etehim 
est monadis simulacrum. ita etiam mensis ferias instituit. tres enim 
cum esse dicantur lunae cursus, celer medius et remissus, quatnobrem 
etiam Triviam Hecaten (tanquam lunam) poétae vocaht, ternis feriis men- 
sem partitus est. triformis enim lnna, et id quomodo sit, ex oraculo 
cognoscere licet. loquitur autem ita: "illa ego sum puella multiformis, 
caelum permeans, tauri vultum habens, triceps, saeva, aureas sagittas 
iaciens, Phoebe, artium imperita, lucem mortalibus afferens, Ilithyie, tri- 
partitae naturae signa terna gestans." celeriorem enim, ut ait Aristoteles, 
conficit cursum circa aolstitium hibernum, tardiorem circa aestivum, aequa- 


32 IOANNIS LYDI 


ὁμαλὴν δὲ τὴν πρὸς τῷ Ἰσημερινῷ. πρώτη τοίνυν τοῦ μηνὸς ἑορτή 
ἐστιν 4j λὲγομένη παρὰ μὲν “Ῥωμαίοις. καλάνδαι, παρὰ δὲ Ἕλλησε 
γουμηνία. καλάνδας δὲ αὐτὰς οἷ παλαιοὶ προσηγόρευσαν ἐξ ᾿Ἑλληνι- 
κῆς σημασίας, ἀπὸ τοῦ καλεῖν τὸν ἀρχιερέα τὴν βουλὴν ἐν τῇ λε- 
γομένῃ Καλαβρᾷ βασιλικῇ, καὶ σημαίνειν εἴτε χρὴ κατὰ τὴν neu- 5 
πταίαν εἴτε χατὰ τὴν διχότομον τῆς σελήνης ἐπιτελέσαι τὴν τῶν vo 
γῶν ἑορτήν, ἐξ ἧς τὴν μεσομηνίαν ἐπετήρουν. ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν 
μηνῶν τῶν ἔτι καὶ νῦν τὰς σεληνιαχὰς σωζόντων ἑορτὰς πεμπταίας 
p. 95 τὰς νώνας ἐσήμαινε, καϑ᾽ ἃς ἐπὶ τῆς τρισκαιδεχάτης καὶ μοιρῶν 
,τιγῶν οὐ τὴν τοῦ φωτὸς ἀλλὰ τὴν τοῦ σεληνιαχοῦ σώματος εἶκός 10 
ἐστι συντρέχειν μεσότητα. ὃ γὰρ τῶν δεκατριῶν ἀριϑμὸς avyé- 
στηχὲν ἐκ τῶν πρώτων δυοῖν τετραγώνων τοῦ τέσσαρα καὶ τοῦ 
ἐννέα, ἀρτίου τε καὶ περιττοῦ, πλευρὰς ἐχόντων τοῦ μὲν ἀρτίου 
τὸ ὑλιχὸν εἶδος, δυάδα, τοῦ δὲ περιττοῦ τὴν δραστήριον ἰδέαν, 
τριάδα. οὗτος οὖν ὃ ἀριϑμὸς 7) μεγίστη καὶ τελειοτάτη τῶν £og- 15 
τῶν γέγονε τοῖς ἀρχαίοις ἐπιτήρησις. ἢ γὰρ πεντεκαιδεκάτη παρὰ 
μοίρας ἕξ κυρίως ἐστὶν 7] μεσομηνία" αὐτοῦ γὰρ τοῦ φωτός ἔστιν 
ἢ μεαότης. ὅϑεν xal Ζιὸς αὐτὴν ἑορτὴν οἷον ἡλίου νενομίκασι, 
δὶ οὗ σύμφαμεν φωτίζεσϑαι τὴν σελήνην. ἐπὶ δὲ τῶν ἡλιακῶν 
. ἑβδομαίας τὰς νώνας ἐσήμαινον" ὃ γὰρ ἑπτὰ ἀριϑμὸς ἡλίου ἐστίν, 90 
ὡς ἔμπροσθεν εἴρηται. δῆλον γὰρ τὴν μὲν ἐλαχίστην τῆς σελή- 


9 ἐσήμαινε] ἐπετέλουν V. 10 τὴν post ἀλλὲ add Hasius. 
15 ἑορτῶν) ἑορτασεικῶν ϑυσιῶνΥ. 20 ἑπεὰ) ἔβδομορ libri, 
ὁβδομαῖος Hasius. 


bilem circa aequinoctium, — primus igittr mensis festus dies est qui Ka- 
lendae dicitur à Romanis, ἃ Graecis Novugvíe (i. e. interlunium ). Ka- 
lendas autem eas veteres vocaverurit ex Graeca significatione, inde quod 
pontifex maximus ἐκάλει ( vocabat) senatum in Calabram quae dicebatur 
Curiam, et significabat utrum oporteret quinto die an lana dimidiata agere 
Nonartüm ferias, unde medium mensem constituebant. in iis enim men- 
sibus qui etiam nunc lunares habent ferias, quintanas Nonas promulgabat, 
secundum quas die tertio decimo et quibusdam gradibus non luminis s 
lunaris corporis medietatem convenire consentaneum est. trium enim 
decem numerus duobus prioribus cormstat quadratis, quatttüor et novem 
(paris et imparis ) numerorum habentibus latera, paris materialem spe- 
em, dyadem, imparis autem efficacem ideam (s. notionem effingentem), 
triadem. huius igitur numeri maxira ac diligentissima in feriis ἃ veteri- 
bus ratio habebatur. quintus enim decimus exceptis gradibns sex ut 
plurimum est medius mensis: ipsius enim luminis est medietas. quare 
: etiam Iovis has ferias (tanquam solis) instituerunt, & quo collustrari lu- 
nam constat. in solaribus autem feptimanas Nonas indicabant: septimus 
enim numerus solis est, ut ante dixi. minimum enim lunae circuitum vi- 


DE MENSIBUS M. 33 


νης ἀποκατάστασιν εἴχοσι καὶ ἑπτὰ ἡμερῶν εἶναι καὶ ὡρῶν τινῶν, 
τοῦ δὲ φωτὸς ἐγγὺς τριάχοντα. πρώτη τοίνυν ἡ νεομηνία, iE ἧς 
ἔϑος Ῥωμαίοις προχαλεῖν τὴν δευτέραν ἑορτήν, τουτέστι τὰς γώ- 
vac. εἰσὶ δὲ μέσαι ἀπὸ τῆς νεομηνίας ἄχρι τῶν νωνῶν ἣ τέσο cote 
δὴ ἕξ, ὡς γίγνεσθαι τὰς πάσας σὺν καὶ αὐτῇ τῇ νεομηνίᾳ ἢ πέντε ἢ 
ἑπτά. εἴ τις οὖν ἀπὸ τῆς πειιπταίας καὶ αὐτῆς ἐννέα προσεπιλογίσεταε 
ἡμέρας (αὕτη δὲ ἢ προσϑήκη παρὰ Ῥωμαίοις νῶναι xao), 
ἀντὶ τοῦ ἐννέα (τοσαῦται γάρ εἶσιν) εὑρήσει τὴν [ἐκ μικρᾶς σεληνια- 
κῆς ἀποκατάστασιν μέσην, τουτέστι τὴν τρισκαιδεκάτην. οὕτως p. 88 
10 xai ἐπὶ τῆς ἑβδομαίας, μετ᾽ αὐτῆς ἀριϑμῶν τὰς ἐννέα, εὑρήσει 
τὴν τοῦ φωτὸς μεσομηνίαν, τουτέστι τὴν nevrexoidtxárgy.] ἀπο- 
φράδας δὲ πάντως τὰς νώνας εἶχον, νῦν μὲν ὡς ἀπὸ τῆς πεμιπ- 
ταίας νῦν δὲ ὡς ἀπὸ διχοτόμου, μηδὲ ὠνομάσϑαι ἢ ταύτην ἢ 
ἐκείνην τὴν φάσιν ὑπομένοντες, ἀλλὰ τὴν μετὰ ἐννέα ἡμέρας ἐπι- 
15 φοιτῶσαν μεσομηνίαν, τουτέστι τὰς εἶδούς, ἢ καὶ ἄλλως τιμῶν- 
τες διὰ τὴν τῶν φώτων ἐπιτήρησιν. ὅτι δὲ ἐξ “Ἑλληνικῆς σημα- 
σίας τίκτεται τὸ τῶν καλανδῶν ὄνομα, ἐξ αὐτῆς ἔστι λαβεῖν τῆς 
γραφῆς" ἔτι γὰρ καὶ νῦν τῷ ᾿Ελληνικῷ κάππα τὰς χαλάνδας γρά- 
φουσιν οἱ Ῥωμαῖοι. ἱστέον δὲ ὅτε ai καλάνδαι Ἥρας ἑορτὴ 
30 ἐτύγχανον, τουτέστι σελήνης" οἵ γὰρ φυσικοί, ὡς ἔφϑημεν εἶπόν. 
τες, Alu μὲν τὸν ἥλιον Ἥραν δὲ τὴν σελήνην ἐνόμιζον εἶναι, καὶ 
τὴν μὲν νεομηνίαν ταύτῃ τὰς δὲ εἰδοὺς (τουτέστι τὴν μεσομηνία») 
1 ἀποκατάστασιν] περίοδον BP. 9 roía It; BP. 8. προσκα- 


λεὶν Ρ. 6 προεπιλογίσεται P. 7 καλοῦνται P. 11 dxo- 
φράσας — εἶχεν P. 


ginti septem dierum et horarum nonnullarum esse constat, lucis autem 
prope triginta. primae igitur feriae interlunium (Kalendae), a quibus 
solebant Komani ante dicere secundas ferias, id est Nonas. sunt autem 
medii inter Kalendas et Nonas vel qnattuor vel sex dies, ut efficiantur 
wniversi cum ipsis Kalendis vel quinque vel septem. si quis igitur inde 
ab ipso quinto die novem adnumerabit dies (haec autem accessio a Ro- 
manis Nonae appellatur), pro novem (tot enim sunt) reperiet parvi men- 
sis lunaris compensationem mediam, id est tertium decimum: ita in se- 
ptimo quoque die novem ei addens reperiet medium mensem luminis ra- 
Gone habita, id est quintum decimum.  nefastas autem omnino Nonas habe- 
bant, modo ob quintum diem modo ob lunam dimidiatgm, ne appellari 
quidem eas vel hac vel illa locutione patientes, sed ribvem post diebus 
venientem medium mensem, id est Idus; sive etiam aliam ob causam ho- 
norem iis tribuentes, sequentes luminum rationem. ex Graeca autem voce 
nasci Kalendarum nomen ex ipsa scribendi ratione percipere licet: etenim 
nunc quoque Graeco Kappa Kalendas scribunt Romani. sciendum autem 
Kalendas Iunonis ferias fuisse, id est lunae. physici enim, ut ante dixi- 
mus, Jovem esse censebant solem, Iunonem antem lunam ; et interlunium 
hnic, Idus autem, id est medium mensein, Iovi tanquam soli dicabant, ple- 
Ioannes Lydus. ὃ 


34 JOANNIS LYDI 
Δὲ ἤγουν ἡλίῳ ἀνέφερον, πληνιλούνιον τὰς εἰδοὺς καλοῦντες 


οἱονεὶ πληροσέληνον. τὸ δὲ τῶν εἰδῶν ὄνομα παρὰ μὲν τοῖς πο-- 
λιτικοῖς ἐκ τοῦ εἴδους τῆς σελήνης, παρὰ δὲ τοῖς ἱερεῦσιν ἀπὸ Ju- 
σίας τρόπου εὑρίσκομεν εἰσενηνεγμένον. [πεμπταίας δὲ ἢ ἐβδο--: 
μαίας τὰς νώνας μετὰ τὰς καλάγνδας ἐκήρυττον, ὅτι ἑκάτερος τῶν 5 
ἀριϑμῶν οἰχειότατος τοῖς φωσίν. ἀπὸ δὲ τῶν νωνῶν καὶ αὐ-- 
τῶν ἕως τῶν εἰδῶν καὶ αὐτῶν μόνας ἐννέα μέσας παρετηρήσαντο, 
ὅτι οἰκειότατος καὶ προσφυὴς ὃ ἐννέα ἀριϑμὸς τῇ σελήνῃ" οὗτος 
p. 37 γὰρ ἑαυτὸν γεννᾷ κατὰ Ἐενοχράτην" ἀόριστος γὰρ 1j ἄχρις ἐννεάδος 
πρόβασις καὶ πλήϑει σύνοιχος. τὴν μὲν οὖν νουμηνίαν ἔλεγον 10 
καλάνδας, τὴν δὲ δευτέραν τοῦ μηνὸς πρὸ τεσσάρων ἢ πρὸ ἕξ, 
ὡς εἴρηται, νωνῶν, τὴν δὲ τετάρτην πρὸ μιᾶς νωνῶν διὰ τὸ ἀπο-- 
φράζισϑαι τὴν δυάδα, τὴν πέμπτην νώνας, τὴν ἔχτην πρὸ ὀκτὼ 
εἰδῶν, τὴν ἑβδόμην πρὸ ἑπτὰ εἰδῶν, τὴν ὀγδόην πρὸ ἕξ εἰδῶν, 
τὴν ἐννάτην πρὸ πέντε εἰδῶν, τὴν δεκάτην πρὸ τεσσάρων εἰδῶν, 15 
τὴν ιά πρὸ τριῶν εἰδῶν, τὴν 1 πρὸ μιᾶς εἰδῶν, τὴν «y. εἰδούς, 
τὴν i0 , εἰ μὲν πεμπταῖαι ἦσαν oi νῶναι καὶ ὃ μὴν ἡμερῶν λ', 
πρὸ ej καλανδῶν τοῦ ἐπιόντος μηνός, εἰ δὲ πεμπταῖαι μὲν αἱ νῶ- 
γαι καὶ ὃ μὴν ἡμερῶν λά, πρὸ ιϑ' καλανδῶν ὁμοίως" εἶ δὲ oi 
γνῶναι μὲν ἑβδομαῖαι καὶ ὃ μὴν λά ἡμερῶν, τὴν té πρὸ d; καλαν-- 40 
δῶν ὁμοίως. ἐπὶ δὲ τοῦ Φεβρουαρίου μόνου τὴν ιδ' πρὸ id xa- 
λανδῶν Ἰαρτίων, καὶ καϑεξῆς καϑ᾽ ὑπόβασιν τοῦ ἀριϑμοῦ τῶν 
καλανδῶν. ἡνίκα δὲ ἂν βίσεξτον ἢ, τὴν κέ καὶ τὴν xg! τῇ πρὸ 
3 τὸ δὲ --- 4 εἰσενηνεγμένον] τὴν δὲ μεσομηνίαν εἰδοῦς ἐκάλουν 


ἀπὸ τοῦ εἴδους τῆς σελήνης, ἢ ἀπὸ ϑυσίαρ τινός, ἥτις εἴδουλιρ 
ὠνομάζετο. V. 


nilanium Idus vocantes. Iduum autem nomen apud politicos ex specie lu- 
nae, apud sacerdotes autem ἃ sacrificii genere reperimus in linguam in- 
ductum. quintanas autem vel septimanas Nonas post Kalendas promulga- 
bant, quoniam uterque numerus aptissimus est luminibus. ab ipsis autem 
Nonis usque ad ipsas Idus novem solos medios dies interponebant ideo, 
quod aptissimus et natura coniunctus numerus novenarius lunae: hic enim 
se ipse gignit, ut videtur Xenocrati; infinita enim est usque ad enneadem 
progressio et multitudini coniuncta. interlunium igitur dicebant Kalendas, 
secundum autem mensis diem a. 4 vel a. 6, ut dictum est, Nonas; quar- 
tum pridie Nonas, propterea quod nefasta habebatur dyas ; quintum No- 
nas, sextum a. 8 Idus, septimum a. 7 Idus, octavum a. 6 Idus, nonum 
a. 5 Idus, decimum a. 4 Idus, undecimum a. 3 Idus, duodecimum pridie 
Idus, tertium decimum Idus ; quartum decimum, si quintanae erant Nonae, 
et mensis dierum triginta, a. 18 Kalendas mensis sequentis, si quintanae 
Nonae et, mensis dierum triginta unius, a. 19 Kalendas similiter; si autem 
Nonae septimanae et mensis triginta dierum, diem 15 a. 17 Kalendas si- 
militer. in solo autem Februario diem 14 a. 16 Kalendas Martias, et 
deinceps, diminuentes dierum ante Kalendas numerum, quando autem 


DE MENSIBUS III. 39 


ἿΣ καλανδῶν Mario» ἔλεγον, ὃ xol εἴρηται. ἔχουσι δὲ ἔβδο- 
μαίας μὲν τὰς νώνας ἸΠάρτιος IMáiog Ἰούλιος "Oxrwfigiog, πεμπ-- 
ταίας δὲ οἱ λοιποὶ πάντες.) ἤρεσε δὲ ὅμως τῷ Καίσαρι καὶ μετὰ 
τὴν ἡλιαχὴν τῶν μηνῶν διατύπωσιν τὰς σεληνιακὰς ἑορτὰς τοῖς 
54501 καταλεῖψαι. καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς δοχούσης ἀνωμαλίας 
τῶν πεμπταίας καὶ ἑβδομαίας τὰς νώνας ἐχόντων μηνῶν. 
8. χαλεπὸν δὲ οὐδὲν ἐκ τῶν τοῖς ἀρχαίοις εἰρημένων διὰ p. 88 


et 


βραχέων εἰπεῖν ὃ τι ποτὲ ἄρα ἐστὶ νουμηνία, καὶ τίνος χάριν 
παρὰ πᾶσι φαίνεται ἢ τῆς νουμηνίας δύναμις τιμωμένη, ἢ τἀλη- 
109éc εἰπεῖν, τῇ φύσει τῶν πραγμάτων ϑεωρουμένη. καὶ τούτου 
μάρτυς ᾿Αντίγονος, φάσκων τοὺς μύρμηκας ἐν ταῖς νουμηνίαις 
ἀναπαύεσθαι" ἀδύνατον οὖν ἰδεῖν μύρμηκα ἐν ταῖς νουμηνίαις 
ἐργαζόμενον. [ὅτι τοὺς μύρμηκάς φασιν ἐν ταῖς τῆς σελήνης vov- 
μηνίαις μὴ ἐργάζεσθαι ἀλλ᾽ ἡσυχάζειν. καὶ τὴν Ἶδιν δὲ καὶ τὸν 
15 χέρχωπα «Αἰγυπτίοις ἔνϑεν ἐδόχει τιμῶν" ἀμφότερα γὰρ τὰ ζῷα 
σελήνῃ συμπαϑῆ εἶναι προσείκασται. 7 μὲν fig αὐτῷ τε τῷ 
σχήματι ἐμφερής, ἄκρα μὲν ὀμιχλαίνουσα, λευχαίνουσα δὲ τὰ 
μέσα καϑάπερ ἢ αἰϑερία μήνη" ὅτε γὰρ οὐρανὸς ἀσέληνος, οὐδ᾽ 
ἴβιδες δρῶσι, μύουσι δὲ τοῖς ὀφθαλμοῖς τουτονὶ τὸν χρόνον καὶ 
40 ἄσιτοι ἐγχαρτεροῦσι τὸ συγγενὲς στοιχεῖυν ἀναμένουσαι. ὃ δὲ κέρ- 
xw δηλοτέρας ἔχει τὰς ἐνεργείας" ὅτε γὰρ αὔξει σελήνη, ὃ τῶν 
ὀφθαλμῶν κύκλος τούτῳ εὐρύνεται, ὅτε δὲ μειοῦται, συστέλλεται. 


1 ἔλεγον Hasius: apud S Piezas, 9 7] εἰῇ V, εἴ 5. 11 Απι- 
gonus Caryst. p. 199 Beckm. 15 cf. 4 52 extr. 


bissextum erat, diem 25 et 26 a. 6 Kalendas Martias dicebant, id quod 
etiam dictum est. habent autem septimanas Nonas Martius, Maius, Iu- 
lius, October; quintanas reliqui omnes. verumtamen Caesari etiam post 
solarem mensium ordinationem lunares ferias mensibus relinquere placuit. 
haec quidem de anomalia, quae esse videtur, mensium quintanas et se- 
ptimanas Nonas habentiume 

8. Nihil autem impedit quo minus ex iis quae a veteribus tradita 
sunt, paucis referamus quid fere sit interlunium, et cuius rei gratia apud 
omnes, ut apparet, interlunii vis honore afficiatur (5i verum dicamus ), 
ubi ex natura rerum spectatur, atque huius rei auctor est Antigonus, 
qui formicas dicit interluniis requiescere; quare formica interluniis 
operans cerni nulla potest, — — Formicas dicunt interluniis non operari, 
sed quiescere. et ibim ac cercopem iccirco Aegyptiis visum est vene- 
rari: utrumque enim animal lunae consentire verisimile est: ibis quidem 
ipsa specie ei similis, utpote quae extremis partibus nigra est, mediis 
autem alba, ut aetherea luna. quando enim luna in caelo rion apparet, 
neque ibides cernunt, sed connivent oculos illo tempore, et sine victu 
permanent, cognatum elementum exspectantes. ih cercope autem eius 
rei vis magis apparet: quando enim crescit luna, oculorum ei orbis d 


36 | IOANNIS LYDI 


p. 99 Δέρκυλλος δέ φησιν ὅτι γεννᾶται ἐν τῷ “Ὑδάσπῃ ποταμῷ λίϑος 
λυχνὶς καλούμενος" οὗτος σελήνης αὐξομένης ἦχον μελῳδίας &no- 
δίδωσι. καὶ ἐν Μράρει δὲ τῷ ποταμῷ τῆς Κελτικῆς τίκτεται ἰχϑύς 
(τλοπίαν αὐτὸν οἱ ἐπιχώριοι καλοῦσιν) ὃς αὐξομένης τῆς σελήνης λευ-- 
κὸς γίνεται, μειουμένης μελαίνεται. “Ἀναξιμένης τοίνυν κύχλον τὴν 5 
σελήνην εἶναι βούλεται vveuxaidexanAaciova τῆς γῆς, πλήρη 
πυρὸς ὡς ἐπὶ τοῦ ἡλίου, Ἐενοφάνης δὲ νέφος εἶναι πεπυρωμένον, 
οἱ Στωϊκοὶ μικτὴν πυρὸς καὶ ἀέρος, Πλάτων éx πλείονος τοῦ πυ- 
ρώδους, "Ἀναξαγόρας καὶ Ζημόκριτος στερέωμα διάπυρον, ἔχον 
ἐν ἑαυτῷ πεδία καὶ ὄρη καὶ φάραγγας, ᾿Ηράκλειτος γῆν ὀμίχλῃ 10 
περιειλημένην,; Πυϑαγόρας γε μὴν πυροειδὲς σῶμα. περὶ δὲ τοῦ 
κατ᾽ αὐτὴν φωτὸς ἐροῦμεν ὡς “Ἀναξίμανδρος μὲν ἴδιον αὐτὴν 
φῶς ἔχειν βούλεται, ἀραιότερον δέ πως, ὃ δὲ ᾿Αντιφῶν ἰδίῳ μὲν 
φέγγει λάμπειν τὴν σελήνην, τὸ δὲ ἀποχρυπτόμενον περὶ αὐτὴν 
ὑπὸ τῆς προσβολῆς τοῦ ἡλίου ἀμαυροῦσϑαι, πεφυκότος τοῦ ἰσχυ- 15 
ροτέρου φωτὸς τὸ ἀσϑενέστερον ἀμαυροῦν, ὃ δὴ συμβαίνει καὶ 
περὶ τὰ ἄλλα ἄστρα. Θαλῆς δὲ καὶ oi ἀπ᾿ αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ ἡλέου 
φωτίζεσϑαι τὴν σελήνην ἐνέκριναν. — B γε μὴν ᾿Ηράκλειτος τὸ 
αὐτὸ πεπονϑέναι τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην φησί" σχαφοειδεῖς 
γὰρ ὄντας τοῖς σχήμασιν ἐκ τῆς ὑγρᾶς ἀναϑυμιάσεως φωτίζεσθϑαι 20 
πρὸς τὴν φαντασίαν, λαμπρότερον δὲ τὸν ἥλιον διὰ τὸ ἐν καϑαρῷ 
ἀέρι φαίνεσϑιαι. ἀφεστάναι δὲ λόγος ἀπὸ τῆς γῆς κατὰ τὸν 

Bm Y. ὦ διπιηρένον Pha, pe pln 2.25 p. Sr 


φιειλημμένην Plutarchus. 18 ἔκριναν 19 πεπονθέναι vov] 
ztQl τὸν θεϊκὸν V. correctum e Plutarcho. 


tatur, quando autem senescit, contrahitur. Dercyllus autem in Hydaspk 
fluvio ait lapidem nasci qui lychnis dicatur: hic luna crescente sonum 
modulatum edit. et in Árare, Celticae regionis fluvio, nascitur piscis 
(clopiam eum incolae vocant), qui crescente luna albescit, senescente 
nigrescit.  Ánaximenes igitur orbem lunam esse vult novendecuplum 
roportione terrae, plenum ignis, ut solis; Xenophanes nubem igneam, 
toici mixtam ex igne et acre; Plato maiorem eius partem esse igne- 
am; Anaxagoras et Democritus corpus solidum ignitum, quod in se 
habeat planities et montes atque convalles; Heraclitus terram caliginosa 
nube contentam, Pythagoras vero corpus igneum. de luce autem eius di- 
cendum nobis, Ánaximandro eam videri suam propriam habere lucem, sed 
rariorem quodammodo; Ántiphonti autem suo quidem fulgore nitere lunam, 
eam autem illius partem quae occultatur appulsu solis obscurari, quando- 
quidem ita natura comparatum est ut ignis validior imbecilliorem obscuret 
quod quidem aliis quoque in sideribus contingit. Thales autem et qu 
eius sequuntur decreta, a sole illustrari lunam iudicabant. Heraclitus vero 
eodem modo affici lunam ac solem dicit: scaphae enim figuram cum ha- 
beant, ex humido vapore eos collustrari, ut appareat; clariorem autem so- 
'em esse propterea quod in puro aére appareat. distare autem dicitur a 


BE MENSIBUS III. | 37 


Touroobum τὴν μὲν σελήνην σταδίων μυριάδας ἑβδομήκοντα p. 40 
ὀχτώ, τὸν δὲ ἥλιον τετρακοσίας καὶ ὀκτάκις μύρια" d σελήνη ydo, 
τὴν ἑβδόμην κατέχουσα ζώνην: προσγειοτέρα τῶν ἄλλων ἐστὶν 
ἀστέρων». ὅϑεν οὐδὲ πίλημα ἄκρατον αἰϑέρος αὐτὴν εἶναί φασι, 
ὄχρᾶμα δὲ αἰϑερώδους καὶ ἀερώδους οὐσίας" τὸ γὰρ φαινόμενον 
αὐτῆς μέλαν, ὃ καλοῦσι πρόσωπόν τινες, οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ τὸν 
ἀναμεμιγμένον ἀέρα, ὃς φύσει μέλας ὧν ἄχρις αὐτῆς τείνεται. 
ἐχεῖνο δὲ μὴ παριδεῖν ἄξιον" dj νεομηνία κεφαλὴ μηνὸς πρὸς τῶν 
ἀρχαίων προσαγορεύεται. δέκα δὲ εἰσηγοῦνται σελήνης σχήματα, 
10 ἀφ᾽ ὧν ὃ τριακυνϑήμερος ἀναπληροῦται κύχλος" τὰ δέ ἐστι σύνο-- 
δος, ἀνατολή, μηνοειδής, διχότομος, ἀμφίκυρτος, πλήρης, αὖϑις 
διχότομος, αὖϑις ἀμφίκυρτος, αὖϑις μηνοειδής, αὖϑις «-. ἕτεροι 
δὲ ἔνδεκα σχήματα εἶναι βούλονται" μετὰ γὰρ τὴν σύνοδον ἀριϑ.- 
μοῦσι καὶ τὴν yérvav, ὅταν μίαν μοῖραν ἀποστῇ ἦ σελήνη τοῦ 
15 Ἡλίου. 

9. τὰς τοίνυν Καλάνδας, ὡς ἐλέγομεν, οἷα νουμηνίαν 
ἐτίμησαν Ῥωμαῖοι, μετὰ δὲ ταύτας καϑεξῆς τὰς νώνας, καὶ κατὰ 
τρίτην τάξιν τὰς εἶδούς. τρίμορφος μὲν γὰρ ἢ τῆς Ἑχάτης ἤτοι 
τῆς σελήνης δύγαμις" ὃ γὰρ “πόλλων ἐν ἡλίῳ, τοῦτο Exdrg ἐν p. 41 

80 σελήνῃ. 

10. [ὅτι ὁ τριάκοντα ἀριϑμὸς φυσιχώτατός ἐστιν" ὃ γὰρ 

ἐν μογάσι τριάς, τοῦτο ἐν δεκάσι τριακογτάς, ἐπεὶ xal ὃ τοῦ μη- 


4 μύρια Plntarchus: librl uvolog. 


terra, ut Eratostheni videtur, luna stadiorum septingentis octoginta mili- 
bus, sol autem quater decies centenis octoginta milibus stadiorum. luna 
enim , quae septimam tenet zonam (i. e. septimum circulum), propior a 
terra est quam ua sidera; quamobrem nec merum aetheris globum 
eam esse dicunt, sed mixtam ex aetherea et aérea substantia: eam enim 
illius partem quae nigra appareat, quam faciem nonnulli dicunt, nihil aliud 
esse quam commixtum aerem, qui cum natura niger sit, usque ad eam 
pertinet. illud autem dignum est quod non praetermittatur. interlunium 
caput (initium)-mensis a veteribus appellatur. decem autem memorantur 
lunae apparitiones, quibus triginta dierum orbis impletur: sunt autem hae, 
coitus, ortus, lunata, dimidiata, gibbosa, plena, rursus dimidiata, rursus 
gibbosa, rursus lunata, rursus .... alii autem undecim apparitiones esse 
volunt: post coitam enim naGvitatem quoque numerant, quando uno gradu 
distat luna a sole. I 
9. Kalendas igitur, uti diximus, tanquam interlunium honore afficie- 
bent Romani, post has deinceps Nonas, et tertio loco Idus. triplex enim 
Hecatae (id estlunae) vis: quod enim Apollo in sole, idem Hecate in 


10. 'Tricenarius numerus naturae optime convenit: quod enim in 
monsadibus trias, idem in decadibus triacontas, cum etiam mensis or! 


38 JOANNIS LYDI 


γὸς κύχλος συνέστηκεν ἐκ τεσσάρων τῶν ἀπὸ μονάδος ἑξῆς τετρα-- 
γώνων, d, δ΄, 8ϑ', ud. ὅὅϑεν οὐκ ἀπὸ σκοποῦ Ἡράκλειτος yt- 
γεὰν τὸν μῆνα καλεῖ, 

11. μετὰ δὲ τὰς Καλάνδας εὑρίσκομεν πολλαχῶς τὸν 
χρόνον διωιρεῖσϑαι εἷς αἰῶνα, εἰς χρόνον, εἷς καιρόν, εἰς ἐνεαυτόν. 5 
αἰὼν τοίνυν ἐστὶν ἄπειρός τις τῶν οὐρανίων σωμάτων περιπόλησις 
ἢ αὐτοῦ τοῦ παντὸς οὐρανοῦ παντελὴς ἀνακύκλησις, χρόνος δὲ 
3j ἐξ αἰῶνος ἀόριστος ἔκτασις. ταύτῃ καὶ Κρόνος παῖς Οὐρανοῦ 
λέγεται" ὃ γὰρ χρόνος ἐκ τῶν τοῦ οὐρανοῦ κινήσεων πρόεισιν. 
ὥστε καιρός ἐστι χρόνου παράδειγμα, καὶ οὐκ αὐτὸς ὁ χρόνος. 10 

12, [ὅτι Ἕλληνες μὲν ἀπὸ τῆς x£ Zexinfolov τὴν ἀρχὴν 
ἐποιοῦντο τοῦ ἔτους ἤτοι τὴν τροπήν, Ρωμαῖοι δὲ μετὰ ὀκτὼ ἡμέ- 
ρας, κατὰ τὴν πρώτην Ἰανουαρίου, οἱ μὲν Ἕλληνες τὴν τροπὴν 
αὐτὴν τηροῦντες, οἱ δὲ Ρωμαῖοι τὴν τοῦ γνώμονος σκιάν, πότε 
συστέλλεσϑαι ἄρξεται" μέχρι γὰρ τῶν ὀχτὼ ἀνεπαίσϑητός ἐστιν 15 
ἢ τῆς σκιᾶς μείωσις.ἢ 

13. [ὅτι διὰ τὴν γένεσιν διττὴ γέγονεν 5j τῶν οὐρανίων 
κίνησις" εἶ γὰρ ἁπλῆ ἦν, οὐδὲν ἂν ἀπ᾽ αὐτῆς παρήχϑη, ὡς καὶ 

p. 42 ““οιστοτέλης ἐν τῷ δευτέρῳ Περὶ γενέσεως καὶ φϑορᾶς" “μιᾶς 
μὲν οὔσης τῆς φορᾶς οὐκ ἐνδέχεται γίγνεσϑαι τὰ ἄμφω" γένεσιν 20 
καὶ φϑορὰν “διὰ τὸ ἐναντία εἶναι" τὸ γὰρ αὐτὸ καὶ ὡσαύτως ἔχον 
᾿ἀεὶ τὸ αὐτὸ πέφυκε ποιεῖν, ὥστε ἤτοι γένεσίς ἐστιν ἀεὶ ἢ φϑορά. 


8 ἔχτασις P. vulgo ἔκσεασις. 20 φϑορᾶς V: correctum ex 
Aristotele P. 996 ἃ 20. 


constet ex quattuor a monade deinceps quadratis, 1, 4, 8, 16; unde non 
abs re Heraclitus generationem mensem dicit. 

11. Post Kalendas autem reperimus multis modis tempus dividi in 
aevum (aeternitatem), in tempus, in tempestatem, in annum. aevum igi- 
tur est infinita quaedam corporum caelestium circuitus, sive ipsius uni- 
versi caeli perfecta circulatio, tempus autem infinitus ex aevo progresens, 
Itaque etiam Saturnus Caeli filius vocatur: tempus enim ex caeli moti 
bus prodit; ut tempestas temporis species sit, neque ipsum tempus. 

129. Graeci ἃ die 25 Decembris initium anni faciebant, solis vide- 
licet conversionem (considerantes), Romani autem:octo post diebus, primo 
Januarii die; Graeci conversionem solis ipsam sequentes, Romani autem 
gnomonis umbram, quando contrahi inciperet: ad diem enim usque octa- 
vum umbrae imminutio non sentitur. 

13. Propter generationem duplex rerum caelestium motus factus est. 
si enim simplex esset, nihil eo procreatum esset, ut etiam Aristoteles libro 
secundo De generatione et corruptione: "unus si sit motus, ambo (ge 
neratio et corruptio) esse non possunt, propterea quod contraria sunt: 
idem enim quod est, et eodem modo se habet, id semper idem facere na- 
tura cogitur; ut ant generatio semper sit aut corruptio. oportet autem 


Ld 


DE MENSIBUS II. 89 


δεῖ δὲ πλείους εἶναι τὰς κινήσεις καὶ ἐναντίας, ἢ τῇ φορᾷ ἢ τῇ 
ἀνωμαλίᾳ" τῶν γὰρ ἐναντίων αἴτια τὰ ἐναντία. διὸ οὐχ ἡ πρώτη 
φορὰ αἰτία ἐστὶ γενέσεως καὶ φϑορᾶς, ἀλλ᾽ $5 κατὰ τὸν λοξὸν 
xvxlov* ἐν ταύτῃ γὰρ͵ καὶ τὸ συνεχὲς ἔνεστι καὶ τὸ κινεῖσϑαι δύο 

5 χινήσεις."ἢ 

14, ὅτι δὲ τὸν ἐνιαυτὸν ὡς ϑεὸν ἐτίμησαν, δῆλον ἐξ αὖ- 
τῆς τῆς “Ἰυδῶν βασιλίδος πόλεως" Σάρδιν γὰρ αὐτὴν καὶ Ξυάριν 
ὃ Ἐάνϑος καλεῖ, τὸ δὲ Σάρδιν ὄνομα εἴ τις κατὰ ἀριϑμὸν ἀπο-- 
λογίσεται, πέντε καὶ ἑξήκοντα καὶ τριακοσίας εὑρήσει συνάγων 

10 μονάδας, ὡς κἀντεῦϑεν εἶναι δῆλον πρὸς τιμὴν ἡλίου τοῦ τοσαύ- 
ταις ἡμέραις τὸν ἐνιαυτὸν συνάγοντος Σάρδιν ὀνομασϑῆναι τὴν 
πόλιν. γέον δὲ Σάρδιν τὸ νέον ἔτος ἔτι καὶ νῦν λέγεσϑαι τῷ 
πλήϑει συνομολογεῖται" εἰσὶ δὲ οἱ φασι τῇ «υδῶν ἀρχαίᾳ φωνῇ 
τὸν ἐνιαυτὸν καλεῖσϑαι σάρδιν. 

15 15. [ὅτι τρεῖς ἀρχὰς ἦγον “Ῥωμαῖοι τοῦ ἐνιαυτοῦ, μέαν 
μὲν ἱερατιχήν, κατὰ τὸν Ἰανουάριον, αὐξανούσης ἤδη τῆς ἡμέρας, 
δευτέραν δὲ κατὰ τὴν τοῦ ἸΠαρτίον πρώτην, ἣν πάτριον εἶχον, 
χαϑ᾽ ἣν καὶ τὰ ὅπλα ἔϑος αὐτοῖς κινεῖν" τὴν δὲ πολιτικὴν ἢ 
μᾶλλον χυχλικὴν κατὰ τὴν πρώτην τοῦ “Σεπτεμβρίου, ἣν ἡμεῖς 

20 μὲν ἐπινέμησιν αὐτοὶ δὲ ἱνδικτιῶνα καλοῦσιν. τῆς γὰρ ἀρχαιότη- 
τος τὸν χύχλον ἐχούσης εἰς τὸ λεγόμενον παρ᾽ αὐτοῖς λοῦστρον 
τοντέστιν εἰς τὴν πενταετηρίδα (καϑαρμὸς δὲ ἦν, καὶ μυστήρια 
ἹΪ]ητρὸς κατ᾽ αὐτὴν ἐτελεῖτο), ἔδοξεν ὕστερον πρὸς τιμὴν “ρεος 


1 φϑορᾷ libri. 19 κατὰ add Roetherus. 


plures esse motus eosque contrarios vel impetu vel anomalia: causa enim 
contrariorum contraria sunt. itaque non primus impetus generationis 
et corruptionis causa est, sed is qui obliquo fit circulo: in hoc ením et 
continuum unum est, et quod movetur duplici motus genere." 

14. Annum autem tanquam deum ab iis cultum fuisse, ex ipsa Ly- 
dorum urbe regia apparet. Sardin enim eam et Xyarin Xanthus vocat: 
Sardis autem nomen si quis ad numerum computabit, quinque et sexaginta 
et trecentas colligens reperiet monades; ut inde quoque appareat in ho- 
norem solis, tot diebus annum consummantis, Sardin urbem esse nomina- 
tam. νέον Σάρδιν autem novum annum etiam nunc a vulgo dici constat. 
sunt autem qui dicant antiqua Lydorum lingua annum vocari σάρδεν. 

Tria anni initia agebant Romani , unum sacerdotale, mense Ia- 
nuario, crescente iam die, secundum primo Martii die, quem patrium ha- 
bebant, quo die etiam arma movere iis mos erat; civile, sive potius cy- 
cl'cum, primo Semptembris die, quam nos ἐπινέμησιν dicimus, ipsi antem 
indictionem vocant. antiquitas enim cum cyclum (i. e. orbem) haberet 
lustri, quod iis dicebatur, 1d est quinquennii (lustratio autem erat, et my- 
steria Matris tunc fiebant), visum est postea in honorem Martis ( pauri- 


40 | IOANNIS LYDI 


(πάτριος δὲ Ῥωμαίοις, ὥς φασι, ϑεύς) παρὰ πεντεκαιδέχατον 
ἐνιαυτὸν ἀνανεοῦσϑαι τὸν κύκλον" .ἦ γὰρ τελεία ἀποκατάστασις 
Ἰάρεος διχῶς παραφυλάττεται, μικρὰ μὲν πεντεκαίδεκα, μεγάλῃ 
δὲ ἐβδυμήκοντα ἐννέα. ὅτι δὲ πάτριον ἀρχὴν ἐνιαυτοῦ τὸν Μ]άρ--᾿ 
τιον οἱ Ῥωμαῖοι παρέλαβον, δῆλον καὶ ἀπὸ τοῦ τὰς λεγομένας ὅ 
παρ᾽ αὐτοῖς ματρώνας, τουτέστε τὰς εὐγενίδας, τοὺς οἰκέτας 
ἑστιᾶν, καϑάπερ ἂν τοῖς Κρονίοις τουτὶ πράττειν ἔϑος ἦν τοὺς 
κεκτημένους" ὧν αἱ μὲν δι᾽ "Mocog τιμὴν δουλεύουσι τοῖς ἄρρεσε 
τῶν οἰκετῶν, διὰ τὴν κρείττονα φύσιν, οἱ δὲ (ἀποτρόπαιον ὥσπερ 
ϑεραπείαν εἰσάγοντες τῷ Κρόνῳ) τοῖς ἑαυτῶν δούλοις ἐδούλευον, 10 
ὅπως μὴ ταῖς ἀληϑείαις νεμεσητόν τι παϑόντες elg δουλείαν πο-- 
λεμίων καταπέσωσιν. 

16. ἐπινέμησιν δὲ αὐτὴν Ἕλληνες ἐκ τοῦ πράγματος ὦνό- 
μασαν" ἐπεὶ γὰρ Ζυγῷ γενόμενος ὃ ἥλιος δείκνυσι τὴν τῶν καρπῶν 
ποιότητα, κατ᾽ αὐτὴν δὲ φιλανθρώπως οἱ πάλαι τοὺς φόρους τοῖς 15 
ὑπηχόοις ἐπένεμον, ὡς μὴ παρὰ τὴν τούτων ἐπίδοσιν ἀσεβῶς δο-- 

p. 44 χοῖεν βαρύνεσθαι, τυχὸν οὐ φορολογούμενοι, εἰκότως αὐτὴν ἐπινέ- 
μῆσιν, οἷονεὶ διανομήν τινα τῶν δασμῶν, ἐκάλεσαν. οὐ γὰρ ἦν 
οὕτως ἀδυσώπητος 3 τῶν φόρων εἴσπραξις, οὐδ᾽ ὡρισμένη τις 
ἢ μᾶλλον αὐξυμένη κατὰ μικρόν, ἀλλὰ πρὸς τὸ χρειῶδες τῶν 30 
ἀνακυπτόντων τοῖς κρατοῦσιν ἐγίνετον. ταύτη καὶ ἐπιτάγματα. 


8 μεγάλη Roetherus: o μέση. 11 ὅχως Hasius, ὅπερ V. - 
14 ἐπεὶ) vulgo ἐπὶ. init. οὐ] oi Hasius. 21 ἐγένετο libri. 


autem hic Romanis, ut dicunt, deus) quinto decimo quoque anno reno- 
vare orbem. perfecta enim restitutio Martis dupliciter observatur, minor 
quindecim, maior autem septuaginta novem (annorum). patrium autem 
anni initium Martium a Romanis acceptum fuisse inde quoque apparet, 
quod matronae, quae apud eos dicebantur (id est feminae ingenuae) ser- 
vis victum praebebant, quemadmodum in Saturnalibus idem facere do- 
mini consueverant; ex quibus illae in Martis honorem maribus serviunt 
mancipiorum, ob naturam praestantiorem, hi cultum quasi ad mala aver- 
runcanda pertinentem instituentes Saturno, servis suis serviebant, ut ne 
re vera, postquam aliquid quod esset vituperandum accidisset, ab hostibus 
in servitutem redigerentur. 

16. ᾿Επινέμησιν autem eam Graeci ab eo quod res est vocabant. 
in libra enim cum sol est, frugum condicionem significat, secundum quam 
humaniter veteres tributa subiectis (civibus) éxévsuov (i. e. distribue- 
bant), ut ne supra earum incrementum modo nefario viderentur eos pre- 
inere, temere tributa exigentes. merito igitur eam ἐπινέμησιν, quasi dis- 
tributionem aliquam vectigalium, vocabant: non enim erat adeo acerba 
vectigalium exactio, neque erat exactio aliqua stata, vel quae paulatim 
augeretur, sed ad necessarium usum emergentium ab Imperantibus fiebat. 
quamobrem etiam ἐπιτάγματα (i. e. imperata) vectigalia nunc quoque 


* 


DE MENSIBUS ἮΙ. 41. 


τοὺς φόρους ἔτι καὶ νῦν ᾿Ασιανοὶ χαλοῦσιν. ὅϑεν ἐπ᾽ εἰρήνης 

ἐναπομενόντων ἐπὶ πλεῖστον καὶ τὸ λοιπὸν συγχωρουμένων τοῖς 

συντελέσι τῶν φόρων, τοιαῦτα ταῖς πόλεσι περιγέγονε.ϑαυμαστά, 

λουτρὰ λέγω καὶ ἀγοραὶ καὶ ὑδάτων δλκοὶ ἄπειρον εὐδαιμονίαν 
$ 1v οἰχητόρων κηρύττοντες. 

17. [ὅτι ὃ δράχων πνευμὰατικώτατον πάντων ἑρπετῶν καὶ 
πυρῶδες" παρ᾽ ὃ καὶ τάχος ἀνυπέρβλητον διὰ τοῦ πνεύματος, 
χωρὶς ποδῶν καὶ χειρῶν ἢ ἄλλου τινὸς τῶν ἐκτός, δι᾽ ὧν τὰ λοιπὰ 
ζῷα τὰς κινήσεις ποιεῖται καὶ ποικίλων σχημάτων τύπους ἀποτελεῖ. 

ἰϑπολυχρονιώτατον δέ ἐστιν, οὐ μόνον τῷ ἐκδυόμενος τὸ γῆρας 
γεάζειν, ἀλλὰ καὶ αὔξησιν ἐπιδέχεσθαι μείζονα πέφυχε" καὶ ἐπει-- 
δὰν τὸ ὡρισμένον μέτρον πληρώσῃ, εἰς ἑαυτὸν ἀναλίσκεται. ὃὲξύ- 
τατα δὲ πάντων βλέπει, ὅϑεν καὶ δράκων ὠνόμασται.) 

18. [ὅτι οὐδαμοῦ τοῦ τῆς τύχης ὀνόματος Ὅμηρος μέμνη- 

is rus, ἉΗσίοδος μέντοι. 

10. ὅτε τὸν πλοῦτον Ἰσοχράτης μᾶλλον κακίας ἢ καλο- 
χἀγαϑίας εἶπεν ὑπηρέτην" Πλάτων δὲ εἶπε μηδένα γίνεσθαι ue- p. 45 
γίστου πλούτου χύριον, εἶ μὴ τὸν προεζημιωμένον τὴν ψυχήν.) 

20. [ὅτε οὐ μόνον ἡ μαγνῆτις ἕλκει τὸν σίδηρον, ἀλλὰ 

$9 xal ὃ ἐξ αὐτῆς μεταλλευϑ εὶς σίδηρος τὸν ἄλλον σίδηρον. 

21. [ὅτι ποντίφικες οἱ ἀρχιερεῖς παρὰ Ῥωμαίοις ἐλέγοντο, 
καϑάπερ ἐν “4ϑήναις τὸ πάλαι γεφυραῖοι πάντες οἱ περὶ τὰ πά- 


16 Isocrat. ad Demon. 6. - 


Asiami vocant. unde, cum ut plurimum in pace permanerent ac posthae 
perpetuo condonarentur iis qui pendere debebant vectigalia, talia urbibus 
orta sunt admirabilia; balnea dico ac fora et aquarum ductus, infinitam 
incolarum felicitatem praedicantia, 

17. Anguis omnium animalium repentium ventosissimum est et igne- 
um; atque iccirco etiam celeritate insuperabile per spiritum, sine pedi- 
bus et manibus vel ullo alio eorum quibus reliqua animalia, movetur et 
variarum specierum modos efficit. diutissime autem vivit, non solum eo 
quod exuta senectute iuvenescit, sed etiam ita natura comparatus est ut 
maius incrementum capiat: et cum statum modum implevit; in se ipsum 
consumitur. omnium praeterea acerrime cernit; unde etiam δράχων (a 
verbo δέρκω i. e. cerno) nominatus est. 

18. Nusquam Fortunae nomen Homerus memorat, verum Hesiodus. 

19. Diviüas Isocrates magis pravitatis quam virtutis ministras esse 
dixit. Plato autem ait neminem fieri maximarum divitiarum dominum, 
nisi qi ante damnum ceperit animo. 

. Non solum magnes attrahit ferrum, sed etiam ferrum ex eo 
effossum aliud ferrum. 

21. Pontifices apud Romanos sacerdotes principes dicebantur, quem- 
. . admodum Athenis antiquitus j89vgaios ap antur omnes patrior 


42 IOANNIS LYDI 


τρια ἱερὰ ἐξηγηταὶ καὶ ἀρχιερεῖς (διοικηταὶ τῶν δλων) ὠνομάζοντο, 
διὰ τὸ ἐπὶ τῆς γεφύρας τοῦ Σπερχειοῦ ποταμοῦ ἱερατεύειν τῷ 
Παλλαδίῳ" πόντην γὰρ οἱ Ῥωμαῖοι τὴν γέφυραν καλοῦσι, καὶ 
ποντίλια τὰ γεφύρια ξύλα. ὅϑεν καὶ πραξιεργίαι δῆϑεν ἐχαλοῦντο, 
ὡσανεὶ τελεσταί" τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ ποντίφεξ, ἀπὸ τοῦ δυνα- 5 
τοῦ ἐν ἔργοις. ι 

29. [ὅτε 4ηιοσκούρους φασὶ τὸ ὑπὲρ γῆν καὶ ὑπὸ γῆν 
ἡμισφαίριον, ἀμοιβαδὸν μυϑικῶς ζῶντας καὶ τελευτῶντας. 

23. [ὅτι Φάβιος ὃ βουλευτὴς κατεδικάσϑη ὑπὸ τῆς Bov- 
λῆς, ὅτι παρὰ τὸν διωρισμένον τῷ νόμῳ ἄργυρον ἐδείκνυτο κεχτη- 10 
μένος" οὐδὲ γὰρ ἐφεῖτο παρὰ τὴν ἀξίαν κεχτῆσθϑαί τινι, ἀλλ᾽ 
οὐδὲ σηριχῇ χρῆσθαι ἐσθῆτι τοῖς τυχυῦσι, κἂν εὔποροι εἶεν, uó- 
γοις δὲ τοῖς πατρικίοις τοῦτο xaz^ ἐξαίρετον ἀνενήνεκτο. 

Q4. [ὅτι τὴν 29 và» εἰς τὴν ψυχὴν ἀνάγουσιν, ὡς ἀϑά- 
γατον καὶ παῖδα τοῦ Διὸς ἐκ τῆς αὐτοῦ κορυφῆς ἤτοι ἐκ τῆς ἀκρό- 15 

p. 46 τητος τοῦ οὐρανοῦ κατιοῦσαν, καὶ ἁπλῆν δὲ οὖσαν. τριτογένειάν 

φασιν οὐκ ἀπὸ τρίτωνος ποταμοῦ, ἀλλ᾽ ὅτι κατιοῦσα τὸ μὲν ϑυμι- 
κὸν ἐκ τοῦ αἰϑέρος λαμβάνει, τὸ δ᾽ ἐπιϑυμητικὸν ix τῆς σελη- 
γιακῆς σειρᾶς" καὶ γὰρ ὑγρὰ τὴν φύσιν ἢ σελήνη, ὅϑεν καὶ αἱ 
περὶ ἐρώτων μαγγανεῖαι πρὸς αὐτὴν γίνονται. 40 


8 ἀμοιβαδὸν Hasius: legebatur ὠμοιβαδήν. 18 ἀέρος Hasius 
coll. 4 A7. 


sacrorum interpretes et summi sacerdotes, qui praeerant rebus sacris omni- 
bus), propterea quod in ponte Sperchii fluminis sacerdotio Palladii fun- 
gebantur. pontem enim Romani εὴν γέφυραν vocant, et pontilia ad pon 
tem pertinentia ligna; unde et πραξιεργίαι fortasse vocabantur, quasi per- 
fectores: hoc enim significat pontificis nomen, ἃ potente operum (i. e. a 
verbis posse et facere). 


22. Dioscuros dicunt terrae hemisphaerium superius atque inferius, 
per vices ex fabula viventes ac morientes. 


23. Fabius senator condemnatus est ἃ senatu, quod supra constitu- 
tam lege pecuniam possidere arguebatur. neque enim cuiquam permitte- 
batur plus quam per legem habere licebat possidere, verum ne serica 
quidem veste uti cuivis, etiamsi opulentus esset, sed solis patriciis hoc 
per exceptionem permissum erat. 


. 94. Minervam ad animum referunt, tanquam immortalem et ovis 
filiam ex ipsius capite prognatam, id est de caeli vertice descendentem ac 
sinceram. "Clritoniam eam dicunt non a Tritone fluvio, sed quoniam de- 
scendens naturam animosam (8. animositatem) ex aethere accipit, concn- 

iscendi autem facultatem ex catena (serie) lunari: etenim humida natura 
una est; unde etiam veneficia amatoria ad eam fiunt. 


DE MENSIBUS HI. 43 


25. [ὅτι ἀγὼν καὶ ἀγωνία ὃ τόπος λέγεται διὰ τὸ κυχλο- 
τερές, παρὰ τὸ μὴ ἔχειν γωνίαν, ἧς εἷς τύπον καὶ στέφανοι κυ-- 
χλοτερεῖς τοῖς νιχῶσιν ἐπετίϑεντο. oi δὲ τρεῖς ὀβελοὶ τὴν τρίσ- 
Toiyov φύσιν δηλοῦσιν, ὕδατος πυρὸς γῆς" ἐπ᾽ αὐτῶν γὰρ καὶ 

5 μόνων ὃ ϑάνατος τὴν ἐνέργειαν ἔχει. ὅϑεν καὶ τρικάρηνον ὃ μῦϑος 
δίδωσι τῷ Πλούτωνι κύνα, ἀντὶ τοῦ τρίστοιχον" ὃ γὰρ ἀὴρ ζωο- 
ποιός ἐστι. διὰ τῶν ὀβελῶν οὖν δηλοῦται ὡς πρὸς τιμὴν τῶν 
ὑπὲρ πατρίδος ἀποϑνησκόντων τὴν ἀγωνίαν ἐπετέλουν. 

26. [ὅτε οἱ μὲν ῥούσιοι Most ἀνέκειντο, oi δὲ λευχοὶ Zfi, 

10 οἱ δὲ πράσινοι Δ φροδίτῃ, οἱ δὲ βένετοε Κρόνῳ ἢ Ποσειδῶνι. βένε- 
τοι δὲ ἐκλήθησαν ἀπὸ τῶν περὶ τὸν Lddolavy “Ἑνετῶν τοιαύταις 
ἐσθῆσι χρωμένων" βένετον δὲ οἱ “Ῥωμαῖοι τὸ παρ᾽ ἡμῖν καλλάϊνον 
zona προσαγορεύουσιν. ἢ καὶ κατὰ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα " ῥού- 
σιοι μὲν ἀνέκειντυ πυρὶ διὰ τὸ χρῶμα, ὁμοίως πράσινοι γῇ διὰ τὰ 

156 ἄνϑη, βένετοι Ἥρᾳ, λευκοὶ δὲ ὕδατι. οἱ δέ φασι πράσινον μὲν τὸ 
ἔαρ, ῥούσιον δὲ τὸ ϑέρος, βένετον δὲ τὸ φϑινόπωρον, λευκὸν δὲ 
τὸν χειμῶνα. κακοδαιμονίαν οὖν οἷωνίζοντο τὴν χείρονα ψῆφον 
τὸν ἀνθηρὸν ἀπενέγκασθαι, ὡς αὐτῆς “Ρώμης ἡττηϑείσης" τοῦ 
γὰρ δυτικοῦ κέντρου εἷς τὸ τῆς γῆς στοιχεῖον ἀναφερυμένου, εἰκὸς 

907» αὐτοῖς μέλειν αὐτῆς. ὅϑεν καὶ “Ἑστίαν πρὸ πάντων qaívovica 
τιμήσαντες Ρωμαῖοι, ὥσπερ τὸν πετρογενῆ Πίϑραν οἱ Πέρσαι, 
διὰ τὸ τοῦ πυρὸς κέντρον, καὶ τὴν ὑγρὰν οὐσίαν οἱ ὑπὸ τὴν ἄρκτον 


ἀνϑηροὶ 
10 πράσινοι V. 11 τὴν vulgo. 13 τὰ add Hasius. 


25. Agon et agonia locus appellatur propter formam rotundam, quo- 
niam non habet γωνίαν (ie. angulum), ad cuius speciem etiam coronae. 
rotundae victoribus imponebantur. tres autem obelisci naturam tribus 
constantem elementis, aqua igni terra, significant: ad ea enim sola mors 
vim habet. quare etiam tricipitem fabula attribuit Plutoni canem , pro 
constantem ribus elementis: aér enim vitam excitandi vim habet. per 
obeliscos igitur significatur, in honorem eorum qui pro patria moriuntur, 
certamen ab iis institutum fuisse. 

26. Russati Marti consecrati erant, albati Iovi, prasinati Veneri, 
veneti Saturno vel Neptuno. veneti autem dicti sunt a Venetis circa 
Adriam inhabitantibus, qui eiusmodi vestibus utuntur: venetum autem 
Romani eum colorem dicunt quem nos xaAldiyo» vocamus. sive etiam 
secundum quattuor elementa: russati consecrati erant igni propter colo- 
rem; similiter prasimati terrae propter flores; veneti Iunoni, albati au- 
tem aquae. alii autem prasino colore ver significari dicunt, russo aesta- 
tem, veneto auctumnum, albo hiemem.  infelicitatem igitur augurabantur, 
cum deteriorem sortem floridus abstulerat, quasi ipsa Roma devicta esset. 
cum enim occidentale centrum ad terrae elementum referatur, merito iis 
illa curae erat. unde etiam Vestam prae omnibus, ut apparet, venera- 
bantur Romani, ut Mithram ex rupe natum Persae, propter ignis cer 


p. 47 


44 IOANNIS LYDI : 


διὰ τὸ κέντρον τοῦ ὕδατος, καὶ Ἶσιν «Αἰγύπτιοι ἀντὶ τοῦ τὴν σελή-- 
γῆν; τὴν τοῦ παντὸς ἀέρος ἔφορον.) 

27. [ὅτι τὰ τῶν νεκρῶν σώματα ἔχαιον οἱ παλαιοί, συνεξ-- 
αἰϑεροῦντες αὐτὰ τῇ ψυχῇ.) 

Q8. [ὅτι οὐχ εἰσὶν ἀστέρες κακοποιοί, ἀλλὰ πάντες ἀγαθοί. & 
ἀλλ᾽ ἐπεὶ xaJ' ἁρμονίαν τὸ πᾶν συνίσταται, οὗ μὲν αὐτῶν εἰσὶ 
ξηροί, οἱ δὲ ὑγραίνουσιν, οἱ δὲ ἄλλο τινἔχουσι" πρὸς τὰς χράσεις 
αὐτῶν τοίνυν δοχοῦσι βλάπτειν κατὰ τὴν ἐνέργειαν, οὐ κατὰ τὴν 
πρόϑεσιν » καὶ ὅτι τὰς ἀκράτους αὐτῶν ἐνίοτε δυνάμεις οὐχ ὕπο-- 
μένοντα τὰ ἐν τῇ γῇ βλάπτονται » ὡς καὶ ὀφϑαλμοὶ ὑπὸ αφοδρό-- 10 
τητος φωτός. 

p. 48 29. [ὅτι ἐν εἰδοῖς ἸΠαρτίαις πομπῆς γινομένης ἤγετο καὶ 
ἄνϑρωπος περιβεβλημένος δοραῖς, καὶ τοῦτον Énutov ῥάβδοις λεπ- 
ταῖς ἐπιμήκεσι, ἸΪαμούριον αὐτὸν καλοῦντες. οὗτος δὲ τεχνίτης 
ἐν ὁπλοποιίᾳ γενόμενος, » διὰ τὸ μὴ τὰ διοπετῆ ἀγκῇια συνεχῶς 16 
κινούμενα φϑείρεσθαι, ὃ ὅμοια ἐκείγων κατεσχεύασε τῶν ἀρχετύπων. 
ὅϑεν παροιμιάζοντες οἱ πολλοὶ ἐπὶ τοῖς τυπτομένοις διαγελῶντές 
φασιν ὡς τὸν ωαμούριον αὐτῷ παίζοιεν oi τύπτοντες" λόγος ydg 
καὶ αὐτὸν Ἰαμούριον, δυσχερῶν τινῶν προσπεσόντων ἐπὶ τῇ τῶν 
ἀρχετύπων ἀγκιλέων ἀποσχέσει τοῖς Ῥωμαίοις, παιόμενον ῥάβδοις 90 
ἐχβληϑῆναι τῆς πόλεως. 

30. [ὅτε ἡ 4ϑηνᾶ eg ψυχὴν ἀλληγορουμένη καὶ γλαυχῶ- 
zig λέγεται διὰ τὸ πυρῶδες. καὶ γλαῦκα αὐτῇ ἀνατιϑέασιν, ὅτι 


et humidam substantiam gentes boreales propter centrum aquae, et Isin 
Aegypti (pro lunam), universi aéris praesidem. 

Mortuorum corpora veteres comburebant, in aetherem ea con- 
vertentes una cum anima. 

28. Stellae non sunt noxiae, sed omnes bonae, sed cum univer» 
sum ad harmoniam constet, aliae earum sunt aridae, aliae madefaciunt, 
aliae aliud quippiam habent ad temperantiam earum ; itaque nocere viden- 
tur effectu, non proposito, et intemperatas earum vires cum interdum 
non ferant res terrestres, damno afficiuntur, ut oculi quoque vehementia 


uminis 

99, Idibus Martiis, quo die pompa ducebatur, etiam homo ooriis 
involutus agebatur, atque hunc verberabant virgis longis, Mamurium eum 
vocantes, autem oum armorum faber esset, ne ancilia, quae caeli- 
tus deciderant, semper movendo conficereatur, similia illorum fecit exem- 
Bieic M. unde multütudo eos qui verberantar deridens, proverbii loco 

it Mamurium ea re ludi ab iis qui plagas illis infligunt. fertur enim 
et ipse Mamurius, cum molestiae quaedam accidissent Romanis propterea 
quod primigenüs illis ancilibus abstinuissent, baculis percussus urbe eie- 
ctus esse. 

30. Minerva, quae per ambages in animum accipitur, etiam oculos 
7a68105 habere dicitur propter naturam igneam; et noctua ei consecratur, 


DE MENSIBUS 1Π. 45 


περ ἐγρήγορε διὰ πάσης νυχτὸς οἱονεὶ ἀεικένητος " τὸ γὰρ παῦλαν 
ἔχον κινήσεως παῦλαν ἔχει ζωῆς, κατὰ Πλάτωνα. 
31. [ὅτε καὶ ἐν Ρώμ τὰς τῶν πολιτῶν ἁμαρτάδας ἐπὶ 
ἁμαξῶν διέπαιζον καὶ λανϑανούσας ἐξῆγον, κατὰ τὴν χ41ϑηναίων 
5 συνήϑειαν, of τοῖς ἁμαρτάνουσιν ἠπείλουν λέγειν τὰ ἐξ ἁμάξης. 
32. [ὅτι τὴν ἐν “υδίᾳ Φιλαδέλφειαν «Αϊγύπτιοι ἐπόλισαν.] p. 49 
83. [ὅτε ψαλίς ἐστιν οἰκοδομῆς εἶδος ἡμικύλινδρον τὸ 
σχῆμα ἐχούσης] 
34. [ὅτι ἢ Δημήτηρ πόλεώς ἔστι χαταρκτική, οἱονεὶ ἡ Γῆ" 
10 ὅϑεν xal πυργοφόρον αὐτὴν γράφουσι. λέγεται δὲ καὶ Κυβέλη ἀπὸ 
τοῦ κυβικοῦ σχήματος κατὰ γεωμετρίαν 3 Γῆ, διὰ τὸ βάσιμόν τε 
καὶ στάσιμον, & xol σφαιρικὴν οἱ Στωϊκοὶ ταύτην ὁρίζονται. 
35. [ὅτι στάρτην τὴν Συρίαν ϑεὸν τὴν “ φροδίτην φασί. 
36. [ὅτε ““ριστοτέλης τὸν Καλλισϑένην ἀπέσκωψε τὸν μὲν 
15 περιττὸν νοῦν ἔχειν, τὸν δὲ ἀνθρώπινον ἀποβεβληκέναι.) 
37. [ὅτε Νουμήνιος ὃ Ρωμαῖός φησιν ὡς οὐ πρότερον 
βρέφος φϑέγξαιτο, πρὶν ἂν τῆς γῆς ἐφάψηται.) 
38. [ὅτι τὰ πέρατα Πλάτων φησὶ κατὰ πρόσϑεσιν ἢ ἀφαί- 
ρεσιν ἢ μετάϑεσιν ἢ πνευμάτωσιν συμβαίνειν. 
90 39. [ὅτε Αὔγουστος τὸν τοῦ Σοφοχλέους Μἴαντα εἷς τὴν p. 50 
πάτριον φωνὴν μετήνεγκεν" εἶτα ἀκμαζούσης αὐτῷ μετὰ τὴν πρακτι- 
κὴν καὶ τῆς ἐκ λόγων ἀρετῆς, ὡς ἀναξίαν ἐκ παραβολῆς πρὸς 


1 εἰ εικίνητος Plato Phaedr. p. 245: ἀκένητος V. 16 Novpiviog 
Ὁ 


quandoquidem Per totam noctem vigilat, id est semper movetur: quod: 
enim terminum habet motus, id terminum habet etiam vitae, ut Plato docet. 

31. Romae quoque civium vitia in plaustris eludebant et delites- 
centia proferebant, ex Átheniensium consuetudine, qui peccantibus mina- 
bantur dicturos se quae de plaustro dici solerent. 

32. Philadelphiam Lydiam Aegyptii condiderunt. 

93. Ψψαλίς aedificii species est hemicylindri formam habentis. 

94. Ceres urbis principio praeest, tanquam terra; unde etam tur- 
rigeram eam pingunt. dicitur autem etiam Cybele ἃ cubica figura secun- 
dum geometriam terra, propter naturam solidam ac stabilem, etsi rotun- 
dam hanc Stoici definiunt. . 

85. Astarten (Syriacam deam) Venerem dicunt. 

96. Aristoteles Callistheni illusit, dicens eum imparem quidem ratio- 
nem habere, humanam autem perdidisse. 

37. Nuüminius Romanus non prius infantem vocem edere ait quam 
terram attigerit. 

38. Fines Plato dicit vel accessione vel demptione vel translatione 
vel inflatione existere. 

39, Augustus Sophoclis Aiacem in patrium sermonem transtulit. 
deinde cum floreret ipsi post praestantiam agendo comparatam ea 


46 . IOANNIS LYDI 


Σοφοκλέα τὴν ἑαυτοῦ διεγίνωσκε τραγῳδίαν, ταύτην ξξήλειψεν. 
εἶτα ἐρωτηϑεὶς πρὸς τοῦ Κικέρωνος, nag ᾧ μετὰ σπουδῆς ἐπαι-- 
δεύετο, ποῦ τυγχάνοι ὃ γραφόμενος iac, αὐτὸν ἀστείως ἅμα καὶ 
νουνεχῶς ἀποχρίνασϑαι σπόγγῳ τὸν αὑτοῦ Αἴαντα, χαϑάπερ 
σιδήρῳ τὸν τοῦ Σοφοκλέους, περιπεσεῖν. καὶ τοσαύτη τις αὐτῷ 5 
φροντὶς οὖσα περὶ λόγους ἐτύγχανεν, ὡς ἄρχοντος ἀπαιδεύτου 
γράψαι πρὸς αὐτὸν δημοσίαν τολμήσαντος ἐπιστολὴν οὕτως ἀγα-- 
γαχτῆσαι, ὡς παραλῦσαι τῆς ἀρχῆς τὸν ἀπαίδευτον. xoi μέτρον 
δὲ xal ὅρον ταῖς τε εὐωχίαις καὶ ταῖς προιξὶν ἔϑηχε, πρῶτος ἐπὶ 
τῇ ἑαυτοῦ ϑυγατρὶ τοῦτο ποιήσας. τῆς δὲ τῶν ὑπηκόων ἐλευθερίας 10 
τοσοῦτον ἐφρόντιζεν ὥστε τινὸς τῶν κολάχων ἐπὶ τῆς βυυλῆς δεσπό--: 
τὴν αὐτὸν ὥσπερ ἐν ὑπεροχῆς τρόπῳ καλέσαντος, αὐτὸς ἔξα-- 
ναστὰς “ἐγὼ δέ" ἔφη “ἐλευϑέροις ἀλλ᾽ οὐ δούλοις, ἔμαϑον διαλέ-- 
γεσϑαι.} 
40. [ὅτι τῇ πρὸ τριῶν νωνῶν “ὐγούστων ἀνήρουν ἀκωλύ-- 15 
τως ἐν Ῥώμῃ τοὺς κύνας εἷς τιμὴν τῶν χηνῶν, ὅτι τὸ Καπετώλιον 
oí μὲν κύνες προέδωκαν ὑπνώσαντες, οἱ δὲ χῆνες ἐγρηγορότες διέ- 
σωσαν. οἱ δέ φασιν ὅτι τοῦτο ἐποίουν, ἵνα μὴ ὀχληροὶ τοῖς νοσοῦσε 
νυχτὸς γίνωνται. οἱ δέ, ἵνα μὴ λυττῶντες τοὺς ἀνθρώπους βλάπ-- 
τωσι" τηνικαῦτα γὰρ ὃ Σείριος ἀνατέλλει, ὃς καὶ δοκεῖ τῆς λύττης 20 
τς αὐτοῖς αἴτιος εἰναι.) 
p. 51 41. [ὅτε οἱ Κομῆται ἐν τοῖς ὑπὸ σελήνην κόλποις συνί- 


5 ἐπιπεσεῖν vulgo 15 τῇ add Hasius 


que quam ex literis perceperat, atque ipse ex comparatione cum Sophocle 
indignam iudicasset suam tragoediam, hanc delevit. post interrogatus a 
Cicerone, apud quem cum diligentia erudiebatur, ubinam esset qui ab 
ipso scriberetur Àiax, ille urbane simul ac considerate respondisse fer- 
tur in spongiam suum Áiacem, quemadmodum in ferrum Sophocleum, 
incidisse. ac tantae ei curae literae erant ut, cum magistratus quidam 
imperitus ad eum publicas scribere literas ausus esset, adeo indignatus 
sit ut munere moveret imperitum. et vero modum et finem epulis ac 
donis constituit, postquam primus in sua ipsius filia hoc fecit. eorum 
autem qui ipsi subiecti erant libertatem tantopere curabat, ut cum adu- 
latorum quidam in senatu dominum ipsum, tanquam excellentiae modo, 
vocasset, ipse exsurgeret et "ego vero" diceret "cum liberis, neque vero 
cum servis colloqui didici." | 

40. A. d. 3 Nonas Augustas libere Romae interficiebant canes, in 
honorem enserum, quod Capitolium canes prodiderant dormiendo, anse- 
res vigilando servaverant. alii autem hoc eos facere solitos dicunt, ut 
ne molesti aegrotantibus noctu fierent; alii, ne in rabiem acti laederent 
homines: tunc enim Canicula exoritur, quae etiam rabiei illis causa esse 
videtur. 

41. Cometae in sinubus sub luna existunt, stellarem aliquam natu- 


DE MENSIBUS IIT. 47 


στανται, ἀστρώδη τινὰ φύσιν ἐπιδεικνύμενοι" ob γάρ εἶσιν ἀστέ- 
ρὲς, ἀλλὰ ϑρομβώσεις τινὲς ἐξ ἀναϑυμιάσεως τῆς γῆς ἀποτελού- 
βεναι, ὧν ἥ γένεσις μὲν ἐξ ἀέρος τοῦ κατὰ συναφὴν éyxaraeu- 
βανομένου τῷ αἰϑέρε" ὅϑεν καὶ ἰσοταχεῖς αὐτῷ μέχρι διαπτώσεως 

5 συμπεριφέρονται. καὶ ἡνίκα μὲν τὴν ῥύσιν ἐπὶ τὸ κάτω φερομένην 
ἔχων ὃ αἰϑὴρ περιληφϑείη, πωγωνίαι τε καὶ πίϑοι ἀποτελοῦνται, 
ἡνίκα δὲ πλαγίως, κομῆται. τάχιον δὲ οἱ πωγωνίαι, πολὺ δὲ x«l 
τούτων τάχιον πίϑοι τε καὶ δοκίδες ἐκπίπτουσιν. 

42. [ὅτι χυμῶν διαφοραὶ πλείους μέν, γενικαὶ δὲ ἐννέω, 

10 γλυχεῖα, πικρά, ὀξεῖα, δριμεῖα, βριγχή, στρυφνή, βλεννώδης, 
αὐστηρά, ἁλμυρά.) — 

43. [ὅτι πλεονάσαντος μὲν πυρὸς πυρετὸς γίνεται, ἀμφη- 
μερινὸς δὲ ἀέρος, τριταῖος δὲ ὕδατος, τεταρταῖος δὲ γῆς. φιλεῖ δὲ 
τούτων προχατάρχειν τὸ ῥῖγος. ὁπόταν γὰρ ὑπὸ τοῦ ψυχροῦ, 

15 ἐπειδὴ τοῦτο ἴδιον ὕδατός τε καὶ γῆς, τὰ εἰρημένα ὑγρὰ παχυνϑῇ, 
τηνικαῦτα φερόμενα διὰ τῶν ἀραιωμάτων ἐξωϑ εἶν μὲν οὐ δόναται 
τὰ πυχνότερα, ἐμπεσόντα δὲ ταῖς τούτων ἕδραις σύνωσιν καὶ ϑ}λῖ- 
ψιν ἐργάζεται, μέχρις ἂν ὑπὸ τοῦ πυρὸς ἐπειγόμενα τμηϑέντα 
διαχυϑῇ, ὅπερ ἀναγκαίως κλόνον τινὰ καὶ σεισμὸν ἐμποιεῖ, ὃ δὴ 

20 πάϑος τρόμος καὶ ψῦχος ὀνομάζεται. | 

44. [ὅτι τὸν Φεβρουάριον ἐπίτηδές φασι τοὺς Θούσχοις p. 52 
ἐλαττῶσαι, ἐπειδὴ ταῖς τῶν καταχϑονίων ἑορταῖς φαίνεται πρὸς 


10 βριγχή Roetherus coll. 4 81 et auctore Xantho quodam Siphnio: 
libri βικχή. 12 ἀφημερινὸς vulgo. 17 ἐκπεσόντα apud 8. 


ram ostendentes. non enim sunt stellae, sed concretiones, quae ex ter- 
rae exhalatione efficiuntur, orientes ex eo aére qui contagione excipitur 
in aetherem ; unde etiam pari atque ille celeritate una circumferuntur, 
dum dilabuntur. et quando fluxum ad s inferiores delabentem ha- 
bens aether corripitur, pogoniae et pithi efficiuntur, quando autem obli- 
que, cometae. atque celerius pogoniae, multo autem his celerius pithi 
ac docides excidunt. 

42. Saporum varietates plures quidem sunt, generales antem novem, 
dulcis, amarus, acidus, acer, subdulcis, acerbus, mucosus, austerus, salsus. 

43. Si increbuit ignis, febris existit; quotidiana autem, si aér, ter- 
fana, si aqua, quartana, si terra. solet autem iis antecedere frigus. cum 
enim a frigore (quando hoc proprium est et aquae et terrae) ii qui dicti 
sunt humores crassi redditi sunt, tum intrantes per intervalla partes den- 
siores extrudere nequeunt; in quarum sedes ubi inciderunt, coarta:io- 
nem et compressionem efficiunt, cum ab igne compellantur et dissolutae 
diffündantur, quo necessario perturbatio aliqua et motus efficitur, qui 
quidem affectus tremor et frigus appellatur. 

«44. Februarium consulto dicunt a 'T'uscis breviorem redditum fuir 





48 IOANNIS LYDI 


τοὔνομα χωρηϑ εἰς , καὶ οὗ ϑεμιτὸν ἦν ἴσα τοῖς οὐρανίοις αὐτοὺς 
τιμᾶσθαι.) 

45. [ὅτι παρ᾽ Ἰταλοῖς ὃ δυϊκὸς ἀριϑμὸς ἀποφράζεται, 
σεκοῦνδον δὲ αὐτόν, οἷονεὶ εὐτυχῆ, πατρίως καλοῦσι κατὰ τὸν 
εὐφημισμόν, ὡς Εὐμενίδας καὶ ᾿Ἡδράστειαν καὶ Πάρχας xaT 5 
αὐτοὺς τὰς μηδενὸς φειδομένας Mofogac.) 

46. [ὅτι Ρωμαῖοι μετὰ τὸ νικῆσαι τοὺς “φρους καὶ τὰ 
ἐκεῖθεν ϑηρία ἐπὶ τῆς Ῥιόμης ἐκόμιζον καὶ ἐπὶ τῆς ἄμμου ἐφόνευον, 
ὡς μηδὲ τὰ ἐκ τῆς χώρας ἐχείνης ϑηρία ἀδούλωτα μείνῃ.} 

47. [ὅτι τὴν ἱσταμένην ἐν τῷ Βυζαντίῳ στήλην τῆς Τύχης 10 
Πομπήϊος ὃ μέγας ἔστησεν, ἐνταῦϑα τὸν Mi9gióárgv συγκλείσας 
μετὰ τῶν Γότϑων, καὶ τούτους διασχεδάσας τὸ Βυζάντιον εἶλε. 
καὶ μαρτυρεῖ τὸ ἐπὶ τῆς σπείρας τοῦ κίονος ἐπίγραμμα zfarívoic 
γράμμασιν, ὃ δηλοῖ τάδε" “τῇ Τύχῃ τῇ ἐπανασωστικῇ διὰ τοὺς 
γικηϑέντας Γότϑους." ὃ δὲ τόπος ὕστερον καπηλεῖον ἐγένετο) 15 

p. 53 48. [ὅτε Πορφύριός φησι “τοὺς φαινομένους οὐρανίους 
ϑεοὺς τῇ ϑυσίᾳ δεξιούμενοι, καὶ διὰ τοῦ πυρὸς αὐτοῖς ἀπαϑανα- 
τίζοντες τὰς τιμάς, καὶ πῦρ ἐν τοῖς ἱεροῖς ἐφύλαττον αὐτοὶς ἀϑά- 
varov ὡς ὃν μάλιστα αὐτοῖς ὁμοιότατον. 

49. [ὅτι Πλάτων φησὶ τοῖς τῆς ““φροδίτης γενεθλίοις τὴν 90 
Tevlov προσαιτοῦσαν ἐλϑεῖν, xai λάϑρᾳ τῷ Πόρῳ μεϑυσϑέντι 
«οῦ νέχταρος ἐπιβουλεῦσαι, καὶ οὕτω χκυηϑῆναι τὸν Ἔρωτα.) ' 

1 καραχωρηϑεὶς Hasius αὐτοὺς Roetherus: vulgo αὐτὸν 


20 Plato Conviv. p. 203. 21 ἐλθεῖν Roetherus pro eo quod 
erat ἀνελθεὶν. 


quandoquidem, ut ex nomine apparet, deorum inferorum feriis erat con- 
cessus, neque fas erat parem iis ac caelestibus honorem tribui. 

45. Ápud Italos dualis numerus nefastus habetur; secundum autem 
eum, tanquam faustum, patrio sermone dicunt ex euphemismo ut Eume- 
nides et Ádrasteam, et Parcas ipsorum lingua nemini parcentes Moeras. 

46. Romani devictis Afris bestias quoque illinc Romam transpor- 
tabant atque in arena interficiebant, ut ne bestiae quidem; quae ex illa 
regione venissent, liberae manserint. 

47. Columnam Fortunae Byzantii stantem Pompeius Magnus posuit, 
postquam ibi Mithridatem circumvenit cum Gothis, quibus dissipatis By- 
zantium cepit. et testatur hoc inscriptio in basi columnae Latinis literis 
insculpta, qua significantur haec "Fortunae salvatrici ob devictos Go- 
thos." caupona autem locus postea evasit. 

48. Porphyrius ait "praesentes deos caelestes hoc sacrificio colen- 
tes, et per ignem iis immortales reddentes honores, etiam in templis iis 
ignem servabant aeternum, utpote qui iis est longe simillimus." 

49. Plato refert Veneris nataliciis Inopiam mendicantem ascendisse 
et Poro (i. e. afduentiae deo) nectare ebrio clam insidiatam ita conce- 
isse Amorem. - 


DE MENSIBUS ΠῚ. 49 


90. [ὅτι σχημάτων ὃ κύκλος τελειότατον. ὅϑεν Miysrerio: 
τὸν χόσμον γράφοντες περιφερῆ κύκλον ἀεροειδῇ καὶ πυρωπὸν 
χαράττουσι, καὶ μέσον τεταμένον ὄφιν ἱερακόμορφον, οἷονεὶ συν- 
ἐκτικὸν ἀγαθὸν δαίμονα, καὶ ἔστε τὸ πᾶν σχῆμα ὡς τὸ παρ᾽ 

5 ἡμῖν O.] | 

51. [ὅτι ὁ τῆς ὀγδοάδος ἀριϑμὸς ϑῆλυς καὶ ἄπειρος καὶ 
ἀτελής. ὅϑεν καὶ παρὰ τῷ Νικομάχῳ ἠλιτόμηνος κἀλεῖται" ὃ γὰρ 
ὀκεάμηνος χρόνος πρὸς οὐδένα τῶν ἁρμονικῶν ἔχων φαίνεται λόγον. 
ὅϑεν οὗ τελεσφορεῖται τὰ ὀχταμηνιαῖα." μέσος γὰρ ὧν τῶν τελεσ- 

το φόρων ἀριϑμῶν αὐτὸς ἀτελὴς εὑρίσχεται. πάσης γὰρ ὑλικῆς δυ- 
νάμεως μετέχων τὰς περὶ τὴν ὕλην εἴληχε δυνάμεις. 

92. [ὅτε τοὺς κεραυνούς φασι γίγνεσϑαι, ὅταν ῥῆξις νεφῶν 
γένηται. τῆς γὰρ πὰρακειμένης αὐτοῖς γεώδους οὐσίας ἐξαφϑ εἰσης, 
τὸ ἐξαφϑὲν ὑπὸ τῆς ῥιπῆς ἐπὶ τὴν γῆν μετὰ ῥοίζου φέρεται. καὶ 

16 ἐὰν μὲν ὑγρότερα τυγχάνῃ τὰ νέφη, ἅμα τῇ καταφορᾷ σβέννυται, 
εἰ δὲ γεωδέστερα, πυρώδεις ἐκϑλίβονται. δύο δὲ εἴδη κεραυνῶν 
εἶναί φασιν, ὧν ὃ μὲν ἠξὸς καὶ μανὸς καὶ διάπυρος ἀργὴς ὀνομά- 


ζεται, ὃ δὲ βραδὺς καὶ καπνώδης ψολόεις" καὶ ὃ μὲν διὰ τὴν. 


λεπτότητα xal πρὶν ἐχπυρῶσαι φερόμενος οἴχεται διὰ τάχους, ὡς 
20 μηδὲ ἐπιφλέξαι τι τῶν ἀραιοτέρων, ὃ δὲ βραδύτερος ἱκανὸς μὲν 
ἐπιχρῶσαι ὡς ἀπ᾽ αἰϑάλου, καὶ καῦσαι δέ τινα τῶν ὑποπεσόντων, 


βολβῶν καὶ συκῆς καὶ φώχης καὶ ὑαίνης μενόντων ἀβλαβῶν, ὧν 


7 Nicomach. 'T'heologum. arithm. 8 p. 55 Ast. 


50. Wigurarum perfectissima orbis est; tihde Aegyptii mundum pin- 
gentes orbem aérium et rutilum insculpunt mediumque extensum serpen- 
tem accipitris formam repraesentantem, tanquam botium daemonem (s.deum) 
continentem; et est universa figura similis nostro (i. e. Graeco) 6. 

51. Octonarius numerus femineus et infinitus atque imperfectus est; 
unde etiam apud Nicomachum ante iustos menses natus vocatur. octo 
enim mensium tempus ad nullum harmonicorum (s. consentientium) nu- 
merorum habere aliquam videtur rationem. unde non ad maturitatem per- 
ducuntur octo mensium partus: medius enim cum sit eorum numerorum 
qui finem afferendi vim habent, ipse imperfectus reperitur. omnis enim 
materialis potestatis cum particeps sit, materiales sortitus est vires. 

52. Fulmina existere dicunt, cum disrumpuntur nubes: substantia 
enim terrena, quae iis admixta est, ihcensa, ea pars quae accensa est 
impetu suo in terram ctm strepitu defertur. atque si humidiores nubes 
sunt, in ipso casu exstingüuntüt, sin vero magis terrenae, igneae elidun- 
tur. duo autem fulminum genera eese dicunt, quorum alterum, acre et 
rarum igneumque, candidum vocatur, alterum, lentum et fumosum, flam- 
meum ; et alterum propter raritatem lam priusquam incendatur cum cele- 
ritate defertur, ut nihil eorum 4086 rariora sunt adurat; lentius autem 
ita comparatum est ut contaminare possit, ut fit a fulligine, et incendere 
quaedam eorum quae ipsi subiecta sunt, bulbis et fico et. vitulo marin- 

loannes Lydus. 


p. 54 


60 IOANNIS LYDI 


xal ταῖς δοραῖς περιδιφϑεροῦσϑαι τὰ ἱστία τῶν νηῶν διὰ τοὺς 
κεραυνούς. τῶν μέντοι κεραυνοβλήτων τὰ σώματα ἄταφα κατε-- 
λέμπανον οἱ πάλαι, ἀδιάφϑορα μένοντα" τῆς γὰρ ἐν αὐτοῖς vyoo- 
τητὸς ἀναρπαζομένης ὑπὸ τοῦ πυρός, ὥσπερ ἀποπτηϑέντα διαμέ- 
»ey πέφυκε. 

$3. βροντὴ γίνεται εἴληθϑέντος πνεύματος ἐν γέφει παχεῖ 
τε καὶ νοτιωτέρῳ καὶ ἔξωσϑέντος βιαίως δι᾽ αὐτοῦ, ὅϑεν ῥήγνυται 
tà συνεχῆ πιλήματα τοῦ νέφους, καὶ βρόμον ἤγουν ἦχον καὶ ná- 
ταγον μέγαν ἀπεργάζονται, ὅπερ βροντὴ λέγεται, ὥσπερ ἐν ὕδατε 
πνεῦμα σφοδρῶς ἐλαυνόμενον. κατὰ δὲ τὴν toU νέφους ἔχρηξιν 10 
πυρωϑὲν τὸ πνεῦμα λάμψαν ἀστραπὴ λέγεται. 


5 





Δ. 
TANOTAPIO Z2 


p. 55 1. ᾿ἠποχρώντως ἡμῖν εἴρηται ἀρχὴν ἱερατικοῦ ἐνιαυτοῦ τὸν 
Ἰανουάριον μῆνα τοῖς Ῥωμαίοις παρὰ τοῦ βασιλέως Νουμᾶ δρι- 
σϑῆναι. ῥητέον τοίνυν περὶ Ἰανοῦ, τίς τε ἄρα ἐστὶ καὶ τίς 7) negl 
αὐτοῦ δόξα γέγονε τοῖς ἀρχαίοις. ὃ “αβεὼν οὖν φησὶν αὐτὸν κα-- 15 
λεῖσϑαι Ἰανὸν χοσίβιον, τουτέστι βουλαῖον, Ἰανὸν κήνουλον οἷον 


atque hy&ena manentibus illaesis, quorum etiam pellibus induci vela na- 
vium propter fulmina. ideeque fulmine ictorum corpora insepuita relin- 
quebantur a veteribus, utpote quae manerent incorrupta : cum enin humor 
qui in iis est ab igne abripiatur, velut extosta permanere solent. 

53. "Tonitru fit, cum spiritus in nube densa atque humidiore volu- 
tatus et vehementer per ean explosus est, quo disrumpuntur cohaerentes 
inter se nubis partes comstipatae , et fremitum sive sonitum magn ue 
strepitum edunt, quod tonitru dicitur, tanquam spiritus, qui in aqua v 
menter agitatur. in eruptione autem nubis incensus spiritus si fulsit, 
fulgur nuncupatur. 


IV. 


DE MENSIBUS SPECIATIM. 


IANUARIUS. 


1. Betis ἃ nobis dictum est initium anni sacerdotalis Iannarium 
mensem Romanis a Numa rege constitutum esse: dicendum igitur de Iano, 
nempe et quis sit et quae de eo fuerit veteribus opinio. Labeo igitur 
eum ait vocari lanum consivium, id est consiliarium; Ianum cenulum, 


DE MENSIBUS IV. 51 


εἐξωχιαστικόν, πατρίχιον ὡσεὶ αὐτόχϑονα, xAovolfioy ἀντὶ τοῦ. 
ὁδιαῖον, Ἰουνώνιον, τουτέστιν ἀέριον, κυρῖνον ὡσανεὶ πρόμαχον, 
πατούλκιον καὶ κλούσιον οἱονεὶ ϑυρεόν, κουριάτιον οἱονεὶ ἔφορον 
εὐγενῶν" ΧΚουριάτιοι γὰρ καὶ ὋὉράτιοι ὀνόματα εὐπατριδῶν εἰσί. 
5xal οἱ μὲν δίμορφον αὐτὸν μυϑολογοῦσι, νῦν μὲν κλεῖς τῇ δεξιᾷ 
φέροντα ὡσανεὶ ϑυρεόν, νῦν δὲ τῇ μὲν δεξιᾷ τριακοσίας τῇ δὲ 
ἑτέρᾳ ἑξήκοντα πέντε ψήφους ἀριϑμοῦντα, ὥσπερ τὸν ἐνιαυτόν" 
ἔνϑεν καὶ τετράμορφον, ἀπὸ τῶν τεσσάρων τροπῶν. καὶ τοιοῦτον p. 56 
αὐτοῦ ἄγαλμα ἐν τῷ φόρῳ τοῦ Νερβᾶ ἔτι καὶ νῦν λέγεται σε- 

1) σωσμένον. ἄλλος δὲ «4]ωνιάριον αὐτὸν ἑρμηνεῦσαι βιάζεται, ὡσεὶ 
τοῦ αἰῶνος πατέρα, 7 ὅτι ἔννον τὸν ἐνιαυτὸν Ἕλληνες εἶπον, ὡς 
Καλλίμαχος ἐν πρώτῳ itv ' 

“τετράενον Φαμάσου παῖδα Τελεστορίδην;" 
ἢ ἀπὸ τῆς lüc, ἀντὶ τοῦ τῆς μιᾶς, κατὰ τοὺς Πυϑαγορείους. ὅϑεν 

150 ἸἤΠεσσαλᾶς τοῦτον εἶναι τὸν αἰῶνα νομίζει" καὶ γὰρ ἐπὶ τῆς 
πέμπτης τοῦ μηνὸς τούτου ἑορτὴν αἰῶνος ἐπετέλουν οἱ πάλαι. 

2. δυοκαίδεκα πρυτάνεις πρὸς τοῦ Νουμᾶ τοὺς καλουμέ- 
γους Σαλίους δρισϑῆναί φασιν, ὈὉμνοῦντας τὸν Ἰανὸν κατὰ τὸν 
τῶν Ἰταλιχῶν μηνῶν ἀριϑμόν. 6 δὲ Βάρρων ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδὲς 

90xáry τῶν ϑείων πραγμάτων φησὶν αὐτὸν παρὰ Θούσκοις οὐρανὸν p. 57 
λέγεσθαι καὶ ἔφορον πάσης πράξεως, καὶ Ποπάνωνα διὰ τὸ ἐν 
ταῖς καλάνδαις ἀναφέρεσϑαι πόπανα. (Φωντήϊος δὲ ἐν τῷ περὶ 


βιάξεται 
10 βούλεται V. 99 φροντήϊος libri. 


velnt epulgrem ; Patricium, tanquam indigenum ; Clasivium, pro víatorium; 
lunonium, id est aéreum ; Quirinum, velut propugnatorem ; Patulcium et 
Clusium, tanquam lanitorem ; Curiatium, tanquam praesidem nobilinm : 
Curiatii enim et Horatii nomina patriciorum sunt, et alii eum bifrontem 
ex fabula fingunt, modo claves dextra ferentem, tatiquam ianitorem, modo 
trecentos calculos dextra, altera autem sexaginta quinque dinumerantem, 
velut annum. iride etiam quadriformem (i. e. quattuor faciebus praedi 
tum) finzunt, a quattuor solis conversionibus; et eiusmodi eius signum in 
foro Nervae etiam nunc dicitur exstare. alius autem quidam Aeoniarium 
eum violenter interpretari conatmr, tanquam aeonis (l. e. aevi) patrem, 
vel quod ἔννον Graeci dicebant annum , ut Callimachus libro primo Cau 
sarum “τετράενον (i. e. quadrimum) Damasi filium ''elestoriden." vel ab 
ἕᾳ (pro, una, iuxta Pythagoreos) ; unde Messala eum esse aeonem (i. e. 
aevum) arbitratur: etenim quinto huius mensis die ferias Aeonis celebra- 
bant veteres. 

2. Duodecim prytanes (s. administratores), qui Salii vocabantur, 
a Numa constitutos dicunt, canentes Ianum secundum Italicorum mensium 
numerum. Varro autem quarto decimo Rerum divinarem eum apud 
'Tuscos caelum dici auctor est et praesidem omnis actionis, et Popanonem, 
quod Kalendis efferentur popasa. Fronteius autem in libro De signis 





32 IOANNIS LYDI 


ἀγαλμάτων ἔφορον αὐτὸν οἴεται τοῦ παντὸς χρόνου τυγχάνειν, καὶ 
ταύτῃ δωδεκάβωμον εἶναε τὸν αὐτοῦ ναὸν κατὰ τὸν τῶν μηνῶν 
ἀριϑμόν. ὃ δὲ Γάϊος Βάσσος ἐν τῷ περὶ ϑεῶν δαίμονα αὐτὸν εἶναε 
γομίζει τεταγμένον ἐπὶ τοῦ ἀέρος, καὶ δὲ αὐτοῦ τὰς τῶν ἀνθρώ- 
πων εὐχὰς ἀναφέρεσϑαι τοῖς κρείττοσι" ταύτῃ δίμορφος εἶναι ὅ 
λέγεται ἔκ τε τῆς πρὸς ἡμᾶς Ex τε τῆς πρὸς ϑεοὺς ὕψεως. ὃ γε 
μὴν “Πουτάτιος ἥλιον, παρὰ τὸ ἐφ᾽ ἑκατέρας πύλης ἄρχειν, ἀνα-- 
τολῆς ἴσως καὶ δύσεως. φασὶ δὲ τὸν αὐτὸν χαὶ ἔφορον τῶν ἐπὲ 
πόλεμον δρμώντων τυγχάνειν, καὶ διὰ μὲν τῆς μιᾶς ὕψεως ἀπο-- 
πέμπειν διὰ δὲ τῆς ἑτέρας ἀνακαλεῖσθαι τὸ στράτευμα. ὃ δὲ Πραε- 10 
τέξτατος ὃ ἱεροφάντης, 0 Σωπάτρῳ τε τῷ τελεστῇ καὶ Κωνσταν-- 
τίνῳ τῷ αὐτοκράτορι συλλαβὼν ἐπὶ τῷ πολισμῷ τῆς εὐδαίμονος 
ταύτης πόλεως, δύναμιν αὐτὸν εἶναί τινα βούλεται ἐφ᾽ ἑχατέρας 
&oxrou τεταγμένην, καὶ τὰς ϑειοτέρας ψυχὰς ἐπὶ τὸν σεληνιακὸν 
χορὸν ἀποπέμπειν. καὶ ταῦτα μὲν oí Ρωμαίων ἱεροφάνται, ἄλλος 15 
δέ φησι τὸν "Iayóv ἥρωα γενέσϑαι, καὶ πρῶτον κατασκευάσαε 
τεμένη καὶ τιμὰς τοῖς ϑεοῖς ἐπιτελέσαι, καὶ διὰ τοῦτο μνήμην 
αὐτοῦ ἐν τοῖς ἱεροῖς γενέσϑαι. ὃ ye μὴν 4ημόφιλος πρῶτον αὐτὸν 
βούλεται οἴκους καὶ πυλεῶνας χατασχευάσαι, καὶ ἀπὸ τῆς lavovag 
(ϑύρας) Ἰανουάριον ὀνομασθῆναι, ἔχειν δὲ αὐτὸν καὶ ἀδελφὴν 20 
τοὔνομα Καμασήνην. Ὀβίδιος ὃ Ῥωμαῖος Ἰανὸν ἀλληγορεῖ τὸ 
χάος εἶναι. 

p. 58 9. Ἢ δὲ πρώτη τῶν καλανδῶν ἑορτὴ Ῥωμαίοις σεβασμιω- 


4 αὐτοῦ P: apud S αὐτὸν 18 ἐφ᾽ οπι Ρ. 16 καὶ τὸν πρῶ- 
τὸν apud 8. 


praesidem eum universi temporis esse arbitratur, ideoque duodecim aras 
abere eius templum secundum mensium numerum. Gaius Bassus autem 
in libro De diis daemonem (s. deum) eum esse putat constitutum in aére, 
erque eum hominum preces .perferri ad superos; quocirca biformis esse 
icitur ἃ facie et ad nos et ad deos conversa. Lutatius vero solem, inde 
quod in utraque porta imperet, orientis pariter atque occidentis. dicunt 
autem eundem praesidem esse eorum qui in bellum proficiscuntur, et altera 
facie dimittere altera revocare exercitum. Praetextatus autem pontifex, 
qui cum Sopatro consecratore et Constantino imperatore particeps fuit 
condendae fortunatae huius urbis, potestatem quandam eum esse vult in 
utraque Ursa collocatam, et diviniores animos in coetum lunarem ducere. 
et haec quidem Romanorum pontifices. alius autem Ianum heroém fuisse. 
dicit, et primum confecisse lucos atque honores diis obtulisse, ob idque 
mentionem eius in sacris fieri solitam. Demopbilus vero primum eum vult 
domos ac vestibula confecisse et ἃ ianua appellatum Ianuarium esse, ba- 
bere autem etiam sororem, cui nomen Camasene. Ovidius Romanus Ianum 

allegorice Chaos esse dicit. 
3. Primae Kalendarum feriae Romanis longe sanctissimae erant, et 


DE MENSIBUS IV. 53 


τάτη. καὶ ὃ ὕπατος ἵππῳ λευκῷ ἐποχούμενος καὶ αὐτὸς λευχείμων, 
ἡγούμενος πομπῆς, ἀνέτρεχεν ἐν τῷ Καπετωλίῳ " τὸν δὲ τοιοῦτον 
τρύπον τῆς πομπῆς πατρίως ὀβατίωνα ἐκάλουν ἐκ τῆς τῶν npoftá- 
τῶν θυσίας. καὶ τὸν μὲν ἵππον προσέφερεν ὃ ὕπατος τῷ “1ιἰ (καὶ 
5γὰρ ἥλιος αὐτὸς κατὰ Φερεκύδην), εἶτ᾽ ἐκεῖθεν τὴν ὕπατον ἀνα- 
λαβὼν στολὴν προήρχετο. τοῦτα δὲ εἰς τιμὴν τοῦ ioc, ὡσεὶ κατ- 
αγωνισθέντων ἐχείνῳ τῶν Γιγάντων, ἀντὶ τοῦ νικηϑέντος τοῦ 
χείματος ὑπὸ τοῦ ἡλίου. οἱ δὲ μυϑικοὶ Βριάρεω τὸν χειμῶνα χα- 
λοῦσι, πολύχειρά τινα διὰ τὸ πολυσχιδῶς τὸ ὑγρὸν ἐχχεῖσϑαι xav 
10 αὐτόν. καὶ νῦν μὲν μάχεται ὃ Βριάρεως τῷ Zfu, οἱονεὶ τῷ ἡλίῳ, 
καὶ σύμμαχος αὖϑις αὐτῷ γίνεται διὰ τὸ τὴν ὑγρὰν οὐσίαν σύμ-: 
puo» εἶναι τῇ ϑερμῇ. 
4. ἡλίου τοίνυν ἐπεντείγνοντος τὴν ἡμέραν πρόεισιν ὃ ὕπα- 
τος, καὶ ἡ μὲν ἡμέρα ἑορτῆς καὶ ἐκεχειρίας, οἱωνοῦ δὲ χάριν oi 
156 ἄρχοντες ἐπὶ τῶν βημάτων ἐγίνοντο, καὶ πάντα τὰ στρατεύματα 
σὺν τοῖς ἐπισήμοις συνήγετο. καὶ πάλαι μὲν ἰσχάδας ἀλλήλοις 
ἐπεδίδοσαν, ἀπὸ γλυχείας τροφῆς δῆϑεν ἀπαρχόμενοι. φύλλα δὲ p. 59 
δάφνης ἐδίδοσαν, ἕπερ ἐκάλουν στρῆνα, εἰς τιμὴν δαίμονός τινος 
οὕτω προσαχορευομέγης, ἥτις ἔφορός ἔστι τῶν νιχῶν. τὸ δὲ 
80 στρῆνα καϑ' Ἕλληνας τὸν εὐαρχισμὸν τὸν ἐπὶ ἐντρεχείας στρατιω-- 
τικῆς σημαίνει" οὐ γὰρ ὡς τὸ πλῆϑος ἀπάγεται παιγνίου καὶ ῥᾳ-- 
στώγνης χάριν. 0 δὲ ᾿Ελπιδιανὸς ἐν τῷ περὶ ἑορτῶν στρήναν τὴν 


4 ὑγουμένη V. 13 τῆς θερμῆς V. 18 τὰρ ἡμέρας P. 
17 ἐπεδίδοσαν ἀλλήλοις P. 18 σερήνας Roetberus 20 εὐαρ- 


χισμὸν Roetherus: apud S εὐορχησμὰν. 


consul equo albo vectus et ipse albis vestimentis indutus, ducens pompam 
ascendebat in Capitolium (eiusmodi autem pompam patrio sermone ova- 
tonem vocabant, ab ovium immolatione); et equum offerebat consul Iovi 
(etenim sol ille est, ut docet Pherecydes) ; tum, sumpta toga consulari 
inde progrediebatur. hoc autem in honorem Iovis fiebat, utpote devictis 
ab illo Gigantibus, pro devicta hieme a sole. mythici autem hiemem vo- 
cant Briareum, nultis manibus praeditum quendam, ideo quod materia 
humida in multas partes fissa effunditur ista tempestate. et nunc quidem 
pugnat Briareus contra Iovem, velut contra solem, et socius ei rursus fit 
pugnae, propterea quod humida materia socia est calidae. 

4. Sole igitur extendente diem munus suum auspicatur consul, et 
dies festus est ac feriatus. auspicii autem causa magistratus in tribuna- 
libus erant et omnes exercitus oum signis cogebantur, atque antiquitus 

idem caricis inter se donabant, a dulci videlicet victu incipientes. et 
olia laurea dabant, quas dicebant strenas, in honorem deae cuiusdam 
quae ita vocatur, quae praeses est victoriarum. strena autem Graece 
οὐαρχισμόν (i. e. strenuitatem) in solertia militari significat: non enim, 
ut vulgus opinatur, tribuitur ludibrii et levitatis gratia. Elpidianus autem 


54. IOANNIS LYDI 


ὑγίειαν τῇ Σαβίνων φωνῇ λέγεσϑαί φησι, δὲ ἣν φύλλα δάφνης 
ἐπεδίδοτο. ὑγιαστικὸν δὲ τὸ φυτόν" οὐδὲ γὰρ ἱερὰ νόσος ἢ δαί- 
μων βαρὺς ἐνοχλήσει τῷ τόπῳ ἐν ᾧ δάφνη ἐστίν, ὥσπερ οὐδὲ κε- 
ραυνὸς ὅπου συχῆ, ὅτι σχεδαστὴ φαρμάκων ἐστί. ταύτῃ οἱ δὲ 
ὀγείρων ϑείας τυχεῖν ἐπιφανείας ὀρεγόμενοι ἰσχάδων καὶ μόνων 5 
μεταλαμβάνουσιν. 

5. Ὅτι δὲ φύλλα δάφνης σὺν καὶ ταῖς ἰσχάσιν ἐπεδίδοτο, 
φανερὸν ἐκ τοῦ μέχρι καὶ νῦν ἐν τοῖς ἀγγείοις τῶν ἰσχάδων καὶ 
φύλλα δάφνης ἐκ συνηϑείας ἐμβάλλεσθαι. διέμειγε δὲ ὅμως τὸ 
ἔϑος, ἐκ μόνης εὐπορίας ἐναλλαγέν" ἀντὶ μὲν γὰρ ἰσχάδων ἐπιδι- 10 

p. 60 δόασε πόπανα, ἀντὶ δὲ τῶν φύλλων χρυσίον. πλακοῦντας δὲ 'Ῥω- 
μαῖοι τὰ ἐκ μέλιτος πόπανα καλοῦσι διὰ τὸ ἐν Πλαχεντία τῇ πόλει 
τῆς Ἰπαλίας πρῶτον ἐξ “Ἑλλήνων, ἢ μᾶλλον ἐκ Σαμίων, τὴν τοιαύ- 
τὴν ἐδωδὴν παρελϑεῖν, καὶ διὰ τοῦτο οὕτως λέγεσϑαι ὡς Ταραν- 
τῖνα ἀπὸ Τάραντος καὶ Κανουβικὰ ἀπὸ Κανούβου καὶ Κοπτὰ ἀπὸ 15 
Κοπτοῦ. Σάμιος δέ τις πρῶτος μέλιτε φυράσας ἄρτον κατεσχεύασε, 
δὲ ὧν καὶ τὴν λεγομένην σήσαμον ἐξεῦρεν ἐν τῇ Σάμῳ" ὅϑεν καὶ 
συγγενὲς προσηγορίᾳ τῇ τοῦ καρποῦ τὸ χωρίον. 

G. ἐδέχοντο δὲ ἐπὶ τῆς Ῥώμης οἱ αὐτοχράτορες φιλήματι 
τοὺς ἄρχοντας, πρὸς τιμὴν ἐλευϑερίας, ἀπελαϑέντων τῶν τυράν- 40 
γων διὰ Βρούτου τοῦ Ρωμαίων ὑπάτου. 


1 γλώσσῃ Ρ. 4 σκεδαστικὴ 7 nonne καὶ σὺν 7 10 émi- 
δίδωσι libri: corr Roetherus 11 πλακέντας 7 17 δι’ ων) 
διὸ P. σίσαμον libri 18 συγγενὴς προσηγορία τούτου καρ- 
xov libri: corr Hasius. 


in libro De feriis strenam sanitatem Sabinorum lingua dici auctor est, 
propter quam folia laurea donabantur: sanitatis autem efficiens est haec 
arbor. neque enim morbus sacer nec daemon molestus infestabit eum 
locum ubi laurus erit, ut nec fulmen ubi ficus, quoniam venena depellendi 
vim habet. quare ii qui per somnia divini compotes fieri visus student, 
solas caricas sumunt. 

5. Folia autem laurea una cum caricis dono dari solita fuisse inde 
apparet, quod adhuc in caricarum vasa etiam folia laurea ex consuetudine 
iniiciuntur. attamen permansit mos ex sola opulentia mutatus: pro cari- 
cis enim donant placentas, pro foliis autem aurum. placentas autem Ro- 
mani popana ex melle confecta vocant, propterea quod Placentiam, urbem 
Italiae, prinum ex Graecis vel potius Samlis eiusmodi cibus perlatus est, 
et hano ob rem ita dicebantur ut placentae Tarentinae a Tarento et Ca- 
nubicae ἃ Canubo et Copticae ἃ Copto. Samius autem quidam primus 
melle admixto panem oonfecit, — et sesamum quod dicitur invenit in 
Bamo; unde etiam cognata fructus nomini regio. 

6. Excipiebantur autem Romae ab imperatoribus osculo magistra- 
tam in honorem libertatis, eiectis tyrannis per Brutum Romanorum con- 
auiem, 


DE MENSIBUS IV. 95 


7. ἐν ταύτῃ τῇ ἡμέρᾳ Τραϊανὸς τῇ πάντων τύχῃ καϑιέ. 
ρωσε vaóv, ϑεσπίσας κατὰ τὸν ἱερὸν νόμον μηδένα παρὰ τὸν 94- 
σαντα γεύεσϑαι τῆς ϑυσίας. 
εἱμαρμένη, οἱονεὶ εἰρομένη, διὰ τὸ χρόνου δεῖσϑαι καὶ δια- 
5 στάσεως, ἵνα ὃ εἱρμὸς τῶν ὑποχειμένων σώζηται., 
ϑεοῦ γὰρ οὐδεὶς ἐκτὸς εὐτυχεῖ βροτός. 
φεῦ τῶν βροτείων ὡς ἀνώμαλοι τύχαι ! 
οἱ μὲν γὰρ εὖ πράσσουσι, τοῖς δὲ συμφοραὶ 
— πάρεισιν εὐσεβοῦσι πρὸς ϑεοῦ. 

10 oi Ῥωμαῖοι μηδὲν ἕτερον παρὰ τὴν ἐν ἀνθρώποις εὐδαιμονίαν εἶναι p. 61 
φομίζογτες αὐτὴν καὶ μόγην τῶν πάντων ἡγεῖσθαι νενομίκασιν, 
φορϊοῦναν αὐτὴν ἀπὸ τῆς φορᾶς ἐμφερῶς ὀνομάσαντες. οἱ μὲν 
οὖν πρὸς ἀρετὴν ἔχοντες καὶ ϑεοῦ μεμνημένοι καὶ κρείττονας ἐπὶ 
τῶν ἀύλων καὶ μακαρίων πραγμάτων ἐλπίδας σαλεύοντες κατα- 

15 φρονοῦσι τῶν τῇδε καλῶν. εἶ μὲν γὰρ τύχη ἔστιν, οὐδὲν δεῖ ϑεοῦ" 
εἰ δὲ ϑεὸς σϑένει, οὐδὲν ἢ τύχη" εἰκαῖον γάρ τε καὶ ἀνούσιον τὸ 
τῆς τύχης ὄνομα. τὰ τῶν ἀνθρώπων πράγματα κλίμακι πέφυκεν 
ἐξομοιοῦσϑαι διὰ τὴν ἀνώμαλον αὐτῶν φοράν" ἐν μιᾷ γάρ, ὡς 
ἔφη τις, ἡμέρᾳ τὸν μὲν καϑεῖλεν ὑψόϑεν, τὸν δ᾽ dg ἄνω, μηδε- 

20»óc ἐν ὁμοίῳ πεφυκότος μένειν τῶν παρ᾽ ἡμῖν, ἀλλὰ παντοίαις 
μεταβάλλοντος τροπαῖς. ἢ οὐκ ἄρχοντες μὲν ἐξ ἰδιωτῶν, ἰδιῶται 


4 τὸ zoóvov P, τὸ τοῦ zoóvov V. 6 ἐκνὸς οὐδεὶς libri 00. 
τῶν P. 129 οἱ μὲν οὖν 8: εἰ μὲν οἱ V. an οὗ μὲν εὐῦ 15 boves 
om P. 20 τῶν add P. 


7. Hoc die Traianus communi Fortunae sacravit templum , postea- 
quam sanxit sacra lege, ne quis praeter eum qui sacrificasset gustaret 
victimam. 

Εἰὶμαρμένη (i. e. necessitas) velut εἰρομένη, propterea quod tempore 
opus est ac distantia, ut d εἷρμός (i. e. nexus) substantiarum servetur. 
extra deum enim nemo mortalium beatus est. eheu mortalium quam iniquae 
res sunt! alii enim prospere rem geruat, aliis fata — contingunt, quamvis 
piis, a deo. Romani nihil aliud quam eam quae in hominibus est felicitatem 
esse putantes, eam solam in rerum universitate dominari censuerunt, For- 
tuna illa ἃ ferendo, nomine consentaneo, appellata. ad virtutem igitur qui 
conversi οἱ dei memores sunt melioresque in rebus materiae ac corporis 
expertibus et beatis vota agitant, ii parvi faciunt ea quae hic sunt (1. e. 
terrestria) bona. si enim "Fortuna est, nihil opus est deo, si autem deus 
potest aliquid, nihil est Fortuna: temerarium enim quid et vanum Fortu- 
nae nomen est. res humanae gradatim solent exaequari propter inaequa- 
lem ipsarum motum: uno enim, ut dixit quidam, die alium abripuit deor- 
sum, alium autem sustulit sursum, cum nihil eorum quae ad nos pertinent 
in eodem statu manere soleat, sed variis modis convertatur. an non prin- 


56 JOANNIS LYDI- 


δὲ ἐξ ἀρχόντων, πένητες δὲ ἐκ πλουσίων καὶ ix πενήτων πολυχρή-- 
poro, καὶ ἔνδοξοι μὲν ἐξ ἠμελημένων, ἐπιφανέστατοι δὲ ἐξ ἀδό-- 
ξων γίνονται; χείρους οἱ τοῦ πλούτου παρὰ τὸ μέτρον ἐφιέμενοι" 
πλοῦτος γὰρ μᾶλλον καχίας ἢ καλοχἀγαϑίας ὑπηρέτης ἐστί, φησὶν 
ὃ ῥήτωρ. καὶ οἶμαι τούτοις προσσχόντα τὸν Πλάτωνα φάναι μη- 5 
δένα γίνεσϑαι μεγίστου πλούτου κύριον, εἰ μὴ τὸν προεξημιωμένον 
τὴν ψυχήν. ἡ 

8. τῇ πρώτῃ τοίνυν, ὡς ἔφημεν, τῶν καλανδῶν ἐϑέσπιζον 

p. 62 οἱ ἱερεῖς κατὰ τοὺς Σιβυλλείους χρησμούς, ὑπὲρ ὑγιείας χρῆναι 

πάντας ἀπὸ πρωὶ πρὸ πάσης ἑτέρας τροφῆς ἀπογεύεσθαι ἀχράτου 10 
οἴνου εἷς ἀποτρόπαιον ποδαλγίας. ἱστέον δὲ κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν 
καλανδῶν τὸν ἥλιον ἐφ᾽ ὕψους γίνεσϑαι, τὸν δὲ στέφανον δύεσθαι 
ὄρϑρου. | 

9. τῇ δὲ ἑξῆς, ἥτις ἐστὶ πρὸ τεσσάρων νωνῶν Ἰανουαρίων, 
ἐσχόλαζον διὰ τὰ ἱερὰ [O14] τὰ ἱπποδρόμια. οἱ δὲ πρὸ τῆς ἐπὶ τὴν 15 
ἱπποδρομίαν προόδου, συμπαρόντων αὐτοῖς τῶν ἀρχιερέων, ἐνή- 
γιζον τοῖς δαίμοσιν, ἐπὶ δὲ τῶν ἀγυιῶν τὰ παρ᾽ αὐτοῖς καλούμενα 
μιλιαρίσια τῷ πλήϑεε ἐπεδίδοσαν εἰς τιμὴν Σχιπίωνος" πρῶτος 
γὰρ αὐτὸς ἐπὶ τῆς ἑκατοστῆς ἐννάτης Ὀλυμπιάδος δὲ ἔνδειαν χρυ- 
σίου τοῖς στρατιώταις τὰ μιλιαρίσια κατασκευάσας ἐπιδέδωκεν, 90 
Mvví(Bov τοῖς πράγμασιν ἐπικειμένου. καὶ μιλιαρίσια ἀπὸ τῆς μιλι- 
τίας οἱονεὶ τῆς στρατιᾶς ὠνομάσθησαν. 0 δὲ “]αρδάνιος ἐν τῷ 


4 καχίας μᾶλλον P, sicut legitur apud Isocratem. 9 Σιβυλλίους 
vulgo 17 δαίμοσιν Roetherus, ubi libri δόγμασιν. 


cipes ex privatis, privati ex principibus, pauperes ex ditibus atque ex 
pauperibus opulenti, et celebres ex neglectis, clarissimi autem ex obscu- 
ris evadunt? peiores evadunt qui divitias immodice appetunt: divitiae 
enim pravitatis magis quam probitatis ministrae sunt, ut ait orator; et 
opinor his animadversis Platonem dixisse neminem fieri maximarum divi- 
tiarum dominum, nisi qui antea damnum cepisset animo. 

8. Primo igitur, ut diximus, Kalendarum die edicebant sacerdotes 
ex Sibyllinis oraculis, pro sanitate oportere omnes a primo mane ante 
omnem ceterum victum gustare merum (vinum) ad averruncandam poda- 

m. sciendum autem Kalendarum die solem in summo statu esse, et 
oronam occidere mane. 

9. Die postero, qui est a. 4 Nonas Tanuarias, ferias agebant pro- 
pter Equiriorum solennia. illi autem antequam ad certamen equestre pro- 
dirent, praesentibus una pontificibus, sacra faciebant Manibus, in viis 
autem miliarisia, quae apud ipsos dicebantur, plebi largiebantur, in hono- 
rem Scihienis : primus enim ille Olympiade centesima nona ob auri ἷμο- 
piam militibus miliarisia ab ipso confecta attribuit, Hannibale rebus im- 
minente, et miliarisia a militia dicta sunt: Dardanius autem in libro De 


DE MENSIBUS IV. 57 


περὶ σταϑμῶν χιλίων ὀβολῶν λέγει πάλαι γενέσθαι τὸ μιλιαρίσιον, 
καὶ ἀπὸ τῆς χιλιάδος τῶν ὀβολῶν οὕτως ὀνομασϑῆνα. — 
10. M: αὐτὴν βοτὰ πούβλικα ὡσανεὶ δημόσιαι εὐχαί, 
καὶ ἀδεῶς τὸ πλῆϑος ἀπέσκωπτεν εἰς τοὺς ἄρχοντας οὐ ῥήμασιν 
5 ἀλλὰ καὶ σχήμασιν ἐπὶ τὸ γελοιῶδες ἔχουσι. τοῦτο δὲ ἔπραττον εἷς 
τιμὴν ἐλευϑερίας, καὶ οἵ ἄρχοντες ἐνεδίδοσαν ὡσανεὶ νόμῳ τῇ συν- 
rta παραχωροῦντες. καὶ ἀνέφερον τὴν οἰωνοσχοπίαν οἱ ὕπατοι 
τοῖς αὐτοχράτορσι, δὲ ἧς ἐγινώσκετο ποταπὸς ἄρα ἔσται ὃ ἐνιαυ-- 
τός. εἰ μὲν γὰρ συνέβη ἡμέρᾳ ἡλίου συνδραμεῖν τὴν ἑορτὴν τῶν 
10 αλανδῶν, πολέμους καὶ ἀρχόντων διαφϑορὰς xal τῶν ὑπηκόων 
δὲ αὐτοὺς διχονοίας ἀνέμενον, τοὺς δὲ ξηροὺς καρποὺς ἀφϑόνους 
xai φήμας παραδόξους" εἰ δὲ σελήνης, τοιαῦτα μὲν οὐκέτι, ᾳφ8ο-- 
ρὰν δὲ βρεφῶν καὶ σπάνιν τῶν ἐπιτηδείων ἔαρ τε ψιχρόν, τὰ δ᾽ 
ἀκρόδρυα δαψιλῶς ἐπιδώσειν" εἰ δ᾽ Ἄρεος, ἐμπρησμοὺς μὲν καὶ 
Ἰδνόσους, oirov δὲ καὶ ἐλαίου καὶ ὀσπρίων ἀφϑονίαν, καὶ στάσιν 
ἐμφύλιον" ὅταν δὲ Ἑρμοῦ, φϑορὰν μὲν νηπίων καὶ νόσους ἐκ 
ὀύσεως γαστρός, καὶ ταῖς μέσαις ἐν ἡλικίᾳ γυναιξὶ φϑοράν, καὶ 
λιμὸν ἀπευχταῖον καϑύλου. ἐν γὰρ τῇ zig ἡμέρᾳ ἐμπιπτούσης 
τῆς τῶν καλανδῶν ἑορτῆς πάντα μὲν ἀγαθὰ ἐδίδοτο προσδοχᾶν, 
20 χευονώδη δὲ καὶ ὑετώδη τὸν χαιρόν, ὡς μηδὲ τοὺς ποταμοὺς ταῖς 


p. 68 


οἰχείαις ἀρχεσϑῆναι κοίταις. ἐπὶ δὲ τῆς ἕχτης, ἥτις ᾿Αφροδίτης.. 


εἶναι νομίζεται, τοῖς μὲν ἄρχουσι ϑόρυβον, τοῖς δὲ καρποῖς ἐπί- 
ὅοσιν, καὶ τοῖς κοινοῖς πολέμοις βαρεῖς φϑοράών τε ἀνθρώπων 
8 ἔσται] εἴη P. 17 γαστρῶν P. 


nderibus mille obolis olim constitisse dicit miliarisium et a mille obo- 
orum numero ita nominatum fuisse. 

10. Post eum diem vota publica. et impune plebs illudebat magi- 
stratibus non dictis, verum etiam gestibus ad risum movendum spectan- 
tibus. hoc autem faciebant in honorem libertatis, et magistratus permit- 
tebant, cedentes, tanquam legi, consuetudini. et referebant de auguriis 
consules ad imperatores, ex quibus cognoscebatur qualis fere annus esset 
futurus. si enim contigerat ut in diem solis inciderent Kalendarum feriae, 
bella et magistratuum caedes et civium propter eos dissensus exspectabant, 
largos autem: fructus aridos et rumores insperatos; si in lunae, talia 
quidem non amplius, sed interitum infantium et inopiam victus verque 
frigidum, fructuum autem testaceorum largum proventum; si in Martis, 
incendia et morbos, vini autem et olei atque leguminum copiam et sedi- 
tionem intestinam ; si vero in Mercurii, interitum infantium et morbos ex 
ventris fluxu, et mediae aetatis mulieribus mortem et famem exsecran- 
dam universe. in Iovis enim diem incidentibus Kalendarum feriis omnia 
fausta exspectare licebat, nivosam autem et pluviam tempestatem , ut 
neque fluvii suis arcerentur alveis; sexto autem, qui Veneris esso puta- 
tur, magistratibus tumultum, fructibus autem incrementum et rei publi- 
cae bella gravia interitumque hominum, et praecipue iuventutis, exsne- 


98 . . IOANNIS LYDI 


καὶ διαφερόντως τῆς νεολαίας ἀνέμενον. κατὰ δὲ τὴν ἑβδόμην x&i- 
μῶνα πάντως (xal γὰρ ψυχρὸς ὃ Κρόνος) εὐετηρίαν τε ὅσην, ἐπεὶ 
ἔφορος τῶν καρπῶν αὐτὸς εἶναι ὑπείληπται, νόσους τε καὶ χινδύ- 
νους, καὶ ἀνέμους τῷ ϑέρει, καὶ χαλάζης ἐπιφορὰν περὶ τὸν χαρ- 
κῖνον, xal φήμην τοῖς πράγμασιν ἀδόχητον οἱωνίζοντο, 6 

p. 64 11. ὅτι δὲ ἐμφερὴς κατά τιγα δύναμιν τῷ μαγνήτῃ ὃ σί- 
δηρος, εὐμαρὲς ἰδεῖν" ὃ γὰρ ἐξ αὐτοῦ μεταλλευϑεὶς σίδηρος οὐδὲν 
ἧττον τὸν ἐξ ἄλλης μεταλλευϑέντα σίδηρον, εἰς ὃν μετακινεῖται, 
μεταφέρει" πλὴν εἰ μὴ χυλῷ χρομμύων ἀλιφῇ, ὡς τοῖς φυσικοῖς 
δοκεῖ. αὖϑις δὲ τραγείῳ αἵματι χριόμενος ὃ μαγνήτης τὴν éAxtt- 10 
κὴν ἀναδέχεται δύναμιν. 

12. περὶ τοῦ πεπέρεως ὃ άξμιός φησι " φυτόν ἐστι 
πρῶτον μὲν ἀνάχαγϑον, φυτουργούμενον δὲ ὡς ἄμπελος ἀναδεν- 
δρὰς ἢ ὑπὸ χάραχα, φέρον δὲ τὸν καρπὸν βοτρυώδη ὅμοιον τερε- 
βύϑῳ, τὸ δὲ φύλλον χισσοειδές, ὑπόμαχρον. φυτευόμενον δὲ τριε- 14 
τὲς ἄρχεται χαρποφορεῖν, ϑνήσχει δὲ ὄχταετές. τρυγηϑὲν δὲ οὐ 
φρυγόμξενον μελαίνεται, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ ἐν τῷ ἡλίῳ διατίϑεσθαι, ὅϑεν 
συμβαίνει τὸ σκιόψυκχτον λευχὸν διαμένειν." 

13. Τῇ πρὸ δεκαοκτὼ καλανδῶν Φεβρουαρίων ἀνεμομα- 

p. 65 χίαν ὃ Βάρρων λέγει γίγνεσθαι, Ζ4ημόχριτος δὲ τὸν λίβα μετὰ Ou- 20 
Poov φησὶ γίνεσϑαι. 

οἱ φιλόσοφοί φασι Ζηιοσκόρους εἶναι τὸ ὑπὸ γῆν καὶ ὑπὲρ 

γῆν ἡμισφαίριον" τελευτῶσι δὲ ἀμοιβαδὸν μυϑικῶς οἱονεὶ ὑπὸ 


4 zaldfn apud S. 8 ὃν Roetherus: apud 8 ὃ 9 εἰ μὴ — 
&gj) libri εἴκει — ἀλοιφῇ. 17 60s» om P. 


otabant; septimo autem hiemem omnino (frigidus enim Saturnus) fertilita- 
temque quam maximam, quandoquidem praeses frugum ille esse putatur, 
morbosque et pericula et ventos aestate, grandinisque impetum circa Can- 
crum, et rumorem rebus insperatum augurabantur. 

11. Simile autem vi quadam ferrum esse magneti facile est ad in - 
telligendum: effossum enim ex eo ferrum nihilo minus ex alio lapide 
effossum ferrum, ad quod transmovetur, alio transfert, at vero cedit 
unguento ex caeparum succo confecto, ut physicis videtur: rursus autem 
cruore hircino si ungitur magnes, attrahendi vim recipit. 

12. De pipere Maximus dicit "Arbor est primum non aculeata, quae 
colitur ut vitis, ad alias arbores alligata vel sub palo, et fructum fert 
racemosum similiter ac terebinthus; folium est hederae simile, oblongum; 
si autem seritur, post triennium fructus ferre incipit, octavo autem anno 
moritur; decerptum autem piper non torrendo nigrum fit, sed ponendo 
in sole, unde fit ut illud, quod in umbra siccatum est, maneat album." 

18. Α. d. 18 kalendas Februarias ventorum pugnam Varro ait fieri, 
Democritus autem Africum cum pluvia ait, exoriri. 

Philosophi Dioscuros dicunt esse terrae hemisphaerium inferius atque 


DE MENSIBUS IV, 50 


τοὺς ἀγτίποδας ἐξ ἀμοιβῆς φερόμενοι, οἱ δὲ περὶ Ἐπιμενίδην 
ἄρρενω καὶ ϑήλειαν ἐμύϑευσαν τοὺς 4ιοσχόρους, τὸν μὲν αἰῶνα 
ὥσπερ μονάδα, τὴν δὲ φύσιν ὡς δυάδα καλέσαντες" ἐκ γὰρ μο- 
vádoc καὶ δυάδος ὃ πᾶς ζωογονικὸς καὶ ψυχογονικὸς ἐξεβλάστησεν 
5 ἀριϑμός. ' 
ἰστέον δὲ κατὰ ταύτην τὴν ἡμέραν τοὺς ἐρίφους δύεσθαι 
καὶ τροπὴν γίγεσϑαι κατὰ Φίλιππον. 
14. Πρὸ δεκαπέντε καλανδῶν Φεβροναρίων ὃ “]ημόκριτος 
λέγει δύεσϑαι τὸν δελφῖνα καὶ τροπὴν ὡς ἐπὶ πολὺ γίνεσϑαι. πρὸ 
10 δεκατριῶν καλανδῶν Φεβρουαρίων ὃ μὲν Εὐχτήμων τὸν χαρκῖνον 
δύεσθαι, ὃ δὲ Κάλλιππος τὸν ὑδροχόον ἀνίσχειν λέγει (ὃν 4ευ- 
καλίωνα Ἵππαρχος καλεῖ) βήσσαις καὶ χαράδραις τῶν ὀρῶν. πρὸ 
δεκαδύο χαλανδῶν Φεβρουαρίων Εὔδοξος τὸν ὑδροχόον ἀνίσχειν 
λέγει. πρὸ δεχαμιᾶς καλανδῶν Φεβρουαρίων τὸν ἥλιον ἐν ὑδροχόῳ 
15 γενέσθαι ὃ Καῖσαρ λέγει, ὃ δὲ Εὔδοξος ἀνίσχειν αὐτὸν καὶ βρο- 
χὰς σημαίνειν. τῇ δὲ πρὸ δέχα καλανδῶν Φεβροναρίων ὃ “ημό- 
κριτος ἄγεμον λίβα πνεῦσαι λέγει. 
15. τὸν “Π᾿ομετιανὸν δεσπότην ἐκάλουν, ἀλλ᾽ οὐ βασιλέα, 
διὰ τὸ τυραννικὸν αὐτοῦ. ᾿ 
90 16. τὴν Ἥραν ἔνιοι τῶν φυσιχῶν τὸ ὕδωρ εἶναι ἀξιοῦσι, p. 66 
τὸν δὲ Δία τὸ πῦρ, μίξει δὲ ὑγρότητος τίκτεσϑαι τοὺς καρπούς. 
ἀλλὰ καὶ σελήνην αὐτὴν ϑεολογοῦσιν οἷα ἐπὶ τῆς ὑγρᾶς οὐσίας 
τεταγμένην. καὶ τὸν “ἄρεα ἐξ αὐτῆς τεχϑῆναι λέγουσιν ἀντὶ τοῦ 


2 ἐμνθεύσαντο P. 


superius; moriuntur autem alternis ex fabula, velut sub antipodas per 
vices feruntur. Epimenides autem marem et feminam esse Dioscuros per 
fabulam docuit, vocato hoc aevo, tanquam monade, illa natura, velut 
dyade: ex monade enim ac dyade omnis animantium animarumque gene- 
rationem efficiens numerus natus est. 

sciendum autem hoc die Haedos occidere et conversionem fieri au- 
ctore Philippo. 

14. A. d. 15 kalendas Februarias Democritus ait occidere Delphina 
et conversionem ut plurimum fieri. a. d. 13 kalendas Februarias Eucte- 
mon Cancrum occidere, Callippus autem Aquarium oriri ait (quem Deuca- 
lionem Hipparchus dicit) convallibus et faucibus montium. a. 12 kal. 
Febr. Eudoxus Aquarium oriri ait. a. 11 kal. Febr, solem in Aquario 
esse Caesar ait, Eudoxus autem oriri eum et pluvias significare. a. 10 
autem kal. Febr. Democritus Africum ventum flare dicit. . 

15. Domitianum dominum vocabant (neque vero regem) propter ip- 
sius ingenium tyrannicum. 

16. Iunonem nonnulli physicorum aquam esse censent , Iovem ignem; 
mixtione autem humoris nasci fructus. verum etiam lunam illam esse 
iuxta theoluguun aiunt, utpote supra humida substantiam constitutam. 


60 IOANNIS LYDI 


ταῖς συνϑλίψεσι τῶν νεφελῶν τὸ ἀέριον καὶ δραστικὸν πῦρ. καὶ 
ταῶνα τὸν ὄρνιϑα τοῖς ἱεροῖς τῆς “Ἥρας οἱ qvaixol διδόασιν οἱονεί, 
τὸν ἀστερωπὸν ἀέρα ἤτοι οὐρανόν. 
17. οἱ μὲν ᾿4ϑηνᾶν τὴν ψυχὴν εἶπον, τριτογένεεαν δὲ αὖ-- 
τὴν διὰ τὸ τρεῖς εἶναι τὰς ἐνεργείας τῆς ψυχῆς " οἱ δὲ “ϑηνᾶν 5 
τὸν ἀέρα, τριτογέγειαν δὲ αὐτὴν διὰ τὸ τρισὶ μεταβολαῖς ἀλλοιοῦ-- 
σϑαι τὸν ἀέρα, εἷς ἔαρ δηλονότι ϑέρος τε καὶ χειμῶνα, γλαυχῶ-- 
πιν δὲ διὰ τὸ τὴν τοῦ ἀέρος ὄψιν Eyykavxov εἶναι. Περσέα δὲ 
τὸν ἥλιον καὶ Γοργόνα τὴν ἡμέραν ἐκ τοῦ τάχους οἷον εἰπεῖν, 
ὅτι διὰ τοῦ ἀέρος ὃ ἥλιος ἀποτρέχων ἀποτέμνει τὰς ἡμέρας, ὑπὸ 10 
τῆς “᾿ϑηνᾶς οἱονεὶ τῆς προνοίας τὴν ἅρπην (ἀντὶ τῆς ὀξύτητος) 
λαβών" καὶ διὰ τοῦτο ἐν τοῖς ὡρολαγίοις ἔϑος ἐγγλύφεσϑαι Γορ- 
γόνα ἀντὶ τοῦ τὴν ἡμέραν. ᾿ 
ὑγεία ἐστὶν ἥ τῶν ἐναντίων ποιοτήτων κατὰ τὸν σωστιχὸν 
λόγον ἐπικρατοῦσα δύναμις. 15 
p. 67 18. Οὔλπιος ἐκαλεῖτο ὃ Τραϊανὸς xarà τὴν τοῦ πατρὸς 
προσηγορίαν, κρινῖτον δὲ αὐτὸν οἱονεὶ εὐπλύόκαμον τοῖς “Ῥωμαίοις 
ἐδύχει καλεῖν διὰ τὴν περὶ τὰς τῆς χεφαλῆς αὐτοῦ τρίχας onov- 
δήν. καὶ τὸ μὲν σῶμα ἦν βραχύς, τὰ δ᾽ ἄλλα ἀγαϑὸς τὸν τρό-- 
πον ἐν συνασκήσει ὅπλων τε καὶ γυμνασίᾳ σώματος, ovx εὐγενοῦς 90 
τιγχάνων φαμιλίας" τριβοῦνος γὰρ ἦν πρότεραν ἤγουν φύλαρχος. 
συναισϑανόμενος δὲ ὡς ἐραστής ἐστιν ὃ Νερβᾶς ὃ καλούμενος τοῦ 
ὄντος αὐτῷ προαστείου (καὶ γὰρ ὕμοραι μᾶλλον περὶ τὴν χτῆσιν 
ὅ διὰ τὸ — 6 αὐτὴν om P. 7 δῆλον vulgo. 8 τὸ 
vulgo om 10 ἀπὸ 22 νερούας τὸ κεφαλαιον τοῦ P. 


et Martem ex ea natum dicunt, pre compressionibus nubium ignem aérium 
atque efficacem; et pavonem avem sacris Iunonis physici attribuunt, velut 
stellis distinctum aérem, id est caelum. 

17. Alii Minervam animam dixere, Tritoniam autem ipsam pro- 
pterea quod tres sunt animi facultates; alii Minervam aérem, 'Triteniam 
autem ipsam, quod tribus mutationibus variatur aér, in ver videlicet at- 
que aestatem hiememque ; caesiis oculis praeditam propterea quod aeris 

acies caerulea est. Perseum autem solem et Gorgonem diem, ex velo- 

citate, ut dicat aliquis, quoniam per aérem decurrens sol abscindit dios, 
postquam a Minerva (velnt providentia) falcem (pro velocitate) accepit; 
quam ob causam in horologiis Gorgo insculpi solet, pro dies. — 

Sanitas est contrariarum qualitatum secundum rationem servatricem 
praevalens vis. : 

18. Ulpius nominabatur Traianus ex patris nomine ; Crinitum autem 
eum (tanquam pulchram oomam habentem) Romanis videbatur nominare 
propter curam circa capitis ipsius crines. et corpore fuit brevi, ceterum 

onis moribus in armorum usu atque exercitatione, cum non nobili ortus 
esset familia: tribunus enim ante fuerat. sentiens autem Nervam, qui 
"ominabatur, suburbani, quod ipsi erat, esse amantem (etenim proximi 


DE MENSIDUS V. 61 


ἀλλήλων ἐτύγχανον), συγγράψας αὐτίκα δωρεᾶς γραμματεῖον ἐπὶ 
τῷ προαστείῳ τῷ Νερβῷ προσεκόμισεν" ὃ δὲ ἀγασϑεὶς τὸν Τραϊαω- 
᾿ψὸν εἰς υἱοϑεσίαν ἔλαβεν. ἔνϑα γίνεται αὐτῷ πάροδος ἐπὶ τὴν 
βασιλείαν, ἐπεὶ ϑᾶττον ὃ Νερβᾶς ἐτελεύτα. αἰσθόμενος δὲ ὅτι 
5 διεβάλλετο ἐπὶ οἰνοφλιγίᾳ, παντελῶς οἰνοποσίας ἀπείχετο. τὸ 
“Αδραμύττειον, πόλιν Ἀσίας, ὁ Τραϊανὸς ἔκτισεν, ἀπὸ ᾿ἀδραμύτ- 
vov τοῦ ἀδελφοῦ Κροίσου" ὄνομα δὲ αὐτῇ τὸ πάλαι Ὑποπλάκιοι 
Θῆβαι. 
10. ὅτι μοι πλῆϑος τῶν ϑυσιῶν ὑμῶν; λέγει κύριος. πλή-- 
10 ozc εἰμί" ὁλοκαυτώματα χριῶν καὶ στέαρ ἀρνῶν xal «lua ταύρων 
καὶ τράγων ov βούλομαι, οὐδ᾽ ἂν ἔρχησϑε ὀφϑῆναί μοι" τίς γὰρ 
ἐξεζήτησε ταῦτα ἐκ τῶν χειρῶν ὑμῶν; πατεῖν τὴν αὐλήν μου οὐ 
προσθήσεσθε. ἐὰν φέρητε σεμίδαλιν, μάταιον ϑυμίαμα, βὸδέ- 
λυγμά μοί ἐστι. τὰς νουμηνίας ὑμῶν χαὶ τὰ σάββατα καὶ ἡμέραν 
16 μεγάλην [κλητὴν] οὐχ ἀνέχομαι" νηστείαν καὶ ἀργίαν καὶ τὰς p. 68 
γουμηνίας ὑμῶν καὶ τὰς ἑορτὰς ὑμῶν μισεῖ ἡ ψυχή μου. ἐγε- 
νήϑητέ μοι εἷς πλησμογήν. 
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ. 


20. Τῷ Φεβρουαρίῳ μηνὶ ἀπὸ Φεβροίας, ϑεᾶς οὕτω προσ- 
αγορευομένης, τὸ ὄνομα γέγονεν" (ΦΦεβρούαν δὲ ἔφορον καϑαρ-- 
40 τικὴν τῶν πραγμάτων οἱ Ῥωμαῖοι παρέλαβον. ᾿ΑἈνύσιος δὲ ἐν τῷ 


δ παντελοῦς vulgo 6 ᾿δραμύττειον et mox “δραμύττου Ha- 
sius: libri ᾿εραμύττειον et ᾿Δεραμύττου, 9 Tí lesaias 1 11. 
10 εἰμὶ ὁλοκαυτωμάτων Ῥ. 14 σάββατα μισεὶ ἡ ψυχή μου 
καὶ P. 


inter se circa possessionem erant), scriptum statim donationis libellum 
pro suburbano ad Nervam attulit; qui admiratus Traianum filium adopta- 
vit. inde fit ei aditus ad regnum, postquam brevi Nerva defunctus est 
vita. cum autem se argui sensisset vinolentiae, omni vini potione ab- 
stinuit. Adramytteum, urbem Asiae 'Traianus condidit, ab Adramytto. 
Croesi fratre nuncupatum: nomen autem illi antiquitus Hypoplaciae Thebae. 

19. Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum, dicit dominus: 
plenus sum ; holocausta arietum et adipem agnorum et sanguinem vitulo- 
rum et hircorum nolui, nec cum veneritis ante conspectum meum: quis 
enim quaesivit haec de manibus vestris? ambulare in atriis meis ne per- 
gaüs. si offeratis similam, sacrificium frustra incensum abominatio est 
mihi. neomenias vestras et sabbata et diem magnum [qui dictus est] non 
fero: ieiunium vestrum et cessationem ab operibus et neomenias vestras 
odit anima mea. facti mihi estis molesti. 


FEBRUARIUS. 


20. Februario mensi ἃ Februa, dea quae ita vocatur, nomen factum 
est: Februam autem praesidem rerum purgandi vim habentem Romani ac- 
ceperant.  Ánysius autem in libro De mensibus Februum inferum esse 


62 IOANNIS LYDI 


περὶ μηνῶν (Φεβροῦον τὸν καταχϑόνιον εἶναι τῇ Θούσκων φωνῇ 
λέγει, καὶ ϑεραπεύεσϑαι πρὸς τῶν “Ἰουπερχῶν ὑπὲρ ἐπιδόσεως 
τῶν καρπῶν. ὃ δὲ “αβεὼν ἀπὸ τοῦ πένϑους λέγει κληθῆναι 
τὸν Φεβρουάριυν" φέβερ γὰρ παρὰ “Ῥωμαίοις τὸ πένϑος προσα- 
γορεύεται, κατ᾽ αὐτὸν δὲ τοὺς χατοιχομένους ἐτίμων. ἀλλὰ μὴν 
καὶ φεβρουᾶρε τὸ καϑᾶραι τὰ ποντιφικάλια βιβλία καλεῖ; Φέβρον 
τὸν Πλούτωνα. 

τὸν Φεβρουάριον μῆνα Ἥρᾳ ἀνατεϑῆναι ἀξιοῦσι διὰ τὸ τὴν' 
"Hoav παρὰ τοῖς φυσικοῖς δοκεῖν εἶναι τὸν ὕπτιον ἀέρα" ὃ δὲ 
καϑαωρμὺς ἄντικρυς τῷ ἀέρι ἁρμόδιος. οὗ μόνον δὲ Φεβρουάριος 10 
ἀλλὰ καὶ (Φεβρουάτος λέγεται, διὰ τὸ τὴν τούτου ἔφορον, καὶ 
Φεβρουάταν καὶ Φεβρουάλεμ, τοῖς ἱεροῖς ἀναφέρεσθαι. 

p. 69 21. Ol tz» φυσικὴν ἱστορίαν συγγράφοντές φασι σπέρμα 
τῇ μήτρᾳ καταβαλλόμενον ἐπὶ μὲν τῆς τρίτης ἡμέρας ἀλλοιοῦσϑαι 
elc αἷμα καὶ πρώτην διαζωγραφεῖν τὴν καρδίαν, ἥτις πρώτη μὲν 16 
διαπλάττεσθαι τελευταία δὲ ἀποθνήσκειν λέγεται (εἶ γὰρ ἀρχὴ 
ἀριϑμῶν ὃ τρεῖς, περιττὸς δέ ἐστιν ἀριϑμός, ἄρα καὶ ἀρχὴ γενέ- 
σεως ἐξ avrov), ἐπὶ δὲ τῆς τεσσαρακοστῆς εἷς ὄψιν τελείαν xal 
διατύπωσιν ἀποτελεῖσϑαι καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν τέλειον ἄνϑρωπον. καὶ 
ἐπὶ τοῦ τρίτου μηνὸς ἐγχινεῖσϑαι νηχόμενον τῇ μήτρᾳ, ἐπὶ δὲ τοῦ 30 
ἐννάτου μηνὸς παντελῶς ἀπαρτίζειν καὶ πρὸς ἔξοδον σπεύδειν. καὶ 
εἰ μέν ἐστι ϑῆλυ, κατὰ τὸν ἔννατον, εἰ δὲ χρεῖττον, κατὰ τὸν 
δέκατον ἀρχόμενον, διὰ τὸ τὸν μὲν ἐννέα ἀριϑμόν, ϑῆλυν ὄντα 
καὶ σελήνης οἰκεῖον, πρὸς τὴν ὕλην ἀναφέρεσθαι, τὸν δὲ δέχα 

11 τὸ add Roetherus, 29 ἐννέα — 94 δέκα] vulgo ἔννατον --- δέκατον. 


'Thuscorum lingua ait, et coli ἃ Lupercis pro fructuum incremento. Labeo 
autem a luctu ait nominatum Februarium: feber enim: apud Romanos lu- 
ctus dicitur, illo autem mense mortuos (i. e. Manes) colebant. verum 
etiam februare purgare libri pontificales vocant, Februum Plutonem. 

Februarium mensem Iunoni consecratum putant, propterea quod Iuno 
physicis videtur esse aér supinus (i. e. inferior): purgatio autem plane 
aéri convenit. non solum autem F'ebruarius, verum etiam F'ebruatus di- 
citur, propterea quod huius mensis praeses, et Februata et Februalis, sa- 
cris celebratur. 

21. Naturalis historise scriptores aiunt semen, quod in matricem 
(s. uterum) iniicitur, tertio die mutari in sanguinem, et primum pingere 
(s. effingere) cor, quod primum quidem formari , postremum autem einori 
dicitur (si enim principium numerorum ternarius numerus est, impar au- 
tem est numerus, etiam principium generationis ex ipso fit); quadragesimo 
autem in speciem perfectam ac formam perfici, et ut paucis dicam, per- 
fectum hominem. et tertio mense moveri natantem in utero, nono autem 
mense omnino absolvi atque ad exitum properare. atque si feminei sexus 
(partus) est, nono, si autem praestantior, ineunte decimo, propterea quod 
"onarius numerus, qui femineus est et Lunae proprius, ad materiam re- 


DE MENSIBUS IV. 63 


παντέλειον εἶναι καὶ ἄρρενα. ϑῆλυ δὲ καὶ ἄρρεν γίνεται κατὰ 
τὴν τοῦ ϑερμοῦ ἐπικράτειαν" πλεονάζοντος μὲν τοῦ κατὰ τὸ 
«σπέρμα ϑερμοῦ, ἅτε τῆς πήξεως ταχείας γινομένης, ἀρρενοῦταί 
τε, καὶ καταγωνιζομένου ϑηλύνεται, βράδιον δὲ πηγνύμενον βρά-- 
5 διον καὶ μορφοῦται. ὅτι δὲ ἀληθὴς 0 λόγος, τὰ μὲν ἄρρενα xal 
τῶν τεσσαράχονϑ᾽ ἡμερῶν ἐντὸς ἐχτιτρωσχόμενα μεμορφωμένα 
προπίπτει, τὰ δὲ ϑήλεα καὶ μετὰ τὰς τεσσαράκοντα σαρχώδη τε p. 70 
καὶ ἀδιατύπωταις μετὰ δὲ τὴν χύησιν ἐπὶ τῆς τρίτης τεχϑὲν 
ἀποσπαργανοῦσϑαι τὸ βρέφος φασίν, ἐπὶ δὲ τῆς ἐννάτης loyvoo- 
10 ποιεῖσϑαι καὶ ἁφὴν ὑπομένειν, ἐπὶ δὲ τῆς τεσσαρακοστῆς προσ- 
λαμβάνειν τὸ γελαστικὸν καὶ ἄρχεσθαι ἐπιγινῶσχον τὴν μητέρα. 
ἐπὶ δὲ τῆς ἀναστοιχειώσεως τοὺς ἴσους ἀριϑμοὺς αὖϑις ἔξ ὑποστρο- 
φῆς παραφυλάττειν τὴν φύσιν, καὶ δι᾽ ὧν συνέστη, δι᾽ αὐτῶν 
αὖϑις ἀναλίεσθαι. τελευτήσαντος γοῦν ἀνθρώπου ἐπὶ μὲν τῆς 
15 τρέτης ἀλλοιοῦται παντελῶς χαὶ τὴν ἐπίγνωσιν τῆς ὄψεως διαπόλ- 
λυσι τὸ σῶμα, ἐπὶ δὲ τῆς ἐννάτης διαρρεῖ σύμπαν, ἔτι σωζομέ- 
νης αὐτῷ τῆς καρδίας" ἐπὶ δὲ τῆς τεσσαραχοστῆς καὶ αὕτη συναπ- 
ὄλλυται τῷ παντί, διὰ τοῦτο τρίτην ἐννάτην καὶ τεσσαραχο- 
στὴν ἐπὶ τῶν τεϑνηκότων φυλάττουσιν οἷ ἐναγίζοντες αὐτοῖς, τῆς 
90Té ποτε συστάσεως τῆς τε μετ᾽ ἐχείγην ἐπιδόσεως καὶ τὸ δὴ πέ- 
ρας ἀναλύσεως ἐπιμιμνησχόμενοι. 


1 ἄρρην apud S 4 καταγωνιζομένου Roetherus: apud S κατα- 
γωνιζόμενον. 6 τεσσαρακονθημέρων vulgo. ἐχτιτρωσκομέ- 
vog libri: an ἐχειτρωσχόμενα ὅμως 7 11 ἐπιγινώσκειν P. 
21 ἐπιμιμνησχόμενα apud S. 


fertur, decimus autem perfectus est ac masculus. feminei autem et mascu- 
lini generis ft, prout caloris maior minorve vis est: praevalente qui- 
dem eo calore quiin semine est, quippe cum coagulatio acceleretur, mascu- 
lus redditur; qui ubi supprimitur, femineus fit. tardius autem quod 
coagulatur, tardius etiam formatur. verum autem a nobis dici (hoc in- 
dicio est), quod masculi partus etiam intra quadraginta dies, si per ab- 
ortum expelluntur, formati excidunt, feminei autem etiam post quadraginta 
dies carnei et informes. post graviditatem autem tertio die prognatum 
infantem fasciis exsolvi dicunt, nono autem confirmari et tactum sustinere, . 
quadragesimo autem assumere facultatem ridendi et incipere matrem 
aenoscere. in dissolutione autem eosdem rursus numeros retroversus se- 
qui naturam, et quibus constet, iisdem rursus dissolvi. tertio ipitur post- 
quam mortuus homo est die corpus omnino commutatur, et facies eius 
agnosci amplius non potest; nono diffluit universum, cum ei adhuc ser- 
vetur cor; quadragesimo autem hoc quoque una cum universo conficitur. 
propterea tertium nonum et quadragesimum in mortuis sequuntur diem 
qui iis parentant, et pristini ortus et eum secuti incrementi et vero postre- 
mo dissolutionis memores. 


θ4 IOANNIS LYDI 


22, ὁ Ἀάμιλλος ὥρισεν ἀποκείρειν τοὺς πώγωνας ἐπ᾽ 
ἄχρον, ὡς μὴ δράττεσϑθαι αὐτῶν τοὺς ἐναντίους, διὰ τὴν συμ-- 
βᾶσαν πρότερον μάχην, ἐν fj εἶλχον ἀλλήλους ἔκ τε τῶν λοφίων 
τῶν περικεφαλαιῶν καὶ ἐξ αὐτῶν μέντοι τῶν τοῦ πώγωνος τριχῶν. 

23. ἐν τῇ πρὸς τὸν δῆμον ὠρατίωνι, οἱονεὶ προσφωνήσει. 5 

p. 71 24. εἰδοῖς Φεβρουαρίαις. ἀπὸ ταύτης τῆς ἡμέρας ἀπὸ 
ὥρας ἕχτης διὰ τὰς τῶν κατοιχομένων χοὰς τὰ ἱερὰ χατησφαλί- 
ζοντο, καὶ οἱ ἄρχοντες ἐν σχήματι ἰδιωτῶν προήεσαν ἄχρι τῆς 
πρὸ ὀχτὼ καλανδῶν Ϊαρτίων. ai δὲ σώφρονες γυναῖχες (ματρώ- 
yag δὲ αὐτὰς οἱ “Ῥωμαῖοι καλοῦσιν, οἱ δὲ Ἕλληνες οἰχοδεσποίνας) 10 
τοσοῦτον τῆς αἰδοῦς ἐφρόντιζον ὡς μηδὲ ταῖς πολλαῖς τῶν γυναι-- 
κῶν δμιλεῖν, ἀλλὰ καὶ τόπους τινὰς ἡσυχίους ἐν τοῖς βαλανείοις 
ἔξω τοῦ πλήϑους ἑαυταῖς ἀφορίζειν, ovg ἔτι καὶ νῦν ματρωνίχεα 
καλοῦσιν. αὗται τοίνυν oi σώφρονες τοῖς Βρούτου δαίμοσιν 
ἐνήγιζον δι᾽ αἰτίαν τοιαύτην. “Τουκρητία γυνή τις 'ωμαία περετ-- 15 
τῶς εὐπρεπής τε καὶ σώφρων λέγεται βιασϑῆναί ποτε ὑπὸ Tap- 
κυνίου τοῦ τελευταίου τῶν ῥηγῶν ἢ τοῦ αὐτοῦ παιδός. σούπερ- 
fov δὲ αὐτὸν ἡ ἱστορία καλεῖ οἱονεὶ ἀλαζόνα" πρῶτος γὰρ αὐτὸς 
ὄργανα ποινῶν καὶ μέταλλα ἐξεῦρεν, ὅπως δὲ μὴ μαλάττοιτο τοῖς 
αἰκισμοῖς τῶν τιμωρουμένων, βοτάνην αὐτοῖς ἐπεδίδου ἣ γέλωτα 20 
ἐνεποίεε παρὰ σκοπὸν τοῖς πάσχουσι" γίνεται δὲ καὶ νῦν ἐπὶ Σαρ- 
δοῦς τῆς νήσου 7 τοιαύτη βοτάνη, ὅϑεν καὶ Σαρδόνιον γέλωτά 
φασιν. ἔνϑεν τὸν Ταρχύνιον σούπερβον ἀντὶ τοῦ ἀπηνῆ καὶ 


17 cf. Suidas v. Σούπερβορ. 


22. Camillus instituit ut raderentur barbae summae, ne arriperent 
eas hostes, propter pugnam antea factam, in qua trahebant inter se ex 
cristis galearum et vero etiam ex ipsis barbae pilis. 

23. In oratione ad populum, tariquam τροσφωνήσει. 

24. Idibus F'ebruarüs. ab hoc inde die, ab hora sexta, propter 
mortuorum libatiores sacra instituebartur, et magistratus in plebeiorum 
habitu prodibant usque ad a. d. 8 kalendas Martias. feminae autem ho- 
nestae (matronas eas Komani vocant, Graeci οἰχοδεσποίνας) usque adco 
curae habebant pudicitiam, ut neque cum feminarum multitudine versa- 
rentur, verum etíam loca quaedam a turba vacua in balneis extra multi- 
tudinem sibi secernerent, quae etiam nunc matronicla vocant. hae igitur 
feminae honestae Bruti manibus parentabant hanc ob causam. Lucretiae 
feminae cuidam Romanae eximie formosae atque honestae vis olim illata 
esse dicitur à Tarquinio ultimo regum aut ab eius fllio. Superbum au- 
tem eum historia vocat, velut ἀλαζόνα: primus enim ille instrumenta 
poenarum et metalla inverit; ut autem ne molliretur contumeliis eorum 
qui puniebantur, herbam iis dabat, quae risum movebat invitis lis qui 
afficiebantur poena (nascitur autem nunc quoque in Sardinia insula eius- 
modi herba, unde et Sardonium risum dicunt). inde Superbum Tarqui- 


DE MENSIBUS IV. 65 


ἐμὸν ἔχάλουν" οὐδὲν δὲ ἂν τέκοι μῖσος ὡς ταῦτας ἐκχείνη τοίνυν 
:ἢ «““ουχρητία κρείττονα τὴν σωφροσύνην τῆς βασιλικῆς ὁμιλίας p. 72 
ἡγησαμένη, καὶ οὐκ αὐτῆς μόνης ἀλλὰ καὶ ζωῆς αὐτῆς, μεταπειι-- 
ψαμένη τοὺς ἑαυτῆς ἀφηγησαμένη τε τήν, εἴγε ἄρα ἐβούλετο, λαν- 
6 ϑάνειν δυναμένην ἁμαρτίαν, ἑαυτὴν παρόντων τῶν τῆς σωφροσύ-- 
γης μαρτύρων ἀπέσφαξε. κινεῖται οὖν ὃ δῆμος πρὸς τοῦτο, καὶ 
τὸ μῖσος τοῦ τυράννου προσεποιεῖτο --- --- ὃς δραξάμενος καιροῦ 
ἡγεῖται τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δήμου καὶ παρωϑεῖται τῆς βασιλείας τὸν 
Ταρκύνιον, ἐτιμήϑη οὖν, ὡς ἐλέγομεν, παρὰ ταῖς "Popalwy/yv- 
Ἰθναιξὶν ὃ Βροῦτος μετὰ ϑάνατον δημοσίῳ πένϑει οἷα ἔκδικος τῆς 
σωφροσύνης" καὶ Βρούτας ἑαυτὰς ἠξίουν ὀνομάζεσθαι πρὸς τι- 
μὴν Βρυύτον. 
25. βέρνακλον τὸν δημόσιον οἰκέτην οἱ δωμαῖοι καλοῦσιν. 
ἐπειδὴ εἰς τρεῖς μοίρας ὃ Ρωμαϊκὸς διήρητο δῆμος, τρίβους ἡ 
16 φυλὴ παρ᾽ αὐτοῖς ὠνομάσθη καὶ τριβοῦνοι οἱ δήμαρχοι. φρον- 
τὶς δὲ ἦν αὐτοῖς τῆς ἱπποδρομίας, ὡς ἐπιτελοῖτο προσηκόντως" 
καὶ διὰ τοῦτο τριβοῦνος ἔτι καὶ νῦν ἡγεῖται τῶν βολουπτάτων 
(ἀντὶ τοῦ τῶν τέρψεων). τριῶν ἁρμάτων, καὶ o9 τεττάρων, ἅμιλ- 
λωμένων ἐπὶ τῆς ἱπποδρομίας, οἱ μὲν ῥουσσάτοε, οἱονεὶ ἐρυϑρού 
200i δὲ ἀλβάτοι οἱονεὶ λευχοί, οἱ δὲ βίριδες οἱονεὶ ἀνθηροί" πρα- 
σίνους δὲ αὐτοὺς νῦν προσαγορεύουσι. καὶ oi μὲν ῥουσσάτοε 
ἠξίουν τοῦ “ἄρεος εἶναι, οἱ δὲ λευχοὶ τοῦ Zfióg, οἱ δὲ ἀνθηροὶ τῆς 
Mquodírgc. ὕστερον δὲ καὶ τὸ fverov* βενέτους δὲ αὐτοὺς p. 78 


17 βουλουκάτων V. 


nium, pro saevtüm et crudelem, vocabant. nihil anter par pentterit odium 
atque haec. illa igitnr Lucretia hottestatem regia familiaritate praestan» 
tiorem rata, tiec illa sola verum etlam vita ipsa, arcessitis stis atque com» 
memorato suo delicto, quod, si quidem volebat, delitescere poterat, se 
ipsa, praesentibus pudicitiae testibus, ihterfeclt, itaque movethr populus 
hoc facto, et odium tyranni simulabat —— -— qui arrepta occasione populo 
Romano se dticem praebet, et regno expellit ''arquinium. colebatur igi- 
tur, ut diximus, a Romanorum feminis Brutus post mortem publico luctu, 
tanquam vindex pudicitiae; et Brutas sese volebatit nominari in honorem 


25, Vernaculum servtim publicum Romani vocant, cum it tres par» 
tes populus Romarus distributus esset, tribus ( Graecorum) φυλή apud 
eos dicta est, et tribuni δήμαρχοι. curabant autem certamen equestre, 
ut rite perageretur; atque hanc ob causam tributus etiam nunc praeest 
voluptatibus, tribus curribus, fieque quatttor, certantibus in certamine 
equestri, pars erant russati, pars albati, alii virides; porraceos autem 
nunc appellant, et russati volebant Martis esse, albi Iovis, floridi autetn 
Veneris. postea vero venetüs quoque (currus accedebat): vettetos dutem 
eos patrio sermone vocant, (quasi) ferreo colore tinctos (s. ferrugineos): 

loannes Lydus. 6 


τ 


66 IOANNIS LYDI 


ἐπιχωρίως καλοῦσι --- σιδηροβάφους" τὸ yàp παρ᾽ ἡμῖν λεγόμενον 
χκαλλάϊνον χρῶμα Ῥωμαῖοι βένετον προσαγορεύουσιν. οἱ Γάλλοε 
τοίνυν ἴδιόν τινα τόπον ἐν τῷ ἱππικῷ ϑεωροῦντες ἐπλήρουν᾽ καὶ 
Βενέτους αὐτοὺς ἐχ τῶν ἐσθημάτων ὠνόμαζον, καὶ Βενετίαν τὴν 
χώραν, διὰ τὸ μηδένα ποτὲ κατ᾿ ἐκείνην εὐπορῆσαι στολῆς. διὰ δ 
δὲ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα ἐποίησαν τέσσαρας τοὺς ἀγῶνας" τὸ ἀν- 
ϑηρὸν ἀντὶ πυρός, εἰς τὴν τῆς Ρώμης τιμήν (Φλῶραν δὲ αὐτὴν 
ὠνόμαζον, ὥσπερ ἡμεῖς ᾿Ανϑουσαν), δεύτερον τὸ λευχὸν διὰ τὸν 
ἀέρα, τρίτην τάξιν Mod, xai τετάρτην, ὥρτι προσληφϑεῖσαν, 
Κρόνῳ ἢ Ποσειδῶνι" ἑκατέροις γὰρ τὸ κυανοῦν προσνενέμηται. 10 
Q6. κχαϑάπερ ἐν τῇ μήτρᾳ τυγχάνον τὸ βρέφος οὐ δεῖται 

ἑτέρας τροφῆς, ἀλλ᾽ ἐξ αἵματος εἰλικρινοῦς τρέφεται, οὕτως οὐδὲ 
τοῖς τελευτήσασι κατὰ τὸν πρότερον, ὡς ἐλέγομεν, ἐνιαυτὸν ént- 
χόαζον, ὥσπερ ἐν μήτρᾳ παρὰ τῇ φύσει λανθάνουσιν. αἱἷ γὰρ 

p. 74 χοαὶ παραψυχή τις εἰσεφέρετο τοῖς εἰδώλοις τῶν τετελευτηχότων, 15 
γάλα αἷμα xul οἶνος καὶ σεμίδαλις καὶ κόγχος καὶ ἕτερά τινα. 
χοὰς δὲ αὐτὰς ὠνόμαζον ἐκ τοῦ ἐπεχχεῖσϑαι τοῖς τάφοις. σώζε- 
vat δὲ καὶ νῦν ἴχνος" ἐν γὰρ τοῖς ἱεροῖς ἄρτον καὶ οἶνον προσφέ- 
ρομεν. 


ΜΑΡΤΙΟΣ. 
97. Οἱ μυϑιχοί φασιν, ὃ Ζεὺς συνελθὼν τῇ ἀδελφῇ 90 
Ἥρᾳ ἔτεκεν "Ἄρεα, οἱονεὶ ὃ αἰϑὴρ συναπτόμενος τῷ ἀέρι ἀποϑλίβει 
1 ἐπιχωρίους apud S. 


qui enim apud nos κολλάϊνος dicitur color, eum Romani venetum appel- 
lant. Galli igitur proprium locum in certamine equestri spectantes com- 
plebant; et Venetos eos ex vestitu nominabant, et Venetiam regionem, 
propterea quod nemo unquam in illa copiam habet vestimenti. ob quat- 
tuor autem elementa quattuor fecerunt certamina, floridum pro igni, in 
honorem Romae (Floram autem eam vocabant, ut nos νθουσα»); se- 
cundum album, propter aerem; tertiam factionem Marti, et quartam, nu- 
per additam, Saturno aut Neptuno: utrique enim caeruleus color dica- 
tus est. 

26, Quemadmodum in utero dum est infans non indiget alio nutri- 
mento, sed ex sanguine puro nutritur, ita neque defunctis primo, ut dixi- 
mus, anno inferias afferebent, quasi in utero Naturae latentibus. inferiae 
enim tanquam aliquod solatium afferebantur Manibus defunctorum, lao, 
sanguis et vinum atque similago et concha et alia quaedam. χοάς autem 
eas vocabant ἐκ rov ἐπεχχεῖσθαι (i. e. ab insuper effundendo). exstat 
autem etiam nunc vestigium: in sacris enim panem et vinum sumimus. 


MARTIUS. 


. 27. Mythid tradunt: Iuppiter ex concubitu cum Iunone sorore ge- 
suit Martem, velut aether cum δόσε coniunctus excutit aéreum ignem, 


DE MENSIBUS IV. |. 61 


τὸ ἀέριον πῦρ. οἱ δὲ φυσιχοὶ 2doea. μὲν οὖχ ὡς oi γραμματικῶν 
παῖδες ἐκ τῆς ἄρσεως καὶ ἀναιρέσεως αὐτὸν ὀνομασϑῆναί φασιν, 
ἀλλ᾽ 2x τοῦ ἀρήγειν καὶ συλλαμβάνειν τοῖς κατὰ βίαν καὶ μάχην 
συμπτώμασιν, ἢ ὡς ἀρκτικὸν xol μεταβολῆς αἴτιον (διδόασι δὲ 
αὐτῷ ὕψωμω τὸν αἰγόχερων)" ἢ “ἄρεα τὸν παρ᾽ ἀρρένων καὶ μό- 
γων τιμώμενον, ἢ ix. τοῦ μάρνασϑαι. ὃ 240nc χαλκοῦ καὶ σιδή- 
gov εὑρετὴς ἐγένετο. τὴν δὲ Αφροδίτην οἱ φυσικοὶ ποτὲ μὲν αὐτῷ p. 75 
ποτὲ δὲ Hgaío: συνάπτουσιν, οἱονεὶ τῇ ὑγρῷ οὐσίᾳ τὴν πυρώδη, 
ἐξ ὑγροῦ δήπουθεν καὶ ϑερμοῦ προϊέναι τὴν γένεσιν αἰνιττόμενοι" 
105] καὶ ἐπειδὴ κοινὸς αὐτοῖς ὃ σκορπίος, Z4osoc μὲν τοῦ κέντρου, 
τῶν δὲ χηλῶν “Ἀφροδίτης. ἀποστρέφεται δὲ ὥσπερ κατὰ τὸν 
μῦϑον ᾿Αφροδίτη τὸν Zdogv, ἐπειδὴ ὃ χειμὼν ἀκολουϑεῖ τῷ τοῦ 
"proc ἰδίῳ καταστήματι, ἡ δὲ Ἀφροδίτη εὔχρατος. ὥστε ἔναν-- 
τίως ἔχουσι πρὸς ἑαυτούς, ἀλλ᾽ οὐ καϑόλου" καὶ γὰρ ἀλλήλοις 
ἰδχατὰ τὸ τοῦ καιροῦ προσεχὲς συνάπτεσϑαι δοχοῦσι“ μετὰ γὰρ 
χειμῶνα τὸ ἔαρ ἀναφέρεται. ϑεραπεύεται δὲ 0 “ρης ἤχοις ὅπλων 
καὶ σάλπιγξι, καὶ διὰ τοῦτο αὐτῷ τὴν πρώτην ἑορτὴν ἐπετέλουν 
οἱ Ρωμαῖοι, καλοῦντες αὐτὴν ἀρμιλούστριον, οἱονεὶ καϑαρμὸν 
ὅπλων, μὴ χείματος, μὴ ἑτέρας τινὸς περιστάσεως εἰργούσης τὴν 
30 χίνησιν τῶν ὅπλων ἐπὶ τῷ τοῦ “ἄρεος πεδίῳ. ὄνομα δὲ αὐτῷ xac". 
Alyuntlouę Πειρόεις, ὅϑεν καὶ Ξανϑικὸς παρὰ ακεδόσιν. Ἕλ- 
ληνες δὲ αὐτόν, ὡς εἴρηται, Aoeu ἐκ τῶν πραγμάτων προσηγόρευ-- 


8 δὲ add Roetherus. 


physici vero Martem, non ut Grammaticorum filii, ἐκ εἧς ἄρσεως (1. e. 
ἃ sublationc) et ὠναιρέσεωρ (i. e. ab interfectione) eum nominatum di- 
cunt, sed ἐκ τοῦ ἀρήγειν (i. e. ἃ ferendo auxilium) et adiuvando casibus 
qui sunt in vi ac pugna, vel tanquam dQxzixov (i. e. initii efficientem) 
et mutationis auctorem (assignant autem ei summitatem s. summam sta- 
tionem Capricornum): vel"49t« eum qui a solis maribus colitur, vel ἐκ 
τοῦ μάρνασϑαι (i, e. a pugnando), Mars aeris et ferri inventor fuit. 
Venerem autem physiei modo cum illo modo cum Vulcano coniungunt, 
velut cum humida essentia igneam, ex humida videlicet et calida natura “ 
rodire generationem obscure significantes: vel etiam quoniam communis 
ter eos Scorpius est, cum Martis stimulus sit, forcipes autem Veneris. 
aversatur autem, ut est in fabula, Venus Martem, cum hyems comitetur 
Martis proprium statum, Venus autem sit bene temperata. itaque con- 
trarii inter se sunt, nec tamen omnino: etenim ex tempestatis continua- 
tione inter se cohaerere videntur; post hiemem enim ver oritur. colitur 
autem Mars armorum strepitu et tubis, et hanc ob causam ei primas fe- 
rias agebant Romani, vocantes eas armilustrium, velut purgationem 8. 
lustrationem armorum, non hieme neque alio casu prohibente armorum 
tractationem in campo Martio. nomen autem ei apud Aegyptios Πυρόεις, 
unde et Ξανϑικός apud Macedones; Graeci autem eum, ut dictum est, 
"Ἄρεα ἃ rebus appellant. neque enim quis invenerit generalem dei appel- 


68 IOANNIS LYDI 


ov. οὐδὲ γὰρ ἄν τις εὕρῃ κυρίαν ϑεοῦ προσηγορίαν κατὰ τὸν 
᾿ΑἈπολλόδωρον, ἀλλ᾽ οὐδὲ φύσεως γνώρισμα, ἐπεὶ νῦν μὲν ἀρρε-- 
γας νῖν δὲ ϑηλείας τὰς ἰδέας εἰσάγουσιν οἵ φιλοσοφοῦντες" ἀλλ᾽ 
ἐχ τῶν ἀποτελεσμάτων ὀνομασίας αὐτοῖς ἔϑεντο, ἄρρενας μὲν 
ϑεοὺς δημιουργικὰς δυνάμεις, ϑηλείας δὲ τὰς ζωογόνους εἶσά-- 5 
γοντξς. 

Q8. ὅρος γάρ ἐστι κακοῦ οὐχ οὐσία ζῶσα καὶ ἔμψυχος, 
ἀλλὰ διάϑεσις ἐν ψυχῇ ἐναντίως ἔχουσα πρὸς ἀρετὴν διὰ τὴν τοῦ 
καλοῦ ἀπύπτωσιν ταῖς ῥᾳϑυμίαις ἐγγινομένην. 

p. 76 99. κατὰ δὲ τὴν πρώτην τοῦ ἸΠαρτίου μηνὸς Ἥραν ἐτί- 10 
μων, οἱονεὶ τὴν σελήνην, διὰ τὴν νεομηνίαν" ἐχήρυττε δὲ ὃ ἱερεὺς 
χρῆναι γλυκέσι πόμασί τε καὶ σιτίοις χρῆσϑαι ἅπαντας πρὸς φυ- 
λακὴν ὑγείας, ἐκίνουν δὲ τὰ ὅπλα Ῥωμαῖοι ἐπὶ v9 τοῦ Χάρεος πε- 
δίῳ ἢ τεμένει. Aotocç δὲ ὃ κύαμος, παρὰ τὸ κύειν αἷμα, ἔχριόν 
τε τὰς ἀλλήλων ὄψεις ἀντὶ «ἅματος τὸ χρῖσμα τοῦ κυάμου λαμβά- 15 
γοντες, ταύτῃ γε τὸν -dosa ϑεραπεύοντες. διαφερόντως δὲ παρὰ 
τοὺς ἄλλους καρποὺς διεγείρει τὰ σώματα πρὸς συνουσίαν ἐσϑιό- 
μενος, καὶ ταύτῃ καϑέλχει τὰς ψυχὰς ἐπὶ τὴν γένεσιν. ὃ δὲ 
“Ηρακλείδης φησὶν ὡς εἴ τις τὸν κύαμον ἐν κενῇ ϑήχῃ ἐμβαλὼν 
ἀποκρύψει τῇ κόπρῳ ἐπὶ τετταράκοντα πάσας ἡμέρας, εἷς ὄψιν 20 
ἀνθρώπου σεσαρκωμένου μεταβαλόντα τὸν κύαμον εὑρήσει, καὶ 

^ διὰ τοῦτο τὸν ποιητὴν φάναι “᾿ἶσόν τοι χυάμους τε φαγεῖν κεφα-- 
λάς τε τοκήων." Διογένης δέ φησιν ἀπὸ τῆς αὐτῆς σηπεδόνος 


28 αὐτῆς add Roetherus e Porphyr. de vita Pythagorae 44. 


lationem, ut docet Apollodorus, verum neque naturae significationem, cum 
modo masculinas modo femininas notiones introducant philosophi : sed ex 
effectibus nomina iis indiderunt, tanquam masculos deos vires creatrices 
s. opifices, femineas autem genitrices introducentes. 

28. Finis enim est mali non essentia viva atque animalis, sed con- 
stitutio In animo contraria virtuti propter boni deminutonem quae fit in 
voluptatibus. 

29. Primo autem Martii mensis die Iunonem colebant, tanquam Lu- 
nam, propter interlunium.  edicebat autem sacerdos oportere dulcibus 
potibus ac cibis uti omnes ad tuendam sanitatem. movebant praeterea 
arma Romani in campo vel luco Martis. Martis autem faba est, propterea 
quod sanguine praegnans est; et ungebant inter se facies, pro sanguine 
unguentum fabae sumentes, colentes equidem hoc modo Martem. eximie 
autem prae ceteris fructibus, cum estur, corpora ad concubitum incitat 
atque ita animas ad generationem allicit. Heraclides autem ait, si quis 
fabam in vacuam cistam iniectam obtexisset stercore quadraginta totos 
dies, in faciem hominis carne oppleti immutatam eum reperturum fabam, 
"atque hanc ob causam poétam dicere " perinde sane fabis vesci et capiti- 
bus parentum." Diogenes autem ait ex eadem putredine et hominem ex- 


DE MENSIBUS IV. 69 


ἀνθρώπους συστῆναι καὶ κύαμον βλαστῆσαι. τούτου δὲ φανερὰ 
ἐπῆγε τεκμήρια" εἰ γάρ τις διατραγὼν κύαμον καὶ τοῖς ὀδοῦσι p. 77 
λειάνας ἐν ἀλέᾳ τῆς τοῦ ἡλίου βολῆς καταϑείη πρὸς ὀλίγον, εἶτα 
ἀποστὰς ἐπανέλϑοι μετ᾽ οὐ πολύ, εὕροι ἄν ὁδωδότα ἀνθρωπείου 
δφόνου" εἰ δὲ καὶ ἀνθοῦντος τοῦ ἄνθους βραχὺ ἐνθείη ἀγγείῳ 
κεραμείῳ xol ἐπίϑεμα ἐνθεὶς ἐν τῇ γῇ τε κατορύξειε καὶ ἐνενή-- 
xovra παραφυλάξειεν ἡμέρας μετὰ τὸ κατορυχϑῆναι, εἶτα μετὰ 
ταῦτα ὀρύξειε καὶ λάβοι καὶ ἀφέλοι τὸ πῶμα, εὕροι ἂν ἀντὶ τοῦ 
κυάμου ἢ παιδὸς κεφαλὴν συνεστῶσαν ἢ γυναικὸς αἰδοῖον. ὥστε 
10 ἀφεχτέον κατὰ Πυϑαγόραν χυάμου, ὡς καὶ τῶν λεγομένων xov- 
σολαχάνων, ἐπεὶ καὶ αὐτῶν 1 γένεσις ἐξ ἐμμήνων γυναικῶν ἐστί, 
τούτου χάριν εἰς τοὺς τάφους κύαμοι ῥίπτονται ὑπὲρ σωτηρίας 
ἀνθρώπων, ὅτι δὲ xvapoc ἀπὸ τοῦ αἵματος εἴρηται, δυνατὸν τῇ 
πείρᾳ παραλαβεῖν" εἴ τις γὰρ αὐτὸν ἀποβρέξεε ἐπὶ γυχϑήμερον, 
15 τὸ ἐν αὐτῷ ὕδωρ λύϑρον εὑρήσει. ' 

30. οἱ δὲ μάγγιπες, οἱονεὶ τεχνῖται τοῦ ἀνδραποδώδους 
ἄρτου, ἔπεμπον τοῖς ἐν λόγῳ Ρωμυλίας ἀννώνας" οὕτω δὲ ταύ-- 
τας ἐχάλουν διὰ τὸ κατὰ τὴν ἐννάτην ὥραν ἐπιδίδοσϑαι πρὸς τοῦ 
“Ῥωμύλου τὴν τροφὴν τοῖς στρατιώταις. 

40 xal γὰρ Οὐαλεντινιανὸς ἀπαίδευτος 7v καὶ μόνον βαρύμηνις. 


1 ἀνθρώπον apud S 2 διατραγὼν P, διατρώγων V cum Por. 
phyrio. 4 ἀποστὰς apud Porphyrium: ἀναστὰς V. — 5 γόνου 
apud Origenem. καὶ add Roetherus e Porphyrio. ^ 6 κατορῦ- 
£o. — 7 παραφυλάξοι — 8 ὀρύξοε V. ἂν om V. 17 ae- 
vovg V: corr Hasius coll. de Magistrat. 8 7. Ῥωμυλέίαρ 
idem pro ἹΡωμυλίοις. praestat delere, 


stitisse et fabam effloruisse. culus rel manifesta afferebat argumenta: si 
quis enim fabam arrodat dentibusque comminutam ferventibus solis radiis 
paululum exponat, tum post exiguum temporis intervallum redeat, humani 
cruoris odorem in ea percipiet; praeterea si florem emittente faba pau- 
lulum aliquid floris in vas fictile immissum et operculo obtectum humi de- 
fodiat, atque ita defossum dies nonaginta oonservet, tumque effodiat et 
promat atque operculum tollat, loco fabae aut pueruli caput aut puden- 
dum muliebre enatum reperiet. itaque abstinendum faba ex Pythagorae 
praecepto, ut et aureis oleribus, quae dicuntur (i. e. atriplice), cum ea 
quoque ex mulierum menstruationibus generentur. huius rei gratia in se- 
pulcra fabae coniiciuntur pro salute hominum. fabam autem a sanguine 
ictum esse, experiendo percipi potest: si quis enim eam madefecerit 
per noctis ac diei spatium, aquam quae in ea est cruorem factam reperiet. 
30. Mancipes autem, velut opifices plebeli ac servilis panis, mitte- 
bant principibus civitatis Romuleas agnonas: ita autem has vocabant pra- 
pterea quod nona hora a Romulo distribuebatur militibus victus. — 
Etenim Valentinianus stupidus fuit et solum iracundus. 


70 IOANNIS LYDI 


31. τῇ πρὸ τεσσάρων νωνῶν Magt(uv ἄνεμον βιαιότερον 
Gg ἐπίπαν πνεῖν προλέγει ὃ Εὔδοξος. 

p. 78 39. τῇ πρὸ τριῶν νωνῶν αρτίων ὃ πλοῦς τῆς Ἴσιδος 
ἐπετελεῖτο, ὃν ἔτι καὶ νῦν τελοῦντες καλοῦσι πλοιαφέσιας. ἥ δὲ 
Ἶσις τῇ «Αἰγυπτίων φωνῇ παλαιὰ σημαίνεται, τουτέστιν 7j σελήνη" 5 
καὶ προσηκόντως αὐτὴν τιμῶσιν ἐναρχύμενοι τῶν ϑαλαττίων ὁδῶν 
διὰ τὸ αὐτήν, ὡς ἐλέγομεν, τῇ φύσει τῶν ὑδάτων ἐφεστάναι. 
φασὶ δὲ ταύτην xal ὑγείας εἶναι δότειραν, καϑάπερ ἡμεῖς τὸν 
“Ἀσκληπιόν. ταὐτὸν δ᾽ ἂν εἴη" ὥσπερ γὰρ ἡμεῖς τὸν ἥλιον εἰς 
τὸν ““σχληπιὸν λαμιβάνοντες μετὰ τὰς ἐχείνου δυσμὰς τῆς νυχτὸς 10 
ἐπιγινομένης, αἴτιον αὐτὸν τοῦ ὕπνου χαὶ νυχτὸς καὶ ἀναπαύσεως, 
αἴτιον καὶ δοτῆρα τῆς ὑγείας μυϑεύουσιν. ὃ δὲ Χαιρωνεὺς Ἶσιν 
μὲν τὴν γῆν εἶναι βούλεται καὶ Ὄσιριν τὸν Νεῖλον, Τυφῶνα δὲ 
τὴν ϑάλατταν, εἷς ἣν ὃ Νεῖλος ἐμπίπτων ἀφανίζεται. 

33. τὴν Τύχην οἵ Ἕλληνες γράφουσι βουπρόσωπον" ἐγὼ 15 
δ᾽ οἶμαι τὴν ὑγρὰν εἶναι οὐσίαν, ὅϑεν καὶ ἀκουὰν αὐτὴν Ῥωμαίοις 
ἔϑος καλεῖν ἀπὸ τῆς ἰσότητος (τὸ δ᾽ ὕδωρ ὁμοιομερὲς καὶ ἴσον 

p. 79 τὴν φύσιν)" καὶ καλῶς ἀκουὰ πρὸς αὐτῶν ὠνόμασται, ἐπειδὴ 
τὴν ἰσότητα ἤτοι ὁμοιομέρειαν ἀπὸ τοῦ ἀκουὰ χατὰ παραγωγὴν 
ἐπικαλοῦσιν. 90 


94. ἐπὶ Ταρκυνίου Iloloxov τοῦ ῥηγὸς "dudA9ua τοῦ- 
γομά τις γυνὴ ἧχεν ὡς αὐτόν, ἐπιφερομένη τρεῖς βίβλους (χρησ- 


10 μετὰ] 7] μετὰ P. 19 post ὑγείας fere haec excidisse vi- 
dentur Roethero: οὕτως ἐχεῖνο; τὴν "ow, οἱονεὶ τὴν σελήνην, 
αἰτίαν καὶ δότειραν τῆς ὑγείας. 15 βοοπρόσωπον V. 


91. A.d. 4 Nonas Martias ventum vehementiorem ut plurimum flare 
praedicit Eudoxus. 

32. A. d. 3 Nonas Martias Isidis navigium agebatur, quod etiam 
nunc agentes πλοιαφέσια vocant. lsis autem Aegyptiorum lingua idem 
quod antiqua valet, id est luna; et merito eam colunt ingredientes itinera 
marina, propterea quod illa, ut diximus, aquarum naturae praeest, dicunt 
autem hanc etiam sanitatis esse auctorem, quemadmodum nos Aescula- 
pium. idem autem hoc fere fuerit: ut enim nos solem in Aesculapium ac- 
cipientes post illius occasum, cum nox oboritur, auctorem eum somni et 
noctis et quietis, auctorem atque effectorem sanitatis, [sic illi —) fabu 
lantur. scriptor autem Chaeronensis (Plutarchus) Isidem terram esse vult 
et Osirin, Nilum, Typhonem autem mare, in quod incidens Nilus evanescit. 

.. 93. Fortunam Graeci pingunt bovina facie: ego vero existimo hu- 
midam esse substantiam , unde etiam aquam eam Romani vocare solent, 
ab aequitate (aqua autem aequalibus partibus constat et aequa est na- 
tura), et bene aqua ab iis nominata'est, cum aequitetem vel aequalitatem 
vartum ab aqua ex derivatione vocent. . 

Regnante Tarquinio Prisco mulier quaedam Amalthea nomine 


DE MENSIBUS IV. 71 


μοὶ δὲ Σιβύλλης τῆς Κυμαίας ἐτύγχανον), ἐπεζήτει δὲ [τὸν κατὰ 
τριάχοντα τούτους ἀποδόσϑαι χρυσῶν. τοῦ δὲ καταφρονήσαντος 
ἀγαναχτήσασω 5 γυνὴ τὸ ἕν τῶν βιβλίων ἔχαυσεν. εἶτα αὖϑις 
ὡς αὐτὸν γινομένη ἠξίου καὶ ὑπὲρ τῶν ἀπολειπομένων dio τοὺς 
Sabro)?g τριάχοντα λαβεῖν χρυσοῦς. τοῦ δὲ ἔτι μᾶλλον αὐτὴν 
παριδόντος καὶ τὸ ἕτερυν ἔκαυσε. πάλιν δὲ ὑπὲρ τοῦ λειπομένου 
ἑνὸς τὴν αὐτὴν ἐπιζητούσης τοῦ χρυσίου ποσότητα, στοχασάμε-- 
voy εἰκὸς τὸν βασιλέα ὡς ἀναγκαῖα μᾶλλον ἐτύγχανε τὰ βιβλία, 
πρίασϑαι παρ᾽ αὐτῆς τὸ λειπόμενον, εἶτα, εὑρόντα ἐν αὐτῷ τὰς 
10 Ῥωμαίων τύχας κατ᾽ ἐξαίρετον καὶ μόνας ἐγγεγραμμένας, ἑξή- 
κοντὰ πατριχίων συστήματι τὴν τούτων παραδοῦναι φυλακήν. 
39. νώναις Ἰαρτίαις ὃ Βάρρων ὄρϑρου τὸν στέφανον 
δύεσθαι λέγει καὶ πνεῖμιτὸν βορρᾶν. 
36. εἰδοῖς Maprlaic ἑορτὴ Zfióc διὰ τὴν μεσομηνίαν, xol p. 80 
15 εὐχαὶ δημόσιαι ὑπὲρ τοῦ ὑγιεινὸν γενέσϑαι τὸν ἐνιαυτόν. ἵἱερά-- 
τευον δὲ καὶ ταῦρον ἐξέτη ὑπὲρ τῶν ἐν τοῖς ὄρεσιν ἀγρῶν, ἤγου- 
μένου τοῦ ἀρχιερέως καὶ τῶν κανηφόρων τῆς μητρόχου. ἤγετο 
δὲ καὶ ἄνϑρωπος περιβεβλημένος δοραῖς, καὶ τοῦτον ἔπαιον ῥάβδοις 
λευκαῖς ἐπιμήκεσι, ἹΜαμούριον αὐτὸν καλοῦντες. οὗτος δὲ τεχ- 
30 νίτης ἐν ὁπλοποιίᾳ γενόμενος, διὰ τὸ μὴ τὰ διοπετῆ ἀγκίλια συνε- 
χῶς κινούμενα φϑείρεσθαι, ὅμοια ἐκείνων κατεσκεύασε τῶν ἄρχε- 
τύπων" ὅϑεν παροιμιάζοντες οἱ πολλοί, ἐπὶ τοῖς τυπτομένοις 
διαγελῶντες, φασὶν ὡς τὸν ἹΠαμούριον αὐτῷ παίζοιεν oi τύπτογ- 


4 ὑπολειπομένων 7 


venit ad eum, offerens tres libros: oracula autem Sibyllae Cumanae erant. 
cupiebat autem triginta eos vendere num'/s aureis. ille vero cum eam 
contempsisset, irata mulier unum librorum combussit. post cum rursus 
eum adiisset, etiam pro duobusreliquis eosdem triginta numos aureos pos- 
cebat. ille autem cum etiam magis eam neglexisset, alterum quoque com- 
bussit. rursus deinde pro reliquo uno eandem illa poscente auri summam, 
regem, ratum videlicet valde necessarios fuisse libellos, emisse ab ea eum 
ui reliquus erat; post, inventis in eo Romanorum fatis prae ceteris so- 
lis conscriptis, sexaginta patriciorum collegio eos custodiendos tradidisse. - 
35. Nonis Martiis Varro mane Coronam occidere ait, et flare Boream, 
96. Idibus Martiis feriae Iovis, propterea quod medius mensis est, 
et preces publicae pro salubritate anni. sacrificabant autem etiam tau- 
rum sex annorum pro agris montanis, ducente (pompam) pontifice maximo 
et canephorarum ea quae ferebat vittas. agebatur autem et homo coriis 
involutus, atque hunc verberabant baculis albis longis, Mamurium eum vo- 
cantes, hic autem cum armorum faber esset, ne ancilia, quae caelitus de- 
ciderant, semper movendo conficerentur, similia illorum fecit exempla- 
rium. unde multitudo eos qui verberantur deridehs, proverbii loco dicit, 
Mamurium ea re ludi ab iis qui plagas illis infligant: fertut enim et ipse 


72 IOANNIS LYDI 


v&c* λόγος γὰρ xal αὐτὸν ἐκεῖνον Ἰαμούριον, δυσχερῶν τινῶν 
προσπεσόντων ἐπὶ τῇ τῶν ἀρχετύπων ἀγκιλίων ἀποσχέσει τοῖς 
Ῥωμαίοις, παιόμενον ῥάβδοις ἐκβληθῆναι τῆς πόλεως. ταύτην 
τὴν ἡμέραν 0 Ἰητρόδωρος κακὴν παραδίδωσι. 

97. ἡ πρὸ δεκαεπτὰ καλανδῶν ᾿Απριλίων ἄπρακτος.  iv5 
ταύτῃ τῇ ἡμέρᾳ Εὔδοξος τοὺς ἰχϑύας ἀνίσχειν καὶ βορρᾶν πγεῖν 
παραδίδωσι. 

p. 81 38, Alßeo παρὰ Ῥωμαίοις ὃ Διόνυσος, οἱονεὶ ἐλεύϑερος, 
τουτέστιν ἥλιος. μυστήρια ἀπὸ τῆς στερήσεως τοῦ μύσους, ἀντὶ 
τοῦ ἁγιωσύνης. Διόνυσος, δι᾽ ὃν d νύσσα (ὃ καμπτήρ) καὶ ἡ 10 

88 περικύχλησις τοῦ χρόνου. Τέρπανδρός γε μὴν ὃ “1έσβιος Νύσ- 
qa» λέγει τετιϑηνηκέγαι τὸν Ζιόνυσον, τὸν ὑπό τινων Σαβάξιον 
ὀνομαζόμενον, ἐκ Ζιὸς καὶ Περσεφόνης γενόμενον, εἶτα ὑπὸ τῶν 
Τιτάνων σπαραχϑέντα, φέρεται δὲ καί τις μῦϑος περὶ αὐτοῦ 
χατὰ τὸν ᾿“πολλόδωρον, ὡς εἴη γεγονὼς ἐκ Zfióg xal Γῆς, τῆς δὲ 15 
Γῆς Θεμέλης προσαγορευομένης διὰ τὸ εἰς αὐτὴν πάντα καταϑεμε- 
λιοῦσϑαι, ἣν κατὰ συναλλαγὴν ἑνὸς στοιχείον, τοῦ σ, “Σεμέλην 
οἵ ποιηταὶ προσηγορεύκασι, κατὰ δὲ τοὺς ποιητὰς 4fióvvoos 
πέντε, πρῶτος Zfibg καὶ “υσιϑέας, δεύτερος ὃ Νείλου, ὃ καὶ βα- 
σιλεύσας ““ιβύης καὶ Αἰϊϑιοπίας καὶ Ἀραβίας, τρίτος Καβίρου 40 
παῖς, ὅστις τῆς “Ασίας ἐβασίλευσεν, ἀφ᾽ οὗ ἡ Καβιρικὴ τελετή" 
τέταρτος ὃ 4c καὶ Σεμέλης, ᾧ τὰ Ὀρφέως μυστήρια ἐτελεῖτο 
xai ὑφ᾽ οὗ olvog ἐκεράφϑῃ" πέμπτος ὃ Νίσου καὶ Θυώνης, ὃς 

τεθῆναι PV: oorr 8, 19 ὁνεϊλαού V. 21 an 0g? 


σίας add Crenzerus ad Cle. de N, D, ὃ 23. — $2 9 Creuzerus: 
libri ὧν “Σελήνης Cicero, 


ille Mamurius, cum molestiae quaedam accidissent Romanis, prepterea 
quod primigeniis ancilibus abstinuissent, baculis percussus urbe eiectus 
esse. hunc diem Metrodorus infaustum prodit. 
37. Dies 17 ante kalendas Apriles feriatus, hoc die Eudoxus Pis- 
ces oriri et Boream flare prodit. 
38. Liber apud Romanos vocatur Dionysus, velut ἐλεύϑερορ (liber), 
id est Sol. mysteria a privatione sceleris, pro sanctitate, Dionysus, 
er quem meta et rotatio s. conversio temporis. "Terpander vero Lea- 
ius a Nyssa dicit nutritum esse Dionysum eum qui a nonnullis Sabazius 
nominatur, Iove et Proserpina natum, post a "Titanibus dilaniatum, fer- 
tur autem et fabula quaedam de eo, auctore Apollodoro, quasi natus sit, 
love et Tellure, cum videlicet Tellus Themele appelletur, propterea quod 
in ea omnia fundantur; quam commutata una litera S Semelen poctae 
appellarant. ex po&tarum antem sententia Dionysi quinque sunt, primus 
e love et Lysithea natus; secundus Nilo, qui et Libyae et Aethiopiae at- 
que Árabiae rex fuit; tertius Cabiro patre, qui in Asia regnavit, a quo 
Initia Cabirica sunt instituta; quartus Iove et Semele, cui sacra Orphica 
^nBciuntur, a quo et, vinum mixtum est; quintus Niso natus et Thyone, 


DE MENSIBUS IV. 73 


κατέδειξε τριετηρίδα. καὶ ταῦτα μὲν οἱ Ἕλληνες, οἱ δέ ye Po- 
paio. τὸν Διόνυσον βακχευτὴν τοῦ Κιϑαιρῶνός φασιν, οἱονεὶ 
βαχχευτὴν καὶ ἀνατρέχοντα ἀνὰ τὸν οὐρανόν, ὃν ἐκ τῆς τῶν ἑπτὰ 
συμιφωνίας ἀστέρων Κιϑάρωνα ὠνόμασαν" ὅϑεν “Ἑρμῆς κιϑάραν 

δ δίδωσι μυϑικῶς τῷ ““πόλλωνι, οἷον ὃ “16γος τῷ ἡλίῳ τὴν τοῦ παν- 
τὸς ἁρμονίαν. ἐν ἀπορρήτῳ δὲ τῷ ΖΤ΄ιονύσῳ τὰ μυστήρια ἐτελεῖτο 
διὰ τὸ πᾶσιν ἀπόχρυφον εἶναι τὴν τοῦ ἡλίου πρὸς τὴν τοῦ παντὸς 
φύσιν χοινωγίαν. καὶ φαλλοὺς ἐν τοῖς ἱεροῖς αὐτοῦ παρελάμβανον 
οἱονεὶ τὰ γεννητικὰ ὄργανα, καὶ ἔσοπερον οἱονεὶ τὸν διαυγῇ οὐ- 
10 pavóv, σφαῖραν δὲ οἱονεὶ τὴν γῆν" à γὰρ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ 
φησὶν “Γῇ μὲν τὸ σφαιρικὸν εἶδος." διὸ δὴ καὶ 0 Πυϑαγόρας ἐν 
ταῖς δέχα σφαίραις οὕτως καὶ αὐτῆς ψυχὰς ἐνεσπάρϑαι φησί. πυ- 
ριγενέα δὲ αὐτὸν xal παγκρατῇ ἐγ τοῖς ἱεροῖς ἐκάλουν, ὅτι τὴν μὲν 
φύσιν πυρώδης ἐστὶν ὃ ἥλιος, τοῦ δὲ παντὸς ἐπάρχει καὶ κρατεῖς 
15 xal πάνϑηρα δὲ παρ᾽ αὐτοῦ τυὔνομα ποιοῦσιν ἀποδεχύμενον, οἱονεὶ 
τὴν πάνϑηρον γῆν ἐξ αὐτοῦ λαμβάνουσαν τὴν ζωοποιὸν καὶ εὐφραν- 
τικὴν τροφήν. καὶ Βάχχας αὐτῷ καὶ Νύμφας, οἷονεὶ τὰ ὕδατα, 
ποιοῦσι πειϑαρχοῦντα, τῇ δὲ τοῦ ἡλίου κινήσει 7) τῶν ὑδάτων φύ- 
σις ζωογονεῖται" κύμβαλα δὲ καὶ ϑύρσους αὐταῖς διδόασι, τὸν 
φοτῶν ὑδάτων ἦχον" xol ὑπὸ Σατύρων ἐλαυνομένας τὰς Πϊαιγάδας, 
οἷον ὑπὸ τῶν ἀνέμων ὠθϑουμένης τῆς τῶν ὑδάτων φύσεως βροντὰς 
xal χτύπους ἀποτελεῖσϑαι, Μ]ηιόνυσον δὲ ὡσαγεὶ τὸν τοῦ Aiòç 


8 ὃν add Roetherus. 10 Τιμαίφ] E 65? 15 πάνθηρον 
apud 8; corr Roetherus, 20 ἐλαυνόμενος PV. 


ἃ quo Trieterides constitutae sunt. et haec quidem Graeci. Romani 
autem Diorlysum Bacchantem Cithaeronis dicunt, velut bacchantem et sa. 
lientem per caelum, quod ex septem concentu stellarum Citharonem no- 
minaverunt; unde Mercurius citharam dat ex fabula Apollini, tanquám 
ratio soli universi harmoniam. in occnlto autem Bacchi mysteria ce- 
lebrabantur, propterea quod omnibus occulta est solis cum universi na- 
tura communio. et phallos in sacris eins assumebant, velut membra ge- 
nitalia, et speculum, tanquam pellucidum caelum, globum autem tanquam 
tellurem: Plato enim ip 'l'imaeo ait "terrae globosam speciem (assigne- 
mus)." unde videlicet et Pythagoras in decem sphaeris ita etiam eius 
animas [sic] insitas dicit, ex igne autem progenitum et omnipotentem 
in sacris yocabant, quod igneus natura sol est, et universum regit ac com« 
prehendit. et panthera ab eo nomen trahere faciunt, quae! terram, quae 
omnes feras capit, ab eo accipientem nutrimentum recreandi et laetifi- 
candi vim habens. et Bacchas ei Nymphasque, tanquam aquas, faciunt 
setvire; solis autem motu aquarum natura fecundatur, cymbala autem et 
thyrsos ei dant, (tanquam) aquarum fremitum; et Maenades s. Bacchas, 
quae a Satyris agitantur, velut, cum a ventis aquarum natura impellatur, 
tonitrua et atrepitus effici. Dionysum autem (eum vocabant), velut Iovi- 


74 : IOANNIS LYDI 


γοῦν, οἱονεὶ τὴν TOU κόσμου ψυχήν" πολλαχοῦ γὰρ εὑρίσχομεν 
ὡς ὁ σύμπας κόσμος Ζεὺς ὀνομάζεται διὰ τὸ ἀείζωον καὶ ἀτελεύ- 
τῆτον. “Σεμέλης δὲ αὐτὸν ποιοῦσιν υἱὸν ὡς ὑπὸ γῆν κρυπτόμε-- 
vov καὶ διὰ τοῦ Ἑρμοῦ, τουτέστι τοῦ λόγου, προϊόντα, καὶ τῷ 
μηρῷ τοῦ dioc ἐντρεφόμενον οἱονεὶ ἐν τοῖς ἀπορρήτοις τοῦ κόσμου 5 
' λανϑάνονια, καὶ διϑύραμβον καὶ διμήτορα τὸν δύο προόδους 
λαχόντα, τὴν μὲν ἀνατολικὴν πρὸς νότον ἐν χειμῶνι, τὴν δὲ βο-- 
θείαν πρὸς δυσμὰς ἐν τῷ ϑέρει. καὶ ταῦτα μὲν περὶ 4]Πιονύσου. 
ἐν δὲ τῇ ἡμέρᾳ τῶν Βακχχαναλίων Ζ4ημόχριτος δύεσθαι τοὺς 
ἰχϑύας λέγει, ὃ δὲ Βάρρων ἀνεμομαχίαν ἔσεσϑαι παραδίδωσιν. 10 
. οὕτως μὲν ἡ παλαιότης περὶ τὰ 4ιονύσια. οἱ Χαλδαῖοι τὸν 
p. 86 ϑεὸν Ἰαὼ λέγουσιν (ἀντὶ τοῦ φῶς νοητόν) τῇ Φοινίκων γλώσσῃ- 
xai Sagan: δὲ πολλαχοῦ λέγεται, οἷον ὃ ὑπὲρ τοὺς ἑπτὰ πόλους, 
τουτέστιν ὃ δημιουργός. 

30. πρὸ δεκαπέντε καλανδῶν Ἡπριλίων ὃ Εὐχτήμων ποε- 15 
χίλους ἀνέμους πνέειν λέγει. κεφαλαίαν δὲ ᾿.ϑηνᾶν τὴν φρόνησιν 
ἄν τις εἴποι" καὶ γὰρ ἐπὶ τοῦ βρέγματος, κατὰ τὸ ἀντικέφαλον, 
ἐναποχεῖσθϑαι λέγεται [πρὸς ταῖς ῥίζαις τοῦ ἐγκεφάλου] τοῖς ἀν- 
ϑρώποις 1j φρόνησις. ὅϑεν ὀργιζόμενυν " MyiAéa Ὅμηρος ἐκ τοῦ 
βοέγματος πιεζόμενον ὑπὸ τῆς ᾿.«4ϑηνῶᾶς ἐποίησε, λέγων “᾿ξανϑῆς 90 
δὲ χόμης ἕλε Πηλείωνα" καὶ γλαυχῶπιν αὐτὴν διὰ τὸ πυρῶδες 
γράφουσι, καὶ γλαῦκα αὐτῇ τὸ ὄρνεον προσνέμουσιν, ὅπερ ἐγρή-- 


7 ἀνατολὴν P. 49 γλαῦχαν V. 


mentem, quasi mundi animam: saepe enim reperimus universum mundum 
lovem nominari, propterea quod semper viget et infinitus est.  Semeles 
autem eum faciunt filium, ut eum qui sub terra abditur et per Mercurium, 
id est orationem, prodit; et in femore Iovis nutriri, velut in secretis lo- 
cis mundi latentem; et Dithyrambum et duabus: matribus natum, tanquam 
eum qui duos exitus sortitus est, orientalem, meridiem versus, hieme, se- 
tentrionalem, occidentem versus, aestate. haec hactenus de Dionyso. 
acchanaliorum autem die Democritus occidere Pisces dicit, Varro ven- 
torum pugnam futuram docet. ita antiquitas circa Bacchanalia. Chaldaei 
deum Tao dicunt (pro lumen quod mente percipitur) Phoenicum lingua, et 
Sabaoth vero saepe dicitur, velut is qui est super septem polos, id est 
deus opifex s. procreator mundi. 
39. A. d. 15 kalendas Apriles Euctemon varios ventos flare dicit. 
Minervam capitalem mentem aliquis dicat: etenim in sincipite, ad occi- 
itium, sita esse dicitur (prope radices cerebri] hominibus mens. unde 
ascentem Achillem Homerus sincipite premi s. apprehendi a Minerva 
fecit, dicens "et flava coma prehendit Pelidem." et oculis caesiis eam 
propter naturam igueam pingunt, et noctuam ei-avem attribuunt, ut quae 


DE MENSIBUS IV. 79 


γορε διὰ πάσης τῆς νυχτὸς ὡς ἄν τις καὶ ἀεικίγητος τὴν φύσιν" 
τὸ γὰρ παῦλαν ἔχον κινήσεως παῦλαν ἔγχει ζωῆς, κατὰ Πλάτωνα. 

40. πρὸ δεκατεσσάρων καλανδῶν " ngiMoy ἑορτὴ παρὰ 
Ῥωμαίοις τιμωμένη, οὐχ ὡς ῬῬωμαϊκὴ ἀλλ᾽ ὡς μεγίστην παρ᾽ 
5. ϊἸγυπτίοις ἔχουσα τιμὴν δι᾽ αἰτίαν τοιαύτην. τοῦ Νείλου τὴν 
ἐτήσιον ἐπίδοσιν τῶν ὑδάτων ἀρνουμένου ποτέ, καὶ ταύτῃ τῶν 
«Αϊγυπτίων ἀπολλυμένων, δαίμων τις ἀγαϑὺς elg ἄνθρωπον qa- 
γείς, ὅλον τὸ σῶμα πεπηλωμένος, ἐξεβόα τοῖς «Αἰγυπτίοις ἄνα-- 


βλύσαι τὸν Νεῖλον καὶ αὐτὸς ἐμπεσεῖν τοῖς ὕδασι" τῶν δὲ ἀπι-- p. 85 


10στησάντων, ἔργῳ δὲ τἀληθὲς εὑρόντων, ἑορτὴ παρ᾽ αὐτοῖς τε xol 
παρὰ τοῖς Ἕλλησιν ὡρίσϑη, λεγομένη Πηλούσιος. 
μικρὰς ᾿ϑήνας ἐχάλουν τὴν Φιλαδέλφειαν διὰ τὰς ἑορτὰς 
xal τὰ ἱερὰ τῶν εἰδώλων. 
41. τῇ πρὸ δεκαμιᾶς καλανδῶν ““πριλίων δένδρον πίτυς 
15 παρὰ τῶν δενδροφύρων ἐφέρετο ἐν τῷ παλατίῳ. τὴν δὲ ἑορτὴν 
Κλαύδιος ὃ βασιλεὺς κατεστήσατο, ἀνὴρ οὕτω δίκαιος περὶ τὰς 
κρίσεις ὡς μητέρα τὸν ἑαυτῆς παῖδα ἀρνουμένην κελεῦσαι ὡσανεὶ 
ξένην γαμηϑῆναι αὐτῷ, τὴν δὲ ἀποπτύουσαν elvat μητέρα. 
42. τῇ πρὸ δέκα καλωυνδῶν ““πριλίων καϑαρμὸς adAny- 
40γος καὶ κίνησις τῶν ὕπλων καὶ τιμαὶ ",4otoc καὶ Νερίνης, ϑεᾶς 
οὕτω τῇ Σαβίνων γλώσσῃ προσαγορενομένης, ἣν ἠξίουν εἶναι τὴν 
* A4 qvüy ἢ καὶ ᾿ΑΙφροδίτην" νερίνη γὰρ ἡ ἀνδρία ἐστί, καὶ νέρω- 


1 ἀκίνητος Ῥ. 9 αὐτὸν vulgo. 18 ἀποπίπτουσαν libri 
corr Hasius. 


vigilat per totam noctem, sicut ipsa semper movetur natura: quod enim 
terminum habet motus, idem terminum habet vitae, ut Plato docet. 

' 40. A. d. 14 kalendas Apriles feriae sunt, quae apud Romanos ce- 
lebrantur, non tanquam Romanae, sed quod maximo honore apud Aegy- 
ptios afficiuntur, hanc fere ob causam. Nilus cum annuum incrementum 
aquarum recusaret aliquando ideoque Aegyptii interirent , bonus quidam 
daemon, specie humana assumpta, toto corpore luto obductus praedicabat 
Aegyptiis exundasse Nilum seque ipsum incidisse inaquas. illi vero cum 
fidem non habuissent, re autem verum esse comperissent, feriae apud 
ipsos et Graecos institutae sunt, quae dicebantur Pelusius (fort. Pelusium). 

Parvas Athenas vocabant Philadelphiam propter ferias et templa 
idolorum. 

41. A. d. 11 kalendas Apriles pinus arbor a dendrophoris in Pala- 
tium ferebatur. has autem ferias Claudius imperator instituit, vir tanta 
iustitia in iudiciis, ut matrem filium suum recusantem iuberet tanquam 
alienam ei nubere, illa autem respuens hoc essct mater (s. sese confitere-. 
tur matrem). 

42, A. d. 10 kalendas Apriles tubilustrium e£ armorum motus, et 
honores Martis ac Nerinae deae, quae Sabinorum lingua ita appellatur, 
quam volebant esse Minervam vel etiam Venerem: nerine enim fortis est, 


16 IOANNIS LYDI 


γας τοὺς ἀνδρείους oí Σαβῖνοι καλοῦσιν. αὐτὴν δὲ μετὰ "“ρεος 

ἡγεῖσθαι τῶν πολέμων καὶ Ὅμηρος δείκνυσι, λέγων “ταῦτα δ᾽ 

Aom ϑοῷ καὶ A95vü πάντα μελήσει" οἵἷ γὰρ “Ἀφροδίτην εἶναε 

νομίζοντες τὴν Νερίνην πλανῶνται, καὶ μάρτυς κἀνταῦϑα Ὅμηρος" 

"oy τοι, τέκνον ἐμόν, δέδοται πολεμήϊα ἔργα " 5 
p. 86 43. ὁ Φδιππος δύεσθαι τῇ πρὸ ἐννέα καλανδῶν ZÍngi- 

λίων τὰς ὑάδας μετὰ νότον, ἀνίσχειν λέγει ὁ ἸΠητρύδωρος. 

τῇ πρὸ ὀχτὼ καλανδῶν ἰσημερία ἐαριγή- 


AHPIAIOZ . 


44. To) πρώτου μηνός, ὡς ἐλέγομεν, κατὰ τὴν τῆς μονά- 

δος ἐξοχὴν ταῖς. τιμαῖς τῶν νοητῶν ἀνατεϑέντος, εἰχότως ὃ μετ᾽ 10 
αὐτόν, τουτέστιν ὃ δεύτερος, ὃν πατρίως Ῥωμαῖοι Φεβρουάριον 
καλοῦσι, κατὰ τὸ ἄπειρον τοῦ ἀριϑμοῦ Πλούτωνι καὶ τοῖς κατα- 
χϑογίοις ἀφωρίσϑη. ᾿Αΐδην δὲ αὐτὸν καλοῦσιν" 5 γὰρ δυὰς ὡς 
ἀνείδεος καὶ ἀόριστός ἐστιν, ὅϑεν αὐτὸς τῶν ἀειδῶν καὶ ἀπόστασιν 

ἀπὸ τῶν ϑείων ἐσχηκότων βασιλεὺς εἶναι λέγεται. ὀρϑῶς οὖν ὃ 15 
Φιλόλαος τὴν δυάδα Κρόνου σύνευνον εἶναι λέγει, ὃν κατὰ τὸ 
προφανὲς χρόνον ἄν τις εἴποι" συνάπτεται δὲ τῷ χρόνῳ ἡ δυὰς 
ὡς τῆς φϑορᾶς αἰτίῳ. μήτηρ δὲ αὐτῷ τυγχάνει τῆς ῥευστῆς οὐσίας. 
p. 87 τὸν δὲ τρίτον, τουτέστι τὸν Ἰἤάρτιον, εἴτε κατὰ τὸν πρῶτον περιτ-- 

τόν, εἴτε ὡς πάτριον ϑεόν, εἰς τοῦτο τάξεως ἀριϑμοῦ ἀγέϑεντο " 40 


et nerones ἃ: Sabinis fortes vocantur. ipsam autem cum Marte praeesse 
bellis Homerus quoque significat, dicens " haec autem Marti celeri et Mi. 
nervae omnia cordi erunt," qui enim Venerem esse putant Nerinem, ii 
errant, et testis hac quoque in causa Homerus est: " non tibi, mea nata, 
concessa sunt opera bellica." . 

43. Philippus occidere a. d. 9 kalendas Apriles Hyades cum Noto, 
oriri ait Metrodorus. 

A. d. 8 kalendas aequinoctium vernum. 


APRILIS. 


44. Primo mense, ut diximus, ob monadis praestantiam honoribus 
eorum quae mente percipiuntur dioato, merito is qui eum sequitur, id 
est secundus, quem patrio sermone Romani Februarium vocant, ob im- 
parem numeri naturam Plutoni et inferis consecratus est. Alonv autem 
eum vocant: dyas enim quasi figura carens et infinita est, unde ipse 
eorum quae cerni non possunt et distant a divinis rex esse dicitur. recte 
igitur Philolaus dyadem Saturni coniugem esse alt, quem cum veri spe- 
cie tempus aliquis dixerit. coniungitur autem cum tempore dyas tanquam 
corruptionis causa. mater autem ei est fluidae essentiae [sic]. tertium 
autem, id est Martium , sive oh primum imparem sive tanquam patrium 
deum, in hoc ordine numeri posuerunt: Glas enim principium numeri ; 


DE MENSIBUS IV. 77 


ἡ γὰρ τριὰς ἀρχὴ ἀριϑμοῦ. ὥστε oix ἔξω φιλοσοφίας τὸν "ota 
ζευγνύουσι τῇ ᾿Αφροδίτῃ" τῇ γὰρ δυάδι συνελϑούίσης μονάδος 
πρῶτος ἀριϑμὸς ἐτέχϑη, ὃς καλεῖται ὑπ᾽ ἐνίων τέλειος, ὅτι πρῶ-- 
τος τὰ πάντα σημαίνει καὶ πρῶτος ἔδειξεν ἀρχὴν μέσα τέλος. τὸν 
5 δὲ τέταρτον (Anolliov ὀνομάζουσι) κατὰ τὴν τῶν στοιχείων φύσιν. 
τῷ τετάρτῳ ἀριϑμῷ ἀνέϑεντο, τουτέστιν ᾿Τφροδίτῃ" ἢ γὰρ τοῦ 
παντὸς αἰσϑητοῦ φύσις ἐκ τεσσάρων ἐστὶ στοιχείων, αὐτὴ δ᾽ ἂν 
εἴη κατὰ τοὺς φυσιολόγους ““φροδίτη. πρῶτος οὖν τετράγωνος 
ἀριϑμὸς οὗτος χαὶ τετρακτύς. ἀλλὰ μὴν καὶ πρῶτος ἔδειξε τὴν 
10 στερεὰν φύσιν" σημεῖον γάρ, εἶτα γραμμή, εἶτα ἐπιφάνεια, εἶτα 
στερεόν, 6 ἐστι σῶμα. ἐχ τεσσάρων δὲ ἡ τοῦ τετάρτου ἀριϑμοῦ 
— — φροδίτῃ, τουτέστι τῇ φύσει τῶν πραγμάτων, ἀνέϑεντο. 
ἀνθ᾽ ὕτου δὲ οὕτως ἔδοξε Ρωμαίοις τὸν τέταρτον ὀνομάσαι μῆνα, 
διὰ βραχέων ἐρῶ" τέως δὲ κατὰ τὸ πρόσϑεν ἐπηγγελμένον ὀλίγα. 
15 ἄττα περὶ τῆς κατὰ "Ἀφροδίτην ϑεωρίας διαλήψομαι. 
οἱ φυσικοὶ τοιγαροῦν τὸν ἐαρινὸν εἶναι χαιρὸν τὴν 24qooót- 
τὴν βυύλονται, οὗτος δ᾽ ἂν εἴη ὃ ἐν ταύρῳ ἥλιος. καὶ ἀποστρεφα- 
μένην αὑτὴν τὸν "Mosa ποιοῦσιν, ὡς λέγομεν, τὸν ζάρεος μῆνα 
(Οὗτος δ᾽ ἂν εἴη ὁ ἹΠάρτιος), προστιϑεμένην δὲ τῷ ᾿᾿δώνιδι, τουτ- 
90 ἐστι τῷ Mato, xa9' ὃν ἤδη καὶ ἐαρίζει τὰ ὄρνεα. τοῦτον δὲ ἄναι- 
ρεϑῆναι ὑπὸ τοῦ ζάρεος μεταβληϑέντος εἰς ὗν, οἱονεὶ τὸ ἔαρ ὑπὸ 
τοῦ ϑέρους ἀναιρεῖσθαι" ϑερμὴ γὰρ 7) φύσις τοῦ ὑός, καὶ ἀντὶ 
τοῦ ϑέρους αὐτὸν oi μυϑικοὶ λαμβάνουσιν. ἢ ὡς ἄλλοις δοκεῖ; 


14 τὸν apud S. 18 ἀέρα apud 8: corr Roetherus coll, $. 27. 
λέγομεν) ἐλέγομεν, ὥσπερ Roetherus. 


ut non extra philosophiam Martem iungant Veneri: cum dyade enim 
postquam coiit monas, primus numerus genitus est, qui vocatur ἃ non- 
nullis perfectus, quod primus universa significat et primus monstravit ini- 
tium, medium, finem. quartum autem (Aprilem nominant) secundum ele- 
mentorum naturam quaternario numero dicarunt, id est Veneri: universi 
enim sensibus subiecti natura quattuor constat elementis, ipsa autem forte 
sit ex physiologorum sententia Venus. primus igitur quadratus numerus 
hic est et quaternio, verum et primus monstravit solidam naturam: signum 
enim, deinde linea, tum superficies, post solidum, quod est corpus. ex 
quattuor autem quaternarii numeri — — Veneri, id est rerum naturae, 
dicarunt. quare autem ita visum sit Romanis quartum nominare mensem, 
paucis dicam: ante autem, ut prius significatum est, pauca quaedam de 
ea quae ad Venerem pertinet doctrina disseram. physici igitur vernum 
tempus Venerem esse volunt, id antem fere fuerit sol in Tauro; et aver- 
sari eam Martem faciunt, ut diximus, velut Martis mensem (hic autem 
sit Martius), coniungi autem cum Adonide, id est Maio, quo et iam ver- 
nant aves ; hunc autem interfectum a Marte converso in suem, quasi ver 
ab aestate interfici: calida enim natura suis, et in aestatem eum mythici 


78 . IOANNIS LYDI 


"Miuric u£y στιν ὃ χαρπύς, Monc δὲ ὃ σῦς" πολέμιον δὲ τὸ ξῶον 
τοῖς καρποῖς ὥσπερ σωτήριος βοῦς" καὶ διὰ τοῦτο «Αἰγύπτιοι Ere 
καὶ νῦν βοῶν μὲν ὡς ἐπίπαν ἀπέχονται, τοῖς δὲ ὑείοις ὡς μάλιστα 
πρὸς ἐδωδὴν καταχέχρηνται. Εὐριπίδης δὲ ᾿Αφροδίτην αὐτὴν ἀξιοῖ 
p. 89 ὑνομασϑῆναι ἐκ τοῦ ἄφρονας τοὺς ἐρῶντας ἀποτελεῖν. ὃ δὲ Χρύ- 5 
σιππὸος 00 “ιώνην ἀλλὰ 4Διδώνην αὐτὴν ὀνομάζεσϑαι ἀξιοῖ παρὰ 
τὸ ἐπιδιδόναι τὰς τῆς γενέσεως ἡδονάς, Κύπριν δὲ ὀνομασϑῆναε 
παρὰ τὸ κύειν παρέχειν, καὶ Κυϑερείην ὁμοίως παρὰ τὸ μὴ μόνον 
ἀνϑρώποις ἀλλὰ καὶ ϑηρίοις τὸ κύειν ἐπιδιδόναι. ἔνϑεν “Ἑρμῆς dv 
τῇ χοσμοποιίᾳ τὰ μὲν ὑπὲρ ὀσφὺν ἄρρενα τῆς “Ἀφροδίτης, τὰ δὲ 10 
με αὐτὴν ϑήλεα παραδίδωσιν" ὅϑεν Πάμφυλοι καὶ πώγωνα 
ἔχουσαν ἐτίμησαν “Αφροδίτην ποτέ. τεχϑῆναι δ᾽ αὑτὴν ἀξιοῦσιν 
ἀπὸ τῶν Κρόνου μηδέων, τουτέστιν ἀπὸ τοῦ αἰῶνος" ἡ δὲ φύσις 
τῶν πραγμάτων ἀΐδιος καὶ ἄφϑαρτος. βενίσαε τὸ ἀφροδισιάσαε 
παρὰ τῷ πλήϑει λέγεται. 0 δὲ Πλάτων δύο παραδίδωσιν 24g: 9oóí- 15 
τας, οὐρανίαν καὶ πάνδημον, καὶ τὴν μὲν τοῖς ϑεοῖς τὴν δὲ τοῖς 
ἀνθρώποις παρέπεσϑαι. οἱ δὲ ἄλλοι τῶν ποιητῶν τέσσαρας παρα- 
διδόασι, μίαν μὲν ἐξ Οὐρανοῦ καὶ ᾿Ημέρας τεχϑεῖσαν, ἑτέραν δὲ 
ἐξ ᾿Αφροῦ, ἐξ ἧς καὶ Ἑρμοῦ Ἔρως ἐτέχϑη, τρίτην Διὸς καὶ 4:ώ- 
γης, ἐξ ἧς καὶ “Ἄρεος τεχϑῆναί φασιν λΑντέρωτα, τετάρτην τῆς 90 
Συρίας καὶ Κύπρου, τὴν λεγομένην ᾿Αστάρτην. ἄλλοι δέ φασι 


6 διδόνην 0. 8 Χυϑερείην Roetherus: libri xv8moín» 
11 παμφύλιοι P. : 


accipiunt. vel ut aliis videtur, Adonis fructus est, Mars sus: infestum 
autem animal fructibus, ut salutaris bos ; quamobrem Aegyptii etiam nunc 
bovibus ut plurimum abstinent, suillis autem carnibus quam maxime ad 
vescendum utuntur. Euripides autem Aphroditen eam vult nominatam 
inde quod insanos amantes reddat. Chrysippus autem non Dionen, ve- 
rum Didonen eam nominari vult propterea quod dat generationis volu- 
ptates, Cyprin autem nominatam eo quod conceptum efficit, et Cytheream 
pariter eo quod non solum hominibus verum etiam bestiis concipiendi 
facultatem praebet. inde Hermes in libro super mundi creatione eas 
uae super coxam sunt masculas Veneris partes, quae autem post eam, 
emineas esse docet; unde Pamphyli et barbatam olim colebant Venerem, 
natam autem eam volunt ex Saturni virilibus, id est ex aevo s. aeterni- 
tate; rerum autem natura àáeterna et corruptioni non obnoxia. βενέσαε 
(fort. venizare) rebus venereis deditum esse vulgo dicitur. Plato autem 
duas memorat Veneres, Uraniam, i. e. Caelestem et Pandemon, i. e. po- 
pularem; et illam cum diis, hanc cum hominibus coniunctam esse. reli 
qui vero poetae quattuor tradunt, unam Caelo et Die natam; alteram 
puma procreatam, ex qua et Mercurio Cupido natus est; tertiam love 
natam et Diona, ex qua et Marte natum dicunt Anterota; quartam Syria 
Cyproque conceptam, quae Astarte vocatur. alii vero dicunt primam 


DE MENSIBUS IV. 79 
“πρώτην μὲν τοῦ Οὐρανοῦ καὶ Hufpac Οὐρανίαν καλουμένην, ótv- 


τέραν δὲ Σ“φροῦ καὶ Εὐρυνόμης τὴς Ὠκεανοῦ, καὶ τρίτην τὴν συν- 
αφϑεῖσαν Ἑρμῇ τοῦ Νείλου, ἐξ ἧς καὶ ὃ δεύτερος Ἔρως ὃ ὑπόπτε- 
ρος, τετάρτην «fc καὶ 4ιώνης, ἣν ἔγημεν Ἥφαιστος, λάϑρᾳ δὲ 
5avrjj συνελθὼν “Ἄρης ἔτεκε τὸν ᾿Ἀντέρωτα. καλεῖται δὲ πολλαχοῦ 
xal Πασιφάη, ἡ πᾶσιν ἐπαφιεῖσα τὴν ἡδονήν, καὶ ᾿Ερυκίνη παρὰ 
τὸ τοὺς ἔρωτας κινεῖν. ἀπὶ αὐτῆς δὲ καὶ Ἑρμοῦ τὸν “Ερμαφρόδι- 
τον τεχϑῆναι λόγος, οἷον τὸν εὐφραδῆ καὶ ἀστεῖον λόγον, τὸν ἐξ 

ἡδονῆς τὸ τραχὺ ϑηλύνοντα. τὸν δὲ ταύτης ἀστέρα τῇ σελήνῃ μ. 90 
10 παρέπεσϑαί φασι διὰ τὰς νυχτερινὰς συναφείας, ὅϑεν καὶ σχιὰν 
αὐτὸν ἀποτελεῖν διὰ τὸ σωμάτων εἶναι παρεκτικόν. ἱερούργουν δὲ 
αὐτῇ χῆνας καὶ πέρδικας, ὅτι αἱ μὲν τοῖς ὕδασι χαίρουσι (πελαγία 
δὲ ἡ φροδίτη), οἱ δὲ ταῖς φωναῖς τῶν ϑηλειῶν ἀγόμενοι ἁλίσκον-- 
ται. τοσαῦται μὲν τοῖς παλαιοῖς αἷ περὶ ᾿ἀφροδίτης κατὰ μυϑικὴν 
15 xai φυσικὴν ϑεωρίαν δόξαι. οἱ δὲ φιλόσοφοι Ζιώνην τὴν “φροδί- 
τὴν εἶναί φασι τὴν διὰ πάντων οὖσαν τῶν ὄντων φύσιν" τεχϑῆναι 
δὲ αὐτὴν ἐκ τῶν Οὐρανοῦ μηδέων καὶ τῆς Θαλάσσης, τουτέστιν 
ἐξ ἀρτίου ἀριϑμοῦ καὶ περιττοῦ, καὶ περιττοῦ μὲν ἐκ τοῦ εἰδους, 
ἀρτίου δὲ ἐκ τῆς ϑαλάσσης, τουτέστι τῆς ἀπείρου ὕλης. Κίγκιος 
30 δὲ ὁ Ῥωμαῖος σοφιστής φησι τὴν “Ἀφροδίτην ἐξ ἀφροῦ τεχϑῆναι, 
᾿ οἷονεὶ ἐκ τοῦ χιονώδους ἀέρος καὶ τῆς ψυχρᾶς οὐσίας τὸ ἔαρ ἀπο- 

τεχϑῆναι. τοσαῦτα περὶ “Ἀφροδίτης ἀνατεθῆναι. οὕτως μὲν οὖν p. 91 
11 παρεκτικόν P, ταρακτικόν V. 15 φυσικὴν Boissonadus, 


φασὶν V, φασὶ P. 16 τεθῆναι V. 22 ἀνατεθῆναι) 5 dya- 
τεθῆναι τὸν AnolAiov ἐλέγομεν. Roetherus. 
esse Caelo et Die natam, quae Urania vocatur; secundam Spuma et Eu- 
rynome Oceani filia procreatam; et tertiam adiunctam Mercurio Nili 
filio, ex qua et Cupido secundus natus dicitur, is qui alis praeditus est; 
quartam love natam et Diona, quae nupsit Vulcano, cum qua Dostanom 
coiit Mars, procreavit Ánterota. vocatur autem saepe et Pasiphaé, 
i. e. quae in omnes immittit voluptatem; et Erycine ab excitando amo- 
res. illa autem et Mercurio Hermaphroditum procreatum docent, quasi 
disertam et urbanam orationem , quae voluptate ea quae dura sunt emol- 
lit. huius autem stellam lunam comitari dicunt propter nocturnas consue- 
tudines; unde et umbram illum efficere, propterea quod corpora conci- 
liandi vim habet. sacrificabant autem ei anseres ac perdices , quod illi 
aquis gaudent (marina autem Venus), hi vocibus feminarum ecti ca- 
piuntur. hae fere veterum sunt de Venere ex mythica et physica doctrina 
sententiae. philosophi vero Dionen Venerem esse dicunt tanquam eam 
ἐπε per omnia est eorum quae sunt naturam ; procreatam autem eam ex 
aeli virilibus et Mari, id est ex pari numero atque impari, et impari 
quidem ex specie, pari autem ex mari, id est infinita materia. Cincius 
autem sophista Romanus Venerem ex spuma natam dicit, velut ex aere 
nivoso et frigida essentia ver procreatum. haec hactenus de Venere — 


A 


80 IOANNIS LYDI 


“Ἕλληνες. οἱ δὲ Ῥωμᾳῖοι" “πρίλιον αὐτὸν ὡσανεὶ ἀπερίλιον (οἱονεὶ 
ἀνοιχτικὸν τοῦ καιροῦ) φασίν" ἐγκεχλεισμένου γὰρ ὥσπερ ἡδονήν 
— ἐν δὲ τοῖς ὕμνοις ἐγγὺς τριακοσίοις ὀνόμασιν εὑρίσχομεν καλου- 
μένην τὴν ᾿“ΑΙφροδίτην. οἱ δὲ Φοίνικες ᾿στάρτην τὴν σφῶν πο- 
λιοῦχον, οἷἵονεὶ τὴν ἀστερίαν ἢ τὴν τοῦ ἄστεος ἀρετήν, εἶναι τὴν 5 
* Agoodírgy βούλονται. ἐκ γὰρ τοῦ “Τιβάγνου (ὄρος δέ ἐστιν ἐχεῖ 
ἔχ του πρὸς Zfífavov ἄστεος οὕτω χαλούμενον) δύο ποταμοὶ ἐκ-- 
πίπτουσιν ἐπὶ τὴν ϑάλασσαν ὧν ὃ μὲν μείζων καὶ διειδέστερος 
"Ἄδωνις, ὃ δὲ ἐλάσσων καὶ γεωδέστερος "“ρης προσαγορεύεται. 
ἐπεὶ οὖν “δωνις ὅλος ἐμμίγνυται τῷ πελάγει, δοκεῖ μᾶλλον αὐτὸς 10 
ἀγαπᾶσϑαι πρὸς τῆς ᾿“φροδίτης, ἀντὶ τοῦ τῆς ϑαλάσσης. 

45. ταῖς τοίνυν χαλάνδαις * 4AngiMoig αἷ σεμναὶ γυναικῶν 
ὑπὲρ ὁμονοίας καὶ βίου σώφρονος ἐτίμων τὴν" “φροδίτην" αἱ δὲ 
τοῦ πλήϑους γυναῖχες ἐν τοῖς τῶν ἀνδρῶν βαλανείοις ἐλούοντο, 
πρὸς ϑεραπείαν αὐτῆς μυρσίνῃ ἐστεμμέναι, ἢ ὅτι μυρσίνη ἐπιτη- 15 
δεία τοῖς βρέφεσίν ἐστε (ῥώννυσι γὰρ τὰ σώματα τῶν ἀρτιγε- 
νῶν, καὶ παρὰ τὰ ἄλλα δὴ τῶν ἀειϑαλῶν φυτῶν εὐωδεστάτη 

| τυγχάνεε 7] μυρσίνη), ἢ ὅτε μόνη ἐν φυτοῖς χαίρει τῇ ϑαλάσσῃ. 
p. 99 ἐτιμᾶτο δὲ ἡ "Ἀφροδίτη τοῖς αὐτοῖς οἷς καὶ ἡ Ἥρα. ἐν δὲ τῇ Κύπρῳ 
πρόβατον κυδίῳ ἐσχεπασμένον συνέϑυον τῇ “φροδίτῃ" 0 δὲ τρόπος 20 
τῆς ἱερατείας ἐν τῇ Κύπρῳ ἀπὸ τῆς Κορένϑου παρῆλϑέ ποτε. εἶτα 
δὲ καὶ σύας ἀγρίους ἔϑυον αὐτῇ διὰ τὴν κατὰ ““δώνιδος ἐπιβουλήν, 
τῇ πρὸ τεσσάρων νωνῶν ἤγουν τῇ δευτέρᾳ ἡμέρᾳ τοῦ ““πριλίου. 
4 πολιτῆχονΥΥ. 7 Ix rov Hasius pro ἐχ τοῦ 8 διειδέστα- 
zog libri. 


dicatum esse — — ita igitur Graeci. Romani autem Aprilem eum quasi 
aperilem (velut qui aperit tempus) dicunt: inclusi enim ut voluptatem — 
in hymnis autem prope trecentis nominibus reperimus vocari Venerem. 
Phoenices autem Ástarten, suarum urbium praesidem, quasi stellatam vel 
urbis virtutem, esse Venerem volunt. ex Libano enim (mons autem ibi 
est qui ex oppido quodam ad Libanum sito ita nominatur) duo fluvii in 
mare effunduntur, quorum maior et magis perspicuus Adonis , minor et 
magis terrosus Mars appellatur. cum igitur Adonis totus immisceatur 
mari, videtur m ille amari a Venere, pro mari. 

45. Kalendis igitur Aprilibus nobiles feminae pro concordia et vita 
honesta colebant Venerem: plebeiae autem mulieres in virorum balneis 
lavabant, in honorem illius myrto coronatae, vel quod myrtus accommo- 
data infantibus est (corroborat enim corpora infantium recens natorum 
et prae ceteris perpetuo virentibus plantis optime olet myrtus), vel quod 
sola inter plantas gaudet mari. colebatur autem Venus iisdem victimis 
quibus et Iuno: in Cypro autem ovem pelle ovilla involutam una immo- 
labant Veneri (disciplina autem sacerdotii in Cyprum a Corintho olim 

rlata est); postea vero et apros ei immolabant propter insidias ab hac 
estia in Ádonidem factas, a. d. 4 Nonas, i. e, die secundo Aprilis, 


w 


DR MENSIBUS IV. | 81 


46. Τῇ: πρὸ τριῶν νωνῶν “πριλίων “Ἡρακλῆς ἐπινίκιος 
δῳιᾶτο, οἷα ὑγείας δοτήρ. καὶ ῥαφάνων νόμος κατὰ τὸν μῆκα 
τοῦτον ἀπέχεσθαι Ρωμαίοις. Ἡρακλῆς δὲ ὃ χρόνος παρὰ τῷ Νι- 
χομάχῳ εἴρηται, ἀλλὰ μὴν. καὶ ἥλιος, λέγοντι οὕτως ““Ηρακλῆς p. 98 

5 μὲν οὖν ὃ τὴν περὶ τὸν ἀέρα κλάσιν τῇ τῶν ὡρῶν περιτροπῇ ποιού- 
μενος, τουτέστιν ἥλιος." διὸ δὴ καὶ ἐν τοῖς τούτου μυστηρίοις τοὺς 
ἄρρενας γυναικείαις στολαῖς κοσμοῦσιν, ἅτε δὴ ἐξ ἀγριότητος καὶ 
ἀγονίας τῆς κατὰ τὸν χειμῶνα ἀρχομένου τοῦ σπερματιχοῦ τόκου 
ϑηλύνεσθαι. καὶ ταῦτα μὲν τῷ ἔαρι ἐτέλουν. τρία δὲ αὐτῷ μῆλα 

10ἐν τῇ λαιᾷ ταῖν χεροῖν τῆς χρόνου δὲ αὐτοῦ ἀναμερίσεως σύμβο-- 
λον" μῆλον μὲν γὰρ διὰ τὴν πρὸς τὸν καιρὸν αὐτοῦ συμπάϑειαν, 
ἀρχὴ δὲ χράνου ἐαρινὴ τροπή. καὶ ἄλλως δὲ τρία, ὅτι τριμερὴς ὃ 
χρύνος. ἀνάγειν δὲ λέγεται τὸν κύνα τὰν τρικέφαλον ix τοῦ 7didov, 
ὅτε φρουρητικὸς καὶ λυμαγτικὸς ὃ χρόνος ὥσπερ δὴ καὶ ὃ κύων. 
15 τρεῖς δὲ αὐτῷ κεφαλαί, ὅ τε παρελϑὼν καὶ ὃ ἐγεστὼς καὶ ὃ μέλ-- 
λων καιρός. xol ἄλλως δὲ τὰ τρία μῆλα ληπτέον ἐπὶ Ηρακλέους 
κατὰ φιλόσοφον δόγμα, ὅτι τὰς τρεῖς περιόδους ὃ ἥρως ἀνύσας 
τοῦ πραχτικοῦ βίου τέλειος εἶναι δοκεῖ. ταύτῃ καὶ τριέσπερος λέγε- 
ται κατὰ “υχόφρονα" φησὶ yág" τριεσπέρου λέοντος, ὃν ποτε 
90 γνάϑοις Τρίτωνος ἡμάλαψε xágyagog κύων" τὸ γὰρ τρισὶ νυξὶν 
ἐσπάρϑαι τὸν “Ηρακλέω μυϑικόν ἐστιν. Ἥβην δὲ καλλίσφυρον 


1 ᾿ἡπριλίων om P. ἐπίνικος P. 4 λέγων PV: corr S. 
5 κρᾶσιν Hasius. — 8 ἀγονίας Creuzerus: dyogíag V. 16 μῆλα 
add P. 19 Lycophron 33. 


46. A. d. 8 Nonas Apriles Hercules Victor colebatur, tanquam 
sanitatis dator. et raphanis hoc mense abstinere Romanis mos erat. Her- 
cules autem tempus a Nicomacho dictus est, verum et sol, ita dicente: 
"Hercules igitur is est, qui fractionem quae in aére fit tempestatum 
conversione efficit, id est sol." hanc nimirum ob causam et in eius 
mysteriis mares femineis vestibus ornant, quippe cum post feritatem et 
infecunditatem quae hieme obtinet incipiat germen seminale emolliri. et 
haec veri tribuebant. tria autem ei mala in manu sinistra, temporis 
quae per eum fit partitionis signum: malum enim ob eius cum tempe- 
&tate consensum, initium autem temporis solstitium vernum. et prae- 
terea tria, quoniam tripartitum tempus. educere autem dicitur canem 
tricipitem ex Tartaro, quod proprium est temporis ut custodiat et cor- 
rumpat, quemadmodum nimirum et canis: tria autem ei capita sunt, 
praeteritum praesens et futurum tempus. et praeterea tria mala acci- 
pienda in Hercule ex placito philosophico, quod tribus periodis vitae 
operosae peractis heros perfectus esse videtur. quare et trinoctius vo- 
catur, auctore Lycophrone; dicit enim "trinoctii leonis, "quem olim 
maxillis 'Tritonis perdidit asper canis." tribus enim noctibus generatum 
esse Herculem fabulosum est. Heben autem pulchros a (8. pedes ) 


loannes Lydus. 


δὲ JOANNIS LYDI . 


αὐτῷ δίδωσιν olovà τὴν δημιουργικὴν δόναμεν καὶ τὸ χαλὸν τὸ 
ἐγκόσμιον. ὃ δὲ στέφανος τελειύχητος δεῖγμά ἔστι" διὸ δὴ ϑεοῖς 
p. 94 xal βασιλεῦσι καὶ ἱερεῦσιν ἐδίδοτο πρώτως" τῆς δὲ τύχῃς ἄφελο- 
μένης παρὰ τῆς ἀρετῇς τὸν στέφανον, οἱ ἱερεῖς τὸ λοιπὸν ἀποκεε-- 
ρόμενοι τὴν κόμην κύχλον τινὰ τριχῶν ἀντὶ στεφάνου τῇ κεφαλῇ 5 
περιποιοῦσι. δωδεκάμοχϑόν γε μὴν αὐτόν φασι διὰ τὸ τὰ δώδεκα 
ζώδια ἐκτρέχειν. καὶ τὴν "Moose δὲ τῷ “ἀδμήτῳ ἀναψυχώσας 
ἀποδίδωσιν, οἷον τῷ κόσμῳ τὴν ζωογόνον φύσιν ἐν τῷ χειμῶνι 
κατανεχρωθϑεῖσαν ὃ ἥλιος ἀποκαϑιστῶν" “Αδμητὸος γὰρ ὃ κὄσμὸς 
παρὰ τὸ ἀκάμαντα εἶναι καὶ ἀείζωον. “Αὐγέαν δὲ διαφϑεῖραι λέγε- 10 
ται" καὶ γὰρ ἀνίσχων ὃ ἥλιος τὸν ὄρϑριον διασχορπίζει καιρόν, 
ὃν οἱ πολλοὶ αὐγὴν ὀνομάζουσιν. ὑπὸ δὲ Εὐρυσϑέως προστάττεται 
6 Ἡρακλῆς τοὺς δυοκαίδεκα ἄϑλους ἐκτελεῖν, ἀντὶ τοῦ ὃ ἥλιος 
κελεύσει τοῦ μεγάλου ϑεοῦ, ἀντιβαινούσης τῆς Ἥρας (οἱονεὶ τῆς 
σφαίρας), ἀντίρροπος αὐτῇ τὸν δωδεκαζώδιον διαφεύγει οὐρανόν. 15 
οὕτως μὲν οἱ φιλόσοφοι. ἀπὸ δὲ τῶν ἱστοριῶν εὑρίσκομεν ἑπτὰ 
“Ηραχλεῖς γενέσϑαι, πρῶτον Zlióc τοῦ “4ϊϑέρος καὶ “υσιϑόης τῆς 
Ωχεανοῦ, δεύτερον Νείλου παῖδα, τρίτον Ἕλληνος τοῦ Zfibc καὶ 
Νύμφης ᾿Αγχιάλης, τέταρτον Διὸς καὶ Θήβης τῆς “4ϊἸγυπτίας, 
πέμπτον “Τιβάνου καὶ Νύσης τὸν ἐν Ἰνδοῖς γενόμενον, ἕκτον Ζιιὸς 90 
καὶ “λχμήνης, ἕβδομον Διὸς καὶ αίας τῆς "“«τλαντος. 


1 fort. διδόασιν. Roetherus. 4 εἐποκειράμενοι P. 7 ἄνα- 
φυχώσας P: apud S ἀναψυχώσαν. — 20 λιβάνου) τὸν λιβάνου, 
τοῦ λιβάνου P. ψύσσης τὸν ἐν ἰουλοῖς P. 


habentem ei attribwit (9 υγἴ. attribuunt), tanquam vim ereatricem, οἱ 
pulchrum quod in mundo est. corona autem perfectionis signum est; 
quare diis ac regibus et sacerdotibus tribuebatur primum: fortuna au- 
tem postquam abripuit ἃ virtute coronam, sacerdotes in posterum ton- 
dentes capillum or crinium pro corona circum caput faciunt. duo- 
decim autem eum exantlasse labores dicunt, quod duodecim signa caele- 
stia percurrit. et vero Alcestin in vitam revocatam Admeto reddi 
velut mundo naturam generandi vi praeditam per hiemem exstinctam so 
restituit: Ádmetus enim mundus, eo quod indefessus est et semper vi- 
get. Augiam autem perdere dicitar: etenim oriens sol matutinum dissi- 
pet tempus, quod vulgus αὐγήν vocat. ab Eurystheo autem iubetur 
ercules duodecim labores exanüare, pro sol iussu magni dei, refra- 


te Itnone (quasi sphaera), in contrariam partem v , per cae- 
fm duodecim slgnis istinctum fagit. ita fere philosophf. ex historiis 
autem invenimus septem Hercules e, primum Iove Aetheris filio et 
Lysithoa Oceani filia natum; alterum Nilo; tertium Hellene Iovis filio 
et Nympha Anchiale; quartum Iovis et Thebes Aegyptiae filium ; quin- 
tum Libani et Nyssae, eum qui in Indis natus est; sextum Iove et Al- 
cumena procreatum; septimum lovis et Maiae Atlantis filiac. 


DE MENSIBUS IV. .  '88 


4T. ἡ 02 ἤδίλητος τὸ πρὶν 2xaletro  Mraxroplo. 

48. ᾿““μάλϑειαν δὲ τροφὸν fic, τὴν [rov] ἅμα καὶ ἀϑρόως p. 95 
καὶ ἑνὶ γρόνῳ τὰ ὄντα τῷ An αὔξουσαν" ἄλϑειν γὰρ τὸ αὔξειν. 
Ἀράτης δὲ ἀπὸ τοῦ διαίνειν, τουτέστι πιαίνειν, τὴν γῆν βούλεται 
5 ὀνομασϑῆναι τὸν Δία τὰν εἷς πάντα δοήκοντα" Ποσειδώνιος τὸν 
Zlía τὸν πάντα διοικοῦντα, Χρύσιππος δὲ διὰ τὸ δὲ αὐτὸν εἶναι 
τὰ πάντα. ἄλλοι τὸν Φία βούλονται ὄνομασϑῆναι ἀπὸ τοῦ δεῖν, 
τουτέστι δεσμεύειν καὶ συνέχειν, τὸ σύμπαν αἰσϑητόν" ἄλλοι ἀπὸ 
τοῦ ζῆν. τινὲς δὲ κατὰ τὸν ἡρωϊκὸν καὶ μεριστὸν λόγον τρεῖς Δίας 
10 εἶναι βούλονται, ἕνα μὲν ,Δἰϑέρος, τὸν.δὲ ἕτερον ἐν "᾽“ρκαδίᾳ τε- 
χϑῆναι, ἐξ οὗ φασὶν ᾿,4ϑηνᾶν, τρίτον δὲ τὸν Κρῆτα. οἱ δὲ Φούι- 
κες βασιλέα φασὶν αὐτὸν γενέσϑαρ δικαιότατον, στε τὴν περὶ 

αὐτοῦ δόξαν χρεέττονα γενέσϑαι τοῦ χρόνου. ταύτῃ Κρόνον ἐχβα- p. 96 
λεῖν τῆς βασιλείας λέγεται, οἱονεὶ τὸν χρόνον, καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ 
15 λήϑην ὑπερβαλεῖν. ὃ δὲ MyMag ὑπὸ ᾿Αἐμαλϑείας αὐτὸν τραφῆναι, 
οἷον ἐκ τῆς δυνάμεως, τουτέστιν ἐκ τῆς ἀμαλακίας. ὃ δὲ Κράτης 
τὸν Κρόνον φησὶ Σικελίας καὶ Ἰταλίας καὶ τοῦ πλείστου μέρους 
τῆς “«Πιβύης βασιλεῦσαι ἀπηνῶς, τὸν δὲ τούτου υἱὸν ἐπιϑέσϑαι 
τῷ πατρί, καὶ αὐτὸν μὲν εἷς ἔσχατον ἐλάσαι τῆς δύσεως, ἡμερώ- 
φότατα δὲ τῆς βασιλείας ἀντιλαβέσθαι καὶ διὰ τοῦτο τιμηϑῆναι ὡς 
ϑεόν. ᾿Ερατοσθϑένης γε μὴν τὸν Δία ἐν τῇ Κρήτῃ τεχϑῆναι λέγει, 
κἀχεῖϑεν διὰ τὸν Κρόνου φόβον μετενεχϑῆναι εἰς Νάξον. Εὔμηλος 
5 διοιποῦντα P. 9 ξεῖν V. 14 τοῦ roóvov vulgo. 


16 ἐμαλαχισείας Roetherus. 18 ἐπιθέσθαι Roetherus: libri 
sio 00a: 20 καὶ αὐτὸν did P. 


47. Miletus antea vocabatur Anactoria. 

48. Amaltheam nutricem Iovis vocabant tanquam eam, quae simul 
et semel et uno eodemque tempore ea quae sunt lovi auget: ἄθειν 
enim augere est. Crates autem a pinguefaciendo terram vult nominatum 
lovem, eum qhi per omnia pertinet: Posidonius 4ία tanquam eum qui 
universa administrat; Chrysippus vero propterea quod δι᾽ per eum sunt 
universa. alii μία volunt nominatum ἃ coniungendo et continendo 
omnia quae sensibus subiecta sunt; alii ἃ vivendo. nonnulli autem ex 
heroica et separabili doctrina tres loves esse volunt, unum Aetheris 
filium , alterum in Arcadia natum, ex quo Minervam dicunt procreatam, 
tertium Cretensem. Phoenices autem regem dicnnt eum foisse iustissi- 
mum, ut eius fama superaverit tempus. ideoque Saturnum eiecisse ex 
regno dicitur, quasi ex tempore, et eam quae inde oritur oblivionem 
superasse. Melias ab Amalthea eum nutritum ait, tanquam a vi, id est 
a duritie. Crates autem Seturnum dicit in Sicilia et Itslia et maiore 
Libyae parte regnasse crudeliter, eius autem filium invasisse patrem 
eumque in extremas occidentis partes expulisse, lenissime autem capes- 
sivisse regnum ideoque cultum esse ut deum. Kratosthenes vero Iovem 
in Creta natum ait, indeque ob Saturni metum translatum in Naxum. 


6€ IOANNIS LYDI 


δὲ ὃ ᾿Κορίνϑιος τὸν ela ἐν τῇ xa9* ἡμᾶς “υδίᾳ τεχϑῆναι βούλε- 
ται, xal μᾶλλον ἀληϑ εύει ὅσον ἐν ἱστορίᾳ" ἔτε γὰρ καὶ νῦν πρὸς 
τῷ δυτικῷ τῆς Σαρδιανῶν πόλεως μέρει ἐπὶ ἀχρωρείας τοῦ Tud- 
Aov τόπος ἐστίν, ὃς πάλαι uiv Γοναὶ 4ιὸς ὑετίου, νῦν δέ naga- 
τραπείσης τῷ χρόνῳ τῆς λέξεως “4 ευσίου "προσαγορεύεται. --- --- δ΄ 
φύλακες ἦσαν οἱ Κούρητες. ἄλλοι Προμηϑέως φασὶν εἶναι υἱόν, 
οἱονεὶ τῆς προνοίας. οἱ δὲ πλεῖστοι τῶν φυσικῶν τὸν Aiu Ἰδαῖον 
εἶναι βούλονται, καὶ τεχϑῆναει ἐν τῇ Ἴδῃ, τουτέστιν ἐν τῷ παρὰ 
Ἴδη δρωμένῳ οὐρανῷ. τῆς δὲ Κόρης πατέρα αὐτόν φασιν, Tovr- 
ἐστι τοῦ κόρου xal τῆς εὐωχίας αἴτιον αὐτὸν γενέσϑαι" πρῶτος 10 

p. 97 γὰρ βασιλεύσας λέγεται τοὺς ἀνθρώπους διδάξαι γεωργεῖν. πολλοὶ 
δὲ ἐχ τοῦ ὅλου Διὸς Ζ4ίοι, ὥσπερ ᾿Ἀπόλλωνες ἢ 4διόνυσοι. 

49. τῇ πρὸ δεκαεπτὰ καλανδῶν ]ΐων οἱ ἀρχιερεῖς ἐπὶ 
τὸ ϑέατρον γενόμενοι ἄνϑη ἐπὶ τὸν δῆμον ἐρρίπτουν, καὶ περὶ τὰ 
σπόριμα δὲ ὑπὲρ εὐετηρίας ἱεράτευον, καὶ ἔξωϑεν τῆς πόλεως 15 
ἐπὶ ὡρισμένους σταϑμοὺς ηὔχοντο ἱερατεύοντες 4 ἤμητρι" ὄνομα 
δὲ τῇ ϑυσίᾳ Φορδικάλια. τούς γε μὴν σταϑμοὺς μιλιάρια πατρίως 
ἐχάλουν ἀπὸ τῆς χιλιάδος τῶν βημάτων. ὅϑεν καὶ μίλιτες οἱ στρα- 
τιῶται παρ᾽ αὐτοῖς" χιλίους γὰρ ὑπασπιστὰς ὁ Ῥωμύλος μόνους 
ἔταξε, καὶ μέλιτας αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ ἀριϑμοῦ ἐχάλεσεν οἱονεὶ χιλίους, 90 
τὸ πρὶν σαβέλλιτας προσαγορευομένυυς. xal γὰρ ἐν χιλιάσι τὸ 
πλῆϑος, o) μυριάσιν 1 παλαιότης ἠρίϑμησεν, ὡς αὐτὸς Ὅμηρος 

ϑ μέρει Iacobs: libri μένε. 8 τῆς add P. ἰδεύσιον margo V. 


1δαῖον) ἥδιον V. 8 παρὰ ἥδιον V. 17 φορκιδάμια V. 
21 σαβέλιτας P, σατέλλιτας Roetherus, 


KEumelus autem Corinthius Iovem in nostra Lydia natum vult, et pro- 
pius ἃ veritate abest, quoad in historia (positum est): etiam enim nunc 
in Sardianorum urbis parte occidentali in vertice moli locus est, qui 
olim i. e. locus natalis Iovis Pluvii, nunc autem, immutato per tempo- 
ris decursum nomine, Deusium appellatur. — — custodes erant Curetes. 
alii Promethei dicunt eum esse filium, quasi providentiae. plurimi autem 
physicorum lovem Idaeum esse volunt, et natum in Ida, hoc est in ea 
i parte quae ex Ida cernitur. Proserpinae autem patrem eum di- 
cunt, id est satietatis et epuli auctorem eum fuisse: primus enim, cum 
rex esset, dicitur homines docuisse agricultura, multi autem ex toto 
(solo?) Iove (fiunt) Ioves, quemadmodum Apollines vel Bacchi. 
49. A. d. 17 Kalendas Maias pontifices theatrum ingressi flores 
populo spargebant, et circa sementem vero pro fertilitate sacra facie- 
ant, atque extra urbem ad certas stationes precabantur sacra facientes 
Cereri: nomen autem huic sacrificio Fordicalia. stationes vero miliaria 
patrio sermone vocabant, a mille ibus; unde et milites apud eos 
(nomen traxerunt): mille enim süpatores Romulus solos instituit, et 
milites eos a humero vocavit ( velut mille), cum antea satellites appel- 
larentur: etenim millenario numero multitudinem , non decies millenario, 


* 


* 


, A DE MENSIBUS IV. 85 


“ὅσσον τ᾽ ἐννεάχιλοι ἐπίαχον ἢ δεκάχιλοι ὃ yàp μύρια ἀριϑμὸς 
ἀοριστίας ἐστὶ δεκτικός. 

|^. 450. τῇ πρὸ δεκαμιᾶς καλανδῶν αΐων ὃ Ῥωμύλος τὴν 

“Ῥώμην ἐπόλισε, πάντας τοὺς πλησιοχώρους συγκαλεσάμενος, ἐν-- p. 98 
5τειλάμενός τε αὐτοῖς ex τῆς ἑαυτῶν χώρας βῶλον ἐπικομίσασϑαι, 
^ ταύτῃ πάσης χώρας δεσπόσαι τὴν “Ῥώμην οἷωνιζόμενος. αὖτός τε 
ἱερατικὴν σάλπιγγα ἀναλαβὼν (λέτουον δ᾽ αὐτὴν πατρίως * Pu- 
μαίοις ἔϑος καλεῖν, ἀπὸ τῆς λιτῆς) ἐξεφώνησε τὸ τῆς πόλεως ὄνομα, 
πάσης ἱερατικῆς τελετῆς ἡγησάμενος. ὀνόματα δὲ τῇ πόλει τρία, 
10 τελεστικὸν ἱερατικὸν πολιτικόν, τελεστικὸν μὲν οἱονεὶ Ἔρως, ὥστε 
πάντας ἔρωτι ϑείῳ περὶ τὴν πόλιν κατέχεσθαι, (διὸ καὶ ᾿“μαρυλ- 
λίδα τὴν πόλιν ὃ ποιητὴς αἰνιγματωδῶς βουκολεάζων καλεῖ), ἑερα- 
τικὸν δὲ Φλῶρα, οἱονεὶ ἄνϑουσα, ὅϑεν κατὰ ταύτην ἡ τῶν ἀνϑε- 
στηρίων ἑορτή, πολιτικὸν δὲ "Pio. καὶ τὸ μὲν ἱερατικὸν πᾶσιν 
15 ἣν δῆλον xai ἀδεῶς ἐξεφέρετο, τὸ δὲ τελεστικὸν μόνοις τοῖς ἀρχιε- 
ρεῦσιν ἐξάγειν ἐπὶ τῶν ἱερῶν ἐπετέτραπτο" καὶ λόγος ποινὰς ὑπο- 
σχεῖν τινὰ τῶν ἐν τέλει ποτὲ ἀνϑ᾽ ὧν ἐπὶ τοῦ πλήϑους τὸ τελεστι- 
χὸν ὄνομα τῆς πόλεως ἀναφανδὸν ἐϑάρρησεν ἐξειπεῖν. μετὰ δὲ τὴν 
ἐπὶ τῇ ἀναγορεύσει τῆς πόλεως τελετὴν ζεύξας ταῦρον μετὰ δαμά-- 
ὭὍλεως περιῆλϑε τὸ τεῖχος, τὸν μὲν ἄρρενα ἐπὶ τὴν τοῦ πεδίου πλευ- 
ρὰν ζείξας, τὴν δὲ ϑήλειαν ἐπὶ τὸ τῆς πόλεως μέρος, ὥστε τοὺς 
εἰὲν ἄρρενας τοῖς ἔξω γίνεσθαι φοβερούς, τὰς δὲ ϑηλείας τοῖς ἔν-- 
do» γονίμους. καὶ λαβὼν βῶλον ἐκ τῶν ἔξω τῆς πόλεως μερῶν 


1 ἐννεαχίλιοι — δεκαχίλιοι V. 17 ποτὲ] τούτου P. 


. antiquitas numerabat, ut ipse Homerus "quantum novies mille clama- 
bant vel decies mille." decies enim mille numerus infinitatem admittit. 
50. Kk. d. 11 Kalendas Maias Romnlus Romam condidit, postquam 
omnes accolas convocavit iussitque eos ex ipsorum terra glebam afferre, 
hac re omnibus terris imperaturam Romam augurans: et ipse sumpta 
tuba sacerdotali (lituum autem eam patrio sermone Romani vocare so- 
lent, & voce λιτή i. e. precatio) pronuntiavit urbis nomen , omnem sa- 
cerdotalem initiationem auspicatus. nomina autem urbi tria erant, ar- 
canum, sacerdotale, politicum: arcanum, velnt Amor, ut omnes amore 
divino circa urbem tenerentur, unde et Amaryllida urbem poéta per am- 
bages in carmine bucolico vocat; sacerdotale, Flora, velut florens, unde 
hoc die Floralium feriae; politicum autem Roma. et sacerdotale omni- 
bus erat notum et libere efferebater; arcanum vero solis pontificibus 
proferre in sacris permissum erat; et fama cst poenas quondam luisse 
quendam magistratuum propterea quod coram populo nomen arcanum 
urbis palam conatus esset eloqui. post initiationem autem quae fiebat 
in nomine urbi indendo, iuncto tauro cum iuvenca circumiit murum, 
mare adversus agri partem iuncto, femina adversus urbis partem , ut 
mares exteris fierent timendi, feminae domesticis fecundae; et sumptam 


86 . IOANNIS LYDI à 
σὺν xal τοῖς πρὸς τῶν ἄλλων ἐπικομιζομένοις ἐπὶ τὴν πόλιν ἦκόν-- 
p. 99 τιζε, ταύτῃ οἷωνισάμενος διὰ παντὸς αὐτὴν ἐκ τῆς τῶν ἔξωϑεν 
ἐπαυξηϑῆναι συνδόσεως, καὶ uer δλίγα. πολλῶν dà ξένων φυνελ-- 
ϑόντων ἐν αὐτῇ, oi τοῦ Ῥωμύλου λογάδες τὴν ἡμίσειαν τῆς ἑαυ- 
τῶν χτήσεως τοῖς ἐπήλυσι παρεχώρησαν, δικῆσαι τὴν Ῥώμην αὖ- ὅ 
τοὺς πείσαντες" οὖς ὃ Ῥωμύλος πατρικίους πρώτους ἀνηγόρευσε 
διὰ τὸ εὐπατρίδας γενέσθαι καὶ τὴν ἑαυτῶν περιουσίαν τοῖς δένοις, 
ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἐπιδοῦγαι. 
Mauo ἡ τοῦ Ῥωμύλου μήτηρ. 
51. Tæ« μὲν τῆς ὁποιασοῦν πρὸς i ἕνια τῶν ξύλων παρατρέ- 10 
Vac χόρεις γένονται, ἐκ δὲ παντὸς οὔρου ψύλλαι, μυῖαι δὲ ἐξ 
ἀποπάτου ἢ καὶ ἄλλης ϑερμασίας. Ρώμη Φλῶρα καὶ ἡ L Kovora»- 
τιγούπολις ἤγουν, ἀνθοῦσα. 


MAIOZ. 

59. Οὗ μικρὰν iv ἀριϑμοῖς ἐδείκνυμεν τὴν τῆς τετράδος 15 
δύναμιν , ἣν ἄν τις xal τετρακτὺν καὶ πυραμίδα καλέσοι; τενρα- 
κτὺν μὲν κατὰ τὸν τῶν στοιχείων ὅρον, πυραμίδα δὲ κατὰ τὸν ἐν. 
ϑεωρίᾳ λόγον" 4j γὰρ πυραμὶς ὑπὸ τεσσάρων βάσεων καὶ τεσσά--: 
θων γωνιῶν μόνη περιεχομένη, καὶ πρώτη τριχῇ διαστάτη κατὰ 
τὸ στοιχειωδέστατον τοῦ τριγώνου ἐπίπεδον, ὡς ὃ Πλάτων ἐν Ti- 30 


10 τῆς ἀνοῦν V, cáo ἀνθρώκων πων Hasius. 16 δος P. 
19 —— V, τριχιλιαστάτη P: corr Nokkius. "ud 


bam ab exteris urbis una ctum lis quae 2 affereban- ᾿ 

ge adversus urbem —A hac re mullo Post. perpetuo eam extra- ' 
neorum confluxu auctum iri, idque non m multi autem hospi- 
tes ubi convenerunt in eam, ' Romuli milites eided p partem di dimidiam suae . 
possessionis adventiciis concesserunt, porteaquam iis persuaserunt ut 
incolerent Romam; quos Romulus p os primos nuncupavit, propterea 
quod nobiles fuerunt et suas facultates exteris pro patria concesserunt. 

Ilia, Romuli mater. 

51. Ex quovis ad nonnulla ligna affrictu cimices fiunt, ex omni 
urina pulices, muscae vero ex alvo aliove tepore. Roma Flora ( voca- 
tur) & Cpolis, id est florens. 


MAIU S. 


52. Haud parvam in numeris demonstravimus tetradis esse vim, 
quam quis et quaternionem et pyramidem vocaverit, quaternionem ex 
elementorum termino, Byramidem ex ratione, quae in doctrina obtinet: 
pyramis enim, quae quattuor basibus et quattuor angulis sola continetur, : 
et prima riplia modo distat iuxta simplicissimam trianguli planitiem, 


ἑ 04. 
| . . DE MENSIBUS IV. —— 87 


. pui φησίν, ἐμφερῆ τὴν συνεκτικὴν τοῦ παντὸς ἐνδείκνυται τάξιν. 
λείπεται πέμπτος" Πϊάϊον δὲ αὐτὸν οἱ Ρωμαῖοι καλοῦσιν. 
᾿Ἐπειδὴ δέ, ὡς πολλάκις εἰρήκαμεν, 6 τῆς πεντάδος dgi- p. 100 
ϑμὸς τῶν ϑειοτέρων κατὰ τὸν “Ἡσίοδον κεχώρισται, εἰχὸς ἦν αὐτὸν 
$ τοῖς κατοιχομένοις ἀπονεμηϑῆναι. ἡ γὰρ πεντὰς τῇ αἰσϑητῇ φύσει 
ἀγάχειται, σφαῖρᾶ γώρ ἐστιν" ὅσάχις γὰρ ἂν τὸν πέντε πολυπλα-- 
σιάσῃ τις ἀριϑμόν, εἰς ἑαυτὸν ἀποκαταστήσεται" καὶ γὰρ ὃ πέντε 
παρεπόμενος τοῖς ἐν πλήϑει ἀριϑμοῖς εἰς τὴν αὐτὴν καὶ πολυπλα- 
σιαξζόμενος καταλήγει ποσότητα. xal ἄλλως δὲ φαίνεται φυσικήν 
ἰθότα δύναμιν ἐν ἑαυτῷ ὃ πέντε περιλαβὼν ἀριϑμός" τῶν γὰρ ἐν 
γενέσει ἐξ ἀρτίου καὶ περιττοῦ συνεστώτων, αὐτὸς εἶναι τοιοῦτος 
πέφυχεν ἐκ τριάδος καὶ δυάδος συναγόμενος. ταύτῃ γοῦν ταῖς τῶν 
προγόνων τιβαῖς οἱ Ρωμαῖοι τὸν πέμπτον ἀνέφερον μῆνα, τῷ μὲν 
“ἀρτίῳ τοὺς κατοιχομένους τιμῶντες, τῷ δὲ περιττῷ τοὺς ἔτε σω- 
ἰδζομένους" μετὰ γὰρ ϑεοὺς οὐχ ἥττονα τιμὴν τοῖς ἑαυτῶν προγό-- 
voc εἰσέφερον οἱ πάλαι. IMéioy δὲ μῆνα dx τῆς ἐχείνων τιμῆς 
ὑνάμασαν, πατρίως xaAoUrrtg τὴν τιμήν. οἱ δὲ ἀπὸ τῆς Mala 
τῆς “τλαντος τῆς Ἑρμοῦ ἀξιοῦντες ὀνομασθῆναι τὸν IMéiov πρὸς 
ἕτερον βλέποντες οὕτω φασίν, ἀλλὰ μὴν xol διὰ τὸ ἱερὸν αὑτῆς, 
φ0 ὅτε χἀτὰ τοῦτον τὸν μῆνα ἱερωθῆναι λέγεται. περὶ δὲ ὃ Πρόκλος p. 101 
φησὶν οὕτως" “ἡ Ιαϊά ἐστιν ἣ τὰ ἐν ἀφανεῖ κεχρυμμένα εἰς τὸ 
ἐμφανὲς προάγουσα παραπλησίως ταῖς τῇδε μαίαις, Ἑρμῆς δὲ 


90 δὲ] δὲ τῆς Mulag S, δὲ αὐεῆς Roctherns. possis ἧς. 91 ἡ 
ante Maio om P. . 


ut ait Plato in "Timaeo, similem centinentem universi indicat ordinem. 
restat quintus memais: Maium eum Romani vocant. ᾿ 
autem, ut saepe diximus, quinarius numerus a divinioribus, 
teste Hesiodo, remotus sit, consentaneum erat ut defanctis attribueretur. 
pentas enim naturae sensibus subiectae consecrata est; sphaera enim 
est: quoties enim cunque aliquis quinarium multiplicaverit numerum, in 
se ipsum recurret:; etenim quinarius numerus, consequens numeros eos 
i ad multitudinem pertinent, im eandem, etiam si multiplicetur, de- 
sinit quantitatem. οἱ praeterea videtur naturalem quandam vim in se 
quinarims continere mumerus: res enim generatae cum ex pari et impari 
constent, ipse tahs natura est, qui ex triade et dyade componatur. 
hanc igitur ob causam maierusm honoribus Romani quintum dicarunt men- 
sem, pari numero defunctes colentes, impari superstites: post deos entm 
non minorem majeribus suis veteres tribuebant honorem; Maium autem 
mensem ex illorum honore nomimerunt, patrio sermome vocantes hono- 
rem. qui vero & Maia Atlantis filia, Mercurii matre, volunt nomina- 
tam Maiwm, ad alid quippiam respicientes ita dicunt, verum etiam 
ropier illius fanum, hoc mense sacratum dicur. de hac autem 
roclus loquitur ita: " Maia ea est quae abdita in occulto in lucem pre- 
fert, simihter atque eae quae bic sunt (i. e. terrestres) μαῖαε (1. e. 


/ 


88 . IOANNIS LYDI 


ἐκείνης παῖς ὃ λόγος ἤχων διὰ πάντων, ὃς τὴν ἐν τῷ ἀφανεῖ τῶν 
ὄντων περιοχὴν ἐν διαστάσει καὶ προνοίᾳ λόγων ἀϊδίως πρώτως 
ἐξέφηνεν, εἱρμὸν καὶ συνέχειαν καὶ ἀλληλουχίαν ποιήσας ὡς ἐκφαν- 
τικὺς τῶν nag ἡμῖν τῆς ψυχῆς ἀδήλων παϑημάτων:" ὃ δὲ ““κυ- 
λῖνος ἐν τῷ ὑπομνήματι τῶν ἀριϑμῶν οὕτω φησίν" “ἥ Maio ἀντὶ 5 
αὐτῆς ἐς τοὐμφανὲς προδοῦσά ἐστι, κυρίου μὲν τοῦ λόγου τοῦ διὰ 
πάντων πεφυκότος διατακτικοῦ τῶν ὄντων, διὸ δὴ καὶ Ἑρμοῦ μη-- 
τέρα φασί. τοιαύτη δὲ ἢ νοητὴ ὕλη τὸ κατακοσμεῖν τὴν εἰς τὸ 
ἐμφανὲς πρόοδον καὶ γένεσιν ἀπεργάζεσθαι τῶν ὄγτων" ἐκ góp 
ὕλης καὶ εἴδους τὰ ὄντα" οὕτως μὲν κατὰ ϑεολογίαν, κατὰ 0210 
τὸν τῆς φυσισλογίας τρόπον τὴν Maia οἱ πολλοὶ τὸ ὕδωρ εἶναι 
βούλονται" καὶ γὰρ παρὰ τοῖς Σύροις βαρβαρίζουσιν οὕτως Ert 
xal νῦν τὸ ὕδωρ προσαγορεύεται, ὡς καὶ μηΐουρι τὰ ὑδροφόρα 
καλεῖσϑαι. — xol οὐκ ἔξω λόγου ὃ Βάρρων φαίνεται ὡς καὶ μῆναν 
ἀναϑέμενος αὐτῇ" κινήσει γὰρ τοῦ ὑποβρυχίου ὕδατος γένεσϑαι15 
σάλον τοῖς φιλοσόφοις δοχεῖ, πρώτη δὲ ἑορτὴ τοῦ ἸΠαἴοὺυ παρὰ 
- Ῥωμαίοις αἷ περὶ σεισμῶν ἱκεσίαι. ταύτῃ γὰρ “Ἄτλαντος παῖδα 
τὴν Π]αῖαν οἱ μυϑικοὶ ποιοῦσι, καὶ ἔφορον δὲ τῶν ὑδάτων τὸν 
“Ἑρμῆν εἶναι παραλαμβάνομεν, xoi διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν ἐν τοῖς 
αὐτοῦ πηγαὶ ἀνατίϑενται ἢ φρέατα ὀρύττεται. 90 
p. 102 Εἰσὶ δὲ oi φασι Διὸς καὶ Malag τὸν “Ἑρμῆν εἶναι ἀλληγορι. 


8 ixgavrixóv V. 4 ἀκυλλίνος P. 5 ἀντὶ αὐτῆς] τὸ dga- 
ψὲς Creuzerus. 18 προσαγορεύεται om P. καὶ om P. 
19 πάλαι λαμβάνομεν margo V. 


obstetrices); Mercurius autem illius filius ratio per universa pertinens, 
qui eum qui est in occulto rerum complexum in distantia et providentia 
verborum ab aeterno primum patefecit, nexu et coniunctione mutuaque 
cohaerentia facta, et quae enuntiat occultas nostras animi affectiones. "' 
Aquilinus autem in Commentario numerorum ita dicit: " Maia ea eet 
quae — — in apertum prodidit, cum dominetur ratio extensa natura 
per omnia quae sunt, unde nimirum et Mercurii matrem dicunt. talis 
autem materia est ea quae mente percipitur, ut componat exitum in lu- 
cem et generationem afficiat rerum: ex materia enim et forma res con- 
stant." ite quidem iuxta theologiam. ex physiologiae autem ratione 
Maiam multi aquam esse volunt: etenim apud Syros barbare loquentes 
' ita etiam nunc aqua appellatur, ut et meiuri aquae ductus vocentur. 
nec absque ratione Varro egisse videtur, ut qui et mensem illi attribuit: 
motu enim eius quae in profundo est aquae existere agitatio philosophis 
videtur; primae autem Maii feriae apud Remanos preces pro avertendis 
terrae motibus. ideo enim Atlantis filiam Maiam mythici faciunt, et 
raesidem vero aquarum Mercurium esse accipimus, et hanc ob causam 
1n eius fanis fontes consecrantur aut putei fodiuntur. 
Sunt autem qui dicant Iovis et Maiae Mercurium esse ex allegoria 


DE MENSIBUS IV. 89 


κῶς vióv, νοῦν μὲν εἶναι τὸν Δία, ἸΜαῖαν δὲ τὴν φρόνησιν, 
παῖδα δὲ ἐξ ἀμφοῖν “Ἑρμῆν λόγιον αἰνιττόμενοι. πάντων δὲ νεώ- 
«τατον εἰργάσαντο ἅτε δὴ μὴ γηράσχοντος τοῦ λόγους ἔτι μὴν 
ὠπότατον πεποίηνται τοῦτον ταρσώσαντες πτεροῖς, νοῦ ὀξύτητα 
5 χαὶ τάχος λόγου διὰ. τῆς τοιᾶσδε τέχνης αἰνιττόμενοι" ὃ γοῦν 
ποιητής got “ἔπεα πτερόεντα." εἶτα δὲ τετράγωνον σχήματε 
Ἕλληνες ἀναπλάττουσι τοῦτον, τεκμήριον μέγιστον παρεχόμενοι 
λόγον εἶναι τοῦτον, xal λόγον ἀληθῆ" ἔστι γὰρ καὶ λόγου σχή- 
ματα, ὃ μὲν ψευδὴς λόγος, ὃ δὲ ἀπατηλὸς πολυγωνότερος, ὃ δὰ 
10 ἀληθὴς αὐτὸς ἑαυτῷ ἐκ πάντων μερῶν ἴσος, ὕπου δὲ στρέφοιτο 
πάσαις βάσεσιν ἀορίστως στηρίζεται, ὃ δὴ τετραγωνικὸν σχῆμα 
τυγχάνει. εἰ τοίνυν νοῦς καὶ λόγος εἶναι δέδεικται, τούτῳ τὸν 
κέρκωπα εἰδωλοποιοῦσιν «Αϊγύπτιοι, ἐπεὶ παρὰ πάντα τὰ ζῷα 
"νοήμων τυγχάνει, συνέσεως δὲ καὶ ἐπιστήμης ἐστὶ δεκτικός. ἀλλὰ 
16 μὴν καὶ τὴν Aiyuntluv ἶβιν τὸ ὄρνεον ἴσμεν ἀνακειμένην αὐτῷ" 
καρδίᾳ yàp ἔοικε λευκαινόμενον μὲν τὸ σῶμα, ἐξ ἀμφοῖν δὲ τῶν 
μερῶν μελαινομένη, ὅπερ ἐστὶ τοῦ κατὰ διάνοιαν λύγου σχῆμα" 
πρὶν μὲν γὰρ λεχϑῆναι σχότιος, λεγόμενος δὲ φωτίζεται, καὶ ῥη- 
ϑεὶς εἷς ἀφανὲς οἴχεται. τρέφεται δὲ τὸ ζῷον παρὰ τοῖς ὕδασι, 
40 χαϑάπερ ἐν ἡμῖν ἡ καρδία ἐξ ὑγρᾶς οὐσίας τὴν δύναμιν λαμβάνει. 
μόνη δὲ πτηνῶν πάντων νεῖν 5j ἶβις οὐκ ἐπίσταται, ἀδρανεστάτη 
δὲ εἰς μεῖζον βάϑος καϑελχομένη. τὸ δ᾽ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῆς καρ- 


5 λύγων P. 11 ἀορίστως Hasius: apud S ἀορίστου. 14 δὲ 
om V: Hasius're, 


filium; rationem esse Iovem, Maiam mentem s. intelligentiam, filium 
autem ex utroque Mercurium facundum per ambages significantes. 
omnium autem natu minimum finxerunt, quippe cum non senescat oratio. 
praeterea celerrimum fecerunt eum instructum alis, rationig celeritatem 
et velocitatem orationis per eiusmodi artem significantes. itaque poéta 
dicit " verba alata." deinde quadratum forma Graeci hunc fingunt, ma- 
ximum argumentum praebentes orationem esse eum, et orationem veram. 
sunt enim et orationis species, et mendax oratio et fallax plures habens 
angulos; vera autem sibi ipsa ex omnibus partibus par, ubicunque au- 
tem versatur, omnibus basibus infinite stabilitur, quae videlicet qua- 
drata figura est. quodsi rationem et orationem eum esse demonstratum 
est, huic cercopem simulacrum (idolum) faciunt Aegyptii, quandoquidem 
praeter omnia animalia prudens est et peritiam artemque admittit. ve- 
run et Aegyptiam ibim, avem, scimus illi esse consecratam: cordi enim 
simile est corpus eius album, ex utraque autem parte nigrum, quae 
quidem est orationis, uti cogitatur, figura: antequam enim proferatur, 
(bscura est, cum autem profertur, collustratur, et prolata evanescit. 
vivit autem animal illud prope aquas, quemadmodum in nobis cor ex 
hamida essentia vim suam accipit: sola antem avium omnium natare ibis 
nescit, et imbecillim€ quaeque in maiorem profunditatem detrahithr. 
. . 


p. 108 


90 JOANNIS LYDI 


δίας παρατηρητέον" τῆς γὰρ ὑγρᾶς πόσεως συμμέτρως προσαχϑεί- 

σης ῥώννυσθαί τε καὶ τοῖς λογισμοῖς διεστηρίχϑαι πέφυκε, καὶ 

"£c μὲν οἰχείας ἕδρας, ἥνπερ φρένα καλοῦσιν, οὐχ ἐξίατασθαε, ͵ 

γηφαλέαν τε εἶναι, ὑποβλυσϑ εῖσαν δὲ τοῖς παλμοῖς τὰν ἰδιον σάλον 

d) ὅλου τοῦ σώματος ἕξεργάζεσϑαι. πάφχουσι δὲ ταῦτα ὑπὸ δ 

μέϑης ἄνϑρωποι τὸ ἄχρατον τῆς ἰδίας ἰσχύος προτετιμηκότες. 

καὶ τὴν liv δὲ καὶ τὸν χέρκωπα σελήνῃ συμπαϑῆ εἶναι προσείκα-- 
σται" ἢ μὲν ἴβις αὐτῷ τῷ σχήματι ἐμφερής, τὰ ἄκρα μὲν ὀμι-- 
χλαίνουσα, λευκαίνουσα δὲ τὰ μέσα καϑάπερ ἣ αἰϑερίᾶ μήνη" ὅτε 

γὰρ οὐρανὸς ἀσέληνος, οὐδὲ ἴβιδες ὁρῶσι, μύουσι δὲ τοῖς ὄφϑαλ- 10 . 

μοῖς τοῦτον τὸν χρόνον καὶ ἄσιτοι ἐγναρτεροῦσι τὸ συγγενὲς στοι-- 

χεῖον ἀναμένουσαι. ὃ δὲ xépxony δηλοτέρας ἔχει τὰς ἐνεργείας" 
ὅτε γὰρ αὔξει σελήνη, ὁ τῶν ὀφθαλμῶν κύχλος τότε εὐρύγεται, 
ἅτε δὲ μειοῦται, τὸ τῶν ὀμμάτων περιφερὲς συστέλλεται. 

p. 104 939. ὁ δὲ ἀρχιερεὺς ἐκήρυττε μηδένα ποδῶν ἢ κεφαλῆς 15 
οἱουδήποτε ζῴου γεύσασϑαι παρὰ πάντα τὸν μῆνα πρὸς φυλακὴν 
ἀρϑρίτιδος »ócov. ηὔχοντο δὲ Ἰαίᾳ τε καὶ “Ἑρμῇ οἱ πραγμα- 
'τευταὶ ἀκίνδυνα τὰ τῶν κερδῶν εἶναι" πάντα δὲ ἄρα τὰ χέρδη ἐν 
τῇ ὕλῃ καὶ ἐξ αὐτῆς ἀναφύεται, καὶ ἐν αὐτῇ ὡσανεὶ ἕρμαια εὗ-- 
ρίσκεται καὶ ἐπιδίδοται, ὥς φασι, κατ᾽ ἀξίαν. Ἰἤούμμιος δὲ ὃ 89 

᾿ Ῥωμαῖος τὸν Ἑρμῆν τὸν προχωρηξικὸν λόγον εἶναι βούλεται" οὐδὲ 
γάρ, φησί, πρότερον βρέφος φϑέγξαιτο πρὶν ἂν τῆς γῆς ἐφά- 

* γηταλαίαν P. δὲ Hasius : libri xe). 22 πρῶτον apud S. 
idem autem et in corde observare licet: liquida emim potione medice 
sumpta roborari et cogitatiopibus corfirmari solet, neque ex sua sede, 
quae praecordia vocant, excedere, et sobrium esse; ubi autem exunda- 
vit, palpitationibus propriam motionem per totum corpus efficere. acoi- 
dit autem hóc per ebrietatem hominibus, qui merum robori suo ante- 
posuere. et ibim ac cercopem lunae consentire verisimile est: ibis qui- 
dem ipsa specie ei similis, utpote quae extremis partibus nigra est, 
mediis autem alba, quemadmodum aetherea luna. quando enim luna in 
caelo non appáret, ne ibides quidem cernunt, sed connivent oculos eo 
tempore et sine victu permanent cognatum elementum exspectantes. in 

. «cercope autem eius rei vis magis etiam apparet: quando enim crescit 
luna, oculorum ei orbis dilatatur, quando autem senescit, oculorum cir- 
culus contrahitur. 

53. Pontifex autem edicebat ne quis pedes aut caput cuiuscunque 
enimants gustaret per totum mensem ad cautionem arthritidis. »uppli- 
cabant auterà Maiae et Mercurio negotiatores, ut res ad quaestum per- 
tinentes sine periculo essent. omnia autem lucra in materia sunt atqufe 
ex ea proveniunt, et in ea tanquam ἕρμαια (i. e. lucra insperata) in- 
veniuntur. Mummius autem Romanus Mercurium procedentem oratio- 
uen esse vult: neque enim, ait, prius infans vocem ediderit quam ter- 


. 
- “» 
΄ 





DE MENSIBUS IV. 91 


*, 

sacro , ὥστε Ἰϊαῖαν elc γῆν καλῶς ἐξελάμβανον oí πολλοί, καὶ 

xa9^ ἕτερον δὲ ἱερὸν λόγον 0 Φωντήϊος χρῆναι τιμᾶσϑαε τὴν γῆν 

ἐν ταῖς καλέσδαις Mafoig λέγει, ὅτε ϑέρμην τὴν ἔμφυτον ἐπὶ τὴν 

ἐπεφάνειαν ἢ γῆ ἀναβλύζουσα, γαυριᾶν ὥσπερ καὶ σχιοτῶν ἐξαγο-- 
5 μένη, σάλους ἐμποιεῖ ὡς ἐπίπαν κατὰ τὸν IMáiov μῆνα. τιμῶσιν 
οὖν κατὰ τοῦτον τὴν Ἰϊαῖαν, τουτέστι τὴν γῆν, ϑεραπεύοντες. 

μαϊουμίζειν τὸ ἑορτάζειν ὀνομάζουσιν, ἐξ οὗ καὶ μαϊουμᾶν. 


ἀρχὴ γενέσεως σελήνη. 


84. “Ἑφαιστοι τέσσαρες, πρῶτος Οὐρανοῦ καὶ Ἡμέρας, 
10 πατὴρ ““πόλλωνος τοῦ "4ϑηναίων ἀρχηγέτου" δεύτερος Νείλου 


p. 105 


πάϊς, ὃν «ἀϊγύπτιοι καλοῦσι Φϑάγ" τρίτος ὃ Koóvov χαὶ Ἥρας, - 


6 “ήμνιος, ὃ χαλκευτής" τέταρτος Ἥφαιστος ὃ μαντῷος, ὃ Σι- 
κελιώτης, ἐξ οὗ “Ηφαιστιάδες αἱ νῆσοι. Ἥφαιστος γόνιμον πῦρ 
ἐστίν, ἡ τοῦ ἡλίου ζωογονικὴ ϑερμότης" διὸ δὴ καὶ χωλὸν ποιοῦσι 
1Ι5τὸν Ἥφαιστον, καϑὸ χωλεύει xaJ? ἑαυτὴν ἡ τοῦ πυρὸς φύσις, 
ὅταν μὴ συγχεχρότηται τοῖς ἄλλοις. ἄλλος δὲ χωλῷ ποδὶ τὸν 
Ἥφαιστον λαμβάνεσθαι λέγει διὰ τὸ ἄνισον τῆς ἡλίου πορείας. 


δῦ. ἱστέον δὲ ὡς 6 ἸΠανέϑων dy τῷ περὶ ἑορτῶν λέγει τὴν 
ἡλιαχὴν ἔκλειψιν πονηρὰν ἐπήρειαν ἀνθρώποις ἐπιφέρειν περὶ τῆς 
20 τὴν xev» καὶ τὸν στόμαχον. 


1 οἱ παλαιαί7 29 οντήϊος libri. 19 μαντῷος Creuze- 
rus: apud 8 μαντοῦρ. e 18 ἡφαιστιώδες V. 19 fort, περὶ 
τὸν κεγεώνα B. 


ram attigerit, ut Maiam recte in terram aéceperit multitudo. atque ex 
alis traditione sacra Fronteius oportere ooli terram Kalendis Maiis ait, 
quod calorem ingenitum ad superficiem terra sursum trudens, quasi 
gestire et exsultare conata, terrae motus efficit ut plurimum mense Maio. 
colunt igitur hoc mense Maiam, id est terram venerantes. μαϊονυμέξειν 
festos dies, agere dicunt; unde et μαϊουμᾶν. . 

principium generationis luna. . 

54. Vulcani quattuor, primus Caelo et Die natus, pater Apollinis, 
Atheniensium praesidis; secundus in Nilo natus, quem Áegyptii appel- 
lant Phthan; tertius ex Saturno et Iunone, Lemnius, qui fabricae prae- 
est; quartus Vulcanus fatidicus, Siculus, ex quo insulae "Vulcaniae. 
Vulcanus ignis genitalis est, solis calor generandi vim habens. unde 
videlicet et claudum faciunt Vulcanum, quod claudicat per se ipsa ignis 
natüra, quando non conflatus est cum ceteris. alius vero claudo pede 
Vulcanum accipi dicit ob imparem solis cursum. 


55. Sciendum autem Manethonem in libro de feriis dicere solis de- 
fectum malum damnum hominibus afferre circa ilia et ventrem. * 


, 


92 IOANNIS LYDI 


TOTNIOZ 

p. 106 56. οὕτως οὖν τοῦ πέμπτου μηνὸς εἷς τιμὴν τῆς γερου- 
σίας πρὸς τοῦ βασιλέως Νουμᾷ διατεϑέντος, ἐλείπετο ἄρα τὸν 
ἕκτον εἷς τιμὴν τῆς νεολαίας δρισϑῆναι" βουλῇ γὰρ γερόντων καὶ 
γεωτέρων ἀνδρίᾳ tixóg διοικεῖσθαι, ὥς φησι, Πλάτων, τὸ πολί- 5 
τευμα. οὖχ' ἔξω δὲ λόγου τὸν ἕξ ἀριϑμὸν φαίνεται ταύτῃ προσ- 
γέμων" ζωογονικὸς γὰρ οὗτος ἀπὸ μονάδος ἑξῆς ἄχρι τριάδος ἔξ 
αὐτοῦ συμπληρούμενος xal ἀρκῶν ἑαυτῷ. καὶ διὰ τοῦτο 0 Πυ- 
ϑαγόρας τῇ πρώτῃ τῶν ἸΠοιρῶν τοῦτον ἀνατέϑειχεν. 

57. καλένδαις Ἰουνίαις ἑορτὴ Ἥρας καὶ εὐχαὶ ἐν τῷ Κα-10 |, 
πετωλίῳ, πάντων ὁμοῦ “Ῥωμαίων ὕδατος ἐξ ἑωθινῆς ἀπογευομέ- 
γων ψυχροῦ πρὸς φυλαχὴν νόσου παντοίας καὶ διαφερόντως πο-- 
δαλγικῆς, ὡς ὃ χρησμὸς ἐβούλετο, καὶ ὥστε μὴ διδύμους ἢ τε- 
ρατώδεις γενέσϑαι τοὺς τοχετούς. ἡ δὲ τοιαύτη συνήϑεια ἐπὶ 
“ἡδριανοῦ εἰσενήνεκται, πεμφϑείσης γυναιχὸς ὡς αὐτὸν Alyunriuc, 15 
j| ἀφηγεῖτο τέσσαρσιν ἡμέραις κατὰ διάστημα ἄνισον τέσσαρα τε-- 

p. 107 χεῖν, μετὰ δὲ τεσσαράκοντα ἡμέρας τὸ πέμπτον, κατὰ τὸν “4ρι- 
στοτέλη, ὃς φησιν ἐν τέσσαρσι τοχετοῖς εἴκοσι χνηϑῆναι. ὃ δὲ 
Ἰούνιος μὴν ἀνεπιτήδειος πρὸς γάμους. ] 

98. τὸ σάγχκος ὄνομα οὐρανὺν σημαίνεε τῇ “Σαβίνων 90 


ς 


γλώσσῃ. — ὃ λαγὼς ἄρρην τίχτων πέφυχε τεραστίως. --- λαρι- 


7 ἑξῆς Nokkius: vulgo ἐξ jg. 15 og αὐτὸν γυναικὸς P. 
20 d yog P. 21 nonne d λαγὼς 0 ἄρρην τίκτει» 7 


IUNIUS. 


56. Ita igitur quinto mense in honorem senectutis ἃ Numa rege 
constituto , reliquum nimirum erat ut sextus in honorem iuventutis in- 
stitueretur: cónsilio enim senum et iuniorum virtute rem publicam, ut 
ait Plato, administrari par est. non vero praeter rationem senarium 
numerum huic ab eo attribui apparet: procreandi enim vim habet hic 
(primus) a monade, e qua usque ad triadem ex eodem completur et 
sufficit sibi ipse; unde Pythagoras primae Parcarum hunc numerum con- 
secravit. - 

57. Kalendis Iuniis feriae Iunonis et preces in Capitolio, omnibus. 
simul Romanis aquam frigidam tempore matutino gustantibus ad aver- 
tendum morbum quemvis, et praecipue podagram, ut oraculum volebat, 
utque ne gemini nascerentur aut prodigiosi fierent partus. quae consue- 
tudo imperatore Hadriano inducta est, missa ad eum muliere Aegyptia, 
quae narrabat quattuor se diebus, intervallo impari, quattuor peperisse, 
diebus autem quadraginta post quintum, ut Aristoteles docet, qui quat- 
tuor partabus viginü editos esse dicit. Iunius autem mensis non aptus 
est ad nuptias, 

58. Sanci nomen caelum significat Sabinorum lingua. — Lepus 

P maf prodigiose parere solet. — λαρινόν saginatum s. pingue significat; 


DE MENSIBUS IV. 93 


γὸν τὸ λιπαρόν, ἐξ ov καὶ λάρδος. ἄλλοι δὲ ἄλλως φασί, — 
ϑυγατέρας ᾿Αγάγχης τὰς ἸΠοίρας φασί, “Ιἀχεσίν τε καὶ Κλω- 
ϑώ — — δὲ τὰ ἐνεστῶτα, Zdrgonoy δὲ τὰ μέλλοντα. 
59. τῇ πρὸ πέντε εἰδῶν "ovvio ἑορτὴ τῆς Ἑστίας. ἐν 
510/17 τῇ ἡμέρᾳ ἑώρταζον οἱ ἀρτοποιοὶ διὰ τὸ τοὺς ἀρχαίους τὸν 
ἄρτον ἐν τοῖς ἱεροῖς τῆς “Ἑστίας κατασκευάζειν. ὄνοι δὲ ἐστε- 
φανωμένοε ἡγοῦντο τῆς πομπῆς διὰ τὸ τούτοις ἀλεῖσθαι τὸν 
cito». 
60. πρὸ τοῦ μεγάλου κατακλυσμοῦ τὴν Σικελίαν μὴ νῆ- 
10σον εἶναί φασιν. ὡς σήμερον, ἀλλ᾽ ἤπειρον γενέσϑαε συνημμένην 
τῇ ὕστερον Ἰταλίᾳ, ἐκ δὲ τῆς φορᾶς τῶν ἐκ τῆς ἐπικλύσεως ῥευ-- 
μάτων τῶν ῥιζῶν ἀποσπασϑεῖσαν νῆσον ἀποχαταστῆναι, καὶ διὰ 
τοῦτο Ῥήγιον, ἀπὸ τῆς ῥήξεως, ὀνομασϑῆναι τὸ πλευρὸν τῆς Ἰτα- 
λίας ἐκεῖνο, ἐξ οὔπερ ἀπέρρωγε. πρότερον δὲ Σικανία ἐλέγετο ἣ 
16 Σικελία. ἡ Ἰταλία ἐννέα ἐπαρχίας ἔσχε ταύτας, Καμπανίαν, 
“πουλίαν, Θουσκίαν, Καλαβρίαν, Οὐμβρίαν, 4,αλματίαν, 
«Αουχανίαν, Βρεττανίαν, Σικελίαν. 
πρὸς Προυσίαν τῆς Βιϑυνίας βασιλέα. 
61. παρὰ τοῖς Πυϑαγορείοις 3] δυὰς ὡς ϑέσιν τινὰ καὶ 
90 ἐπιβάϑραν τῷ ἀριϑμῷ ἐπιδοῦσα ἐλευσίγη καλεῖται, ὡς προέλευσιν 
ἐπὶ τὸ πλεῖον καὶ ἄπειρον παρέχουσα. 


8 post Kio9o) Roetherus cum Hasio : αὶ ἤάτροπον, καὶ Αάχεσιν 


μὲν τὰ παρελθόντα διοικεῖν, KAo8. 5 τὸ vulgo om 
7 ἤγοντο V: corr 5. τὸ σῖτον P. 14 ἀπέρρωσε apud S. 
15 ἐπαρχίας om P. 16 ἀπουληΐαν V. - Θυμβρίαν 
δρυὰ 3. 


unde et lardum. alii autem aliter dicunt. — filias Necessitatis Parcas 
dicunt, Lachesin Clotho (et Atropon; et Lachesin quidem praeterita cu- 
rare, Clotho) praesentia, Átropon autem futura. 

59. A. d. 5 Idus Iunias feriae Vestae. hunc diem celebrabant pi- 
stores, quod veteres panem in Vestae templis parabant. asini autem 
coronati pompam ducebant, propterea quod ab his molitur frumentum. 

60. Ante magnum diluvium Siciliam non insulam fuisse dicunt, ut 
hodie, sed terram continentem cohaerentem cum Italia, quae postea di- 
cebatur, impetu autem fluctuum ex diluvio radicitus avulsam insulam 
exstitisse, et hanc ob causam Rhegium a ruptura nominatum esse illud 
Italiae latus, unde avulsa est. antea autem Sicania dicebatur Sicilia. 
Italia novem provincias habuit has, Campaniam, Apuliam, Etruriam, 
Calabriam, Umbriam, Dalmatiam , Lucaniam , Britanniam, Siciliam. 

ad Prusiam Bithyniae regem. 

61. Apud Pythagoreos dyas tanquam ea, quae stationem quandam 
et scalam numero dedit, ἐλδυσίγνη vocatur, utpote quae progressionem 
δὲ plus et infinitum praebet. 


p. 108 


94 YOANNIS LYDI 


62. φεῦ τῶν βοοτείων ὡς ἀνώμαλοι τύχαι ! 
οἱ μὲν γὰρ εὖ πράσσουσι, τοῖς δὲ συμφοραὶ 
σκληραὶ πάρεισιν εὐσεβοῦσι πρὸς ϑεοῦ. 
τὴν τύχην φορτοῦγαν λέγουσιν οἱ Ρωμαῖοι ἀπὸ τῆς φορᾶς, ἔνϑουν 
ὠφέλειαν. "Ἀριστοτέλης “εἰ ἔστιν ἀρετή, οὐκ ἔστι τύχη" ἄνω 5 
γὰρ καὶ χάτω τὰ τῆς τύχης ἐν τοῖς ἀνθρωπίνοις γυμνάζεται πρά-- 
γμασι πλούτῳ τε καὶ διαφερόντως ἀδικίᾳ. οἱ δὲ πρὸς ἀρετὴν 
ἔχοντες καὶ ϑεοῦ μεμνημένοι, καὶ κρείττονας ἐπὶ τῶν μαχαρίων 
- καὶ áVÀov πραγμάτων ἐλπίδας σαλεύοντες, καταφρονοῦσι τῶν 
p. 109 τῇδε χαλῶν" οὐδὲν γὰρ ἀσφαλὲς οὐδὲ κεχριμένον ἐστὶν ἐπὶ τῆς 10 
τύχης, ὡς Εὐριπίδης φησί. χείρους οἱ τοῦ πλούτου τοῦ παρὰ 
μέτρον ἐφιέμενοι" πλοῦτος γὰρ μᾶλλον xaxlag ἢ καλοχἀγαϑίας 
ὑπηρέτης ἐστί, φησὶν ὃ ῥήτωρ. ' 


TOTAIOZ. 


63. τὸν Ἰούλιον μῆνα πέμπτον μὲν ἄν τις ἀπὸ τοῦ πολι- 15 
τικοῦ, ἕβδομον δὲ ἀπὸ τοῦ ἱερατικοῦ λάβοι ἐνιαυτοῦ" ἀπὸ γὰρ 
τοῦ Μαρτίου (ἐκεῖνος δὲ ἦν ὃ παρὰ Ῥωμύλου τεϑεὶς εἰς ἀρχὴν 
τοῦ πολιτικοῦ ἐνιαυτοῦ) πέμπτος ἐστίν, ὅϑεν καὶ Κυντίλιος τὸ 
πρὶν ὠνομάζετο, ἕβδομος δὲ ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου" ἱερατικὸς δὲ 
οὗτος χατὰ τὸν Νουμᾶν. ὃ τοίνυν Καῖσαρ οὐ τύχῃ μόνον ἀλλὰ 90 


8 ϑεόν libri, cf. 4 7. apud Stobaeum εἰς ϑεούς. 6 φυχῆο V. 
7 οἱ δ᾽ εὖ7 16 λάβοιεν αὐτόν apud 8: corr Roetherus. 


18 τὸ πρώην P. 


62. Eheu mortalium quam iniquae sortes! alii enim prospere rem 
gerunt, aliis fata acerba contingunt, quamvis piis, a deo. Fortunam 
dicunt Romani τὴν Τυγχην ἃ ferendo, divinum auxilium. Aristoteles : 
"si est virtus, non est fortuna: sursum enim ac deorsum res ad for- 
tunam pertinentes in humanis exercentur (s. agitantur) rebus, divitiis 
et maxime iniuria. ad virtutem autem qui conversi sunt et dei memo- 
res, et meliores in rebus beatis et materiae expertibus spes agitant, 
despiciunt e& quae hic sunt. (1. e. terrestria) bona: nihil enim securmm 
aut exploratum in fortuna est, ut ait Euripides. peiores evadunt qui 
divitiis immodicis inhiant: divitiae enim pravitatis magis quam prebitati 
ministrae sunt, ut ait orator. " 


IULIUS. 
63. lulium mensem aliquis a civili, septimum autem a sa- 
cerdotali accipiat anno: ἃ io enim (ille autem is erat quem Romu- 


lus posuit in initio anni civilis) quintus est, unde et Quintlis antea 
nominabatnr; septimus autem a lanuario: sacerdotalis autem hic, ex 
instituto Numae. Caesar igitur, qui non fortuna solum verum etium 


DE MENSIBUS IV. |^. 95 


xal ἱερωσύνῃ κοσμούμενος (xol γὰρ ποντίφεξ ἦν, οἱονεὶ γεφυ-- 
ραῖος ἀρχιερεὺς ἢ ϑεουργός, διὰ τὴν ἐξ “Ἀφροδίτης σειράν), εὖ-- 
«ὧν τὸν Κυντίλιον μῆνα τὴν προσηγορίαν μετέβαλεν, οὗ διὰ τὴν 
τοῦ ἀριϑμοῦ μόνον τελειότητα, ἀλλὰ χαὶ διὰ τὸ αὐτὸν ἐκεῖνον p. 110 
δκατὰ τὴν πρὸ τεσσάρων εἰδῶν τοῦ μηνὸς τούτου τεχϑῆναι. Καῖ- 
cap δὲ ὠνομάσϑη οὐ καϑώς φασιν οἵ παλαιοί, ἐκ τῆς ἀνατομῆς 
τῆς γαστρὸς «ἀὐρηλίας τῆς αὐτοῦ μητρός, ἧς δῆϑεν ἀποϑανούσης 
ἐγκύμονος αὐτὸν ἀκατμηϑείσης ἐκείνης ληφθῆναι, ἀλλ᾽ οὕτως ἔχει 
τὰ τῶν ἱστοριῶν. ἐπὶ τοῦ Φοινικικοῦ πολέμου, ὅτε ὃ Σύφαξ ^ 
10'4vríBa συνεμάχει, λέγεται Γάϊον Ῥουτίλιον (πρόγονος δὲ οὗτος 
παλιμὸς τῷ Καίσαρι) ἐν αὐτῇ τῇ παρατάξει μαχόμενον τοσαύτῃ 
δυνάμει -ἐπαφεῖναι τὸ δόρυ κατὰ τοῦ ϊαυρουσίου ὥστε τὸν ἐλέ- 
φαντα, ᾧ ἐπωχεῖτο ὃ πολέμιος, χαταβαλεῖν, κἀκεῖϑεν τὴν Καί- 
σαρος ἐπωνυμέαν λαβεῖν, ἐπεὶ παρὰ Φοίνιξιν ὃ ἐλέφας τὸ ζῷον 
15 χαῖσαρ λέγεται. Οὐάλης δέ, ὃς xai αὐτὸς τὰ Καίσαρος ἔγραψε, 
φησὶν ἄριστον μὲν αὐτὸν xal πρεπωδέστατον ἐν μεγέϑει γενέσθαι, 
ἔτι μὴν καὶ κομήτην" τὴν δὲ κόμην πατρίως οἱ Ῥωμαῖοι καισά-- 
Que» προσαγορεύουσι, καί φησιν ὡς διὰ τὸ ἐξ αὐτῆς κάλλος Kai- 
σαρ προσηγορεύετο. κύριον δὲ αὐχῷ ὄνομα Γάϊος, εὐγενείας δὲ 
40 σημαντιχὸν Ἰούλιος, ἀπὸ Ἰούλου τοῦ «Αϊνείου τοῦ “Ἀφροδίτης, 
ἀρετῆς δὲ ὃ Καῖσαρ. 
64. — Orodócioc ὃ μιχρὸς νεωτερίζων τὸ τῆς Ὀλυμπιάδος ἐκ 
τῶν χρόνων ἀπήλειψεν ὄνομα. 
7 ἀπομειούσης V, ἀπομενούσης Ρ, ἀπομνούσης Iacobs. cf. de 
Magistr. . 20 rov Apo.] vulgo τῆς 49o. 
honore sacerdotali ornatus erat ( etenim pontifex fuit, propterea quod a 
Venere oriundus erat), cum repperisset Quintilem mensem , nomen mu- 
tavit, non propter numeri solum perfectionem, verum etiam propterea 
quod ipse a. d. 4 Idus huius mensis natus est. Caesar autem nominatus. 
est, non ut veteres dicunt, ex dissectione ventris Aureliae matris ipsius, 
qua moriente gravida ipsum dissecta illa susceptum ferunt, sed (ita ha- 
bent historiae) bello Punico, cum Syphax Hannibali socius belli esset, 
Geius Rutilius (fuit autem hic unus e veteribus Caesaris maioribus) in 
ipsa acie pugnans tanta vi misisse iaculum contra Maurum dicitur, ut 
ephantem , quo vehebatur hostis , sterneret humi, et inde Caesaris co- 
omen accepisse, quandoquidem spud Poenos elephas (bestia) caesar 
icitmr. Valens vero, qui et ipse Caesaris res scripsit, refert pulcher- 
rima eum et summe decora magnitudine fuisse, et vero etiam comatum 
(comam autem patrie sermone Romani caesariem appellant) eumque di- 
cit propter pulchritudinem inde profectam Caesarem appellatum fuisse. 


roprium vero ei nomen Gaius, nobilitatis indicans Iulius, ab Iulo Aeneae 
Veneris filio, virtutis autem Caesar. 


64. "Theodosius Parvus novans Olympiadis ex temporum descri- 
ptione delevit nomen. 


96 IOANNIS LYDI 


65. ἧπαρ yvnàg σὺν τῷ αἵματι ὄπτόν, μετὰ μέλιτος δι- 

δόμενον ἐπὶ ἑβδομάδας τρεῖς, ἀπαλλάττει ἐπιληψίαςζ. ὁμοίως δὲ 
p. 111 xal τὴν καρδίαν τοῦ γυπός, ὅτων ξηρανϑῇ, ἐν ὕδατι διδομένην 
τῷ ἴσῳ τρόπῳ ἰσχύειν. | 

66. φασὶ δὲ αὐτὸν τὸν Ἰούλιον ἑπτάμηνον τεχϑῆναι, καὶ 5 
διὰ τοῦτο τὸν ἕβδομον μῆνα τοῦ ἱερατικοῦ ἐνιαυτοῦ εἰς τὴν οἰχείαν 
μεταβαλεῖν προσηγορίαν. οὐδεὶς δὲ ἄλλος ἠνδραγάϑισεν ὡς 
οὗτος. ᾿ 

67. χρησμὸς ἐδόϑη Ῥωμαίοις πρὸς τῆς ητρός, μηδ᾽ 
ὅλως ᾿Αφροδισίοις χρῆσϑαι ἀνὰ πάντα τὸν Ἰούλιον, ὅπως αὐτοῖς 10 
ὑγιαίνειν τὰ σώματα μέλλοι. 

68. κατὰ τὸν ἐν λέοντι ἥλιον ἀναχεῖται ὃ Νεῖλος. ᾿Ιλὰς 
ὄνομα τῷ Νείλῳ πρότερον, εἶτα «ἴγυπτος ἐξ «Αἰγύπτου, εἶτα 
ἸΧρυσορρόας, καὶ τὸ λοιπὸν Νειλος ἀπὸ βασιλέως οὕτω καλουμέ- 
γου" τὸ γὰρ δόξαι τοῖς γραμματιχοῖς ἀπὸ τῆς νέας ἰλύος ὠνομά-- 16 

p. 112 σϑαι τὸν Νεῖλον πρὸς ἐτυμολογίαν δρᾷ. περὶ τῆς ἐν ϑέρει τῶν 
ὑδάτων ἐπιδύσεως χ«ἀναξαγόρας φησὶ τὰς τῆς «ἰϑιοπίας τηχομένας 
χιόνας ἀποστέλλειν τὸν Νεῖλον. xal ταύτης ἐστὶ τῆς δόξης ὃ τ᾽ 
“«Αϊσχύλος xul Σοφοχλῆς καὶ Εὐριπίδης. ὁ δὲ μέγιστος ἐν φιλο- 
σόφοις Ρωμαίοις Sevexüg ἀντιλέγει φάσχων τὴν «Αἰϑιοπίαν (ἔνϑεν 90 
καὶ διακαίεσϑαι τὰ σώματα τῶν Τρωγλοδυτῶν, οἵτινες οὐ qégor- 
τες τὸν ἥλιον ὑπὸ τὴν γῆν οἰκοῦσιν, ὃ τε ἄργυρος χατ᾽ ἐχεῖχον τὸν 


8 διδομένη V, δεδομένη P. 6 ἱερατικοῦ om P. 12 ᾿λὰρ)] 
Μέλας Roetherus. 40 Seneca Nat. Quaest. 4 2. 22 οἰκοῦ- 
Gux] ἐοῦσιν P. 


65. MHepar vulturis cum cruore assatum , cum melle si datur per tres 
hebdomades, morbo comitiali liberat. similiter autem et cor vulturis, 
cum siccatum est, si datur in aqua, pari modo cfficax esse dicunt. 

66. Dicunt autein ipsum Iulium septemmestrem natum, et propterea 
septimum mensem anni sacerdotalis in suum ipsius mutasse nomen. nemo 
vero alius tantam virtutem praestitit quantam hic. 

67. Oraculum datum est Romanis a Matre (Magna), omnino rebus 
Venereis abstinerent per totum mensem Iulium, ut ipsis valerent corpora. 

68. Sole in Leone Nilus superfunditur. Has nomen Nilo antea fuit, 
deinde Aegyptus, ab Aegypto, post Chrysorrhoas, et postremo Nilus, 
a rege cui hoc nomen erat: nam quod grammaticis πὸ τῆς νέας ἰλύος 
(i. e. a novo limo) videtur nominatus esse Nilus, id ad etymologiam 
spectat. de inundatione, quae per aestatem fit, Anaxagoras ait ab Àe- 
t jopiae solutis nivibus demitti Nilum. et in hac opinione Aeschylus 
Sophocles atque Euripides sunt. summus autem philosophorum Roma- 
norum Seneca obloquitur, dicens per Aethiopiam (unde et adurantur 
corpora TTroglodytarum, qui non ferentes solem sub terra habitant, ar- 


DE MENSIBUS IV. oT 


τόχον ἀπομολιβοῦται, καὶ οὐδεμία ὕλη obx ἀποτήχεται ) ἄλλως 
τε δὲ πολλοὺς εἶναε ποταμοὺς ἐκκειμένους τῷ νότῳ, ὧν οὐδένα 
δρῶμεν, καίπερ ὑπερκειμένων ὀρῶν, πλημμυροῦντα τῷ ϑέρει. 
Εὐθυμένης δὲ ὃ ἸΠασσαλιώτης φησὶ διαπλεῦσαι τὴν ᾿“τλαντιχὴν 
οϑάλατταν, ἐξ ἐκείνης τε ἰδεῖν τὸν Νεῖλον ἐχτρέχοντα, καὶ τότε 
μᾶλλον ὀγχοῦσϑαι, ὅταν οἱ λεγόμενοι ἐτήσιοε πνέωσι" τότε γὰρ 
φησὶν ἐξωϑεῖσϑαι ὑπὸ τῶν ἀνέμων τὴν θάλατταν, τούτων δὲ 
πανομένων ἡσυχάζειν. γλυκὺ δὲ σχεδὸν τὸ τῆς χἀτλαντικῆς 9o- 
λάττης ὕδωρ, καὶ ὅμοια τὰ ταύτης θηρία τοῖς τοῦ Νείλαν. — áv- p. 118 
10 τελέγεε δὲ καὶ ταύτῃ τῇ δόξῃ ὃ Σενεκὰς φάσχων τὸ μὲν γλυκὺ καὶ 
λεπτὸν ὕδωρ ὑπὸ τοῦ ἡλίου ἀναρπάζεσϑαι, καὶ τρόποις ἅπασιν 
ἁλμυρὰν εἶναι πᾶσαν θάλασσαν, xal μηδὲν ἀληϑὲς εἴνωι τοῦτο" 
εἰ γὰρ τοῦτο ἦν, καὶ τῷ χειμῶνι ἂν ἐπεδίδου ὃ Νεῖλος, καὶ ἔξει 
μᾶλλον ὅσῳ καὶ βιαιοτέρα ἢ τῶν ἀνέμων φορά. ἔτι δὲ καὶ ἱλυώ- 
15 δης μᾶλλον ἢ κυανοῦς φαίνεται, ὅπερ ἀλλότριον ϑαλαττίων ὕδά- 
των. μεϑ᾽ ὧν Διογένης ὃ Ἀπολλωνιάτης φησὶ τοῦ ἡλίου ἁρπά- 
ζοντος τὴν ὑγρότητα ἔλκεσϑαι ὑπὸ τῆς ξηρᾶς τὸν Νεῖλον ἐκ τῆς 
ϑαλάττης" σηραγγώδης γὰρ κατὰ φύσιν ὑπάρχουσα καὶ διατετρη-- 
μένη ἕλχει πρὸς ἑαυτὴν τὸ ὕγρόν, καὶ boo μᾶλλον ξηροτέρα f γῇ 
Φ0τῆς Αἰγύπτου, τοσούτῳ πλέον ἕλχεε πρὸς ἑαυτὴν τὴν νοτίδα, 
καϑάπεο τὸ ἔλαιον ἐπὶ τῶν λύχνων ἐχεῖσε πλέον ὁρμᾷ ὅπῃ καὶ 
δαπανᾶται ὑπὸ τοῦ πυρός. ὃ δὲ “Ἡρόδοτος παρὰ πάντων τῶν 
ποταμῶν ἕλχειν τὸν ἥλιον τὸ ὑγρόν φησὶ τὴν πρόσγειον νότου ζώ- 


v 
4 Εὐϑυμέλης V. 9 τὰ vulgo om. 18 καὶ διατετρημένη 
ὑπάρχουσα Ρ. ι, 


gentum autem in illa regione replumbatur, et nulla non materia liquescit) 
multos praeterea esse fluvios expositos Noto, quorum nullum videmus, 
εἰμεν μόραν [sic] superiacent montes, qui fluvii aestate intumescunt. 

uthymenes autem Massiliensis se navigasse dicit Atlanticum mare, et 
inde vidisse Nilum excurrentem, qui tunc maxime intumescat eum Ete- 
siae qui dicuntur spirant: tunc enim ait elici a ventis mare; quibus re- 
sidentibus quietum fiat. dulcis autem prope Atlantici maris aqua, et 
similes eius beluae Niloticis. obloquitur autem huic queque sententiae 
Seneca, dicens aquam dulcem ac levem a sole arripi et modis omnibus 
salsum esse omne mare, et nihil verum hoc: si enim hoc esset, etiem 
hieme redundaret Nilus, idque eo magis quo vehementior ventorum esset 
impetus. jam vero etam magis turbidus quam caeruleus apparet, id 
quod abhorret ab aquis marinis. cum quibus Diogenes Apolloniates ait 
sole humorem ad se rapiente Nilum a tellure exsiccata e mari duci: cum 
enim natura rimosa sit et perforata, ad se attrahit hnmorem, et quo 
aridior est terra Aegypti, eo plenius ad se adducit humorem, ut oleum 
in lucernis fusius illo fluit ubi et exuritur ab igne. Herodotus autem ex 
omnibus fluminibus trahere solem humorem dicit, cum zonam Not (i. e 

Ioannes Lydus. 


08 IOANNIS LYDI 


γὴν διατρέχοντα, πρὸς δὲ τῷ ϑέρει πρὸς βορρᾶν ἐχκλένοντα éx- 
καλεῖσϑωε τὸν Νεῖλον, καὶ διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν αὐτὸν ἀναχεῖ- 
σϑαι κατὰ τὸ ϑέρος. οἱ δὲ «Δἰγύπτιοί φασι τοὺς ἐτησέους πάσας 
ἐξ ὑπερτέρου «ὡς νεφέλας ἐπὶ τὸν νότον ἐξωθεῖν, κἀχεῖϑεν βα- 
ϑεέας καταφερομένης βροχῆς. ἀναβλύζειν τὸν Νεῖλον. Ἔφορός γε 5 
μὴν ὃ Κυμαῖος ἐν τῇ πρώτῃ τῶν ἱσεοριῶν φησὶν ἀραιὰν εἶναι 
p. 114 κατὰ φύσιν τὴν Αἴγυπτον, καὶ κατ᾽ ἔτος ἐπαγομένης ἰλύος ὑπὸ 
τοῦ Νείλου στεγανοῦσϑαει, τὸν δὲ ποταμὸν δίκην ἱδρῶτος κατὰ 
τὸν καιρὸν τοῦ καύματος ἐπὶ τὰ κουφότερα καὶ ἀραιότερα κα-- 
ταρρεῖν. ἀλλὰ καὶ Θρασνώλκης ὃ Θάσιος τοὺς ἐτησίους φησὶν 10 
ἐξωθεῖν τὸν Νεῖλον" τῆς γὰρ «Αἰθιοπίας ὑψηλοῖς παρὰ τὰ xe3^* 


ἡμᾶς ὄρεσι διεζωαμένης, ὑποδεχομένης τε τὰς κεφέλας πρὸς τῶν 
ἐτησίων ὠϑουμένας, ἐχδιδόναι τὸν Νεῖλον, ὡς καὶ Καλλισϑένης 
ὃ περιπατητιχὸς ἐν τῷ τετάρτῳ βιβλέῳ τῶν ᾿Ελληνικῶν φῃσὶν éav- 
τὸν συστρατεύσασϑαι ᾿4λεξάνδρῳ τῷ Ἰακεδόνι, καὶ γενόμενον 15 
ἐπὶ τῆς Mi9uonlag εὑρεῖν τὸν Νεῖλον ἐξ ἀπείρων ὄμβρων κατ᾽ ἐκεί- 
γὴν γενομένων καταφερόμενον. ἀλλὰ καὶ Ζικαίαρχος ἐν περεόδῳ 
γῆς ἐχ τῆς “Ἰτλαντικῆς ϑαλάττης τὸν Νεῖλον ἀναχεῖσθαι βούλεται. 
ποικέλαε μὲν οὖν ai περὶ αὐτοῦ δόξαι, τὸ δ᾽ ἀληϑὲς κατὰ τοὺς 
ἀνθρώπους τέως οὐδαμοῦ" κατὰ γὰρ τὸ λόγιον τὸ δ᾽ ἀτρεχὲς ἐν 20 
βαϑεῖ 2o: — Xpijaroc δὲ ὁ Ῥωμαῖός φησιν “ἐπὶ τῆς δύσεως ὄρη 
p. 115 μέγιστα καὶ ἑψηλότατά εἶσιν, ἃ τὴν “41ιβύην ἀπὸ τῆς Albionduc 
χωρίζουσι. τούτων ταῖς ἐσχάταις ῥίζαις 10 “Ατλαντιχὸν ἐπιπῖπτον 


8 τοὺς] τὰς vulgo. 6 πρώτῃ] ἑνδεκάτῃ Marx Ephori fragm. 
p. 213. 22 μεγάλα P. 13 ἐπιπίπτει Hasius. 


meridionalem) terrae propinquam percurrit, sub aestatem vero Septen- 
triouem versus inclinantem evocare (5s. extollere) Nilum, et hanc ob 
causam eum superfundi aestate. Aegyptii autem dicunt ab Eteaiis omnes 
nubes ex superioribus regionibus meridiem versus detrudi et inde, cum 
vis pluvia decidat, Nilum exaestuare. Kphorus vero Cumanus primo 
oriarum ait tenuem natura Aegyptum esse, et cum quotannis limus 
adducatur a Nilo, condensari, fluvium autem more sudoris tempore ar- 
doris ad leviores ac tenuiores partes defluere. verum etiam 'T'hrasyalces 
Thasius ab Etesiis ait Nilum extrudi: Aethiopia enim cum altioribus 
quam qui apud nos sunt montibus circumdetur, atque excipiat nubes 
quoe ab Etesiis protruduntur, Nilum ab ea inundari; quemadmodum et 
allisthenes Peripateticus quarto libro rerum Graecarum ait se una cum 
Alexandro Macedone expeditionem fecisse, et cum in Aethiopia fuisset, 
invenisse Nilum ex infinitis imbribus ibi ortis deferri. verum etiam 
Dicaearchus in Periodo terrae ex mari Atlantico Nilum vult effundi. 
variae igitur sunt de eo opiniones; interea verum apud homines nus- 
uam est: nam ex oraculo "verum in profundo est."  Chrestus autem 
mauus ait "in occidente montes maximi et altissimi sunt, qui Libyam 
ab Aethiopia disiungunt. horum extremas radices mare alluit Atlanti- 





DE MENSIBUS IV. 99 


πέλαγος, ἔνϑεν τὴν ἀρχὴν «ΑἸϑιοπία ἀπὸ τῆς δύσεως λαμβάνει, 
ὑπὸ τοίνυν τούτοις τοῖς ὄρεσι λίμναι εἰσὶν εἰς ἄπειρον πλατύτητος 
ἡπλωμέναι, παροικεῖ δὲ αὐτὰς γένος ἀνθρώπων τῶν λεγομένων 
Ἰχϑιοφάγων, ὕπερ ἀπὸ πρώτης ὥρας ἄχρε δυσμῶν ἡλίου ἐν τῷ 
5 ὕδατι διατρίβει, καὶ τοῖς ἰχϑύσι τρέφεται. τούτοις ὁμοροῦσιν 
οὗ λεγόμενοι ᾿᾿νϑρωποφάγοι, γένος ἀνθρώπων ἀνδρειότατον, Quod 
στρογγύλαις χρώμενον, προσώποις ἐπιχαμπέσιν, ὄνυξιν ἐγγὺς 
λέουσιν ὁμοίως. ἐκ τῶν λιμνῶν οὖν ἐχείνων τὰς ἀφδρμὰς ὃ πο- 
ταμὸς λαμβάνει" προϊόντα γὰρ ἐξ αὐτῶν τὰ ῥεύματα συνηρεφῆ 
10 ἀποτελοῦσιν. ἐκ τούτων δὴ τῶν λιμνῶν, ἃς καλοῦσιν ἐκεῖνοι 
Xadg, ἐκρεῖ λεπτότατόν τι ῥεῦμα καὶ μόλις δρώμενον, ὅπερ elc 
στενοὺς τύπους xol χατὰ μέρος ἐχ διαφόρων μερῶν εἷς κοίτην 
ἰδίαν καταπῖπτον ὄψιν ποταμοῦ λαμβάνει. οὗτος δ᾽ ἂν εἴη ὅ 
Νεῖλος, ὅστις ἐπὶ διαφόρων κλιμάτων εἰλούμενος γίνεται διὰ τό-- 
1όπων δασέων καὶ ἀνοδεύτων, ὧν τὰ ἐκεῖϑεν elc ὁμαλὸν ἐκχεῖται, 
xal πάλιν εἷς ποταμοῦ κοίτην συνάγεται, καὶ ναυσίπορος λοιπὸν 
ἐπὶ τὴν ἩΠερόην διὰ τῶν ἀοικήτων τοῦ νότου μερῶν φέρεται, καὶ 
ταύτην περιρρέων νῆσον ἀποτελεῖ" ἔστι γὰρ πᾶσα ὁμαλή. κἀκεῖ- 
ϑὲεν τὸ λοιπὸν ὅτι πλεῖστον ἐγκλειόμενος ἐπὶ τὴν ἀνατολὴν ῥέπει 
90 καὶ ἐπὶ τὴν Αἴγυπτον, κἀκεῖϑεν εἰς ϑάλασσαν σφοδροτέρου πνεύ- 
ματος καταπνέοντος" ix τῆς βίας γάρ, ὡς εἴρηται, τοῦ βορείον 
πγεύματος ἀναχλώμενος ὃ ποταμὸς καὶ μᾶλλον ἀνεχχεύμενος nü- 


2 εἰς om P. 7 ἐπικαρπέσιν P. an ἐπικαρφέσιν7 8 λεμέ- 
yov P. 16 κοῖταν apud 8, κοῖλος P. ψαυτηπόρος V. 
17 εἰς P. φέρεται Hasius: vulgo φαίνϑται. 19 ὅτι Roe- 
therus: libri ὁ 


cum, unde Aethiopia initium suum ab occidente capit. sub his igitur 
montibus lacus sunt in infinitam latitudinem extensi. accolit autem eos 
genus hominum qui dicuntur Ichthyophagi , qui inde ἃ prima hora usque 
δὰ occasum solis in aqua degunt et piscibus aluntur. his confines sunt 

Anthropophagi qui dicuntur, hominum genus fortissimum, naribus ro- . 
tundis utens, faciebus incurvis, unguibus prope ut leones. ex illis igi- 
tur lacubus initium amnis capit: prodeuntia enim ex iis flumina occulta 
faciunt. ex his igitur lacubus, quos illi vocant Chaas, effluit minutis- 
simum aliquod flumen et vix in oculos cadens, quod in angusta loca et 
partim ex diversis partibus in alveum proprium incidens amnis speciem 
accipit. hic autem fere sit Nilus, qui super variis clivis volvitur per 
loca aspera atque invia. inde in planitiem effunditur et rursus in fluvii 
alveum contrahitur, et navigabilis deinde ad Meroeén per desertas partes 
meridionales defertur, et hanc circumfluens insulam efficit: est enim 
tota plana. et inde porro, dum maximam partem includitur, orientem 
versus inclinatur et ad Aegyptum versus indeque in mare velementiore 
vento spirante: vi enim, ut dictum est, venti septentrionalis dum re- 


100 IOANNIS LYDI 


ca» καταλιμνάζει τὴν Ayunrov εὔρου δὲ ἐκ τῆς ἀνατολῆς τοῖς 
ἐτησίοις ἀντιπνέοντος, ἢ νότου ἀπὸ μεσημβρίας ἐξωθοῦντος τὸν 
Νεῖλον, εἰκότως ὃ ποταμὸς ἐπὶ τὴν ϑάλασσωαν λωφήσαντος ἠρέμα 
p. 116 τοῦ βορρᾶ κατατρέχει. κἀκεῖνο δὲ τεχμήριόν ἐστι τοῦ μὴ ἀπὸ 
τήξεως χιόνων αὔξεσϑαι αὐτόν, ὅτι οὐ ψυχρός ἐστιν ἀλλὰ 919-5 
μός, καὶ διὰ τοῦτο ὑπονοστοῦντος τοῦ ὕδατος εὑρίσκεται ἐπὶ τῆς 
ivo ζῷά τινα ἐκ μέρους διαπεπλασμένα καὶ ἐκ μέρους χνώδαλα" 
πέφυκε δὲ τὰ τοιαῦτα ϑερμότητε xol ὑγρότητι ζῳογονεῖσθαι. 
ὅπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὑδάτων οὐχ ἔστιν" ἰχϑύας γὰρ xal μόνους 
ἔχουσι. καὶ οἱ μὲν ἄλλοι στοχαζόμενοι λέγουσιν, ἐγὼ δὲ" φησὶν 10 
ὃ Χρῆστος “γενόμενος ἐν τῷ ἀχρωτηρίῳ τῆς ϊαυρουσίας ἐν τῷ 


2 2) 


στομίῳ τοῦ Ὠκεανοῦ. 


69.  Kíorogc ὃ ὑπατικὸς τῆς Ἱερουσαλὴμ ἡγούμενος vv- 
κτὸς τὴν εἰχόνα τοῦ Νέρωνος ἀνέστησεν ἐν τῷ τῶν “Ἐβραίων ἱερῷ, 
ὥστε κοινωνεῖν τῆς τιμῆς τῷ ϑεῷ τὸν Νέρωνα. οἷ δὲ ἀγαναχτή- 15 
σαντες αὐτόν τε Κέστιον καὶ πάντας Ῥωμαίους τοὺς ἐπὶ τῆς ἀνα- 
τολῆς εὑρεθέντας ἀνεῖλον, καὶ φανερῶς τοῖς κρατοῦσιν ἀνεχήρι- 
ξαν τὸν πόλεμον. 


70. ἐρρουσάλους Ῥωμαῖοι τοὺς ἀλήτας καὶ πλανωμέ- 
γους καλοῦσιν, οἱ δὲ ἰδιῶται ἐρούλλους αὐτοὺς ἐξ ἀγνοίας λέ- 90 
yovoty. 


4 τοῦ μὴ Roetherus: libri τὸ μὴ. 20 καλοῦσιν P. 


flectitur fluvius et magis refunditur, totam inundat Aegyptum: Euro 
autem ab oriente adversus Etesias reflante, vel Noto δ meridie detru- 
dente Nilum, consentaneum est ut amnis in mare, cum intermisit pau- 
]um Boreas, decurrat. et illud quoque argumento est, non ex liquefa- 
ctis nivibus eum augeri, quod non frigidus est sed tepidus; et hanc ob 
causam aqua revertente reperiuntur in limo animalia quaedam, partim 
efformata partim reptilia. solent autem eiusmodi animalia ex tepore et 
humore nasci; quod in reliquis aquis non est, quippe quae solos pisces 
habent. et ceteri quidem coniectantes dicunt; ego vero" ait Chrestus, 
"postquam ipse fui in promontorio Mauritaniae ad ostium Oceani." 


69. Cestius consularis cum Hierosolymam gubernaret, noctu ima- 
pinem Neronis posuit in Hebraeorum templo, ut particeps eswet divini 
onoris Nero: illi vero aegre ferentes ipsum Cestium omnesque Roma- 
^os quos in oriente repperissent interfecerunt, et aperte deminis suis 
bellum denuntiarunt. 


70. KErruealos (sic; fort. Errolos ) Romani vagabundos atque erro- 
nes vocant, indocti autem erullos eos ex ignoraada dicunt. 





DE MENSIBUS IV. 101 


4ATDTOTZTOZ. 


71. "Encres δὲ ἀπὸ μὲν τοῦ ἦρος ὃ ἕκτος, ἀπὸ δὲ τῆς λε- p. 117 
γομένης αὐξιφωτίας ἑορτῆς ὃ ὄγδοος. ὅτι δὲ ἕκτος ἀπὸ τοῦ Mapg- . 
τίου, ἐξ αὐτῆς ἔστι λαβεῖν τῆς ἀρχαίας τοῦ μηνὸς τούτου προση- 

δ γορίας" Σεξτίλιος γὰρ μετὰ τὸν Κυντίλιον ὠνομάζετο. ὅϑεν οἱ 
μετ᾽ αὐτὸν ἄχρι τοῦ δεκάτου οὐ κυρίαν ἀλλὰ τὴν ἐξ ἀριϑμῶν ἕλ- 
xovot προσηγορίαν. 

72. Ὀχταβιανός, υἱὸς Ὀχταβίου, νίκας πεποιηκὼς με- 
γάλας πολλοῖς ὀνόμασιν ἐτιμᾶτο" οἱ μὲν γὰρ αὐτὸν ὠνόμαζον Ko- 

10 ρῖνον, οἱονεὶ ἹΡωμύλον, ἄλλοι Καίσαρα, ψήφῳ δὲ κοινῇ τῶν ἀρ- 
χιερέων καὶ τῆς βουλῆς «Αὔγουστος ἐπεκλήθη. “«ὔγουστον δὲ Ῥω- 
μαῖοι κατὰ τὴν πάτριον σημασίαν καλοῦσι τὸν καϑιερούμενον καὶ 
ϑεῶν αὐγουρίῳ προαγόμενον [εἷς μαρτυρίαν]. 

738. Αομητῶν δὲ εἴδη κατὰ τὸν "ἠριστοτέλη 9', κατὰ δὲ 

16 τὸν Ῥωμαῖον ᾿πουλήϊον δέκα, ἱππίας, ξιφίας, πωγωνίας, do- 
κίας, πίϑος, λαμπαδίας, κομήτης, δισκεύς, τύφων, κεράστης. 
καὶ ὃ μὲν ἱππίας ἐκ τοῦ δρόμου καὶ τῆς ὀξύτητος οὕτως ὠνομά- p. 118 
σϑη, πλαγίας δὲ καὶ ἀμυδρὰς ἀχτῖνας διαρραένει" ὃ δὲ ξιφίας 
δίκην ξίφους ἢ λόγχης μακρᾶς ἐκτεινόμενος φαίνεται, ὠχρὸς δὲ 

40 χαὶ νεφελοειδής" ὃ δὲ πωγωνίας τὴν λοφιὰν οὐ κατὰ κεφαλῆς 
ἀλλ᾽ ὑποχάτω διαρραίνει δίκην πώγωνος" ὃ δὲ δοκίας ὅμοιος ἐγ- 


5 γὰρ add Hasius. πυντιλιανὸν P. 12 καϑοιεροῦν (καϑ- 
ροῦν» P) xal ϑεοῦ μαντυρίαν (μαρτυρίαν P) προσαγόμενον PV: 
corr Hasius. 


AUGUSTUS. 


71. Sequitur a vere sextus, a feriis incrementi luminis quae di- 
cuntur octavus. sextum autem eum a Martio esse, ex ipsa vetere men- 
eis huius appellatione percipere licet: Sextilis enim post Quintilem no- 
minabatur, unde qui eum sequuntur usque ad decimum, non propriam 
habent, sed eam quam ex numeris trahunt appellationem. 

72. Octavianus Octavii filius victoriis magnis deportatis multis no- 
minibus celebrabatur: alii enim eum nominabant Quirinum, velut Ro- 
mulum, alii Caesarem; communi autem pontificum et senatus consulto 
Augustus cognominatus est: Augustum antem Romani ex patria signifi- 
catione vocant eum quí consecratur et deorum augurio producitur (s. 
praegptator ) [in testimonium ]. 

9. Cometarum genera, ut Aristoteles docet, novem sunt, ut Apu- 

leius Romanus, decem: hippias, xiphias, pogonias, docias, pithus, lam- 
dias, cometes, disceus, tjphon, cerastes. et hippias quidem a cursu 
et velocitate ita nominatus est, obliquos autem et exiles radios disper- 
t; xiphias instar gladii vel lanceae longae se extendens apparet, pal- 
us autem et nebulosus; pogonias iubam non de capite sed deorsum 
dispergit instar barbae; docias prope similis est xiphiae, sed non acutos 


102 IOANNIS LYDI 


γύς ἐστι τῷ ξιφίᾳ, ἀλλ᾽ οὐκ ὀξείας ἔχει ἀμβλείας δὲ τὰς ἀρχάς" 

ὃ δὲ πίϑος ἐκ τοῦ σχήματος" ὃ δὲ λαμπαδίας πυρώδης, καὶ δίκην 
πυρώπιδος λίϑου ἢ δένδρου καιομένου πέφυκε διαλάμπειν" ὃ δὲ 
κυμήτης πλατύς ἔστι τὸ εἶδος καὶ ὥσπερ ἱλαρός, ἀργυροειδεῖς 
τινὰς πλοχάμους ἕλκων" ὃ δὲ δισχεὺς ἐξ αὐτῆς τῆς προσηγορίας 5 
δίκην δίσχου φαίνεται, οὐ λαμπρὸς οὐδὲ ἐρυϑρός, ἀλλ᾽ ὥσπερ 
ἤλεχτρον" ὁ δὲ τύφων πυρώδης καὶ αἱματώδης φαίνεται, καὶ λε- 
πτούς τινας διαρραίνων πλοχάμους" ὃ δὲ κεράστης δίκην σελήνης 
κερατοειδής, ὃς, ἡνίκα Ξέρξης κατὰ τῆς ᾿Αττικῆς ἦλϑεν, λέγεται 
φανῆναι. ὃ δὲ Πτολεμαῖος προστίϑησι καὶ ἕτερον εἶδος χομήτου 10 
καλούμενον σάλπιγγα, φαίνεται δὲ κατὰ τὸ ἀρχτῷον κλίμα. οἵ 
δὲ φυσικοί φασιν ὡς συνίστανται οἱ κομῆται ἐν τοῖς ὑπὸ σελήνην 
κόλποις ἀστρώδη τινὰ φύσιν ἐπιδεικνύμενοι" οὐ γάρ εἶσιν ἀστέρες, 
ἀλλὰ ϑοομβώσεις τινὲς ἐξ ἀναθυμιάσεως τῆς γῆς ἀποτελούμενοι, 
ὧν 7] γένεσις μὲν ἐξ ἀέρος τοῦ κατὰ συναφὴν ἐγκαταλαμβανομένου 15 
τῷ αἰϑέρι. 

74. δύο Πᾶνας φασί. τινὲς δέ φασι τὸν Πᾶνα ix Κρό- 
yov καὶ “Ῥέας γενέσϑαι, ἀντὶ τοῦ ix τοῦ νοῦ καὶ τῆς ὑγρᾶς οὐσίας 
(οἷον τῆς ὑλικῆς ἀπειρίας) τόδε τὸ πᾶν. 

p. 119 75. ἀποτρεπόμενος τοῦ κατὰ Περσῶν πολέμου Ἰουλιανὸς 90 
ὑπὸ τοῦ “Διβανίου καὶ ἄλλων πολλῶν οἱωνοσκόπων λέγεται φϑέγ-- 
ξασϑαι τὸ Ὁμηρικόν “αἰδέομαε Τρῶας καὶ Τρωάδας ἑλκεσιπέ- 
πλους." ὑπερβαλὼν δὲ τὸν Τίγρητα, καὶ πολλὰς πόλεις καὶ 
φρυύρια Περσῶν παραστησάμενος, τὸ λοιπὸν ἀφόρητος ἦν τοῖς 

1 τὰς ἀχτῖνας Roetherus. 
habet verum hebetes fines (fort. radios); pithus ἃ forma nominatur; 
lampadias igneus, et instar ignei lapidis aut arboris flagrantis solet per- 
fulgere; cometes latus est forma, et tanquam hilaris [sic] argenteos 
aliquos cincinnos trahens; disceus ex ipsa appellatione instar disci ap- 
paret, non fulgens nec rubicundus, sed ut electrum ; typhon igneus et 
rutilus apparet et exiles aliquos diffundens cincinnos; cerastes ut luna 
cornutus, qui, quo tempore Xerzes in Atticam venit, dicitur apparuisse. 
Ptolemaeus autem addit et aliud genus cometae, qui vocatur salpinx et 
in septentrionali climate apparet. physici autem cometas in sinubus sub 
luna existere dicunt, stellarem aliquam naturam ostendentes: non enim 
sunt stellae, sed concretiones quae ex terrae exhalatione efficiuntur, 
orientes ex eo aére qui contagione excipitur in aetherem. 

74. Duo Panas esse dicunt. quidam autem Pana ex Saturno et 
Rhea natum dicunt, pro, ex ratione et humida substantia ( velut mate- 
riali infinitate) c00s τὸ πᾶν (i. e. hocce universum ). 

75. Iulianus cum deterreretur à bello contra Persas ἃ Libanio 
aliisque multis auguribus, dicitur exclamasse illud Homericum: " vereor 


"Troianos et Troades longa vestium syrmata trahentes." traiecto autem 
Tigride et multis oppidis castellisque Persarum captis, in posterum in- 


Ὁ 


DE MENSIBUS IV. 103 


βαρβάροις. δόλῳ δὲ ὅμως ἀπέλλυται xal παμπληϑεί" δύο γὰρ 
Πέρσαι, ἀχρωτηριάσαντες ἑαυτοὺς ὥτων τε καὶ μυκτήρων, ἐλ- 
ϑόντες ἀπατῶσι τὸν Ἰουλιανόν, τοιαῦτα πρὸς τοῦ βασιλέως πα- 
ϑεῖν τῶν Περσῶν ὀδυρύμενοι, δύνασθαι ὅμως, εἴπερ αὐτοῖς ἕψε- 
ὅται 0 Ἰουλιανός, ἐπ᾿ αὐτῆς αὐτὸν Γοργοῦς, τῆς βασιλίδος τῶν 
Περσῶν, νικῶντα καταστῆσαι. ὃ δέ, τῆς πεπρωμένης ἐπειγού- 
σης, Ζωπύρου τε ἅμα τοῦ Hoodortov καὶ Σίνωνος τοῦ Οὐεργι- 
Aero) ἐπιλελησμένος, τὰς ναῦς καταφλέξας δι᾽ ὧν τὸν Εὐφράτην 
παρεφέρετο, ὡς μὴ δήπουϑεν Πέρσαις ἄδειαν τοῦ χρήσασϑαι αὐ- 
10 ταῖς, μετρίαν τινὰ δαπάνην κομίζοντος τοῦ στρατοῦ, τοῖς ἀπα- 
πτῶσιν ἠχολούϑησεν. οἱ δὲ εἷς ξηρὰν καὶ ἄνυδρον ἀγαγόντες αὖ- 
τὸν δυσχωρίαν, τὸν δύλον ἀπεκάλυψαν, καὶ αὐτοὶ μὲν (τί γὰρ 
ἦν πλέον; ἀπώλοντο, ὃ δὲ βασιλεύς, οὐδὲ προελϑεῖν ἐπέχεινα 
οὐδὲ ἀναστρέψαι τὸ λοιπὸν εὑρίσκων, οἰχτρῶς ἐφϑείρετο. ὡς δὲ 
16 τὸ πολὺ μέρος τῆς στρατιᾶς διέπεσεν, ἀσϑενοῦντι αὐτῷ ἐπῆλϑον 
οὗ Πέρσαι. ἐλαττωθέώντες δὲ καὶ οὕτως αὖϑις ἐπιτίϑενται μηδὲ p. 120 
δύο μυριάδας ἔχοντι, τῷ πρὶν ἑπτακαίδεκα ἐπαγομένῳ. ὃ δὲ 
Ἰουλιανὸς ἐμαχέσατο ἄριστα. εἷς δὲ ἐκ τῆς Περσικῆς φάλαγγος, 
τῶν λεγομένων Σαρακηνῶν, ἐκ τῆς ἁλουργίδος βασιλέα ὑπολαβὼν 
90 ἀνέχραγε πατρέως αλχάν, οἱονεὶ βασιλεύς, καὶ ἐπαφεὶς ῥοίζῳ 
τὴν λεγομένην ῥομφαίαν διήλασεν αὐτὸν κατὰ τοῦ ἤτρου. τοῦ 
δὲ ᾿Ορειβασίου κομίσαντος αὐτὸν elg τὴν παρεμβολὴν καὶ διαϑέ- 


8 τοσαῦτα Ῥ. 8 τάς re ναῦς Hasius. 9 Πέρσαις δοῦναι 
ἄδειαν Hasius. 11 ἄνυδρον Roetherus: vulgo ἄνυγρον. 
13 προσελθεῖν libri: corr Roetherus. 20 dvéxga£s P. 


tolerabilis erat barbaris. dolo autem nihilo minus perit cum omnibus 
adeo copiis: duo enim Persae, qi mutilatis auribus naribusque ad eum 
venerant, decipiunt Iulianum, talia se a Persarum rege passos plorantes; 
posse tamen , siquidem ipsos secuturus esset Iulianus, in ipsa eum Gor- 
gone, regia Persarum, victorem reddere. ille autem fato adigente, 
Zopyri simul Herodotei et Sinonis Virgiliani oblitus, navibus incensis, 
quibus per Euphratem vectus erat, ne videlicet Persis daret facultatem 
iis utendi, mediocrem commeatum exercitu portante impostores secutus 
est; qui ubi eum in locum difficilem aridum et aqua carentem deduxe- 
runt, dolum aperuerunt, et ipsi quidem (quid enim reliquum erat? ) 
perierunt , imperator autem, neque quomodo progrederetur ulterius ne- 
que quomodo reverteretur amplius inveniens, misere interfectus est. 
ubi autem maior pars exercitus effugit, laboranti ipsi supervenerunt 
Persae, et quanquam devicti vel sic eum adoriuntur ne viginti quidem 
milia habentem, cum antea centum et septuaginta milia adduxisset. Iu- 
lianus vero pugnabat summa virtute; unus autem ex Persica phalange, 
Saracenorum qui dicebantur, ex purpura imperatorem esse suspicatus, 
pauio sermone exclamavit malchan, i. e. rex, et misso cum stridore 
ense, qui ῥομφαία dicitur, traiecit eum circa abdomen. Oribasius av 


104 IOANNIS LYDI 


σϑαι τὰ τελευταῖα παραινοῦντος, Ἰουβιανὸν μὲν αὐτὸς ψηφισά- 
μένος βασιλεύειν ἐτελεύτα. 

76. οἱ ἀπὸ μεγάλης ἀρχῆς ῥέοντες ἄνεμοι εἰς δώδεκα 
μέρη τοῦ δρίζοντος διαιροῦνται. καὶ οἱ μὲν ἀπ᾿ αὐτῶν ἄρκτων 
καὶ τοῦ κατ᾽ αὐτὰς πόλου ῥέοντες ἀπαρχτίαι καλοῦνται, οἱ d$ 
ἀπὸ δύσεως ἰσημερινῆς ζέφυροι, οἱ δὲ ἀπὸ τοῦ ἀφανοῦς νότοι, 
οἱ δὲ ἀπὸ ἀνατολῆς ἰσημερινῆς ἀπηλιῶται. τῶν δὲ μεταξὺ τῶν 
εἰρημένων ὃ μὲν προσεχὴς τῷ ἀπαρχτίᾳ καικίας, ὃν ἔνιοι καὶ ϑρα- 
σκίαν λέγουσιν, ὃ δὲ τῷ ζεφύρῳ ἀργέστης, ὃν ot μὲν ὀλυμπίαν 
οἱ δὲ ἰάπυγα καλοῦσι" τῶν δὲ μεταξὺ ζεφύρου χαὶ νότου ὁ μὲν 10 
προσεχὴς τῷ ζεφύρῳ Aly, ὃ δὲ τῷ νότῳ λιβόνοτος" τῶν δὲ με- 
ταξὺ “ότου τε καὶ εὔρου ὃ μὲν πλησίον φερόμενος τῷ νότῳ λιβό- 
νοτος χαλεῖται, ὁ δὲ τῷ ἀπηλεώτῃ εὗρος " ὁμοίως δὲ καὶ ἀπηλιώ- 
του μεταξὸ xal ἀπαρχτίου ὃ μὲν προσεχὴς τῷ ἀπηλιώτῃ καλεῖται 
καικίας, ὃ δὲ τῷ ἀπαρχτίᾳ βορέας. τῶν δὲ ἀπὸ μεγάλης ἀρχῆς 15 
ὃ μὲν ἀπ᾽ ὀλίγης φορᾶς νέφους ἐχνεφίας, ὃ δὲ ἀπὸ κόλπων τινῶν 

p. 191 xai διὰ φαράγγων χολπίας, 0 δὲ ἀπὸ γῆς καὶ συστροφῆς ἀέρος; 
γνοφίας. αὖραι γὰρ καὶ αὐταὶ καὶ ῥύσεις ἀέρων τυγχάνουσιν 
οὖσαι, xol οὐκ ἀλόγως ἄνεμοι καλοῦνται, ὅτε ἢ ἀπὸ λιμνῶν ἢ 
ποταμῶν φέρονται" ὅμοιοι δὲ τούτων εἰσὶ καὶ οἱ ἀπόγειοι. ὅϑεν 80 
εὐλόγως ἀέρος ἠρεμοῦντος τὸ κατάστημα καλεῖται νηνεμία. 

1 ἰοβιανὸν P: intactum relinquendum Ἰουβιανόν; certe Nicephorus 
patriarcha Chronographia ad calcem Syncelli p. 402 A alüque scri" 


ptores Byzantini eodem modo scribunt. Has. 4 κα 
18 φύσεις libri, φυσήσεις Roetherus. 


tem cum eum in castra transportasset et hortaretur ut suprema dispo- 
neret, ipse Ioviano instituto rege mortuus est. 

6. 8 magno initio spirant venti (i. e. venti cardinales) in 
duodecim horizontis partes dividuntur, et qui ab ipsis septentrionibus 
et polo septentrionali spirant, aparctiae vocantur; qui ab occidente ae- 
quinoctiali, zephyri; qui & meridie, noti; qui autem ab oriente aequi- 
noctiali, apeliotae (s. subsolani): eorum autem qui inter eos quos dixi- 
mus ventos spirant, is qui proximus est Aparctiae Caecias, quem non- 
nulli et ''hrascian dicunt, qui antem Zephyro, Argestes, quem alii Olym- 

ian alii autem Tapyga vocant; eorum autem qui inter Zephyrum et 

otum, is qui proximus est Zephyro Lips, qui autem Noto Libonotus; 
eorum autem qui inter Notum et Eurum, is qui prope Notum fertur Li- 
bonotus vocatur, qui autem prope Apelioten Eurus; similiter autem et 
Apelioten inter et Aparctian , 1s qui proximus est Apeliotae vocatur Cae- 
cias, qui autem Áparctiae Boreas. eorum autem qui a magno initio, is 
qui a parva motione nubis existit ecnephias, qui autem ἃ sinubus et 
per convalles colpias, qui autem a terra et collectione aéris gnophias. 
aurae enim et ipsi et flatus a&rum sunt, nec absque ratione ἄνεμοι 
(venti) vocantur, cum vel a lacubus vel fluminibus feruntur: similes 
antem horum sunt et terrestres, unde non temere is status, cum aér 
quietus est, vocatur νηνεμία i. e. serenitas aëris. 


DE MENSIBUS IV. 105 


77. - κατὰ δὲ τὸν Αὔγουστον μῆνα μαλάχης ἀπέχεσθαι 
τοῖς γε βουλομένοις ὑγιαίνειν τὰ ἄρϑρα τὸ λόγιον ϑεσπίζει. 


ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ.: 
78. ᾿4ληϑῆ λόγον ἐλέγομεν ὡς ἀρχὴν ἐνιαυτοῦ τὸν ἸΖάρ- 
5 τιον μῆνα ἔταττον οἱ Ῥωμαῖοι, ὡς ἐχ τῆς τοῦ παρόντος ἡμῖν μη- 
γὸς ἔστι λαβεῖν προσηγορίας " Σεπτέμβριον γὰρ αὐτὸν ὠνόμασαν 
οἷον ἕβδομον ἀπὸ τοῦ ἦρος, τουτέστι τοῦ ἸΠαρτίου μηνύς, οὗ 
κατὰ τὴν τετάρτην καὶ εἰχοστὴν ὃ ἥλιος χριῷ γενόμενος τοῦ ἦρος 
δίδωσι τὴν φύσιν ἄρχεσϑαι. χἄπειτα οὐ δεήσει περὶ τῆς τῶν 
10 ἑπομένων προσηγορίας μακρηγορεῖν" ὄγδοος yàp ὃ ἀπὸ τῶν αὖξι-- 
φωτίων. 
ϑεῖος ὃ τῆς ἐννάδος ἀριϑμὸς ἐχ τριῶν τριάδων πληρούμε- 
γος, καὶ τὰς ἀχρότητας τῆς ϑεολογίας χατὰ τὴν Χαλδαϊκὴν φιλο-- 
gogíav , ὥς φησιν ὃ Πορφύριος, ἀποσώζων. , 
15 79. τῇ νεομηνίᾳ ὃ ΠϊΖΠητρόδωρος λέγει τὴν ᾿Ἰνδρομέδαν p. 122 
ἀνίσχειν, τῶν τε ἄλλων παυομένων ἀνέμων τὸν εὖρον ἐπικρατεῖν. 
80. τῇ πρὸ τεσσάρων νωνῶν Σεπτεμβρίων ἐνίκησεν ὃ 
“Αὔγουστος παρὰ τὸν “ευκάτην τοὺς «Αϊγυπτίους μετὰ “Ἀντωνίου 
καὶ Κλεοπάτρας, καὶ τούτου χάριν τὸν τῆς λεγομέγης ἱνδικτιῶνος 
90 χύχλον ἐχ προοιμίων τοῦ Σεπτεμβρίου μηνὸς ἀριϑμεῖσϑαι εἰσήγα- 
γεν. ἐν ταύτῃ τῇ ἡμέρᾳ ὃ 4]ημόκριτος λέγει ἐναλλαγὴν ἀνέμων 
συμβαίνειν καὶ βροχῆς ἐπικράτειαν. 


5 ἕκ τὲ τοῦ vulgo. 10 ὁ om P. 16 τὸ add Hasius. 


77. Mense Augusto malva abstinere eos qui quidem cupiunt valere 
membris, oraculum iubet. 


SEPTEMBER. 


78. Vere diximus initium anni Martium mensem a Romanis consti- 
tutum esse, ut ex praesentis mensis nomine percipere nobis licet: 
Septembrem enim eum vocarunt, tanquam septimum a vere, id est Martio 
mense, cuius die vigesimo quarto sol in Arietem ingressus efficit ut ve- 
ris natura incipiat; ac deinde non necesse erit, de sequentium appella- 
tione multa verba facere: octavus enim a luminis incremento. 

Divinus ennadis numerus, ut qui ex tribus triadibus completur et 
fines theologiae ex Chaldaica philosophia , ut ait Porphyrius, servat. 

Interlunio Metrodorus ait Andromedam oriri reliquisque inter- | 
mittentibus ventis Eurum invalescere. . | 

80. A. d. 4 Nonas Septembres Augustus ad Leucaten Aegyptios 
cum Antonio et Cleopatra vicit; cuius rei causa indictionis quae dici- 
tur orbem (5. temporis spatium) inde ab initio mensis Septembris nu- 
merari instituit. hoc die Democritus ait commutationem ventorum fieri 
et pluviam invalescere. ^ 





106 IOANNIS LYDI 


81. πλείους μὲν oi χυμῶν διαφοραὶ κατὰ τὸν noA45- 
vtov, γενικαὶ δὲ ἐννέα, γλυκεῖα, πικρά, ὀξεῖα, δριμεῖα, βοιγχή, 
στρυφνή, βλεννώδης, αὐστηρά, ἁλμυρά. — 

ὅϑεν δὴ καὶ κατὰ τὸν ἔγνατον μῆνα τοῦτον περὶ ὑγείας ηὕ- 
χοντο οἱ “Ῥωμαῖοι. 5 


82. τῇ πρὸ ὀχτὼ εἰδῶν Σεπτεμβρίων τὸν ἵππον δύεσϑαι 
Εὐδοξος σημειοῦται καὶ ζέφυρον ἢ ἀργέστην πνεῖν. ἴσμεν τῇ 
κράμβῃ ἐμφυόμενον σχώληκα, κάμπην ὀνομαζόμενον. οὗτος 
ἀποξηραινομένης τῷ ἔαρι τῆς κράμβης εἴς σχώληκα πτερωτόν, 
ὡσὰν μύρμηκα, καὶ μείζονά πως, πέφυκε μεταβάλλεσθαι, πτε- 10 
p. 123 ρύγων λευκῶν τριγώνων ἀνεχουσῶν αὐτόν, καὶ περιίπταται τοῖς 
κήποις χαμαιζήλῳ καὶ εὐαλώτῳ τῇ πτήσει" ψυχὴν δέ που τὸν 
τοιοῦτον σχώληκα καλεῖσϑαι συμβαίνει. 


83. πρὸ δεκαοχτὼ χαλανδῶν ᾿Οχτωβρέων Zfooi9toc τὸν 
ἀρκτοῦρον ἀνίσχειν σημειοῦται. τῇ πρὸ δεκαδύο καλανδῶν Ὀχτω- 15 
βρίων Καῖσαρ τὰς χελιδόνας ἐκδημεῖν λέγει. 

Νικομήδους τοῦ Βιϑυνίας τυράννου. 

οὗ Γότϑοι Γέται. 

οἱ δὲ ἰδιῶται δέλφαχά φασιν αὐτόν. 

τὸ δὲ λόγιον ἀνὰ πάντα τὸν Σεπτέμβριον μῆνα γαλαχτοπο- 90 
τεῖν ὑπὲρ ὑγείας παρεγγυᾷ. 


1 μὲν] δὲ P. 10 αὐσανεὶ Roetherus. 12 xóxoi V: 
corr 8. 


81. Plures quidem saporum varietates sunt auctore Apollonio, ge- 
nerales autem novem: dulcis, amarus, acidns, acer, subdulcis, acerbus, 
mucosus, austerus, salsus. 

unde videlicet et hoc nono mense pro sanitate precabantur Romani. 


82. A.d.8 Idus Septembres Eudoxus Equum occidere et favonium 
vel argesten spirare significat. scimus in crambe nasci erucam, quae 
campe nominatur. haec, cum veris tempore arescit crambe, in erucam 
alis praeditam, ut formicam, et aliquanto maiorem solet commutari, alis 
albis triangulis eam ferentibus, et circumvolat in hortis humili volatu et 
ita ut facilis sit captu: ψυχήν (Psychen) autem hanc fere vocant 
erucam. 


83. A.d. 18 Kalendas Octobres Dositheus Árcturum oriri significat. 
ἃ. d. 12 Kalendas Octobres Caesar hirundines migrare ait. 
Nicomedis, Bithyniae tyranni. 
Gothi , Getae. 
vulgus autem indoctum δέλφακα (i. e. porcellum) eum dicit. 
ate oraculum autem per totum Septembrem mensem lac bibi pro sani- 
iubet. 


DE MENSIBUS IV. 107 


OKT92BPIOZ. 


84. χαλάνδαις Ὀχκτωβρίαις φησὶν ὁ Βάρρων τὰς Πλειά- 
dag ἀπὸ ἀνατολῶν ἀνίσχειν. ἐδόχει δὲ τὸν ὅλον μῆνα πρασοφα-- 
γεῖν τοῖς Ῥωμαίοις ἐξ ἀρχαίας τινὸς παραδόσεως πρὸς ἀποφυγὴν 

5 ἀρϑρίτιδος νόσου. 

85. τῇ πρὸ ἕξ νωνῶν Ὀχτωβρίων Εὔδοξος περὶ τὴν ἑσπέ- 
ραν βροχὴν ἔσεσϑαι ὑπολαμβάνει. 

ἐπὶ δὲ τῶν εἷς γῆν βαλλομένων σπερμάτων ἦν τις δύναμις, 
ἣν ὁ ἥλιος περὶ τὸ κάτω ἡμισφαίριον ἰὼν ἕλκει κατὰ τὰς χειμε-- 

10 ρίους τροπάς. Κόρη μὲν ἢ δύναμις 5j σπερματοῦχος, Πλούτων 
δὲ ὃ ὑπὸ γῆν ἥλιος, ὃς ἁρπάζειν λέγεται τὴν Κόρην, ἣν ζητεῖ ἢ 
“Ζημήτηρ κρυπτομένην ὑπὸ γῆς. ἐν «Αἴτνῃ δὲ τῆς Σικελίας τὴν 
ἁρπαγὴν μυϑολογοῦσι τῆς Κύρης" ἐκεῖ γὰρ λέγεται πρῶτον σίτου 
σπέρμα χαταβληϑῆναι. 

16 86. ἐν τῷ Γουστείῳ, οἷον ἐν τῷ ὀψοπωλίῳ, εἰς τιμὴν 
Τιβερίου οἱ σεβαστοφόροι ἐχόρευον. τὸν δὲ τοιοῦτον τόπον oi 
ἰδιῶται “ὐγουστεῖον καλοῦσιν. 

87. τῇ πρὸ μιᾶς νωνῶν ᾿Ὀχτωβρίων ὃ 4ημόχριτος τοὺς 
ἐρίφους ἀνίσχειν xol βορρῶν πνεῖν δεισχυρίζεται, ὃ δὲ Εὐδοξος 

20 δύεσθαι τὸ μέσον τοῦ κριοῦ λέγει. νώναις Ὀχτωβρίωις ὃ Βάρρων 
ἐν ἑσπέρᾳ τὰς Πλειάδας ἀνίσχειν καὶ ζέφυρον πγεῖν, εἶτα καὶ λίβα 
προλέγει. 


15 βουστίῳ libri: corr Hasius. 


- OCTOBER. 


84. Kalendis Octobribus Varro Vergilias ait ab oriente exoriri. 
visum autem erat Romanis per totum mensem porro vesci ex vetere 
quadam traditione ad cautionem arthritidis morbi. 

85. A. d. 6 Nonas Octobres Eudoxus circa vesperam pluviam fore 
putat. 

in seminibus autem, quae in terram coniiciuntur, fuit vis quae- 
dam, quam sol circum inferius hemisphaerium currens ad se trabit circa 
solstitium hybernum. Proserpina vis est semen alens, Pluto autem sol 
infra Terram stans, qui rapere dicitar Proserpinam, quam quaerit Ce- 
res dum reconditur sub terra. in Aetna autem, Siciliae monte, Proser- 
pinae raptum peractum esse per fabulam tradunt: ibi enim fertur primum 
frugum semen sparsum esse. , 

86. In Gusteo, velut in macello, in honorem Tiberii flamines Au- 
£ustales saltabant. hunc autem locum vulgus indoctum Augusteum 
vocat. 

87. Pridie Nonas Octobres Democritus Hoedos exoriri et Borean 
flare asseverat, Eudoxus autem occidere medium Arietem ait. Nonis 
Octobribus Varro vespere Vergilias exoriri et favonium flare, deinde 
et africum praedicit. 


p. 124 


108 IOANNIS LYDI 


88. περὶ τοῦ δουρείου ἵππου ὃ Ἐῤφορίων φησὶν πλοῖον 
γενέσϑαι τοῖς Ἕλλησιν ἵππον λεγόμενον. ἕτεροε δέ quot πύλην 
γενέσϑαε οὕτω προσαγορευομένην ἐν τῇ Τροίᾳ, dd ἧς εἰσῆλθον 
οἱ Ἕλληνες. 

89. τῇ πρὸ μιᾶς εἰδῶν ᾿Οχτωβρίων ὃ Εὐκτήμων τὸ με- 5 
σαίτατον τοῦ φϑινοπώρου εἶναε νομίζει. τῇ πρὸ δεκαπέντε κα-- 
λανδῶν Νοεμβρίων ὃ ἸΠητρόδωρος τὰς ὑάδας ἐν ἑσπέρᾳ ἀνίσχειν 
λέγει, καὶ ἄνεμον βίαιον. 

p. 125 90. ᾿“σκληπιοὶ τρεῖς λέγονται γενέσϑαι, πρῶτος "“πόλλω- 
voc τοῦ Ἡφαίστου, ὃς ἐξεῦρε μήλην" δεύτερος Ἰσχύος τοῦ ᾿Ελά- 10 
του καὶ Κορωνίδος, ὃς ἐν τοῖς Κυνοσούριδος δρίοις ἐτάφη" τρί- 
τος Aoolnnov καὶ "Ἀρσινόης τῆς “Δευχίππους οὗτος εὗρε τομὴν 
καὶ ὁδοντάγραν, καὶ τάφος αὐτῷ ἐν ᾿ρκαδίᾳ" oi δὲ ἀστρονόμοι 
αὐτόν φασιν εἶναι τὸν ὀφιοῦχον τὸν ἐπὶ τοῦ σχορπίου ἑστῶτα. 

01. τῇ πρὸ μιᾶς χαλανδῶν Νοεμβρίων ὃ Βάρρων τὴν 15 
λύραν ἅμα ἡλίῳ ἀνίσχειν λέγει. 


NOEMBPIOZAZ. 

99.  Klyxwc ἐν τῷ περὶ τῶν ἑορτῶν λέγει τὸν Νοέμβριον 
παρὰ τοῖς παλαιοῖς ϊῆερκηδῖῆνον ὀνομασϑῆναι, ὡσανεὶ μισϑοφό- 
ρον" ἐν αὐτῷ γὰρ τοῖς κτήτορσιν οἱ μισϑωτοὶ τὰς προσόδους εἰσέφε-- 30 
ρον τοῦ παρελθόντος κύχλου, ἑτέρων καρπῶν αὖϑις ἐπερχομένων. 


9 δέ add P. πύλην Hasius: libri πόλιν. 11 ὃς ἐν τοῖς 
Χυνοσούριδος add Hasius. 15 ὀκτωμβρίων P. 


88. Ligneum (Troianum) equum Euphonon dicit navem fuisse, 
uae Graecis "Imzog (Equus) diceretur. alii autem portam fuisse 
roiae dicunt, quae ita appellaretur, per quam intraverint Graeci. 

89. Pridie Idus Octobres Euctemon medium auctumnum esse putat. 

a. d. 15 Kalendas Novembres Metrodorus Suculas vespere exoriri dicit, 
et ventum vehementem. 

90. Aesculapii tres fuisse dicuntur, primus Apollinis Vulcani , qui 
invenit specillum; secundus Ischyls Elati filii et Coronidis, qui in Cy- 
nosuridis finibus humatus est; tertius Ársippi et Arsinoae Leucippi 
filiae. hic invenit amputationem dentisque evulsionem , et sepulchrum 
eius est in Arcadia: astronomi autem eum dicunt esse Ophiuchum, qui 
supra Scorpium stat. 

. 91. Pridie Kalendas Novembres Varro Lyram una cum sole 
oriri ait. 
N O V E M B E R. 


92. Cincius in libro de diebus festis ait Novembrem apud veteres 
Mercedonium nominatum fuisse, velut mercedis ferentem: illo enim mense 


mercenarii tributa pendebant praeteriü spatii temporis, aliis 


DE MENSIBUS IV. 109 


Νοέμβριος δὲ ὕστερον ὠνομάσθη ἐκ τοῦ ἀριϑμοῦ" ἔννατὸς γὰρ 
ἐκ τοῦ Ἰαρτίου. 

93. τῇ πρὸ ἑπτὰ καλανδῶν “εκεμβρίων ὃ Ζ᾽ημόχριτος 
λέγει τὸν ἥλιον τοξύτῃ γίνεσθαι. 


5 φάβα Ῥωμαίοις τὸ ἔτνος ἐδόκει καλεῖν, ἀπὸ τοῦ ζεφύρου, 
οὗ καταρχομένου πνεῖν πρῶτος πέφυκεν οὗτος βλαστάνειν καρπός" p. 196 
φαβώνιος δὲ κατ᾽ αὐτοὺς 0 ζέφυρος καλεῖται. ὅϑεν καὶ ζεφυρί- 
vgc ὃ Ἰπάρτιος, ὥσπερ μονίας ὃ Ιανουάριος ἀπὸ τῆς μονάδος, 
καὶ σεμεντίλιος 0 Οὥχτώβριος ἀπὸ τοῦ σπόρον, ὡς 7j παλαιότης 
10 παραδέδωχεν. 


Ὰ 


ΔῈ ΚΕ ΜΒΡΙΟΣ. 


94. oi διπούνδιοι, οἱονεὶ νεοστράτευτοι, οὗς καὶ τέρωνας 
ἀπὸ τοῦ στρατεύεσθαι δι᾿ ἔνδειαν τροφῆς Ἰταλοὶ καλοῦσι. δε- 
πουνδίους δὲ αὐτοὺς ἐχάλουν ἀπὸ τῶν ἄρτε παραγγελλόντων ἐν 

16 στρατείᾳ" οὗ γάρ --- — διπουνδίους δὲ αὐτοὺς ἐχάλουν ix τοῦ 
δύο μόνοις νομίσμασιν ἀρκουμένους ὑπομένειν στρατεύεσθαι" δι- 
πούγδιον γὰρ τὸ διώβολον “Ῥωμαίοις ἔϑος καλεῖν. 


05. δΔιόρυσός ἐστε τὸ ἐν τῷ πυρὶ γενόμενον πνεῦμα, rovr^ 
ἔστε τὸ ϑερμόν, ὅϑεν πυρίτοχος ἐχλήϑη καὶ μηροτραφὴς καὶ 


19 διπούντιοι P. 15 διπουνδίουρ] δίους libri. 


fructibus rursus provenientibus. November autem postea nominatus est 
& numero: nonus enim est ἃ Martio. 


93. A. d. 7 Kalendas Decembres Democritus ait solem Sagitta- 
rio esse. 


fabam Romanis videbatur τὸ ἕεσος vocare, ἃ zephyro, quo ind- 
piente spirare primus solet germinare hic fructus: favonius autem apud 
eos zephyrus vocatur; unde et Zephyrites Martius, ut Monias Ianuarius 
8 monade et Sementilis October ἃ semente, ut autiquitas tradidit. 


DECEMBER. 


94. Dipondii, velut recens conscripti, quos et tirones a militando 
ob inopiam victus Itali vocant. dipondios autem eos vocabant ab iis qui 
modo conscripti erant ad militiam: non enim — — .... dios autem 608 
vocabant inde quod duobus solis numis contenti sustinebant militiam: di- 
pondium enim τὸ διώβολον vocare Romani solent. 


95. Bacchus est spiritus qui est in igne, id est calor, unde 
wveíroxog (i e. ex igne ptegenitus) et μηφοτραφήᾳς (i. e. in fe- 


110 IOANNIS LYDI 


ἀρσενόϑηλυς ὑπὸ “Ἑλλήνων, ἀγνοησάντων ἐκείνων τὴν περὶ αὐτὸν 
φιλοσοφίαν, καὶ τίς τετύχηκεν ὦν" οὗτος γάρ ἐστι τὸ ϑερμὸν 
πνεῦμα τὸ ἐκ πάσης σπυρᾶς παντὸς ζῴου πνευματικοῦ συγχατατι-- 
ϑέμενον εἷς ζῳογονίαν καὶ αὔξησιν πάντων τῶν ἐν τῷ κόσμῳ. 

p. 197 μηροτραφὴς δὲ ἐχλήϑη, ἐπεὶ ἐν ταῖς μήνιγξι καὶ τοῖς ὄγχοις τοῖς 5 
γονίμοις καὶ ταῖς φλεψὶ ταῖς ἐν τοῖς μηροῖς ἐγκατῴχισται 7j τοι-- 
αὕτη οὐσία παντὸς ζῴου, ἐξ οὗ συνέστη τὰ πάντα. ἀρρενόϑηλυς 
δὲ ἐρρέϑη διὰ τὸ τὰς ἀρρενοθήλεις σπορὰς γίνεσϑαι δύο, ἄρσενε-- 
κήν τε xal ϑηλυχὴν φύσιν, καὶ οὐκ ἔστιν ἕτερον ἀφ᾽ ἑτέρον τὸ 
δυνάμενον γεννῆσαι, εἰ μὴ ὃμοῦ ἔλϑοιεν καὶ ζῳογονήσωσι τὰ ζῷα 10 
τὰ ὑπὸ τούτου δεδημιουργημένα. ἀναλύεσϑαί τε αὐτὸν ὑπειλή- 
φασι καὶ πάλιν γεννᾶσϑαι, ἐπεὶ καὶ τὸ ἐξ αὐτοῦ γεννώμενα ὁμοίως 
ἀνεκλείπτως δαπανᾶται καὶ πάλιν ζῳογονεῖται. 

96. τοὺς χεραυνοὺς οἱ φιλόσοφοί φασι γενέσϑαι, ὅταν 
ῥῆξις νεφῶν γένηται" τῆς γὰρ παρακειμένης αὐτοῖς γεώδους o0-15 
σίας ἐξαφϑείσης, τὸ ἐξαφϑὲν ὑπὸ τῆς ῥιπῆς ἐπὶ τὴν γῆν μετὰ 
δοίζου φέρεται, καὶ ἂν μὲν ὑγρὰ τυγχάνει ὄντα τὰ νέφη, ἅμα τῇ 
καταφορᾷ σβέννυται, εἰ δὲ γεωδέστερα, πυροειδεῖς ἐκϑλίβονται. 
δύο δὲ εἴδη κεραυνῶν εἶναί φασιν, ὧν ὃ μὲν ὀξὺς xal μανὸς καὶ 
διάπυρος ἀργὴς δνομάζεται, ὃ δὲ βραδὺς καὶ καπνώδης ψολόεις 90 
καὶ ὃ μὲν διὰ τὴν λεπτότητα, καὶ πρὶν ἐχπυρῶσαι, φερόμενος 


⸗ 


10 ξωογονήσουσι libri: mutavit Roetherus. 


more nutritus) et ἀρσενόθηλυς (i. e. masculus simul et femineus) 
vocatus est ἃ Graecis, ignorantibus illis de eo philosophiam, et quis 
fuerit: hic enim est spiritus calidus, qui ex omni procreatione cuius- 
que animantis spiritu praediti componitur ad generationem atque in- 
crementum omnium quae in mundo sunt. μηροτραφής autem vocatus 
est, quandoquidem in membranis et in angulis genitalibus et venis, quae 
in femoribus sunt, inhabitat eiusmodi essentia omnis animantis, ex quo 
constant universa. doQe»oO7Avg autem dictus est, quoniam fetus masculi 
simul et feminei fiunt duo, mascula ac feminea natura, nec est alterum 
ab altero quod possit gignere, nisi coierint et progenuerint animantia 
ab hoc creata. et resolvi eum censuerunt et rursus nasci, quandoqui- 
dem et ea quae ex illo nascuntur, similiter sine intermissione consu- 
muntur et rursus generantur. 

96. F'ulmina philosophi existere dicunt, cum disrumpuntur nubes: 
substantia enim terrena, quae iis admixta est, incensa, ea pars quae in- 
censa est impetu suo in terram cum strepitu defertur. atque si forte 
humidae nubes sunt, in ipso casu exstinguuntur, sin vero magis terre- 
nae, igneae eliduntur. duo autem fulminum genera esse dicunt, quorum 
alterum, acre et rarum atque igneum, κεραννὸς ἀργής (i. e. fulmen can- 
didum) vocatur, alterum, lentum et fumosum, κεραυνὸς spolotig (i. e. 
fulmen flammeum); et alterum propter raritatem iam prius quam incen- 


DE MENSIBUS IV. 111 


οἴχεταε διὰ τάχους, ὧς μηδὲ ἐπιφλέξαι τι τῶν ἀραιοτέρων, ὃ δὲ 

βραδύτερος ἱκανὸς μὲν ἐπιχρῶσαι ὡς ἀπὸ αἰϑάλης, καὶ κακῶσαι 

ὁέ τινα τῶν ὑποπεσόντων, βολβῶν καὶ συκῆς καὶ φώχης καὶ val- 

γης μενόντων ἀβλαβῶν, ὡς καὶ ταῖς δοραῖς περιδιφϑεροῦσϑαε 
δ6λόγος τοὺς ἱστοὺς τῶν νεῶν διὰ τοὺς κεραυνούς. 

97. οἱ τῶν Ἕβραίων λόγιοι τὸν περὶ προγνώσεως λόγον p. 128 
διχῇ τέμνουσιν, εἷς σημεῖα καὶ τέρατα, καὶ σημεῖα μὲν εἶναι βού-- 
λονται τὰ ἐν μετεώροις συνιστάμενα, τέρατα δὲ τὰ ἐπὶ γῆς ὡς 
παρὰ φύσιν φαινόμενα, ὁποῖον ἐκεῖνο τὸ ἐπὶ τῆς καλουμένης τῶν 

10 Ἑβραίων ἐξόδου ἀναφερόμενον περὶ ἸΠωὑσέως αὐτοῦ" “καὶ εἶδεν 
ὅτε ἡ βάτος καίεται, ἡ δὲ βάτος οὐ κατεκαίετο." καὶ πάλιν “ἔρ-- 
ριψε ἸΠωῦσῆς τὴν ῥάβδον ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ ἐγένετο ὄφις καὶ 
πάλιν “εἰσήνεγκε Π]Πωῦσῆς τὴν χεῖρα εἷς τὸν χύόλπον αὐτοῦ, καὶ 
ἐγένετο 5j χεὶρ αὐτοῦ ὡσεὶ χιών" εἶτα αὖϑις “καὶ εἶπεν ὃ ϑεὸς 

15 πρὸς ἸΠωῦσῆν" λήψῃ ἀπὸ τοῦ ὕδατος τοῦ ποταμοῦ ἐπὶ τὸ ξηρόν, 
καὶ ἔσται αἷμα" εἶτα ὑποβάς “καὶ εἶπε κύριος πρὸς ἸΠωῦσῆν" 
ἐὰν λαλήσῃ Φαραὼ πρὸς ὑμῶς λέγων “δότε σημεῖον ἢ τέρας; λάβε 
τὴν ῥάβδον σου καὶ ῥῆῖψον ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ἔσταε δράχων:" καὶ 
οὐ ταῦτα μόνον, ἀλλ᾽ ἔτι τέρας ἄλλο φοβερώτερον 7j τοῦ παντὸς 

90. “4[)γυπτίου ὕδατος slg λύϑρον μεταβολή, καὶ τῶν βατράχων τὸ 
πλῆϑος, xal οἱ λεγόμενοι σχνῖπες, καὶ οἱ μύωπες, otg αὐτοὶ 


8 καὶ ὑαίνης om P [10 μωσέως P, et sic deinde. 11 ἔρριψε 
Exod. 4 8. j eee) 


datur cum celeritate defertur, ut nihil eorum quae rariora sunt adurat; 
lentius autem ita comparatum est, ut contaminare possit, ut fit a fulli- 
gine , et laedere nonnulla eorum quae ei subiecta sunt, bulbis et fico et 
vitulo marino atque hyaena manentibus integris, ut et eorum pellibus in- 
duci dicant malos navium propter fulmina. 

97. Hebraeorum docti praesagii rationem bifariam distribuunt, in 
σημεῖα et τέρατα (i. e. prodigia et signa); et σημεῖα esse volunt ea 
quae in aére existunt, τέρατα vero ea quae in terra tanquam contra 
naturam apparent, quale illud quod in Hebraeorum Exodo, quae dicitur, 
de Moyse ipso refertur: "et videbat quod rubus arderet et rubus non 
combureretur." et rursus "proiecit Moyses virgam in terram, et versa 
est in colubrum." et rursus "misit Moyses manum in sinum suum, et 
facta est manus eius instar nivis." deinde rursus "dixitque deus ad 
Moysen: sume aquam fluminis (et effunde eam) super aridam, et verte- 
tur in sanguinem." tum aliquanto inferius "dixitque dominus ad Moy- 
sen: cum dixerit vobis Pharao, ostendite signum vel miraculum, tolle 
virgam tuam et proiice eam in terram, et vertetur in colubrum." neque 
haec solum, sed etiam miraculum aliud terribilius, omnis A tiae aquae 
in cruorem conversio, et ranarum multitudo, et σχνῖπες (cul.ces) qui di- 


112 IOANNIS LYDI 


καλοῦσι χυγομυίας, καὶ ἡ τῶν κτηνῶν φϑορά, καὶ ὃ κονιορτὸς ὃ 
ἑλκώδης, φλυκταῖναι καὶ ἀχρίδες. ταῦτα πάντα τέρατα ἂν δι- 
χαίως λέγοιντος, σημεῖα δὲ τὰ ἐξ ὑπερτέρων φαινόμενα, οἷον 


ἐχεῖνο τὸ ἐπὶ τῆς αὐτῆς φέρεται γραφῆς “καὶ ἔβρεξε χύριος τὴν 
χάλαζαν ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν Miyónmrov. ἦν δὴ 9j χάλαζα, καὶ τὸ δ 
p. 139 πῦρ φλογίζον ἐν τῇ χαλάζῃ" καὶ πάλεν “ἐξέτεινε δὲ ἸΠωῦσῆς 
τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπὶ τὸν οὐρανόν, καὶ ἐγένετο σχότος γνόφος καὶ 
ϑέελλα ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν “Αἰγύπτου: τοιοῦτος τοίνυν “Εβραίοις 
ὃ περὶ σημείων λόγος, ἐξ ὧν, οἶμαι, καὶ τἄλλα τῶν ἐϑνῶν διοση-- 
μίας ταῦτα καλεῖν ἔγνω τὰ σήματα" Ζεὺς γὰρ ὁ ἀὴρ κατὰ τοὺς 10 
φυσιχοὺς λέγεται, ὅτι ζωοποιός ἐστιν, ὥστε διοσημία τὸ τοῦ ἀέ- 
poc σημεῖον, ὅπερ εὔδιον τὸ πρῶον καὶ γαληνὸν τοῦ ἀέρος χαλεῖ- 
ται σχῆμα. οὐ χρὴ οὖν πρὸς τὰ ὀνόματα ταραττομένους τοὺς 
ἁπλουστέρους ἀποπηδᾶν τοῦ μαϑεῖν. “δώσω γάρ φησι “σημεῖα 
ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω xal τέρατα ἐπὶ τῆς γῆς κάτω, αἷμα καὶ πῦρ 15 
καὶ ἀτμίδα καπνοῦ" ὃ ἥλιος μεταστραφήσεται εἷς σκότος καὶ 3 
σελήνη εἰς alga." 
08. Συβαὼϑ τοῦ δημιουργοῦ" οὕτω γὰρ παρὰ Φοινίχων 
ὁ δημιουργιπὸς ἀριϑμὸς ὀνομάζεται. 


11 διοσημεῖα P. — 19 ὥσκερ S. — 13 τοὺρ ἁπλουσεέρους om P. 
14 δώσω] Ioel. 2 30, Act. 2 19. 


cuntur, et muscae quas ipei vocant xevouvíog, et pecorum interitus, et 
pulvis ulcera efficiens, pustulae et locustae, haec omnia signa iure dican- 
tur. prodigia vero ea quae ex sublimioribus partibus cernuntur, quale 
illud quod jn eodem scripto fertur: "pluitque dominus dinem super 
omnem terram À ti; erat autem grando, et ignis rans in gran- 
dine." et rursus "extenditque Moyses manum suam in caelum, et factae 
sunt tenebrae, turbo et procella in universa terra Aegypti." talis igitur 
Hebraeis de ostentis est ratio, unde, arbitror, reliquis quoque populis 
διοσημίας baec vocare visum est signa: Ζεύς (luppiter) enim aér ex 
physicorum decretis dicitur, quod vim animaudi habet, ut διοσημέα sit 
€à τοῦ ἀέρος σημεῖον, i. 6. aéris signum, ut εὔδιος mitis et tranquilla 
aeris vocatur species. non oportet igitur ad nomina confusos homines 
simpliciores dellectere ἃ discendo: "dabo" enim dicit "prodigia in caelo 
sursum, et signa in terre deorsum, sanguinem et ignem et vaporem fumi; 
sel convertetur in tenebras, et luna in sanguinem. 

98. Sabaoth opificis mundi: ita enim a Phoenicibus numerus ad 
mundi opificem pertinens nominatur. 


DE MENSIBUS FRAGM. CASEOL. 113 


E. 


καὶ πολλῶν ἀπολλυμένων ἔχρησεν ὃ Πύϑιος παύσεσϑαι τὴν 
νόσον, ἐὰν κατ᾽ ἐνιαυτὸν ϑεοῖς ἀποτροπαίοις ἢ λυσίοις κλη- 
eer) σφαγιασϑῇ παρϑένος. τῆς δὲ ἀνόμου δεισιδαιμονίας κατὰ 
5z&v φϑινόπωρον τελουμένης, συνόπεσέ xovs λαχεῖν τὴν 'EM- 
γὴν, Τυνδάρεως δὲ τὴν θυγατέρα ἐστεφανωμένην τοῖς βωμοῖς 
προσήγαγε. καταρχομένου δὲ αὐτοῦ τῆς ἀνόμου ϑυσίας, ἀδτὸρ 
καταπτὰς ἥρπασε τοῦ βασιλέως τὸ ξίφος καὶ παρά τινα λευ- 
κὴν δάμαλιν ἀφῆκον. οἱ δὲ δορυφόροι κατόπιν ἀκολουϑή- 
il0devrsg, καὶ αὐτόπται γενόμενοι τοῦ συμβάντος, τὴν βοῦν 
πρὸς Τυνδάρεων ἤγαγον. ὁ 0b ϑαυμάσαρ τὴν πρόνοιαν τῆς 
μὲν ἀνθρωποκτόνου συνηθείας ἐπαύσατο, τὴν δὲ δάμαλιν 
ϑύσας τοῦ λοιμικοῦ πάθους ἀπηλλάττετο. 
τῇ πρὸ τεσσάρων καὶ τριῶν νωνῶν Νοεμβρίων ἐν τῷ 
ἱδναῷ τῆς Ἴσιδος συμπέρασμα τῶν ἑορτῶν. ἐπετελεῖτο δὲ καὶ 
ὁ Asyóusvog ὄρεκαν", x«9' ἣν ἑορτὴν ὁ Μητρόδωρος νότον 
φυσῆσαι λέγει" ἀλουτεῖν δὲ μέχρι πέρατος ἐδόχει τῷ πλήθει, 
ὡς λόγος, πρὸς ἀποφυγὴν νόσον. ' 
τῇ πρὸ ὀκτὼ εἰδῶν Nesufolov τιμαὶ παρὰ τῶν γυναι- 
90 κῶν ἐπετελοῦντο Ζήμητρος καὶ Ἐδειθυίας (Εἰλείϑυια δέ ἐστιν 
ἡ τῶν τιχτουσῶν ἔφορος), ὅπως τὸ ἕν, dig φησε Πλούταρχος, 


V. 


FRAGMENTA CASEOLINA. 


multisque perenntibus sortes hasce dedit Apollo, desiturum morbum, si 
quotannis diis averruncis sive liberatoribus virgo sorte ducta immoletur. 
ita cum impia religio quovis autumno expiaretur, accidit aliquando ut 
Helena sortem tolleret: 'Tyndareus ideo filiam coronatam ad aras addu- 
xit. iamque auspicabatur dira sacra, cum aquila delapsa regis gladium 
raperet, demitteretque iuxta candidam aliquam iuvencam. satellites pone 
secuti, cum rem ipsi spectassent, buculam ad T'yndareum deducunt: is 
providentiam admiratus, fatalem consuetudinem abrogat, et immolata 
vacca lue liberatur. 

4 et 8 Nonas Novembres ad Isidis conclusio solennium, ageban- 
tur etiam quae dicuntur. . .; «uo festo Metrodorus austrum flare ait . 
et lavationibus abstinendum ad finem usque videbatur plebi, ut ferunt, 
ad vitandum morbum. 

8 Id. Nov. sacra per matronas conficiebantur Cereris et Lucinae 
(Lucina parturientium praeses est, llithyia a Graecis vocata) ut illud 
unum, quemadmodum ait Plutarchus, ad similitudinem proprii nomin 

Ioannes Lydus. |... 8 


* 





114 IOANNIS LYDI 


ὁμοίως ξαυτῇ δύο ποιήσειθ. τοιαύτην δὲ iv τῷ πάϑει καὶ 
τὴν "ἄρτεμιν ταῖς κυούσαις εἶναι φασίν. ἴδρτεμις δὲ κατὰ 
τὸν ἀριϑμητικὸν λόγον ἐστὶν ἡ τὴν εἰς τὸ ἄρτιον ἰοῦσαν 
γένεσιν καὶ εἷς τοῦτο προβῆναι σκεύδουσαν ἐχβαλλομένῃ. διὸ 
δηὴ καὶ μυϑεύεται τὸν ᾿Δπόλλωνα παρὰ τῇς “τοῦς τικτόμε- 5 
v0y ..... δειχϑέντος αὐτοῦ, αϑτῃ τὴν μητέρα μαιευομένῃ 
δδὲ ............. ρὸς τὸν αὐξὸν προχᾶ ...5 555 55 ὁὍὁ ὁ 6 οο6666 
ἑαυτήν τ καὶ τὸν ᾿4πόλλωνα €0000900900990005009099299009909000€ 
9 B5ÜE eee eee esee o eosooneooenopooeee 

Τῇ πρὸ ἑπτὰ εἰδῶν ΝοεμβοίωΩων »«.- eese ee eee ee eee του 10 
OEXR «4 9 ooo OD 

*** gc κατὰ τὸν Αἰγύπτιον Ἑρμῆν, ὃς ἐν τῷ 1εγομένῳ 
τελείῳ λόγῳ φησὶν οὕτως “αἱ δὲ παραβᾶσαι ψυχαὶ ἐντεῦϑεν εἰς 
ἕτερον αἰῶνα, ἐπὰν ἀπαλλαγῶσι τοῦ σώματος, πλανῶνται πολ- 
λούς τινας ἑλιγμούς, καὶ φέρονται κατὰ τοῦ ἀέρος σῳφενδονογ- 15 
μδνας εἴς τιγας πυρώδεις καὶ φλογώδεις ζώνας, ἃς οἱ ποιηταὶ 
᾿Πυριφλεγέϑοντα καὶ Τάρταρον καλοῦσιν." ὁ μὲν 'Κρμῆς περὶ 
μόνου τοῦ καθαρμοῦ ψυχῶν, ὁ dà Ἰάμβλεχος. ἐν τῷ πρώτῳ 
τῆς περὶ καθαρότητος φνχικῆρ πραγματείαρ, καὶ τῷς ἀποχατα- 
στάσεως αὐτῶν μέμνηται «,........ Do... Kg ἡλίου χῶ-90 
φον τῷ "“Διδῃ διδούς, παρφ᾽ 9 φησὶ τὰς ἐκκεκαϑαρμέψας 8. .α- 
ψαι ψυχάς, καὶ αὐτὸν μὲν εἶναι τὸν Πλούτωνα Πιρσεφόνην 
δὲ τὴν σελήνην. ταῦτα μὲν οἱ φιλόσοφοι» τῆς δὲ ἑορτῆς τὰ 
ἱερὰ εὐλογίαις ἐπετελοῦντο ixl τῷ ἀσβέστῳ πυρὶ τῆς Ἑστίας, 
ætol οὗ Πορφύριος οὕτως φησί “ταύτῃ τοὺς φαινομένους οὐ- 95 


1 codex Caseolinus ξδαυτήν. 17 malim καὶ ὁ aut ὁ 
μὲν οὖν Hasius. (ὦ ovni em. 


duo faceret. talem adiutricem in labore Dianam quoque praegnantibus 
esse ferunt. Diana vero, quam Graeci "A4orejiv appellant, iuxta ratio- 
nem numerorum ea est quae ad ἄρτιον, hoc est absolutum, ten- 
dentem atque in id progredi festinantem extrudit. ideo et fingitur apud 
matrem obstetricis officio functa, cum a Latona Apollo pareretur * * 
*** 7 Id. Nov. inferorum parentationes * * * iuxta. Hermetem 
Aegyptium, qui in libro vocato "verbum perfectum" ait in hunc modum 
"animae transgressae hinc ad alterum aevum, ubi discesserint a corpore, 
vagantur mulüs turbinibus, perque aérem rotatae raptantur ad iguitas 
quasdam et flammeas zonas, quas Pyriphlegethontem et Tartarum poétae 
vocant." at Hermes de sola purificatione animarum, Iamblichus autem, 
libro primo commentationis de puritate spirituali, de restitutione quoque 
earum memorat ** alias solis locum Orco deo concedens, apud quem 
lustratas animas ait commorari, solemque esse Plutonem, Proserpinam 
lunam. sed haec philosophi: solennitatis autem caerimoniae ulatio- 
nibus peragebantur super igni aeterno Vestae, de quo P yrius ita 





DE MENSIBUS FRAGM, CASEOL. 115 


φανίους θεοὺς τῇ θυσίᾳ δεξιούμενοι, καὶ πῦρ ἄσβεστον αὐ- 
τοῖς ἀναφέροντες ὡς ὃν αὐτοῖς ὁμοιότατον." ἐκ ταύτης τῆς 
ἡμέρας Εὔδοξος χειμῶνα λέγει. | 
Τῇ δὲ ἐπιούσῃ μνήμη Ῥέμου καὶ Ῥωμύλου" ὅτε ᾿Δμού- 
δλιος πρὸς Νουμίτωρα τυραννικῶς διακείμενος τὸν μὲν υἱὸν 
αὐτοῦ ἀνεῖλε, τὴν 08 θυγατέρα ἱερατεύειν προσέταξε, τῇσδέ τε 
τεχούσης, ὡς λέγουσιν, ἐξ άρεως δείσας αὐτὸς καταποντωθῆναι 
«ροσέταξε τὰ βρέφη. τῶν δὲ δορυφόρων παρὰ τὰς ὄχϑας τοῦ 
Θύβριδος ἐκϑεμένων αὐτά, λύκαινα προσελθοῦσα τὰς ϑηλὲς 
10 αὐτοῖς προσένειμδ' ποιμὴν δὲ τοῦτο ϑεασάμενος ἀνέλαβε τοὺς 
zaidag καὶ ὡς ἰδίους ἀνέϑρεψεν, οἱ καὶ κείξουσι τὴν Ῥώμην. 
ταὐτὸν xcl παρὰ Ζωπύρῳ τῷ 


ecocoocsecccccecseOGüQBOvViag διειλημμένηξς v ee eee ee e OUG 
15 gg “....«««άντα xal qooUQsitateeee eee e eee teneo 
τὸ Φαέϑοντος πάϑος καὶ τὰ ἐπὶ Δευκαλίωνος τοῦ ὕδατος δρά- 
ματα ἰδέαν τινὰ αἰνίττεται τῶν ἐπὶ τοῖς ὅλοις δεδογμένων πα- 
Ov». οἱ δὲ Φοίνικες κατὰ τὸν τῆς ὁμωγυμίας τρόπον, εἴτε κατά 
τινα ἀλληγορίαν ἄλλως πῶς περὶ Κρόνου ἔχουσιν, ὡς ἐκ τῆρ 


1 δεξιουμένον C: correxit Hasius. 13 incipit hic folium alte- 
rum libri De mensibus: sed inter hoc et prius interciderunt folia 
ad minimum duo, et fortasse multo plura, in quibus agebatur de 
diebus festis reliquis, mense Novembri institutis, Iovis epulo, equo- 
rum probatione, pontificum cena in honorem Cybeles, Liberalibus II, 
Brumalibus, inferiis Plutoni factis: vide P. F. Fogginium in Fa- 
etorum anni Homan. reliquiis, Romae 1779, fol. p. 114. deinceps 
credendum est Lydum, ad Decembrem transferentem sese Saturno 
dicatum , arrepta inde occasione de Saturni origine, nomine, rebus 
gestis, suo more disserere coepisse. 60 certe pertinent literarum 
vestigia in fronte folii laceri madoreque et vetustate valde affecti. 
Hastus. 18 malim εἴτε κατά. Has. 19 γρόγου C. 


habet: "colentes hoc sacrificio caelites praesentes, et offerentes iis ignem 
aeternum, quod hic sit illis quam simillimus." inde ab hoc die hiemem 
esse Eudoxus auctor est. 

Postridie eius diei memoria Romuli et Remi, cum Amulius, tyran- 
nice se gerens adversus Numitorem, filium eius interemit, filiam sacer- 
dotem esse iussit; quae cum ex Marte, ut ferunt, peperisset, ipse metu 
inductus infantes aquis mergi imperat. quos ubi ad fluminis ripam sa- 
tellites exposuerant, lupa accedens ubera illis admovit . pastor, re visa, 
sustulit pueros et ut suos eduxit, qui posterius Romam condunt. id 
ipsum quoque apud Zopyrum, qui .... 


.... Pha&thontis casus οἱ diluvii Deucaleonei fabula figuram quandam 
ostentant calamitatum , quae universo existimantur imminere. Phoenices 
contra, sivo nominis similitndine ducti sive per allegoriam aliquam, aliter 


116 JOANNIS LYDI 


δευτέρας τῶν Φοινικικῶν τοῦ Egtvyvlov Φίλωνος ἔστι λαβεῖψ. 
καὶ βασιλεῦσαι δὲ αὐτὸν ἡ ἰσεορία παραδίδωσιν, ὡς ἔμπρο- 
σϑεν ἀφηγησάμην, κατά va τὴν Διβύην καὶ Σικελίαν, οἰκίσαε 
τε τοὺς τόπους, καὶ πόλιν κτίσαι, ὡς ὁ Χάραξ φησί, τὴν τότε 
μὲν λεγομένην Κρονίαν, νῦν δὲ ᾿Ιερὰν πόλιν, ὡς ᾿Ισίγονος περὶ 6 
Ἑλληνικῶν ϑεῶν καὶ Πολέμων καὶ Αἰϊσχύλος iv τῇ “ἵενῃ 
«αραδιδόασιν, ἢ ὡς πᾶσα ἡ ἱστορία κατὰ τὸν Εὐήμερον ποι- 
κίλλεται, σοφῶς τὴν τῶν λεγομένων θεῶν ὑπογράφουσα O5e- 
φίαν «e eee ooo oo e ἀποχρύχτει..“...0.0Μ...0 δᾶ... 86ξδνΨ......2 566 
ὥστε καὶ καλῶς ὁ Il........ ἐν τῷ περὶ Διονύσου φησὶ τοὺς 10 
δικαίους τῶν βασιλέων καὶ ἱερέων ταῖς ἴσαις τιμαῖς ... ὑπ᾽ αὖ- 
τῶν τῶν ϑεῶν καὶ προσηγορίαις τιμηϑῆναι, καὶ ταύτῃ μὲν 
εἰρῆσθαι μυϑικῶς, τὴν δὲ ἱστορίαν πεπλασμένως παραδεδόσθαι. 
εἰσὶ δὲ οἵ φαόι τὸν Κρόνον, ἢ κατὰ ἀντιστοιχείαν τὸν χρόψον, 
Οὐφανοῦ εἶναι παῖδα" καὶ γὰρ ἐκ τῆς οὐρανοῦ κινήσεως 015 
χρόνος. àv δὲ τῷ κατ᾽ αὐτὸν ἱερῷ, ὥς φησι Φύλαρχος ἐν 
τῇ ἑπτακαιδεκάτῃ καὶ MivavügOg ys τῇ πρώτῃ, οὔτε γυνὴ 
οὔτε κύων οὔτε μυῖα εἰσήει. τοιαῦτα μὲν οὖν τοῖς ἕξωϑεν 
εἴρηται. ὁ δὲ ἱερὸς λόγος (αὐτοῖς γὰρ τοῖς τοῦ μεγάλου Πρό- 
κλου χρησόμεϑα ῥήμασι) πρὸς λέξιν οὕτως λέγει. ὃ δὲ δὴ 90 
Κρόνος, τέταρτος ὧν, καὶ βίᾳ δέχεται τὸ πατρὸς σχῆπτρον 
καὶ παραδίδωσι τῷ παιδὶ βιασθείς, κατὰ τὸ τοῦ μύϑου πρό- 
ὄχημα. τὸ δὲ αἵτιον τῆς τοιαύτης διασχευῆς ol μυϑικοὶ δο- 


12 malim καῦτα. Hastus. 18 εἰσείῃ C. $1 τόν C. quidni 
τὸ toj? 


de Saturno habent, quemadmodum ex libro secundo Phoeniciorum He- 
rennii Philonis licet deprehendere. et regnasse eum historia tradit, sicut 
superius exposui, in Africa Siciliaque, incolisque frequentasse loca, et 
condidisse urbem, ut Charax ait, quae Cronia vocaretur tunc, nunc 
Hierapolis, quemadmodum Isigonus de diis Graecis et Polemon et Ae- 
schylus in Áetna tradunt . vel ut omnis historia auctore Evemero illa- 
stratur, ingeniose eorum qui dii appellantur submonstrans cognitionem 
. . . abscondit. . . utque recte idcirco P... in commentatione de Bac- 
cho dixerit regibus et sacerdotibus iustis aequales esse honores atque 
appellationes ab ipsis diis immortalibus impertitos, et illos hac ratione 
fabulose celebratos, historiam autem esse traditam commentis obscura- 
tam. sunt qui dicant τὸν Χρόνον, sive litera permutata τὸν Χρόνον, 
hoc est tempus, Caeli esse filium: etenim e caeli motu tempus fit . in 
illius autem templum, ut ait Phylarchus libro decimo septimo et Menan- 
der primo, neque femina neque canis neque musca introibat. haec pro- 
duntur a profanis: sed doctrina sacra (ipsis utemur magui Procli voci- 
bus) ad verbum ita habet. Saturnus, qui quartus est, et per vim in- 
vadit sceptra patris et coactus tradit filio, iuxta fabulae praetextum. cuius 
ficüonis rationem fabularum conditores videntur ex dei proprietate pe- 





DE MENSIBUS FRAGM. CASEOL. 117 


κοῦσιν ἀπὸ τῆς ἰδιότητος τοῦ 9:00 λαβεῖν. ἐπειδὴ ydg τῆς 
Τιτανικῆς ἡγεῖται διακοσμήσεως παρὰ vo διαιρετικὸν καὶ τῶν 
ψοερῶν τὸ ἀκρότατον, ἐν οἷς ἑτερότης ἐξέλαμψε᾽ διὰ δὲ ταῦτα 
καὶ λαμβάνειν αὐτόν φασι καὶ διδόναι τὴν βασιλείαν οἷον 
5 μαχητικῶς καὶ βιαίως, δύναμίν τε τὴν ἐρίζουσαν τὰ δεύτερα 
τοῖς πρώτοις καϑίστησι. δυσμενὲς γὰρ ὄντωρ ἐστὶ καὶ δυσχοι- 
ψώνητον τὸ τῆς ἑτερότητος γένος, ὡς ὁ Πλάτωνος λόγος. ὅϑεν 
δὴ καὶ διαχρίνειν δεῖ πάντως αὐτὸν ἀπὸ τοῦ πατρός, καὶ 
καταλαμβάνειν οὕτως τὴν ὑπὸ τοῦ Διὸς τὴν πρὸς ἑκάτερον ὁμό- 
10 votev, διὰ τὴν ἰδιότητα τὴν Τιτανικὴν ....«.αὐσάμενος. τοι- 
αὕτα μὲν καὶ αὐτὸς iml τῆς τῶν ἱερῶν μύίϑων ἀναπτύξεως. 
Κατὰ δὲ τὴν νδομηνίαν τοῦ μηνός, ἀπέχοντες κράμβηρ, 
ηὔχοντο Ποσειδῶνι καὶ ᾿ἀφροδίτῃ καὶ ᾿Δμφιτρίτῃ, προσέτι δὸ 
αἱ δυνάμεις τῷ Κρόνῳ, ὑπὲρ τοῦ ἐσομένου χειμῶνος " ὁμοίως 
15 δὲ xal Τύχῃ ἐφόρῳ, Σωφροσύνῃ τε καὶ Ἔρωτι, ὃν οἱ μυϑι- 
κοὶ Ζεφύρου τοῦ γίγαντος εἶναι παῖδα ἀξιοῦσιν, ὥς φησιν 
ἘΕὔρφυτος ὁ “ακεδαιμόνιος, ὁ μελοποιός" ἄρχεται δὲ οὕτως 
“ἀγαλμοειδὲς Ἔρως." ὁ δὲ Πλάτων ἐν Συμποσίῳ φησὶ τοῖς 
τῆς ᾿ἀφροδίτης γεμεϑλίοις τὴν Πενίαν προδαιτοῦσαν ἀνελθεῖν, 
90καὶ λάϑρᾳ τῷ Πόρῳ μεϑυσϑέντι τοῦ νέκταρος ἐπιβουλεῦσαι, 
καὶ οὕτως κνηϑῆναι τὸν Ἔρωτα᾽ ὅϑεν Μωύῦσῆς ὁ πολὺς περὶ 
τῆς ἀνθρωπογονίας ἀλληγορεῖ. κατὰ ταύτην τὴν ἡμέραν 
δύεσθαι τὰς ὑάδας καὶ τὸ λοιπὸν χειμῶνα ὁ Βάρρων λέγει. 


9 fort. δή. Hasrvs. 23 βόρρων C. 


tisse. nam cum praesit ordini TTitanio ob vim discretivam et intelle- 
ctualium summitatem, in quibus eluxit diversitas, idcirco eum quasi pu- 
£gnantem ac vi adhibita cum accipere ferunt tum tradere regnum, poten- 
tiamque secunda cum primis contendentem constituunt. inimicum enim 
profecto et insociabile est diversitatis genus auctore Platone. quapro- 
pter et distingui eum oportet omnino a petre , et sic intelligere ovis 
cum utroque concordiam, ob proprietatem Titaniam. .. haec ille in sa- 
crarum traditionum explicatione. . 

Nova luna huius mensis, cauli abstinentes, Neptuno Veneri Ámphi- 
tritae supplicabant, insuperque potestates Saturno, pro hieme imminente; 
et simili modo Fortunae praesidi, Pudicitiae atque Amori, quem fabula- 
rum scriptores Zephyri gigantis filium esse volunt, quemadmodum Eury- 
tus Lacedaemonius lyricus canit: orditur autem sic "visu decore Amor. 
Plato contra in Convivio auctor est nataliciis Veneris Paupertatem men- 
dicantem ascendisse, atque Poro ex nectare ebrio claní insidiatam ita 
concepisse Àmorem ; unde Moyses quoque vir magnus de hominum crea- 
tione allegoriam duxit. eodem die occidere suculas et in posterum hie- 
mem esse Varro ait. 


118 IOANNIS LYDI DE MENSIBUS FRAGM. CASEOL. 


Kard δὲ τὴν ἑξῆς Εὔδοξος τὸν τοξύτην ἀνίσχειν καὶ 
χειμῶνα προλέγει" ἐπετέλουν δὲ καὶ ἑορτὴν λεγομένην 4yo- 
ψάλια δαφνηφόρῳ xal γενάρχῃ Ἡλίῳ, ὥσπερ, ᾿ἀϑήνησιν ἡ 
ἐπὶ τοῖς δαφνηφορίοις τελετή. ἐν ταύτῃ καὶ ἡ λεγομένη xao 
αὐτῶν Σεπειμούνδιος ἑορτὴ ἐπετελεῖτο, τουτέστιν ἡ περίοδος 5 
TG πόλεως, ὅτε ἐπὶ ἑπτὰ λόφους τὰ τείχη τῆς Ῥώμης ἐχτέ- 
ταται. ὀνόματα δὲ αὐτῶν ὅρος Παλαεῖνον, ᾿Ἐσκύλιον, Ταρ- 
σήϊον, ᾿Αβεντῖνον, Τιβορτῖνον ἢ Ἰανοῦκλον, Kiotiov, Βιμινά- 
λιον. παρὰ δὲ τοῖς ἀρχαίοις ἑτέρως, οὕξως 'Aferzivog, Καί- 
λιος, 'EexvAtog, Καπιτωλῖνος, Βελινήνσιος, Κυρινάλιος, Πα-10 
λαεῖνος. 

Τῇ πρὸ τριῶν Νωνῶν δὲ ἡ ἡμέρα ...... ἄπρακτος, xa9' 
ἣν ὁ Εὐχτήμων τὸν κύνα δύεσθαι καὶ τὸν χειμῶνα ἐνάρχε- 
όϑαι λέγει. καὶ ἤγετο ἱπποδρομία, xaO" ἣν ἀπὸ 


2 ᾿Δγωάλια C. 14 hic deficit folium alterum fragmentorum 
libri de Mensibus. Hastus. 


Postero die Eudoxus exoriri sagittarium et tempestatem praedicit. 
celebrabant quoque festum quod vocatur Agonalia, Boli victori ac geni- 
tori, velut Athenis lauriferorum solennia. eodem die ab illis dies Septi- 
montius dictus festus agebatur, hoc est circuitus urbis, quod moenia 
Romae per septem colles extenduntur. quorum nomina haec sunt, mons 

alatinus, Exquilius, Tarpeius, Avenünus, 'Tiburtinus seu Ianiculus, 
Cispius, Viminalis. apud priscos tamen aliter nominantur, in hunc m 
dum: Ávenünus, Coelius, Exquilius, Capitolinus, Velinensis, Quirinalis, 
Palatinus. 
9 Nonas Decembres dies... feriatus, quo Euctemon canem occi- 
dere ,hiememque incipere ait. et agebatur ludicrum equestre, in quo 
a 


ΠΕΡῚ ΑΡΧΩΝ 
ΤῊΣ ΡΩΜΑΜΝ IIOAITELAZ. 


Lots; γενέσθαι τὸ πρὶν τοὺς ὕστερον ἄρχοντας τοῦ Ῥωμαίων 
πολιτεύματος οὐδενὶ τῶν πάντων ἠγνόηται, Τυρρηνοῦ, ἐπὶ τὴν 
5 ἑσπέραν ἐκ τῆς “Ἰυδίας μεταναστάντος, τοὺς τότε καλουμένους 
τρούσκους (ἔϑνος δὲ ἦν Σικανὸν) τὰς “Ἰυδῶν τελετὰς διδάξαν- 
τος, οὕς ἐκ τῆς ϑυοσκοπίας Θούσκους συμβέβηκε μετονομασϑῆ- 
vut. καὶ τούτων εἷς πλάτος ἐν τῇ πρώτῃ τῆς περὶ μηνῶν γρα- 
φείσης ἡμῖν πραγματείας ἴσμεν μνημονεύσαντες. τὰ γὰρ ἐπίσημα 
10 τῶν ἀρχόντων ἀπὸ Θούσχων λαβὼν ὃ βασιλεὺς Νουμᾶς τῇ πολι-- 
τείᾳ εἰσήγαγὲν, ὥσπερ καὶ τῶν ὅπλων τὸ δύσμαχον ἀπὸ Γαλα- 
τῶν. καὶ μάρτυρες μὲν τούτων ὅ τε Καπίτων καὶ Φωντήϊος, ἐξ 
ὧν καὶ ὃ διδασκαλικώτατος Οὐάρρων, Ῥωμαῖοι πάντες " μεϑ' οὖς 
Σαλούστιος ovrog ὃ ἱστορικὸς ἐπὶ τῆς πρώτης ἱστορίας σαφῶς 


3 huic prooemio in codice praepositum : τοῦ αὐτοῦ περὶ ἐξουσιῶν, 
Fusstos. 4 τυρρήνους codex Caseolinus (C): corr Fussius (F). 
14 lego ἱσεοριῶν. B. 


Gyacerdotes initio fuisse, qui postea magistratus rei publicae Romanae, 
vulgo nemo ignorat: Tyrrhenus quippe cum e Lydia in Occidentem mi- 
grasset, quos Etruscos tum vocabant (erat autem gens Sicana), Lydo- 
rum mysteria edocuit; quos mutato nomine ab haruspicina Thuscos ap- 
pellari contigit. ac de his prolixe scimus nos commemorasse in libro 
primo tractatus quem conscripsimus de mensibus. nam insignia magistra- 
tuum rex Numa a Thuscis mutuata in rem publicam introduxit, sicuti et 
armorum robur a Gallis. testantur haec Capito et Fonteius, e quibus 
et doctissimus Varro, omnes Romani; post quos Sallustius ille historicus 
in libro primo historiarum rem perspicue docet. restatigitur ut de po- 


120 IOANNIS LYDI 


ἀναδιδάσκει. ὥστε ὑπόλοιπον περὶ τῶν πολιτικῶν ἀφηγήσασϑαε 
ἐξουσιῶν, καϑότι ἀπὸ ἱερατικῆς τάξεως ἐπὶ τὸ πολιτικὸν μετεφύη-- 
σαν σχῆμα. μὴ οὖν ἡμᾶς ἀλλοίους πρὸς τὰ πάλαι δοϑέντα κρίνοε 
τις, πλὴν εἰ μὴ τυχὸν ἀπηχὲς λογικῆς ἀσφαλείας ὑφιστάμενος 
φϑόνῳ τὸν ἔπαινον μεταβάλοι. ὅτε δὲ καὶ Γραχχιανός τις πάλαι 5 
περὶ τούτων ἔγραφεν, ἴσμεν τοὺς νομογράφους ἀναφέροντας " 
οὐδαμοῦ δὲ τὰ γραφέντα φέρεται ἴσως αὐτά, πάντως δὲ καὶ αὐτὰ 
τοῦ χρόνου τεχόντος ἅμα καὶ κρύψαντος. 


4 χαθότι) καὶ ὅτε vulgo. vulgo autem lecta dico quae ἃ me sunt 
mutata. 


testatibus civilibus exponamus, quod a sacerdotali ordine civilem ad for- 
mam translatae sunt. nemo itaque nos discrepare ab iis quae veteres 
tradidere existimet, nisi qui forte absonus certae rationi, invidiae ce- 
dens, laudem commautaverit. Gracchanum quendam de his etiam olim 
scripsisse scimus a iurisconsultis referri; scripta autem ipsa fortasse 
nusquam exstant, omninoque, et illa tempus peperisse simul et abscon- 
disse videtur. 





40rozx A 
KEOAAAIA TOT IIPOTOYT AOIOT. 


II ὅσος ἀνύεται χρόνος ἀπὸ τῆς Αἰνείου ἐπὶ τὴν ᾿Ιταλίαν παρόδου ἕως 
κτίσεως Ῥώμης, καὶ πόσος dz' αὐτῆς γέγονεν ὁ τῶν ῥηγῶν, καὶ πόσος 

ὁ τῶν ὑπάτων ἕως Καίσαρος, καὶ ἐξ αὐτοῦ πόσος ἄχρε Κωνσταντίνου, 5 
ἐξ οὐ πόσος ἄχρι τῆς ᾿ἀναστασίου βασιλέως τελευτῆς (1). τίς ἡ διαφορὰ 
τοῦ ῥηγὸς καὶ τοῦ τυράννου καὶ τοῦ βασιλέως, καὶ Καίσαρος καὶ αὐτο- 
κράτορος ἀξίωμα. τί σημαίνει τὸ Κυρίνου ὄνομα (3). ὅτι Ῥωμύλος καὶ 

οἱ κατ᾿ αὐτὸν τῇ Αἰολίδε ἐφθέγγοντο φωνῇ. ὅτι οὐ δεῖ τοὺς Ρωμαίων 
βασιλέας δεσκότας ἀποκαλεῖν. περὶ τῶν ἐπισήμων τοῦ ῥηγός. τί ἐστε 10 


8 κύριον C: corr F. 


L I B E ἢ L 
LIBRI PRIMI CAPIT A. 


uantum temporis effluzerit αὖ Aeneae in Italiam adventu ad Romam 
conditam, quantumque ab eo sub regibus, et quantum sub consulibus usque 
ad Caesarem , quantumque ab eo usque ad Constantinum , a quo quantum 
ad Anastasii imperatoris obitum (1). quid inter regem tyrannum et prin- 
cipem intersit, nec non Caesaris ct imperatoris dignitas. quid significet 
nomen Quirinus (2). Romulum σὲ aequales eius Aeoliq lingua locutos esse. 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I 121 


τόγα καὶ τραβαία. διὰ τί “Ρωμαῖοι τὴν βασιλέως καθέδραν σόλιον 
«ποοσαγορεύουσι (8). διὰ τί τὰς λοφιάς τινες τούφας καλοῦσι (4). 
διὰ τί τὰς ἀσκίδας σκοῦτα καὶ κλίπεα καὶ πάρμας οἱ Ῥωμαῖοι καλοῦσι, 
καὶ τίς ἡ διαφορὰ τούτων. ὅτι ἀπὸ Αἰνείου παρέλαβεν ὁ 'Ῥωμαϊκὸς 

5 στρατὸς οὕτω στέλλεσθαι εἷς ἔτε καὶ νῦν οἱ καλούμενοι ἐχσκουβίτωρες. 
διὰ τί τὴν βασιλικὴν ὑποζύγιον βασταγὴν ἀττηνσίωνα καλοῦσι (5). 
πρώτη προαγωγή, ὁ ἵππαρχος, καὶ ὅτι εἰς τόπον αὐτοῦ ὁ τῶν πραιτω- 
e $xagrog προεβλήθη (6). δευτέρα προαγωγή,, οἱ πατρίκιοι, καὶ 
τίνος χάριν πάτρης κονσχρίπεους αὐτοὺς ἡ ἀρχαιότης ἐκάλεσε. ποῖον 

10 εἶδος χιτῶνος ὁ λεγόμενος παραγαύδης" ἐν ᾧ καὶ περὶ τῶν λεγομένων 
καμπαγίων. τί σημαίνουσιν οἱ λεγόμενοι τίτλοι, καὶ ὅτι φιλότιμοι ἐτύγχα- 
vo» οἱ πάλαι συγκλητικοί, πόϑεν διώνυμοι καὶ τριώνυμοι οἱ ἀρχαῖοε 
ἐχρημάτιξζον (7). τρίτῃ προαγωγή., οἱ κυαίστωρες, καὶ ὅτι ἕτερον μὲν 
πυαίστωρ ἕτερον δὲ wvoicíroQ. περὶ τῆς ὑπατείας καὶ τῶν αὐτῆς ἐπι- 

15 σήμων (B). τετάρτη προαγωγή, ἡ κληϑεῖσα δεκανδρικὴ ἀξουσία 9). 
“«ἐμπτη 


, 


προαγωγή. 7) καλουμένη διχτατοῦρα, xal τί σημαίνει τὸ ὄνομα, 


, 


2000, τὲ γεγόνασιν ol πάντες δικτάτωρερ, xal fog τίνος (10). ἔχτη 
προαγαγή , 7j καλουμένη κηνσοῦρα᾽ ἐν ᾧ καὶ περὶ κωμῳδίας καὶ τραγφ- 
δίας, καὶ πότε Ῥωμαίοις Τγνώσθησαν. διὰ εἰ Pouaior τοὺς ἀσώτους 

40 ἅμα καὶ τοὺς όνους ὁμωνύμως καλοῦσι πατρίως νέπωετας (11). 
ἑβδόμη προαγωγή, ἡ δημαρχία. πότε ἐδόϑη τοῖς στρατιώταις τὰ λεγό- 

μενα καπιτά, καὶ διὰ τί καπιτὰ λέγεται. περὶ τῶν ἐν ὅπλοις ταγμά- 
τῶν τὸ καὶ ὀνομάτων καὶ βαϑμῶν καὶ τῶν λεγομένων τιρώνων (12). 
ὀγδόη προαγωγή, οἱ πραίτωρες, καὶ ὅτι ὁ τῆς πόλεως xaO" ἡμᾶς 

45 ὕπαρχος εἷς ἐτύγχανα τῶν πάλαι πραιτωρίων, φύλαξ πόλεως χρηματί- 
ξων (18). ἐνάτη προαγωγή, ὁ τῶν νυκτῶν ὅπαργος (14). 


14 corrigendum πέμπτη; est enim quinta electio. in sequentibus 
idem error. F. 


quid sit toga et trabea. cur sedem regis solium appellent Romani (3). 
€ur iubas nonnulli tufas dicant (4). scutum clipeum et parmam unde ap- 
pellent Romani, et quod horum disorimen. | exercitum Homanum ad 4e- 
meae exemplum íta armatum ornatumque esse, uti etiamnum ii quos excu- 
bitores vocant. cur imperatoris iumentariam bastagam attentionem appel- 
lent (5). prima electio, magister equitum. in eius locum creatum esse 
praefectum praetorio (6). secunda electio, patricii, quare patres con- 
scripti antiquitus. appellati. quale genus tunicae paragaudis; ubi et de 
eampagis, quid significent tituli. —munificos fuisse veteres senatores. 
wunde duo et tria veteribus nomina fuerint (7).  tertía electio, quaestores. 
alium esse quaestorem , alium quaesitorem. de consulatu eiusque insigni- 
bus (8). quarta electio, decemviralis potestas (9). quinta electio, dicta- 
fura, et huius nominis significatio. quot et ad quem usque fuerint dicta- 
fores (10). sexta electio, censura; in quo et de comoedia tragoediaque, 
et quo tempore eas noverint Romani. quare luxuriosos nepotesque eodem 
tomine patrio sermone appellent Romani (11). septima electio, tribunatus. 
quo tempore capita militibus data, et cur capita dicantur. de copiarum 
erdinibus nominibusque et. gradibus, nec nou de tironibus (12). octava 
electio, praetores. praefectum urbis hodiernum unum fuissc e veteribus 
fem (14). custodem urbis appellatum (13). nona electo, praefectus vigi 
um . 


122 IOANNIS LYDI 


NFyuoosril μοε περὶ τῶν ἀρχῶν τῆς Ῥωμαίων πολιτείας δια- 
λαμβάνειν ἀξιόλογον εἶναι παρέστη προοίμιον δοῦναι τῷ λόγῳ ἀπὸ 
τοῦ πρεσβυτάτου καὶ τιμιωτάτου πάντων. «Αϊνείας δὲ ἦν οὗτος, 

0 διὰ κάλλος καὶ ῥώμην ψυχῆς τε καὶ σώματος χρείττονος ἢ κατὰ 
ἀνθρώπους εἶναε νομισϑεὶς vióc. (2) ἀνύονται τοιγαροῦν ἐκ τῆς 5 
Alvelou ἐπὶ τὴν Ἰταλίαν παρόδου ἕως τοῦ πολισμοῦ τῆς Ῥώμης 
ἐνιαυτοὶ ϑ' καὶ λ' καὶ v' κατὰ Κάτωνα τὸν πρῶτον καὶ Βάρρωνα 
τοὺς Ρωμαίους, κατὰ δὲ “ἀφρικανὸν καὶ Κάστορα καὶ τὸν Παμ- 
φίλου ἔτη U καὶ ἐ καὶ υ. ἀπὸ δὲ τοῦ πολισμοῦ μέχρε τῆς ἐκ- 
βολῆς τῶν ῥηγῶν διέδραμεν ἔτη γ' καὶ μ' καὶ σ΄. οἱ δὲ τῶν ὑπά- 10 
των ἄχρι Καίσαρος τοῦ πρώτου ἐνιαυτοὶ ε΄ (ἢ κατ᾽ ἐνίους d^) καὶ 

E καὶ υ, ἀπὸ δὲ Καίσαρος ἕως Ἀωνσταντίνου διαγέγονεν ἔτη 
TO xul &, ἔξ αὐτοῦ δὲ ἄχρι τῆς “ἀναστασίου τοῦ βασιλέως τελευ-- 
τῆς ἔτη σκδ’ πρὸς μησὶν ζ" ἐξ ὧν ἄν τις 9' ἐξέλοι ἐγνιαντούς, 
οὗς ἐπὶ τῆς ἱερᾶς Ρώμης ἔτυχε βασιλεύσας Κωνσταντῖνος. συνά- 15 
γεται δὴ ἀπὸ τοῦ πολισμοῦ τῆσδε τῆς εὐδαίμονος πόλεως & καὶ d 
καὶ o' ἔτη πρὸς μησὶν ζ. συνέλοι οὖν ἄν τις ἀπὸ Alvtlov ἕως 
τῆς “Ἀναστασίου τοῦ χρηστοῦ τελευτῆς τοὺς πάντας ἐνιαυτοὺς ς΄ 
καὶ μ΄ πρὸς Ψ' καὶ χιλίοις πρὸς μησὶν ζ΄, ὡς Ἕλληνες οἴονται 
κατὰ πάντας τοὺς ἑκατέρας φωνῆς συγγραφέας. τούτων οὕτως 90 
ἡμῖν σὺν ἀληϑείᾳ τεϑέντων, καιρός ἐστι περὶ τῶν ἀρχῶν, ὡς εἴρη- 
ται, τοῦ xa9^ ἡμᾶς διαλαβεῖν πολιτεύματος. 


8 καὶ ante τὸν add F. 11 ἐνιαυτοῦ C: corr F. 


GS ariptarus de magistratibus rei publicse Romanae, a vetustissimo om- 
nium et honoratissimo initium operi dare dignum proposito existimavi, 
fuit vero hic Aeneas, quem ob pulchritudinem animique et corporis for- 
titudinem maioris quam hominis filium esse crediderunt. (2) sunt igitur 
ab Aeneae in Italiam adventu δὰ Romam conditam anni quadringenti 
triginta novem secundum Catonem maiorem et Varronem Romanos, se- 
cundum vero Áfricanum et Castorem et Eusebium Pamphili quadringenti 
et septendecim. ἃ condita autem urbe ad reges eiectos anni effluxerunt, 
ducenti quadraginta tres. consulum autem usque ad Caesarem primum 
anni sunt quadringenti sexaginta quinque, vel secundum nonnullos sex. 
& Caesare vero ad Constantinum anni terierunt trecenti septuaginta 
quinque; ἃ quo ad Anastasii imperatoris obitum ducenti viginti quattuor 
cum sex mensibus; de quibus deductis novem annis, quos in sacra urbe 
Roma Constantinus imperavit, a condita hacce beata civitate inveniuntur 
anni ducenti quindecim cum septem mensibus. colligas itaque ab Aenea 
ad optimi Anastasii obitum summam annorum mille septingentorum qua- 
draginta sex cum septem mensibus; quae est Graecorum opinio secun- 
dum omnes utriusque linguae scriptores. his ita vere positis tempus est 
de magistratibus, uti diximus, nostrae rei publicae explicare. 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I. 123 


9. 'PuopsAoc τοίνυν ὀκτὼ πρὸς τοῖς δέκα ἔτεσι γεγονὼς σὺν 
τῷ ἀδελφῷ Ῥέμῳ τὴν μἧτέρα τῆς βασιλείας Ρώμην ἐδείματο. 
ὄνομα δὲ τῆς ἀρχῆς αὐτῶν ὃ Ἰταλοὶ λέγουσι ῥήγιον, olov τυραν- 
ψικόν" οὐδὲ γὰρ βασιλείας “Ῥωμαϊκῆς ἐννόμου ἐστὶ σημαντικόν, 

6 ὥς τινες ὑπολαμβάνουσι, τὸ ῥήγιον ὄνομα" ὅϑεν οὐκέτι μετὰ τὴν 
ἐχβολὴν τῶν ῥηγῶν παρὰ Ῥωμαίοις, καίτοι βασιλευομένοις, ἐχρη- 
μάτισεν. ἕτερον γὰρ τὸ τῆς ἐννόμου βασιλείας καὶ ἕτερον τὸ τυ-- 
ραννίδος καὶ ἄλλο τὸ τῆς αὐτοχρατορίας ἀξίωμα. καὶ ὅπως διὰ 
βραχέων ἐρῶ. βασιλεύς ἐστιν ὁ τῶν ἑαυτοῦ ὑπηκόων πρῶτος 

10 ψήφῳ ἐπιλελεγμένος, ἐπιβάϑραν τινὰ ὥσπερ καὶ κρηπῖδα τύχης 
κρείττονος ὑπὲρ τοὺς ἄλλους λαχών, ὧς Σοφοκλῆς περὶ “ἴαντος 
εἶπεν, ἔχειν αὐτὸν βάϑραν τῆς ἀγχιάλου Σαλαμῖνος. ἴδιον δὲ 
βασιλέως ἐστὶ τὸ μηδένα καϑάπαξ τῶν τοῦ πολιτεύματος νόμων 
σαλεύειν, ἀλλ᾽ ἐγχρατῶς τὴν ὕψιν τῆς ἑαυτοῦ πολιτείας βασιλείᾳ 
15 διατηρεῖν, καὶ μηδὲν μὲν κατ᾽ αὐϑεντίαν ἔξω τῶν νόμων πράττειν, 
τὸ δὲ τοῖς ἀρίστοις τοῦ πολιτεύματος συναρέσκον ψήφοις οἴχείαις 
ἐπισφραγίζειν, πατρὸς ἅμα καὶ ἡγεμόνος στοργὴν περὶ τοὺς ὕπη- 
κόους ἐνδεικνύμενον, ὁποῖον ἡμῖν ϑεὸς καὶ καιροῦ δεξιότης ἐχαρί- 
σατο. ἀλλ᾽ οὐχ οὕτως ὃ τύραννος τοὺς ὑπ᾽ αὐτῷ πεσόντας δια- 
4Φοϑήσεται, πράξει δὲ κατ᾽ ἐξουσίαν ἀλόγως εἴ τι καὶ βούλεται, 
μηδὲ νόμους τιμᾶν ἀξιῶν, μηδὲ γράφειν μετὰ βουλῆς ἀνεχόμενος, 
ταῖς δὲ οἰχείαις δρμαῖς ἐξαγόμενος. ἔστι γὰρ βασιλέως μὲν τρό-- 
πος ὃ νόμος, τυράννου δὲ νόμος ὃ τρόπος. (4) τὸ γὰρ τῶν Και- 


10 ἐπὶ βάϑραν vulgo. 138 τὸν — νόμον C: corr F. 16 οὗ» 
κοίοις C: corr F. 20 εἴ τι} malim 6 τι. 


8. Romulus igitur duodeviszinti annos natus cum fratre Remo Ro- 
mam, imperii matrem, condidit. nomen autem imperii illorum, quod 
Ytali dicunt regium , id est tyrannicum: "neque enim legitimum imperium 
Romanum, ut quidam existant, nomen regium significat. unde post 
eiectos reges apud Romanos, quamvis principis imperio parentes, haud 
amplius usurpatum est. quippe alia est legitimi principatus, alia tyran- 
nidis, alia etiam imperatoris diynitas; atque ut paucis dicam, princeps 
est qui civium suorum suffragio primus ad um quasi et fastigium 
évectus eminentem super alios fortunam sortitus est, veluti Sophocles 
de Áiace dixit, tenere eum sedem mari adiacentis Salaminis. est autem 
preprium principis nullam omnino civitatis legum concutere, sed statum 
psius rei publicae imperio constanter tueri, neque quicquam suo arbi- 
tratu neglectis legibus facere, sed quae visa optimatibus civitatis, suo 
euffrapio comprobare, patris simul et ducis amorem in subiectos osten- 
dentem; qualem nobis deus et temporum felicitas donaverunt. at non 
ita tyrannus sibi subiectos tractabit; sed pro potentia temere, quicquid 
voluerit, aget, leges et vereri recusans et cum senatu ferre, suae tan- 
tum parens libidini. est enim principis mos lex, et tyranni lex mos. 
(4) nam imperatorum, id est αὐτοχρατόρων. cognomen neque principa- 


- 





124 JOANNIS LYDI 


σάρων ἤγουν αὐτοχρατύρων ἐπώνυμον οὐδὲ βασιλείας, ἀλλ᾽ οὐδὲ 
τυραννίδος ἐστὶ σημαντικόν, αὐταρχίδὲ δὲ μᾶλλον xol αὐϑεντίας 
τοῦ διοικεῖν τοὺς ἐξανισταμένους κατὰ τῶν χοινῶν ϑορύβους ἐπὲ 
τὸ κάλλιον, ἐπιτάττειν τε τῷ στρατεύματι πῶς ἄν δέοι μάχεσϑαε 
τοῖς ἐναντίοις " imperare γὰρ τὸ ἐπιτάττειν παρ᾽ Ἰταλοῖς λέγεται, 5 
ἔνϑεν ἰἱμπεράτωρ. ὅτι δὲ βασιλείας οὐχ ἔστι σημαντικὸν τὸ αὐτο-- 
κράτορος ἢ Καίσαρος ὄνομα, δῆλον ἀντικρὺς τῷ καὶ τοὺς ὑπά- 
τους καὶ μετ᾽ ἐκείνους τοὺς Καίσαρας τὸ τῶν λεγομένων luntpa- 
τόρων ἀξίωμα τῆς ἐπωνυμίας λαβεῖν. οὐδὲ γὰρ ἐπισήμοις τυραν- 
νικοῖς φαίνεται χρησαμένη ἢ τῶν Καισάρων ἀρχή, ἁλουργίδε δὲ 10 
μόνῃ τὴν Ρωμαίων βουλὴν ἀναβαίνουσα καὶ τὰς ἐν ὅπλοις δυνά-- 
peg αὐτοχρατῶς, ὡς ἔφην, ἰϑύνουσα. ταύτῃ καὶ πρίγκιπας αὖ-- 
τοὺς ἐχάλεσαν Ῥωμαῖοι οἱονεὶ πρώτην κεφαλὴν τῆς πάσης πολι- 
τείας. τὸ γὰρ Καίσαρος ὄνομα γένους ἐστὶ δεικτικὸν ἀπὸ τοῦ πρώ- 
του Καίσαρος, ὥσπερ Φαβίων καὶ Κορνηλίων καὶ Φλαβίων καὶ 15 
Avixlum, τούτου πρότερον παρὰ βαρβάροις ηὑρημένου" «Ἰϊγύπτιοε 
μὲν γὰρ ἀπὸ τοῦ πρώτου Φαραῶνος τοὺς σφῶν βασιλέας ἐπεφή-- 
μιζον Φαραῶνας, καὶ Πτολεμαίους ἀπὸ τοῦ πρώτου. ἐφυλάχϑη 
οὖν παρὰ Ρωμαίοις ἦ τοιαύτη τῶν Καισάρων εὐταξία ἄχρι Zfto- 
κλητιανοῦ, ὃς πρῶτος στέφανον ἐκ λίϑου τιμίας συγκείμενον τῇ 90 
κεφαλῇ περιϑείς, ἐσθῆτά τε καὶ τοὺς πόδας ψηφώσας, ἐπὶ τὸ 
βασιλικὸν ἢ τἀληϑὲς εἰπεῖν ἐπὶ τὸ τυραννικὸν ἔτρεψεν, ἀνεμετρή- 


L4 


ἐμπεράτωρος. F. 11 ἀναβαίνουσαν et ὑθύνουσαν C: corr F. 


1 lego ἱμπερατώρων, quod reddo postulant. F. 7 lego 
18 πρώτου] an πρώτου Πτολεμαίου 


tus neque vero tyrannidis habet significationem, sed imperii potius, au- 
ctoritatisque coortas contra rem publicam turbas salubriter componendi, 
copiisque, quomodo cum adversariis pugnandum, imperandi. imperare 
enim, unde imperator, τὸ ἐπιτάσσειν ltali dicunt. principatus vero si- 
gnificationem non habere imperatoris nomen, inde omnino patet, quod et 
consules et post eos Caesares imperatorum titulum cognomen sumpse- 
runt. etenim nec tyrannorum insignibus principes Caesares usos esse 
constat, sed purpurea tantum cum veste in senatum Romanorum venisse, 
et cqpiis cum summo imperio, ut diximus, praefuisse. hinc quoque 
principes eos Romani appellarunt, videlicet primum totius rei publicae 
caput. (nam Caesaris pomen genus a primo Caesare indicat, sicut Fa- 
biorum, Corneliorum, Flaviorum et Aniciorum; quo more prius barbari 
usi sunt: Aegyptii enim a primo Pharaone reges suos Pharaones, item- 
que Ptolemaeos a primo dixere.) quae quidem Caesarum modestia ad 

iocletianum usque apud Romanos servata est, qui primus gemmeo dia- 
demate caput cingens, vestemque et pedes gemmis ornans, regum 
vel, ut verum dicamus, tyrannorum morem transiit, demensamque terram 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. L 125 


σατό τε τὴν ἤπειρον καὶ τοῖς φόροις ἐβάρυνεν. — (5) ὥστε τύραν- 
γος ἦν ὃ Ῥωμύλος, πρῶτον μὲν τὸν ἀδελφὸν ἀνελὼν καὶ τὸν μεί- 
ζονα, καὶ πράττων ἀλόγως τὰ προσπίπτοντα. ταύτῃ καὶ Κυρῖ- 
γος προσηγορεύϑη οἱονεὶ κύριος, κἂν εἶ Ζ'ιογενιανῷ τῷ λεξιχκο- 
ὁγράφῳ ἄλλως δοκῇ" οὐδὲ γὰρ ἀγνοήσας ὁ Ρωμύλος ἢ οἱ κατ αὖ- 
τὸν δείκνυται κατ᾽ ἐχεῖνο καιροῦ τὴν “Ελλάδα φωνήν, τὴν «Αἰολίδα 
λέγω, ὥς φασιν ὃ τε Κάτων ἐν τῷ περὶ “Ῥωμαϊκῆς ἀρχαιότητος, 
Βάρρων τε ὃ πολυμαϑέστατος ἐν προοιμίοις τῶν πρὸς Πομπήϊον 
αὐτῷ γεγραμμένων, Εὐάνδρου καὶ τῶν ἄλλων Ἀρκάδων εἰς Tra- 
10 λίαν ἐλϑόντων ποτὲ καὶ τὴν «Αϊολίδα τοῖς βαρβάροις ἐνσπειράντων 
φωνήν. ἢ γὰρ γραμματικοῖς παρὰ ταύτην εἰσαγομένη ἐτυμολογία 
μετὰ συγγνώμης βεβίασται" ἀπὸ Κύρεως γάρ, πολίχνης Σαβί- 
γων, οὕτως αὐτὸν παρονομασϑῆναι βούλονται, καίπερ οὐχ δρμώ- 
μενον ἐκεῖθεν, ἐπὶ δὲ τοῦ Παλατίνου βουνοῦ τεχϑέντα τε παρὰ 
15 ταῖς ὄχϑαις τοῦ Τιβέριδος καὶ τραφέντα ἐκεῖ. κυρίους γὰρ ἕαυ-- 
τοὺς καὶ δεσπότας, ἀλλ᾽ οὐ βασιλέας τύραννοι φιλοῦσι καλεῖσθαι. 
(6) κρεῖττον δὲ βασιλείας τὸ Καίσαρος ἀξίωμα, ὅτι καὶ δοῦναε 
βασιλέας πάλαι τοῖς ἔϑνεσιν ἐπ᾽ ἐξουσίας εἶχε. μισητὸν γὰρ καὶ 
“Ῥωμαϊκῆς ἐλευϑερίας ἀλλότριον δεσπότας, ἀλλὰ μὴ βασιλέας 
40τοὺς κρατοῦντας ὀνομάζειν, καϑότι δεσπότης ὄνομα κοινόν ἔστιν 
αὐτοῖς καὶ τοῖς ἕνα δραπέτην κεκτημένοις, τὸ δὲ βασιλέων αὐτῶν 
καὶ μόνων. καὶ δῆλον ἀντικρὺς ὅτι Ῥωμαίοις ἔϑος dominos τοὺς 
τυραννήσαντας ἀποχαλεῖν, ὡς δὴ Σύλλαν καὶ Πάριον, καὶ δομι- 


5 λεξογράφῳ vulgo et hoc loco et 1 17. 6 ἐκείνου prima 
manus C. 9 ἀλκάδων C: corr F. 22 μόνον C: corr F. 


tributis oneravit. (5) quare tyrannus erat Romulus; qui quidem cum 
fratrem primo eumque natu maiorem interfecit, tum temere quicquid egit. 
hinc quoque Quirinus dictus est, id est κύριος (dominus); quamvis Dio- 
geniano, vocabulorum scriptori, aliter placeat. nam constat Romulum et 
aequales eius linguam Graecam , Áeoliam dico, non ignorasse, ut aiunt 
Cato, in libro de antiquitate Romana, et doctissimus Varro, in prooemio 
illorum quae ad Pompeium scripsit: quippe Evander ceterique Arcades, 
in Italiam olim transgressi, Aeoliam linzuam inter barbaros sparsere. 
nam quod praeterea a grammaticis affertur etymon, pace eorum vi attra- 
ctum dixerim. a Cyre enim Sabinorum oppido eum ita nominatum vo- 
lunt, quamvis non inde oriundum, sed in colle Palatino ad Tiberis ri- 
pam natum ibidemque educatum. dominos scilicet se tyranni, non prin 

cipes appellari amant. (6) maior vero quam regis est Caesaris dignitas, 
qui vel reges gentibus dandi olim potestatem habuerit. quippe odiosum 
est atque a Romana alienum libertate, dominos, at non principes appel- 
lare imperantes, quatenus domini nomen commune ipsis et unum servum 
possidentibus, principis autem nullius nisi ipsorum est. ac manifestum 
prorsus est, Romanos solere dominos appell:re eos qui tyranni fuere, 
sicuti Syllam videlicet Mariumque, et dominationem tyrannidem. depri- 


126 IOANNIS LYDI 


γατίωνα τὴν τυραννίδα. ὧς καταρρίπτουσι τὴν βασιλέων μεγα-- 
λειότητα οἱ πονηροὶ κόλακες, ἐξ ἀμαϑείας δούλων αὐτοὶ πρωτεύ-- 
εἰν εἰσάγοντες. ὅτι δὲ ἀληθές, ἔξεστι καὶ ἐκ τούτων λαβεῖν. 
Αὐγουστός ποτε, ἢ τάχα Τιβέριος ὃ μετ᾽ αὐτόν, πρὸς ἑνὸς τῶν 
κολάκων δεσπότης ὀνομασϑείς, ἐξαναστὰς ἀφῆκε τὸν σύλλογον, 5 
ἀπαξιώσας, ὡς ἔφη, δούλοις διαλέγεσϑαι. ἀλλ᾽ ἤδη πρότερον 
ὥσπερ ἐν τιμῇ τῆς ὕβρεως εἰσαχϑείσης, ἀνέχεται 7j τοῦ ἡἥμερωτά- 
του βασιλέως ἡμῶν ἐπιείκεια, καίπερ ὑπὲρ πάντας τοὺς πώποτε 
βεβασιλευκότας μετριάζοντος, καὶ δεσπότης οἷον πατὴρ ἀγαϑὸς 
ὀνομάζεσϑαι, οὐχ ὅτι χαίρει, ἀλλ᾽ ἐρυϑριᾷ μᾶλλον τοὺς τιμᾶν 10 
οἱομένους δοκεῖν μὴ προσίεσθαι. 

7. Kul πρὸ Ρωμύλου ἐπίσημα τῆς «“Δατίνων βασιλείας ἦν 
ϑοόνος δρύφαχτος καὶ στολὴ 7| λεγομένη παρ᾽ αὐτοῖς vQaflala * 
ποδαπὴ δέ τις ἦν, μικρὸν ὕστερον 299. ὅϑεν ὃ Ρωμαίων ποιη- 
τής, ἐν βιβλίῳ ἑβδόμῳ τῆς «Αἰνηΐδος τὴν “Ἰατίνγου διαγράφων 15 
βασιλείαν, ϑρόνου xal τραβαίας διαμέμνηται. τῷ γε μὴν 'Ῥω- 
μύλῳ καὶ στέφανος ἦν, καὶ σκῆπτρον ἀετὸν ἔχον ἐπ᾿ ἄχρου, καὶ 
φαινόλης λευκὸς ποδήρης, ἀπὸ τῶν ὦμων ἔμπροσϑεν μέχρι πο-- 
δῶν, πορφυροῖς ὑφάσμασιν ἐρραβδωμένος (ὄνομα δὲ τῷ φαινόλῃ 
τόγα οἱονεὶ σκέπασμα, ἀπὸ τοῦ τέγερε κατ᾽ ἀντίστοιχον" οὕτω 39 
γὰρ τὸ σκέπειν Ρωμαῖοι καλοῦσὺ, καὶ ὑκόδημα φοινικοῦν" κόϑορ- 
γος ὄνομα αὐτῷ, κατὰ τὸν Koxxiſiov. καὶ κοινὸν ἦν τουτὶ τὸ 


2 an αὐτούς 4 cf. de Mensibus p. 50. 15 Aen. 7 169 


et 188. 19 δεραβδωμένος C. quem ubi simpliciter pono , cor- 
recta lectio debetur K'ussio. φαινόλης C. 22 χοκχήον C, 


*XOXXLOP manus recentior. 


munt igitur principum maiestatem pravi adulatores, ignorantia morem, 
quo ipsi primi servorum sint, inducentes. quod verum esse ex his etiam 
colligere licet. Augustus aliquando, vel fortasse Tiberius, qui illi suc- 
cessit, ab adulatorum uno dominus appellatus, surrexit dimisitque con- 
cionem, indignum se, ut aiebat, reputans cum servis colloqui. verum 
cum jam antea ut honos ignominia introducta sit, mansuetissimi principis 
nostri modestia, quamvis moderatione omnes omnium temporum principes 
&ntecedat, et domini nomen veluti boni parentis patitur, non gaudens 
eo, sed verens potius ne qui venerari se arbitrentur reiicere videatur. 
7. Yam ante Romulum insignia Latinorum regni erant thronus can- 
cellatus et vestis, quam ipsi trabeam dicunt; quae qualis fuerit, paulo 
post dicetur. unde vates Romanus, in libro septimo Aeneidos, Latini 
regiam describens throni et trabeae meminit. at Romulo corona insuper 
erat, sceptrumque in summo aquilam gerens, et penula alba, talaris, ab 
humeris in anteriori parte pedes pannis purpureis virgata (nomen 
autem penulae toga, id est tegumentum, idque per antistichum a tegere: 
sic enim Latine τὸ σχέπειν dicitur), et calceamentum puniceum, cui 
nomen cothurnus, secundum Cocceianum. eratque haec toga pacis tem- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I. 127 


σχῆμα τῆς λεγομένης τόγας αὐτῷ ve τῷ λεγομένῳ ῥηγὶ τοῖς τε 
ὑπηχόοις ἐπ᾿ εἰρήνης" ἡ μέντοι τραβαία μόνου τοῦ ῥηγὸς ἐτύγχανε 
παρατοῦρα, οἱονεὶ στολὴ ἐπίσημος. χιτὼν δὲ ἦν καὶ περιβόλαιον 
ἡμικύκλιον, ὃ πρῶτον "Δγαϑοκλέα τὸν Σικελίας τύραννον ἐξευρεῖν λό-- 
5 yog. τὸν δὲ ϑρόνον σόλιον ἐπιχωρίως ὠνόμαζον ἀντὶ τοῦ σελλίον xav 
ἀντίστοιχον, ὥς φησιν ὃ Ρωμαῖος “ἄσπρος. ἢ καὶ ἄλλως σόλιον ἀντὶ 
τοῦ σόλιδον ἐκάλουν, οἱονεὶ ὁλόκληρον" στέλεχος γὰρ ἁδρὸν εἰς 
κυτίδα καὶ καϑέδρας τύπον ἐξορύττοντες ἀπετέλουν βῆμα τῇ βα- 
σιλείᾳ, ἵνα ὥσπερ ἔν τινε ϑήχῃ κατησφάλισται τὸ σῶμα τυῦ βα- 
10σιλέως ἔχ τε νώτου Ex τε πλευρᾶς ἑκατέρας, μηδεμιᾶς ἁρμογῆς ἢ 
προσϑετοῦ ξύλου σφίγγοντος τὴν χαϑέδραν, ἅπαξ δλοτελῆ καὶ 
ὁλόκληρον τυγχάνουσαν. ταύτῃ σύλιον τὸν βασιλέως ϑρόνον ἐκά-- 
λουν. (8) πρὸς τούτοις ἡγοῦντο Ρωμύλου πελέχεις δυοκαίδεκα, 
πρὸς τὸν ἀριϑμὸν τῶν γυπῶν ὧν εἶδεν ἀρχόμενος ϑεμελιοῦν τὴν 
156 πόλιν.  lloíoxov δὲ Ταρκυνίου τοῦ ῥηγὸς ὕστερον Θούσχους καὶ 
Σαβίνους πολέμῳ νικήσαντος προσετέϑησαν τοῖς τῆς βασιλείας 
γνωρίσμασι δόρατα ἐπιμήκη, ὡσαύτως τὸν ἀριϑμὸν δυοκαίδεκα, 
ἀχροξιφίδας μὲν οὐκ ἔχοντα, ἠωρημένας δὲ λοφιάς" καλοῦσι δὲ 
αὐτὰς οἱ μὲν Ῥωμαῖοι Ἰούβας, oi δὲ βάρβαροι τούφας, βραχύ τε 
40 παραφϑαρείσῃς τῆς λέξεως. βηξίλλα πρὸς τούτοις, οἱονεὶ δόρατα 
μακρά, ἐξηρτημένων ὑφασμάτων" φλάμμουλα αὐτὰ ἀπὸ τοῦ φλογί- 
vov χρώματος καλοῦσι" περὶ ὧν ἐν τοῖς περὶ μηνῶν γραφεῖσιν ἡμῖν 
ἀποχρώντως ἀνήνεχται. τυιαῦτα μὲν τὰ ἐπίσημα τῆς τότε βασιλείας. 


8 βήματι βασιλέα C, βῆμα τῇ βασιλείᾳ P. 18 ἤγοντο C. 
28 ἀνενήνεκταιῦ 


pore commune et regi ipsi et civibus indumentum, trabea vero solius 
regis paratura, id est vestis insignis. erat autem chlamys sive pallium 
semicirculare, quod primum Agathoclem Siciliae tyrannum invenisse fe- 
runt. thronum autem solium patrio sermone pro sellium per antistichum 
vocabant, ut ait Asper Romanus; sive etiam secus solium pro solidum 
(id est integrum) dixere. crassum quippe truncum in cistae et sellae 
formam excavantes suggestum quendam regi faciebant, in quo veluti in 
arca tutum corpus regis, nulla aut a tergo aut a binis lateribus compage 
additove ligno sedem vinciente integram prorsus atque ex uno constan- 
tem. hinc solium regis thronum appellarunt. (8) ad haec Romulo prae- 
ferebantur secures duodecim, pro numero vulturum quos viderat urbis 
fundamenta locare incipiens. T huscis vero et Sabinis a Prisco Tarqui- 
nio rege postea bello devictis, additae sunt regiae potestatis insignibus 
lanceae longiores, numero pariter duodecim, spiculis carentes et promis. 
sis iubis ornatae, quas Romani iubas, barbari autem nonnihil corrupta 
voce tufas vocant. vexilla praeterea, id est lanceae longae, dependenti- 
bus pannis: flammula illos a flammeo colore dicunt; de quibus in opere 
nostro de mensibus sat multa exposita sunt, haec illius temporis regum 
insignia, ' 


128 IOANNIS LYDI 


9. Περὶ δὲ τῆς ἂν ὅπλοις στρατιᾶς Πάτερνος ὃ Ῥωμαῖος 
ἐν πρώτῃ τακτικῶν αὐτοῖς ῥήμασι xa3^ ἑρμηνείαν ταῦτα qol». 
“ὃ Ῥωμύλος δὲ κουρίωνας τῶν ἱερῶν φροντιστὰς προεστήσατο, 
τοὺς αὐτοὺς xal κεντουρίωνας τῶν πεζικῶν ταγμάτων ὀνομάσας. 
τρισχιλίων γὰρ ὄντων πεζῶν ἀσπιδιωτῶν, ἑκάστης ἑκατοντάδος 5 
ἡγεμόνα προύϑηχεν, ὃν Ἕλληνες μὲν ἑκατόνταρχον “Ῥωμαῖοι δὲ 
κεντουρίωνα καλοῦσιν, ὡς εἶναι τοὺς πάντας ἑκατοντάρχους X. 
καὶ τοσούτους δὲ μανιπλοῦς, οἱονεὶ σημειοφόρους. x δὲ τῆς 
στρατιᾶς τριακοσίους σκουτάτους, ὡς “Ῥωμαῖοί φασιν ἀντὶ τοῦ 
ἀσπιδιώτας, πρὸς φυλακὴν ἰδίαν ἀφώρισε"" (καὶ μικρὸν ὕστερον 10 
εἰρήσεται, τί μέν ἐστι κλιπεάτος, τί δὲ σκουτάτος στρατιώτης). 
“προστέϑεικε δὲ καὶ τριακοσίους ἱππότας ταῖς δυνάμεσι, Κελερίῳ 
τινὶ οὕτω καλουμένῳ τὴν φροντίδα τούτων παραδούς" ταύτῃ συν- 
ἐχδοχικῶς ἅπας 0 στρατὸς κελέριοε τότε προσηγορεύϑησαν. ἐν 
τρισὶ δὲ ἑκατοντάσι συναγομέγης τῆς ἱππικῆς δυνάμεως, τρισὶν 15 
ἐπωνύμοις αὐτὰς διέστειλε, * Pauvírag — 
xtguc. τὰς δὲ αἰτίας τουτωνὶ τῶν ὀνομάτων ἐν τοῖς περὶ μηνῶν, 
ὡς εἴρηται, τεϑεῖσιν ἡμῖν ἀποδεδώχαμεν. 

10. Ein» δὲ καιρὸς τί διαφέρει σκοῦτον κλιπέου. σχοῦ- 
τον τοίνυν οἱ “Ῥωμαῖοι καλοῦσι τὸ ἰσχυρὸν ἅμα καὶ ἰσχνόν, ὅπερ 20 
Ἕλληνες στιπτὸν ὀνομάζουσιν, ἀντὶ τοῦ στιβαρόν, ὡς ᾿Δριστοφά- 
γῆς ἐν ᾿ἀχαρνεῦσι “ στιπτοὶ γέροντες, Παραϑωνομάχοι, πρένινοι 
ταύτῃ καὶ σχουτλάτα τὰ ἰσχνά τε καὶ στυγνὰ καὶ κοῦφα τῶν ἐσθη- 


93 στεγνὰ 


9. De armata autem militia Paternus Romanus, in libro primo ta- 
eticorum , ipsis verbis secundum versionem haec ait: "Romulus autem 
curiones , qui sacris praeessent, constituit, eosdemque centuriones pede- 
strium ordinum nominavit. cum enim tria milia essent peditum scutato- 
rum, cuivis centuriae ducem praefecit (quem Graeci ἑκατόνεαρχον, Ro- 
mani centurionem vocant), ut centuriones omnes essent triginta, toti- 
demque manipuli, id est signiferi. ab exercitu autem trecentos scutatos 
(sic Romani ἀσπιδιώτας vocant) ad propriam custodiam secrevit. (quid 
clipeatus, quid scutatus miles, paulo post dicetur). adiecit vero copiis 
trecentos quoque equites, queis Celerem quendam nomine praefecit; 
unde synecdochice universus exercitus tum Celerum nomen traxit. tri- 
bus vero centuriis constantem equestrem manum tribus nominibus distin - 
xit, Ramnium, Titiorum et Lucerum." quorum nominum causas in iis 
quae, uti diximns, de mensibus ἃ nobis scripta sunt exposuimus. 

10. Nunc inter scutum et clipeum quid intersit, dicendum. scutum 
igitur Romani dicunt quod firmum simul et tenue, quod idem Graeci σει- 
Zztó», id est στιβαρόν, dicunt, veluti Aristophanes in Acharnensibus 

densati senes, Marathonii proeliatores ilignei." hinc et vestimenta 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I. | 129 


μάτων καλοῦσιν oi “Ῥωμαῖοι. τοιαύτη δὲ 4 τῆς ἀσπίϑος κατα-- 
σχευνή ἀβαρὴς μὲν γάρ ἔστιν ὡς ἰσχνή, καρτερωτάτη δὲ καὶ 
ταῖς πληγαῖς οὐκ εὐχερῶς ἐνδιδοῦσα. κλίπεον δὲ "Ῥωμαῖοι τὸν 
ϑυρεὸν καλοῦσιν, ἀπὸ τοῦ κλέπτειν καὶ καλύπτειν τὸν ἐπιφερόμε- 
$voy αὐτόν. ᾿Ἑλλήνων γὰρ ἴδιον καὶ μόνων ἀσπίσι τροχωτάταις ἂν 
πολέμῳ χρῆσϑαι, βαρβάρων δὲ ϑυρεοῖς " πρὸς γὰρ τὸ κατεπεῖγον 
τῆς μάχης τὰς ϑύρας ἀνασπῶντες ὡς σχεπάσμασιν αὐταῖς εἰώϑασι 
χοῆσϑαι. | 
11. Ἔστι δὲ xol ἕτερον εἶδος ἀσπίδος βραχυτέρας, ἃς 
10 πεζομαχεῖν οἱ ὑπὲρ Ἴστρον οὐκ ἰσχύοντες ἐπὶ τῶν ἵππων κομίζουσι 
(πάρμαν αὐτὴν Ἰταλοὶ καλοῦσιν), ὧσεϊ πέλτας οἱ Σκύϑαι. àyxl- 
λιον πρὸς τούτοις τοῖς ἀρχαίοις γέγονεν (οὐδὲ γὰρ νῦν) εἶδος ἄσπι- 
δισχαρίου, ἐξ οὗ καὶ ἂἀγκίλας τὰς ϑορικτήτους γυναῖκας ὠνόμα- 
σαν" τὴν γὰρ ἀρέσκουσαν αὐτῷ τυχὸν γυναῖκα ὃ στρατιώτης ἔσκεπε 
15 τῷ ἀγκχιλίῳ ἐπὶ τῆς ἐφόδου, ὡς μὴ βλάπτοιτο πρός τινος, οἷα 
φυλαττομένη τῷ σώσαντι ταύτην. καὶ σέρβους τοὺς δούλους ἀπὸ 
τοῦ φυλαχϑῆναι ἐκ τοῦ πολέμου Ἶταλοὶ λέγουσι" τοὺς δὲ μὴ δα- 
ρικτήτους, ἀλλ᾽ ἐλευϑέρους μὲν τὴν τύχην δι᾽ ἔνδειαν δὲ δου- 
λεύοντας, φαμούλους, ὅτι φάμις ὃ λιμὸς προσαγορεύεται. ἀγκί- 
9θλια δὲ ἐξ [Ἑλληνικῆς] “4]Ἰολικῆς σημασίας εἴρηται ὡσανεὶ ἀμφί- 
λια" τὰ γὰρ πελτάριά τῶν Ἀμαζόνων τοιαῦτα. 
12. ΣΣτολὴ δὲ τότε παντὶ τῷ “Ῥωμαϊκῷ στρατεύματε μα, 
περικεφαλαία χαλχῆ καὶ ϑώραξ χρικωτὸς καὶ ξίφος πλατὺ χολο- 


ὃ κλίπεον---καλοῦσιν. nempe Lydo clipens est scutum, et vicissim. F. 
5 βραχυτάταις 19 προβατορεύεται C. 20 ἀμφὶ λεῖα F. 


tenuia densaque et levia Romani scutulata vocant, talis autem fabrica- 
tur clipeus: levis enim est utpote tenuis, at firmissimus, nec plagis fa- 
cile cedit. clipeum autem Romani τὸν θυρεὸν vocant, a κλέπτειν, quia 
eripit (κλέπεει) tegitque ferentem. Graecis enim proprium, iisque solis, 
clipeis rotundissimis in bello uti, barbaris vero scutis oblongis: quippe 
urgente certamine elatis scutis veluti tegminibus uti consueverunt. 

11. Est autem et aliud scuti brevioris genus (parmam Itali vo- 
cant), quod pedites Bosnae nesclentes, qui ultra Istrum incolunt, in 
equis gerunt, quemadmodum peltas Scythae. ancile ad haec antiquis 
fuit (neque enim nunc eo utuntur), scutuli genus, a quo etiam ancillas 
bello captas mulieres dixere: quippe placentem sibi forte mulierem miles 
ancili in proelii concursu tegebat, ne ab aliquo laederetur, futura utpote 
illius qui eam servasset. et servos mancipia quasi e bello servatos Itali 
appelant: qui antem non bello capti, sed liberi quoad fortunam, propter 

estatem serviunt, eos famulos dicunt, quoniam famis ὁ λιμὸς vocatur. 
ancilia autem a Graeca eaque Áeolica voce dicta sunt quasi dugl λεῖα 
(utrinque laevia): tales enim sunt parvae Amazonum peltae. 

13. Ornatus autem tum totius Romani exercitus idem: galea aerea, 

et loríta annulis conserta, et gladius latus, curtus, in sinistro femor 
9 


loannes Lydus. 


- 


t 


1304 JOANNIS LYDI 


fév, ἠωρημένον ἐπὶ τοῦ εὐωνύμου μηροῦ, xol ἀχόντια ἐπὶ τῆς 
διξιᾶς δύο, γλωχῖνας πλατείας ἔχοντα, περικνημῖδές τε ὑφανταὶ 
μέλαιναι, καὶ ὑποδήματα τοῖς ποσίν, ἅπερ Ἕλληνες μὲν ἀρβύλας 
“Ῥωμαῖοι δὲ γάρβουλα καὶ κρηπῖδας ὀνομάζουσιν. οὐχ ἁπλῶς 
πως, οὐδὲ ἀλόγως" ἐν γὰρ ταῖς Εἰκόσι Τερέντιος ὃ ἐπίκλην Βάρ- 5 
ρων (τὸ δὲ Βάρρωνος ἐπώνυμαν τὸν ἀνδρεῖον κατὰ τὴν Κελτῶν 
φωνήν, κατὰ δὲ Φοίνικας τὸν Ἰουδαῖον σημαίνει, ὡς "Epérvióg 
φησιν) Alvtluv οὕτως ἐσταλμένον εἰς Ἰταλίαν ἐλϑεῖν ποτὲ ἀκεγρά- 
ψατο, ἰδὼν αὐτοῦ τὴν εἰκόνα, ὡς εἶπεν, ἐκ λίϑου λευκοῦ ἐξεσμέ- 
vp» ἐπὶ χρήνης ἐν τῇ Af. καὶ πανάληϑες μᾶλλόν ἐστε" καὶ 10 
γὰρ ὃ “Ρωμαίων ποιητὴς ἐν τῷ πρώτω τῆς “«ἀἰνηΐδος οὕτως ἐσταλ- 
μένον αὐτὸν καὶ πλανώμενον σὺν ᾿χάτῃ ἐν τῇ «Αἰιβύῃ εἰσήγαγε. 
σάρακας δὲ ἐπ᾽ εἰρήνης ϑυριοὺς ἐξ ὥμων ἄνωθεν ἕως χνημῶν 
ἐξηρτημώνας περιετέϑεντο, χοσμοῦντες αὐτῶν τοὺς λεγομένους πο- 
δεῶνας, καὶ γλόβας αὐτοὺς ὀνομάζοντες οἱονεὶ δοράς, ὅτι γλοβάρε 15 
τὸ ἐκδεῖραι ᾿ Ῥωμαίοις ἔϑος καλεῖν. καὶ οὐ τοῖς στρατιώταις οὕτως 
ἐστάλϑαι μόνοις ὁπλοφοροῦσι νόμος, ἀλλὰ καὶ αὐτοχράτορσι. 
τῶν δὲ νῦν στρατιωτῶν βαρβάρους ζηλωσάντων, ἐκείνων δὲ αὐὖ- 
τούς, παρὰ μόνοις τοῖς τοῦ παλατίου φύλαξι (λέγονται δὲ παρὰ 
“Ρωμαίοις ἐκσχουβίτωρες οἱονεὶ φύλακες ἄγρυπνοι, oUg πρῶχος 90 
μετὰ Ῥωμύλον Τιβέριος Καῖσαρ ἐξεῦρε) τὸ τοιοῦτο παραπέμεινε 


2 γλωχῖνας πλατεῖς F, γλοχίναι πλατυς C. 9 ἐξεσμένης ἐπὶ 
κρίνης C. 11 Virgilius Aen. 1 316 hoc tantum: ipse tno gra- 


ditur comitatus Achate, bina manu lato crispans hastilia ferro. sic 
Lydus paseim auctoribus, quae minime dixere, tribuit. F. 18 σαρ- 
ράκας F. pro ϑυριοὺς recentior manus ϑυρεούς: an ϑηρείους ? 
mox xeóseyag C. 


pendens, et iacula in dextra duo, lata cuspide, et tibiarum tegumenta 
texta nigra, et calceamenta, quae Graeci ἀρβύλας, Romani garbula et 
crepidas vocant; neque haec casu temereve: etenim in imaginibus 'T'e- 
rentius, cognomine Varro (Varronis vero cognomen Celtica lingua stre- 
nuum et Phoenicia Iudaeum sonat, ut testatur Herennius), Aeneam ita 
ornatum in Italiam olim venisse retulit, visa, ut ait, Albae ad fontem 
imagine eius e lapide condido scalpta. quo quidem nihil verius est: nam 
et Romanorum vates, in libro primo Aeneidos, eundem ita ornatum cum- 
que Achate in Libya errantem induxit. sarracas vero pacis tempore... 
ab humeris superne ad tibias pertinentes gerebant, peronas snas, quas 
vocant, ornantes, globasque eas, id est pelles, appellantes, quia globare 
Romani τὸ ἐκδεῖραι (glubere) dicunt. neque milites tantum armigeros 
ita ornari moris fuit, sed imperatores quoque. hodierni autem milites 
cum barbaros hique illos aemulentur, solis palatii custodibus (excubito- 
res a Romanis vocantur, id est custodes vigiles, quos primus post Romu- 
lum "Tiberius Caesar instituit) , ille ornatus mansit, a Romulo , ut dixi, 


DE MAGISTRATIBUS P. n. LIB. I. 131 


ὀχῆμα, ἀπὸ Ῥωμύλου, ὡς ἔφην, ἐξ viov τὴν ἀρχὴν ἔχον. οὐδὲ 
γὰρ ἐξῆν “Ῥωμαίοις βαρβαρικὴν στολὴν περιϑέσϑαι" καὶ τοῦτο 
Τράγκυλλος ἐν τοῖς περὶ “ἀὐγούστου διαμέμνηται. ἰδόντα γάρ 
φησι τὸν “Αὔγουστον ἐν τῷ ἱπποδρομίῳ τινὰς τῶν Ῥωμαίων ἐπὶ 
510 βαρβαρικὸν ἐσταλμένους ἀγανακτῆσαι, ὡς ἐν ἀκαρεῖ τοὺς 
χαταγνωσῚθέντας ἀποβαλόντας τὸ βάρβαρον μόγις ἐπιγνωσθῆναι 
τῷ Καίσαρι. τοιαύτη μὲν οὖν ἡ Ῥωμύλου στρατιά. 
18. Καὶ τὰς λεγομένας δὲ ἀττηνσίωνας πρὸς ϑεραπείαν. 
τῶν ῥηγῶν ἐπινοηϑῆναι στοχάζομαι, πρὸς βασταγὴν καὶ φορὰν 
10 τῶν ἀναγκαίων, ὥσπερ νοχτούρνους πρὸς ἔπιπλα καὶ τὰ ἄλλα 
ὅσα πρὸς κοῖτόν ἐστι χρήσιμα" Κικέρων γὰρ ὃ πολὺς iw τοῖς 
κατὰ Βέρρου μέμνηται τουτουὶ τοῦ ὀνόματος. ἀττήνσους τοὺς. 
οἰκιαχοὺς ὑπηρέτας τῶν ῥηγῶν ὠνόμαζον ἀπὸ τοῦ προσανέζχειν 
χαὶ πειϑαρχεῖν" ἀττένδερε γὰρ οἱ “Ῥωμαῖοι τὸ φιλονεικεῖν λέ- 
15 γουσιν».-. 
14. Oc οὖν εἴρηταί μοι, τὴν μὲν πεζομάχον δύναμιν τοῖς 
ἑκατοντάρχοις, τὴν δὲ ἱππικὴν Κελερίῳ τῷ πρὶν τῆς ὅλης ἥγησα- 
μένῳ στρατιᾶς παραδέδωκε, πάσης αὐτὸν δυνάμεως καὶ τύχης 
καὶ διοικήσεως χρατεῖν ἐγκελευσάμενος, ὡς ἕτερον οὐϑὲν ἢ μόνον 
Φ0τὸν στέφανον τὴν βασιλείαν παρὰ τῶν ὑπάρχων κατασχεῖν ἐξου--. 
σίαν ἀδέσποτον ἑαυτῇ. ταύτην τὴν ἀρχὴν οἵ τε ῥῆγες οἵ τε δικτά- 
τωρες ἔσχον ἅπαντες, καὶ τὸ λοιπὸν οἱ Καίσαρες, ἔπαρχον τὸν 


9 v. Sueton. Aug. 40. F. 12 τουτὶ C, τουτουὶ F. 17 κελέ- 
eiog C. 18 αὐτῶν C. 20 nonne τῶν ἱππάρχων an τὴν 
ἕππαρχον 7 ἐξουσίας F. 


ab Áenea initium habens. neque enim licebat Romanis barbarica veste 
uti; de quo meminit Tranquillus in Augusto. ait enim Augustum, cum 
in hippodromo Romanos quosdam barbarorum more vestitos vidisset, 
succensuisse: itaque animadversos confestim barbarum cultum abiecisse, 
vixque cognitos esse ἃ Caesare. talis igitur fuit Romuli exercitus. 


13. Et attentiones vero, quas vocant, regum ministerio inventas 
suspicor, ad advehenda ferendaque necessaria, veluti nocturnos ad supel- 
lectilem et quaecunque ad lectum pertinent curanda. meminit huius no- 
minis celeberrimus Cicero in oratione contra Verrem.  attentos fidos 
regum ministros vocabant ab attendendo atque obtemperando: attendere 
enim τὸ φιλονεικεῖν Rqmani dicunt. 


14. Igitur, ut diximus, pedestres copias centurionibus, equestres 
autem Celeri, qui ante toti exercitui praefuerat, tradidit; eumque omnis 
potestatis et fortunae et administrationis principem esse voluit, ut nibil 
aliud nisi solam coronam magistrorum equitum potestati exemptum sibi 
rex relinqueret. hoc magistratu et reges et dictatores omnes usi sunt, 
ac deinde Caesares, qui magistrum equitum praefectum praetorio co- 


132 IOANNIS LYDI 


ἵππαρχον μετονομάσαντες" xal μάρτυς — 
μασιν αὐτοῖς πρὸς ἑρμηνείαν τούτοις εἰπών “διὰ βραχέων εἰπεῖν 
χρειῶδές ἐστι πόϑεν τὴν ἀρχὴν ὃ τῶν πραιτωρίων ὕπαρχος ἔσχεν. 
ἀπὸ τοῦ ἱππάρχου 7] μᾶλλον" εἷς τόπον γὰρ ἐκείνου τὸν ἔπαρχον 
προχειρισϑῆναει φασίν. τοῖς ἀρχαίοις ἔστιν οἷς ἣ πᾶσα πρὸς καε- ὅ 
ρὸν ἐξουσία τῶν πραγμάτων ἐπιστεύετο. ἐπελέγοντο γὰρ ἑαυτοῖς 
ἡγεμόνα τῶν ἱππέων ἕκαστον, κοινωνὸν ὥσπερ τῆς ἀρχῆς καὶ διοι- 
κήσεως τῶν πραγμάτων. τοῦ δὲ κράτους ὕστερον ἐπὶ τοὺς avr0— 
κράτορας μετενεχϑέντος, πρὸς ὁμοίωσιν τοῦ ἱππάρχου ὃ τῶν 
πραιτωρίων προῆλϑεν ἔπαρχος. καὶ δέδοται αὐτῷ μείζων ἢ κατ᾽ 10 - 
ἐκεῖνον ἰσχὺς τῆς τε διοιχήσεως τῶν πραγμάτων τῆς τε καταστά-- 
σεως xal ἀσκήσεως τῶν στρατευμάτων καὶ ἐπανορϑώσεως ἅπά- 
σης, καὶ εἰς τοσοῦτον ὑπεροχῆς προελϑεῖν ὡς μηδενὶ ἐξεῖναι πρὸς 
ἔφεσιν δρμᾶν ἢ ὅλως ἐκκαλεῖσϑαι τὴν αὐτοῦ χρίσιν." καὶ τότε 
μὲν ὃ νομογράφος. 15 
15. Ὅτι δέ, κἂν εἰ τυχὸν πρεσβυτέρα καὶ μείζων τῶν 

ἀρχῶν ἁπασῶν ἐπαρχότης τῶν πραιτωρίων εἶναι δέδοται, καὶ 
χρειῶδες ἦν ἅμα καὶ ἁρμόδιον δι᾽ ὅλης αὐτῆς τῆς τάξεως καὶ δυ-- 
γάμεως ἐξαγαγεῖν τὸν λόγον" ἀλλ᾽ οὖν ἐπειδὴ μὴ ἀπ᾿ ἀρχῆς, ἀπὸ 
δὲ τοῦ «Αὐγούστου ἀντὶ τοῦ ἱππάρχου, ὡς ἔφην, προιεχειρίσϑη, 90 


11 ts διοικ. F, δὺ διοικ. C. 14 ἔφεσιν F, ἄφεσιν C. mox 


gnominarunt. testis est Áurelius iurisconsultus, cuius ipsa verba se- 
cundum versionem haec sunt: " breviter commemorare necesse est, unde 
iniüum praefectus praetorio habuerit. a magistro equitum profecto: in 
illius enim locum praefectum praetorio creatum esse aiunt. apud vete- 
res quibusdam omnis rerum administratio ad tempus credebatur. nam 
elige ant sibi quisque magistrum equitum socium quasi imperii et rei 
publicae administrandae. postea vero summa rerum ad imperatores 
translata, ad similitudinem magistri equitum praefectus praetorio pro- 
diit, dataque est ei maior quam fuerat illius potestas, cum in rebus ad- 
ministrandis, tum in exercitibus et instituendis et exercendis, tum in 
omni disciplina emendanda; quae quidem eo progressa est, ut nemini 
δΌ aut omnino incusare eius senteatiam liceret." haec iuriscon- 
sultus. 

15. Quoniam vero, quamvis forte vetustior omnibus magistratibus 
ampliorque sit praefectura praetorii, ac necesse simul congruumque to- 
tum eius officium potestatemque enarrando persequi: verum tamen, 
quoniam non inido, sed ab Augusto pro magistro equitum, αἱ dixi, 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I. 133 


ἀρκέσει τέως περὶ τῆς ἀρχαιότητος εἰπεῖν, xal ὅϑεν 7j ἐπαρχότης 
ἔχεε τὰ σπάργανα, εἶτα μετὰ τὴν ἀφήγησιν τῶν παλαιοτέρων 
ἀρχῶν, ἐν προοιμίοις τῆς Αὐγούστου βασιλείας, ἐξ ἧς, ὡς ἔφην, 
x«l τὰ προοίμια ἔσχεν 7| ἀρχή, ἐφεξῆς ἅπαντα, ὅσων τε κατὰ 
s σμιχρὸν ἀφῃρέϑη. εἶτα δὲ καὶ περὶ τῆς ὕπ᾽ αὐτὴν τελούσης με-- 
γίστης ὡς ἀληϑῶς τάξεως, ἐν ἦ κἀμὲ τελέσαι συμβέβηκε, λεπτο-- 
μερῶς ἀφηγήσομαε (καὶ γὰρ ἐπίσταμαι οὐ κακόν, ἀλλ᾽ αὐτοῖς 
ἔργοις ὑπουργήσας τοῖς πράγμασιν) εὐχαριστήριον ὥσπερ ἀνά- 
ϑημα προσφιλὲς τοῖς ἐφόροις τῆς ἀρχῆς ἀναφέρων, διαϑρέψασιν 
10 ἅμα κοσμίως ἡμᾶς, καὶ μετὰ ϑεὸν τὸν πάντων κύριον γέρα τε τῶν 
πόνων καὶ πέρας ἐσϑλὸν καὶ τύχην κρείττονα παρεσχηκόσιν. 

16. 47ἢλον ἄἀντιχρὺς ἑκατὸν τὸν ἀριϑμὸν γέροντας ἔκ πα- 
σῶν τῶν χουριῶν (ἀντὶ τοῦ φυλῶν) ἐπιλέξασϑαι τὸν Ρωμύλον 
πρὸς διάσχεψεν τῶν κοινῶν, οὗς αὐτὸς μὲν πατέρας Ἰταλοὶ δὲ 

16 πατρικίους ἐκάλεσαν ἀντὶ τοῦ εὐπατρίδας. μετὰ δὲ τὴν ἁρπαγὴν 
τῶν Σαβίνων conscriptos αὐτοὺς ἐπονομάσας οἷονεὶ συγγεγραμ- 
μένους, ὅϑεν patres conscripti οἱ Ῥωμαίων ἄρχοντες Ust καὶ νῦν 
χρηματίζουσε, καὶ ἑτέρας δὲ τριάκοντα κουρίας καὶ τοσούτους 
ἑχατοντάρχους καὶ τριακοσίους ἑτέρους ἱππότας ἐκ τοῦ Σαβίνων 

90 ἔϑνους τῷ Ῥωμαϊκῷ συνηρίϑμησε στρατῷ, ὡς εἶναι πάντας ἕξω- 
κισχιλίους μὲν πεζομάχους ἑξακοσίους δὲ ἱππότας. καὶ τοῦτον 
τὸν ἀριϑμὸν ὁ ἸΠάριος ὕστερον διεφύλαξε, τὰς λεγομένας λεγεῶ- 


4 ὅσον vulgo. 7 legendum, ni fallor, κακῶρ. F. 9 δια- 
τρέψασιν vulgo. 13 φίλον €. 


creatus est, sets erit huc usque de antiquitate et incunabulis praefe- 
cturae dixisse, ac deinde, enarratis vetustioribus magistratibus, in . 
procemio Augusti imperii, ex quo, ut dixi, initium magistratus quoque 
buit, omnia deinceps, quantumque paulatim imminutus sit , explioere. 
deinde autem et de eidem apparente officio, sane maximo, ad quod me 
quoque pertinere contigit, subtiliter exponam (etenim non male scio 
quippe qui vere operam rebus dederim), in gratiarum actionem quasi 
consecratum acceptumque donum praesidibus imperii offerens , qui et li- 
beraliter nos sustentant, et post deum, emnium dominum, praemia la- 
borum nobis et optatum finem et fortunam potiorem praebuerunt. .— 
16: Constat omnino centum numero senes ex omnibus curiis (id 
est tribubus) elegisse Romulum, qui de re publica consultarent; quos 
ipse patres, Itali autem patricios Vid est nobili genere ortos ) dixerunt. 
post raptas Sabinas vero conscriptos eos cognominavit, id est συγγε- 
γραμμένους: unde patres conscripti Romanorum magistratus etiamnum 
appellantur. nec non alias triginta curias totidemque oenturiones atque 
los trecentos equites de gente Sabinorum Romano exercitui adiecit, 
ut omnino essent peditum sex milia et equites sexcenti. atque hunc nu- 
merum Marius postea servavit, legiones quas vocant (id est delootas 





134 ᾿ IOANNIS LYDI 


vac οἱονεὶ λογάδας διατυπῶν. καὶ δ᾽ dta δὲ ὃ βασιλεὺς πρῶτος 
τοὺς λεγομένους ἐχσχουβίτωρας τῶν παρεξόδων. τοῦ. παλατίου φύ-- 
λαχας προστησάμενος τριαχοσίους μόνους ἐστράτευσε χατὰ τὴν 
ἀρχαιότητα. 

17. "Enlogua δὲ τοῖς πατρᾶσιν ἤτοι πατριχίοις ἦν δίπλα-- 6 
κες μὲν ἤτοι χλαμύδες ἄχρι κνημῶν ἐξ ὥμων διήχουσαι, “περόναις 
χρυσαῖς ἀνεσταλμέναι, τὸ χρῶμα ξηραμπέλινοι, πορφύρᾳ κατὰ 
μέσου διάσημοι (λανϑικλαβίας αὐτὰς ὠνόμαζον, τὰς δὲ χλαμύδας 
ἀτραβαττικὰς ἐκ τοῦ χρώματος, ὅτι τὸ φαιὸν κατ᾽ αὐτοὺς ἄτρον 
προσαγορεύεται), καὶ παραγῶδαι, χιτῶνες λογχωτοί, ἀκροπόρ- 10 
φυροι, λευκοὶ διόλου, περιχερίδας ἔχοντες ( μάνικας αὐτὰς ἐχεῖνοι 
λέγουσι, τοὺς δὲ τοιούτους χιτῶνας παραγαύδας τὸ πλῆϑος οἷδὲν 
ὀνομάζειν" ἀρχαῖος ὅμως χιτὼν ὃ παραγαύδης, Πέρσαις καὶ Σαυ- 
ρομάταις ἐπίσημος, ὡς 4]ιογενιανῷ τῷ λεξικογράφῳ εἴρηται), 
περισχελίδες τε λευκαί, ὅλον τὸ σκέλος σὺν τοῖς ποσὶ σχὄιουσαι, 15 
καὶ ὑπόδημα μέλαν, ὑποσάνδαλον, δι᾽ ὅλου γυμχόν, βραχεῖ τινὲ 
ἀναστήματι τὴν πτέρνην, in^ ἄκρου δὲ τοὺς δαχτύλους τοῦ ποδὸς 
.0vogíyyov , ἱμάντων ἑκατέρωθεν. ἐπὶ τοὺς ἀστραγάλους ὑπὸ τὸ 
ψάμα τοῦ ποδὸς διελχομένων ἐπὶ τὸ στῆϑος, ἀνϑυπαντώντων 
ἀλλήλοις καὶ διαδεσμούντων τὸν πόδα, ὥστε βραχὺ λίαν ἔκ τε 20 
δακτύλων ἔμπροσθεν καὶ ἐξόπισϑεν διαφαίνεσϑαι τὸ ὑπόδημα, 
ὅλον δὲ τὸν πόδα τῇ περισκελίδε διαλάμπειν. κάμπαγον αὐτὸ 
καλοῦσιν àx τῆς ἐπὶ τὸν χάμπον, οἱονεὶ τὸ πεδίον, χρείας ἔτι καὶ 


6--- 7 περόνες γρυσαῖς ἀνεσταλμέγαις C. 19 ψάμα] an πέλμα 
21 ἐμπρος C. : 


copias) constituens; primusque Leo imperator, cum excubitores, quos 
vocant, palaüi liminum custodes consütuisset, more antiquo non plus 
trecentos delegit. 

17. Insignia autem patribus sive patriciis erant laenae duplices 
sive chlamydes, ab humeris ad tibias pertinentes, aureis fibulis adstri- 
ctae, colore xerampelino, mediae purpura insignes (laticlavias eas vo- 
cabant; chlamydes autem atrabatticas a colore, quoniam rà φαιόν illo- 
rum sermone atrum dicitur): paragaudae tunicae lanciolatae, purpura 
praetextae, totae albae, manicis ornatae. (sic illi περιχερίδας vocant. 
tales vero tunicas paragaudas appellari vulgo notum est. antiqua tamen 
tunica. paragaudis, Persarum et Sauromatarum insignis vestis, ut Dio- 
genianus, vocabulorum scriptor, dixit); fasciae crurales albae, totum 
crus cum pede tegentes; et ealceamentum nigrum, solea constans, aper- 
tum prorsus, exstante parva parte calcem, et in imo digitos premens ; 
loris utrinque ... pedemque vincientibus, ut perexigua calcei pars, cum 
8 digitis tum ἃ caloe, appareret, totus vero pes cum fascia crurali cer- 
meretur. campagum eum.ab usu in.rampo etiamnum vocant: in campo 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I. 135 


γῦν" ἐπὶ yàg τοῦ πεδίου γενόμενοι τὰς προαγωγὰς τῶν ἀρχόντων 
“Ῥωμαῖοι ἐπετέλουν, ἐφ᾽ οὗ τοῖς τοιούτοις ἐστέλλοντο ὑποδήμασι. 
τουτονὶ τὸν χάμπαγον Θούσκων γενέσϑαε τὸ πρὶν ὃ “Τέπιδος ἐν τῷ 
περὲ ἱερέων φησί. 

9 18.  Hoóodoc δὲ τοῖς πατρικίοις 2x ποδὸς μὲν οὐδέποτε, 
ἀλλ᾽ οὐδὲ ἱππική (κοινὴ γὰρ ἐδόκει), ὀχήμασι δὲ ἐπισήμοις, 
ἐφ᾽ ὑψηλοῦ τῆς καϑέδρας ἀναστρωννύμενοι, τεσσάρων ἡμιόνων 
ἑλχόντων τὸ ὄχημα, ἐκ χαλχοῦ Κορινϑίου εἰς πλῆϑος σχημάτων 
καὶ τύπων ἀρχαιοφανῶν διαγεγλυμμένων. οὐδὲ γὰρ ἵππους ἐξῆν 

10 ὑποζεῦξαι TQ ὀχήματι, εἶ μή γε μόνοις τοῖς βασιλεῦσι" ϑριαμ- 
βικὴ γὰρ 1j μετὰ τῶν ἵππων ἐν ὀχήματι πρόοδος. βουριχάλλια 
δὲ τὰς ἁμάξας ἐκ τῶν βοῶν ἐχάλουν" ὧν ἄνευ, ἐπεὶ μὴ φορτίον: 
ἐπέχειτο, ἡμιόνοις ἐπέστευον τὸν ζυγόν. 

19. ΄ Τίτος Τάτιος Σαβίνων ἡγούμενος, ὡς ἔφϑην εἰπών, 

15 συναφϑεὶς τοῖς Ρωμαίοις οὕτως ἥνωσεν ἄμφω τὰ ἔϑνη, ὡς μηκέτε 
δύο μίαν δὲ καὶ μόνην ἀναφέρεσθαι τὴν Ῥωμαίων πολιτείαν. ὅτι 
δὲ Τίτος Τάτιος τὴν 'προσηγορίαν ἐκεῖνος εἶχεν, ὑποκοριστικῶς: 
τίτουλον ἀπὸ τοῦ πρώτον Τίτου. τὴν προγραφὴν τῆς εὐγενείας 
ἐχάλεσαν, καὶ Τίτους τοὺς ix προγόνων εὐγενεῖς, ὧς φησι Πέρ- 

200:0c ὃ Ῥωμαῖος. τοιαῦτα μέν τινα περὶ τῶν ἀξιωμάτων. 

20. Πάσης δὲ τιμῆς πρώτην ἐλογίζοντο οἱ τῆς Ρώμης εὖ- 
πατρίδαι τὴν ἀπὸ τῶν χαρισμάτων εὐφημίαν, καὶ ὅσῳ πλείους 

7 leg: dvacrQoryvpévotg:.refertur enim ad ὀχήμασιν. F. 9 ma- 


lim διαγεγλυμμένον. 16 an d»yageíveoQ oi? 19 v. Pers. 
Sat. 1 19 et 20. F. : 


enim magistratuum electiones Romani peragebant, ubi huiusmodi cal- 
ceos gerebant. hunc campagum Thuscorum antea fuisse ait Lepidus in 
libro de sacerdotibus. - , 

18. Prodibant autem patricii pedibus quidem nunquam; at neque 
equo (vulgare quippe videbatur), sed curru insigni, cuius alta sedes 
instrata; quattuor mulis trahentibus currum ex aere Corinthio, plurimis 
figuris imapinibusque antiquis insculptis ornatum. neque enim equos 
currui iungere cuiquam nisi solis regibus licebat: triumphalis quippe 
cum equis in curru incessus. burichallia antem vehicula a bovibus vo- 
cabant; quorum in vicem, cum onus impositum non esset, mulis iugum 
tradebant. 

19. "Titus Tatius Sabinorum rex, iunctus, ut supra diximus, Ro- 
manis, ita inter se ambos populos coniunxit, ut non amplius duae sed 
una solaque Romanorum res publica appellarentur. qui cum Titus Ta- 
tius vocaretur, diminutive titulum a primo Tito inscriptionem nobilita- 
tis, et Titos nobili stirpe genitos dixerunt, ut ait Persius Romanus. 
haec de titulis. , 2 

20. Quovis autem honore maiorem ducebant Romani patricii bo- 
nam famam munificentia partam; et quo plures familiares habebant, eo 


186 JOANNIS LYDI 


εἶχον τοὺς οἰχειουμένους αὐτοῖς, τοσούτῳ μείζονα τὴν εὐδοξίαν 
παρὰ τοὺς ἐλάττονας ἐλογίζοντο. καὶ μάρτυς ὃ Ῥωμαῖος Ἰουβε- 
γάλιος, εἰπὼν καὶ ὑπατειῶν καὶ θριάμβων καὶ τῶν ἐν πολέμοις 
ἀνδραγαθημάτων πρώτην γενέσθαι τοῖς ἀρχαίοις τὴν ἀπὸ τῶν 
χαρισμάτων εὔχλειαν. τοὺς δὲ οἰκειουμένους αὐτοῖς κλιέντης ἀντὶ 6 
τοῦ κολιέντης κατ᾽ ἀντίστοιχον παϊρίως ἐχάλουν, οἱονεὶ τιμῶντας 
καὶ ἀγαπῶντας αὐτούς, αὺν πάσῃ τιμῇ καὶ μετριότητι τὰς δω- 
ρεὰς χαριζόμενοι, ὥστε φιλοτιμίας τὰς τῶν φίλων τιμὰς ὀναριά-- 
Luv. οὐδεὶς δὲ τυχὼν οἰχειώαεως εὐπατρίδου ἔχρηζεν ἑτέρου τὸ 
λοιπὸν πρὸς τὴν τοῦ ὅλου βίου παραμυϑίαν, αἶσχος οἱομένων αὖ-- 19 
τῶν καὶ τῆς οἰχείας τύχης ἀπόστασιν, εἴ πού τις τῶν φίλων a$- 
τοῖς εἰς ἑτέρου κατέστη χρείαν. καὶ rovrovt ἴχνος ἀμαυρὸν ἕως 
ἄρτι παρὰ Ῥωμαίοις ἐφυλάττετο. περὶ γὰρ τὴν Ὀστίαν (πόλιες 
δέ ἐστιν ἐπὶ τῶν ἐχβολῶν τοῦ Θύβριδος κειμένη) ἀπέστελλον oi 
τῆς Ῥώμης λογάδες τοὺς οἰκειοτάτους, καϑάπερ τε ϑήραμωα καλόν, 15 
τοὺς ἀναγομένους ξένους λαμβάνοντας πρὸ τῶν ἄλλων ἄγειν ὡς 
αὐτούς, πρὸς πάσης ἀφϑονίας ἐπίδοσιν ἀνεωχϑεισῶν ἅπασι τῶν 
αὐλείων ϑυρῶν τῇς οἰχίας τοῦ μείζονος, μηδενὸς φύλαχος ἢ 
ϑυρωροῦ διακωλύοντος τοῖς δεομένοις τὴν εἴσοδον, αὐτῶν τῶν 
εὐπατριδῶν σὺν γαμεταῖς καὶ τέκνοις προφαινομέγων τοῖς ξένοες 90 
καὶ θαρρεῖν ἀξιούντων τοὺς οὐδέποτε ὀφϑέντας αὐτοῖς. διῆλθε 
δὲ ὅμως καὶ ἐπὶ τὴν xa3^ ἡμᾶς Ῥώμην 7] τοιαύτη φιλανϑρωπία, 


2 excidit forte ἔχονεαρ. F. Iuvenalis Sat. 5 110: sem- 
$5 et titulis εἰ fascibus olim maior habebatur donandi gloria, F. 
9 ἔχρησεν vulgo. 16 malim xezeyopévovg. F. 


maiorem suam prae aliorum , quibus. pauciores essent, gloriam existima- 
bant. testis est Iuvenalis Romanus, cum ait et fascibus et triumphis et 
praeclaris bellorum facinoribus maiorem fuisse antiquis munificentiae 
gloriam. familiares autem suos clientes, per antistichum pro colientes, 
patrio sermone dicebant, id est honorautes amantesque ipsos, cum summo 
nore modestiaque dona largientes, ut munera sua amicorum honores 
appellarent, nemo autem patricii familiaritatem consecutus alius in po- 
sterum per totam vitam praesidio indigebat, turpe reputantibus illis et 
fortunae suae iacturam, si quis forte amicorum eorum ad alterius o 
confugisset. cuius rei obscurum vestigium ad nostrum aevum apud Ro- 
manos servatum est. nam circa Ostiam, quae est-urbs ostiis Tiberis 
adiacens, primores Romani familiarissimos suos mittebant, veluti egre- 
giam p , € portu solventes hospites aliis praerepturos ipsisque ad- 
ducturos; quo omnis generis abundantia praeberetur, apertis cuilibet 
vestibuli ianuis maioreque aedium parte, nullo custode aut ianitore in- 
troire cupientes impediente: ipei patricii cum uxoribus liberisque hespi- 
ühus obvii, quos nunquam vidissent, salutabant. transiit vero et ad 


DE MAGISTRATIBUS P. Rt. LIB. I. 137 


xal τὸ λοιπὸν οὐκ ἔστη, τῶν ἐν ἡμῖν ἐνδόξων ἄχρις ἑαυτῶν τὴν 
ὑπεροχὴν τῆς τύχης ἐνδεικνυμένων. 
21. Καὶ πρὸ Ῥωμύλου δὲ ἄν τις εὕροι Σιλβέίους τοὺς βα-- 
σιλέας τῆς χώρας ἐπονομαζομένους ἀπὸ Σιλβίου «Αϊνείου τοῦ ἀπὸ 
6 Alvcdou τοῦ πρώτου. ἐν γὰρ ταῖς ὕλαις τὰς οἰκήσεις ἔχοντες οἷ 
πρίν, καὶ τὸν νομαδικὸν τιμῶντες βίον, Σιλβίους σφᾶς σεμνννό- 
μενοι προσηγόρευον, μηδὲ αὐτῶν βασιλέων ἀπαξιούντων νέμειν 
ἀγέλας καὶ χρήματα συλλέγειν ἀπ᾿ αὐτῶν" ὅϑεν καὶ πεκουνίαν 
χατ᾽ αὐτοὺς τὰ χρήματα καλοῦσι. ταύτῃ καὶ κύνας παρέπεσϑαι 
10 Εὐάνδρῳ ποτὲ τῷ Τεγεάτῃ 7j παλαιότης οἶδε. καὶ οὐ μόνον ἀν- 
δράσι τὸ Σιλβίων ἐπώνυμον ἀλλὰ καὶ γυναιξὲν ἐπετίϑετο, ὡς "Pío 
Za καὶ Ἰλίᾳ Σιλβίᾳ. μετὰ δὲ τὴν τῆς Ῥώμης γένεσιν καὶ τὴν 
ἁρπαγὴν τῶν Σαβίνων πρῶτος ὃ βασιλεὺς Νουμᾶς διώνυμος ἐχρη- 
μάτισε, Πομηίλιος Νουμᾶς προσαγορευόμενος, ὧν τὸ μὲν Ῥω--: 
15 μαίων τὸ δὲ Σαβίγων ἐπώνυμον ἦν" οὐδὲ γὰρ πρὸ αὐτοῦ εὕροε 
τις Ῥωμύλον 4j τινα ὅλως πρὸ τῆς “Σαβίνων πρὸς Ῥωμαίους 
συναφείας, παρὰ τὴν οὖσαν αὐτῷ κυρίαν, προσηγορίαν κτησάμε-- 
γον. (92) καὶ τότε μὲν σπουδὴ καὶ κόσμος ἦν ἐχείνοις τῇ ἐξ 
ἑκατέρας γενεᾶς σεμνύνεσϑαε προσηγορίᾳ" προϊὼν δὲ ὃ χρόνος 
40 ἐπωνυμίας εἰσήγαγε χαινάς, νῦν μὲν ἀπὸ Τρωϊκῆς εὐγενείας, νῦν 
δὲ ἀπὸ τῶν λεγομένων ᾿Αβοριγίνων καὶ αὐτοχϑόνων τῆς χώρας 
(καὶ γὰρ ἴσμεν Κέϑηγον ἐξ ἐκείνων τῶν γηγενῶν ἕλκειν τὸ γένος 


δεν C, ἢ vulgo en. ætxovvlcu vulgo, — 20 χέναρ C. 


nostram Romam ea,humanitas; at non duravit postea, claris inter nos 
hominibus fortunae — s reperias ultra ie ostendentibus. 

. Iam ante Rom re vies eius regionis reges pia 
latos a Silvio Àenea, genus a primo Aenea ducente. quippe in silvis 
habitantes prisci homines, ac nomadum vitam colentes, Silvios se glo- 
riantes dicebant, ne ipsis regibus quidem pascere greges et rem colli- 
gere dedignantibus; unde etiam pecuniae eorum sermone facultates di- 
cuntur. binc et canes Evandrum Tegeaeum olim comitatos esse veteres 
narrant. neque viris tantum Silviorum cognomen, sed mulieribns quo- 

dabatur, veluti Rhea Silvia et Ilia Silvia, post conditam autem 
omam et raptas Sabinas primus rex Numa duobus nominibus usus est, 
Pompilius Numa appellatus; quorum illud Romanorum, hoc Bebinorum 
cognomen erat. neque enim ante illum reperias Romulum, neque omnino 
quenquam ante Sabinorum cum Romanjs coniunctionem praeter proprium 
eius nomen aliud accepisse. (22) ac tum quidem studium ornamentum- 
que illis erat nomine ab utraque sti loriari. succedens autem aetas 
mova cognomina introduxit, nunc a Troiana nobilitate, nunc ab Abori- 
ginibus, quos vocant, anutochthonibwsque regionis (etenim scimus Ce- 
thegum, a terrigenis illis genus iactantem, nudum veste, toga tantum 


138 2E IOANNIS LYDI 


ἀξιοῦντα γυμνὸν ἐσϑῆτος, μόνης αὐτῷ τόγης τραχείας περὶ τοῖς 
στέρνοις χειμένης, ἐπ᾽ ἀγορᾶς γενόμενον, καίτοι βουλευτικοῖς 
γχωμένον γνωρίσμασιν), εἶτα δὲ καὶ ἀπὸ τρόπου ἢ διαϑέσεως, 
ὡς Πούβλιος Βαλέριος Πουπλικόλας, ὧν' αἱ μὲν δύο ἐπωνυμίαι 
τὴν ἐκ “Ῥωμαίων, ὡς ἔφην, καὶ Σαβίνων παρεδήλουν λαμπρό- 5 
τῆτα, 7| δὲ τρίτη τὴν ἐκ τῆς περὶ τὸν δῆμον στοργῆς ἐδείκνυ 
διάϑεσιν. καὶ τάχα χρειῶδες ἀντὶ πολλῶν μετρίων ἐπιμνησθῆναε. 
τοιουτωδῶν περιττωμάτων" οὐδὲ γὰρ σχολὴν ἄγω περὶ ταύτην 
ἀπραγῆσαι τὴν ζήτησιν, ἱκανὴν οὖσαν xa9^ ἑαυτὴν καὶ μόνην 
μεγίστας ἀπασχολῆσαι βίβλους. 10 
Q3.  lloóxoviov τοιγαροῦν τὸν ἀποδημοῦντι τεχϑέντα τῷ 
πατρὶ καὶ Πόστουμον τελευτήσαντι, καὶ Βώπισκον τὸν δίδυμον 
μὲν συλληφϑέντα τοῦ δὲ ἑτέρου φϑαρέντος σωζόμενον, καὶ Καί- 
σαρα τὸν ἀνατμηϑείσης τῆς μητρῴας γαστρὸς ϑανούσης ἀποσω- 
ϑέντα ἐχάλουν, xal Φλάκκον τὸν ὦτα μείζονα ἔχοντα, καὶ Ναί- 15 
βιον τὸν ἀλφώδη, καὶ “ούκιον “ικίνιον Κράσσον, ὧν τὸ μὲν 
πρῶτον τὸν ἀνίσχοντος ἡλίου τεχϑέντα, τὸ δὲ δεύτερον τὸν 
ἀχρόουλον τὴν χόμην, τὸ δὲ τρίτον τὸν. κρεώδη καὶ εὐσώματον 
διασημαένει" χράσσος γὰρ ὃ παχὺς τὸ σῶμα κατὰ φύσιν παρ᾽ 
᾿παλοῖς τοῖς ἀρχαιοτέροις εἴρηται. Πειναγίϊος δὲ 0 πειῶν, καὶ 90 
Στάτης 0 εὐῆλιξ, xal Φαῦστος καὶ Φλάβιος ὃ εὔνους, καὶ Γάϊος 
(οἱονεὶ γαύδιος) ὃ χαρίεις, καὶ Τιβέριος 0 παρὰ Τίβεριν τὸν 
ποταμὸν τεχϑείς, καὶ Τίτος ὃ ἀπὸ Τατίου τοῦ Σαβίνου, καὶ 
“Ἄππιος ὃ ἐν Annig οἰχῶν (δὸς δέ ἐστιν ἐπίσημος), καὶ Σέρβιος 


1 τὸ γῆς C. 17 τὸν ante ἀνίσχ. vulgo om. 20 lego 
πεινάριος δὲ ὁ πεινῶν. F. 


aspera pectus tegente, in forum venisse, quamvis senatoriis ornamentis 
insignem ), deinde vero ἃ moribus etiam aut indole, veluti Publius Va- 
lerius Publicola; quorum nominum duo a Romanis, ut dixi, Sabinisque 
generis claritudinem , tertium affectionem ab amore in populum ostende- 
bat. ac necesse, opinor, erit e multa hac farragine pauca quaedam 
commemorare. neque enim otium ago, tali investigatione quod perdam, 
quae per se solam maximis voluminibus implendis sufficiat. 

23. Proculum igitur peregre profecto et Postumum mortuo patri 
natum vocabant, et Vopiscum, qui, geminus susceptus, extincto altero, 
et Caesarem, qui incisa mortuae matris alvo servatus, et Flaccum, cui 
maiores anres, et Naevium, cui maculae genitivae. nominum Lucii Li- 
cinii Crassi primum oriente sole natum, secundum coma crispum, ter- 
tium carnosum et corpulentum sonat: crassus enim ab antiquioribus Ita- 
lis dictus est, qui natura corpore obeso.  Pinarius sonat esurientem, 
States aetate vigentem, Faustus et Flavius benevolum, Caius (id est 
gaudius) iucundum, Tiberius ad Tiberim flumen natum, "Titus a Tatio 
Sabino ortum , Appius in Appia (quae est via insignis) habitantem , Ser- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I. 139 


ὃ ϑυνούσης αὐτῷ τῆς μητρὸς ἐγκύμονος διασωϑείς, καὶ Νέρων ὃ 
ἰσχυρὸς τῇ Σαβίνων φωνῇ, καὶ Νάσων ὃ εὔρινος, καὶ Τούκκας 
6 χρεωβόρος, ὃν οἱ ἰδιῶται ζικκὰν ἐκάλεσαν xoJ' ἡμᾶς, καὶ 
Βάρος xai Βλαισὸς ὃ πλαγιόσκελος, καὶ Σερρανὸς ὃ γεωργικὸς 
5ünó τοῦ σπείρειν, καὶ “Αὔγουστος ὃ καλοιώνιστος, καὶ Βιτέλλιος 
ὃ χροκοειδὴς τὴν ὄψιν, ὅτι βιτέλλον οἱ Ρωμαῖοι τὴν λέκυϑον τοῦ 
φοῦ ἐπικαλοῦσι, καὶ Βάρρων ὃ κατὰ μὲν Φοίνικας Ἰουδαῖος κατὰ 
δὲ Κέλτας ἀνδρεῖος. καὶ πολλὰ ἄν τις. τοιαῦτα συνάγοι κατὰ 
σχολήν, d τυχὸν αὐτόν, οὐκ ἔχοντα ὅ τι πράττοι, ἀφρόντιδα 
Ἰοσυμβαίνοι διαβιοῦν, καὶ τοιούτοις ὁποίοις ἐγώ, καίπερ μυρίαις 
συμπεπλεγμένος φροντίσιν, ἐναγρυπνῶ μωραίνων ἀϑύρμασιν. 
24. Tòô πιστὸν τοῖς γράφουσιν ἢ τῶν ἀρχαίων ἐπιτίϑησι 
μαρτυρία. ᾿Ιούνιος τοίνυν Γρακχιανός, iv τῷ περὶ ἐξουσιῶν, 
αὐτοῖς ῥήμασι περὶ τοῦ καλουμένου παρὰ Ῥωμαίοις κυαίστωρος 
16““προεχειρίζοντο ψήφῳ τοῦ δήμου. Τοῦλος δὲ 0 ῥὴξ μετὰ τού--. 
τους ἀναγκαίαν εἶναι τὴν τῶν κυαιστώρων ἀρχὴν ἔκρινεν, ὡς 
τοὺς πλείους τῶν ἱστορικῶν αὐτῷ τὴν τοιαύτην προαγωγὴν üva- 
γράψαι καὶ μόνῳ: ἀπὸ δὲ τῆς ζητήσεως οὕτως ὀνομασϑῆναι αὖ- 
τοὺς Ἰούνιος xol Τρεβάτιος καὶ" (Φενεστέλα εἶπον." καὶ μεϑ᾽ 
φοἕτερα “πλὴν ὕστερον ἐξῃρέϑησαν οἱ κανδιδάτοι τοῦ βασιλέως 
᾿χιαίστωρες, οὗ πρὸς ἀνάγνωσιν τῶν βασιλικῶν γραμμάτων καὶ 
μόνην ἐσχύλαζον" οἱ δὲ αὐτοὶ καὶ ψήφους ἀπὸ τοῦ κοινοῦ τῆς 


4 βλέσοςρ C. an ἀπὸ τοῦ σέρερε. οἱονεὶ σπείρειν7 εἴ. c. 25, 
80, 46. 6 βικέλλιον C. 10 καὶ] xiv? 15 προεχω- 
ρήσαντο vulgo. 18 ἀπὸ ---- εἶπον } patet et haec, et quae se- 


quuntar post xal μεθ᾽ ἕτερα, Gracchano falso tribui, priora qui- 
em, quia Iunius idem qui Gracchanus, posteriora autem, quia 
Gracchani aevo necdum erant quaestores candida&. ' E. 


vius mortuae matris ex utero servatum, Nero Sabinorum lingua fortem, 
Naso nasonem, 'T'ucca carnivorum (qnem nunc Ziccam idiotae appellant), 
Varus et Blaesus, cui crura. obliqua, Serranus agricolam a serendo, 
Augustus boni ominis et Vitellius croeea facie hominem, quia vitellum 
Romani flavum. ovi vocant, Varro Phoenicia lingua ludaeum, Celtica 
strenuum. talia multa colligere pef otium possit, cui forte, quod agat 
non habenti, sine cura vivere contingat, atque eiusmedi quibus stolidus 
ego, quamvis innumeris implicitus curis, oblectamentis vigilare. 

.« 24. Fidem scriptoribus addunt veterum testimonia. lunius igitur 
Gracchanus , in libro de Potestatibus, his ipsis verbis de quaestore Ro- 
manorum. "creabantur populi suffragio. "Tullus vero rex deinceps, ut 
necessarius esset qnaestorum magistratus, décrevit; u&de plerique histo- 
rici eorum electionem illi solique tribuerunt. a quaerendo autem eos 
ia dictos esse Iunius, 'Trebatius et F'enestella dixerunt." et post alia 


"erum, postea. excepti sunt candidati principis quaestores, qui solis 
principalibus libris legendis vacabant. iidem autem et sententas uni- 


140 IOANNIS LYDI 


βουλῆς ἀνεγένωσκον ὑπὲρ τῶν εἰς ἀξιώματα ngoayeulvav." ταῦτα 
μὲν ὁ Ἰούνιος, ὁ νομικὸς δὲ Οὐλπιανὸς ἐν τῷ de officio quaestoris 
(ἀντὶ τοῦ περὶ κναίστωρος) ἀποχρώντως διαλέγεται. 

Q5. Ζητῆσαι δὲ ἀξιόλογον εἶναι νομίζω, τί μέν ἔστι κυαί- 
στωρ; τέ δὲ κυαισίτωρ, καὶ τί μὲν σημαίνεε διὰ τῆς διφϑόγγου 5 
γραφόμενον, τί δὲ ψιλῆς. κυαίστωρ τοίνυν ὃ ζητητής, ἀπὸ τοῦ 
quaerere οἷον ἐρευνᾶν" οἱ γὰρ παρ᾽ Ἕλλησιν ἐρευνάδες παρὰ Ῥω- 
μαίοες κναίστωρες ὠνομάσθησαν. κυαισίτωρ δὲ ὃ τιμωρὸς (τὸ 
μὲν γὰρ πρῶτόν ἐστι παρὰ Ῥωμαίοις δισύλλαβον, τὸ δὲ τρισύλ-- 
λαβον)" ἐπὶ γὰρ τοῦ μόνον Ἡδίνωος τοῦ Κρητός, ὃς γενέσθαι 10 
τιμωρὸς κατὰ τὸ μυϑιχὸν τῶν ἐν “Διἰδου ψυχῶν ἐνομίσϑη, τὸ 
κυαισέτωρος ὄνομα ὃ Ρωμαίων ποιητὴς ἐν ἕκτῳ τῆς ““ϊνηΐδος τέ- 
ϑειχεν. ὅϑεν καὶ χυαιστίωνες τὰς τιμωρέας καὶ πυαιστεοναρέους 
τοὺς τῶν ποινῶν ὑπηρέτας “Ῥωμαῖοι ἔγνωσαν καλεῖν. ὃ μὲν γὰρ 
κυαίστωρ ζητητής ἔστιν ἐπὶ χρήμασιν, ὃ δὲ κατ᾽ ἐπέκτασιν καὶ 15 
συλλαβῆς προσϑήκην ἐπ᾽ ἐγκλήμασιν" ἑκάτερον δὲ διὼ τῆς 9p 9óy- 
yov γραφήσεται, κἂν εἰ τὸν ταμίαν διασημαίνῃ, ὅτι κυαίστους ὃ 
πόρος παρὰ Ῥωμαίοις καλεῖται. ὅτε δὲ μὴ δίφϑογγος ἢ ἐν προοι- 
μίοις ἡ λέξις ἀλλὰ ψιλῇ γράφεται, οὐδέτερον μὲν τῶν εἰρημένων 
σημαίνει, τὸν δὲ μέμψιμον καὶ βλάσφημον διὰ τῆς γραφῆς ἐπε- 38 
δεέξεε, ὅτι queror μέμφομαι, ῥήματι κοινῷ, πάϑος ἅμα καὶ 


1 προσαγομένων C. 9 χκυαισίεωρος C. sed hiat locus, ita for- 
tasse supplendus: (ὠνεὶ τοῦ περὶ τῆς τοῦ κυαίσεωρορ τάξεως) περὶ 
xvœloroooß. cf. c. 98. 6 excidit forte διά. F. an ψιλῇ, 
ut c. extr. ὃ 10 τοῦ ante Mísoog aut delendum aut cum καί 
matandum. 20 an μερμφίμοιρον 7 


versi senatus de lis qui ad honores provehebantur legebant." haec Iu- 
nius. prolixe de quaestore explicat Ulpianus iurisconsultus in libro de 
Ofücio quaestoris. 

25. Quaerere amtem operae pretiom existimo, quid quaestor et 
quid quaesitor, quidque sonet cum diphthongo, quid, cum simplici vo- 
cali scribitur. quaestor igitur est qui quaerit, a quaerere, id est ἐρευ- 
ψᾶν: qui enim apud Graecos ἐρευνάδερ, apud Romanos quaestores dieti 
sunt, quaesitor vero est vindex (scilicet prius apud Romanos dissylla- 
bum, hoc autem trisyllabam est): etenim soli Minoi Cretensi, qui ani- 
marum apud inferos vindex secundum fabalam credebatur, vates Roma- 
nus, in libro sexto Aeneidos, quaesitoris nomen tribuit. unde etiam 
quaestiones poenas et quaestionarios poenaram ministros Romani dixe . 
runt. nempe quaestor ex qui de facultatibus, quaesitor autem, quod fit 
extenta voce additaque syllaba, qui de criminibus quaerit. utrumque 
vero diphthongo scribendum; neque minus quaester, quéniam quaestus 
a Romanis reditus vocentur. cum autem non diphthongo prima vocis 
syllaba, sed simplici vocali scribitur, neutrum ilerum quae diximms, 
sed querulum ct calumniatorem vi scripturae significabit, quia querer 


' 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I. 141 


ἐνέργειαν πὰραδηλοῦντι, λέγουσι, καὶ κυνεριμονίας xal κυερήλας 
τὰς μέμψεις. | 
26. Ὅπως δὲ μὴ τυχὸν τεχνολογίαις τἀληθὲς δόξωμεν σο-- 
φίζεσϑαι, πρὸς τῶν περὶ ταῦτα ἡσχολημέγων μάϑωμεν. Γάϊος 
' B τοένυν ὃ vopuxóc ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ παρ᾽ αὐτοῦ ad legem 12 ta- 
bularum ( οἷον εἰς τὸν νόμον τοῦ δυοκαιδεκαδέλτου ) αὐτοῖς ῥή- 
μασι πρὸς ἑρμηνείαν ταῦτά φησιν. “ὡς δὲ τὸ γαζοφυλάχιον τοῦ 
δήμου εἰς ἐπίδοσιν ἦλϑε; προεχειρίσϑησαν χυαίστωρες ὑπὲρ τῆς 
αὐτοῦ φροντίδος, ἀπὸ τῆς περιποιήσεως καὶ φυλαχῆς τῶν χρημά- 
10 rov οὕτως ὀνομασϑέντες. ἐπειδὴ δὲ περὶ κεφαλικῆς τιμωρίας 
oix ἐξῆν τοῖς ἄρχουσι κατὰ Ῥωμαίου πολέτον ψηφίσασϑαι, προε-- 
βλήϑησαν κυαίστωρες παρρικίδιοι" ὡσανεὶ κριταὶ καὶ δικασταὶ 
τῶν πολίτας ἀνελόντων. παρρικίδας δὲ Ῥωμαῖοι ὁμωνύμως τούς 
τε γονέων τούς τε πολιτῶν φονέας ἀποχκαλοῦσι, παρέντης ἑκατέ- 
τδ ρους προσαγορεύοντες. διαφορὰν δὲ ἐπὶ τῆς ἐπωνυμίας ταύτην 
παρέχουσί τινα" συστέλλοντες γὰρ τὴν πρώτην συλλαβὴν καὶ βρα- 
χεῖαν ποιοῦντες τοὺς γονέας, ἐχτείνοντες δὲ τοὺς ὑπηκόους ση- 
μαένουσιν. | 
27. Τῷ δὲ τρίτῳ καὶ διακοσιοστῷ τῶν ὑπάτων ἐνιαυτῷ, 
40 ἐπὶ τῆς ὑπατείας Ῥηγούλον xal Ἰουνίου, χρινάντων Ῥωμαίων 
πολεμεῖν τοῖς συμμαχήσασι Πύρρῳ τῷ Ἤπειρώτῃ, κατεσκευάσϑη 
στόλος καὶ προεβλήϑησαν οἱ καλούμενοι χλασσικοὶ ( οἱονεὶ ναυάρ- 


7 forsitan et hic Lydus erravit, ac Pomponii verba (Di est. 1 
tit. 2 2) Caio tribuit. F. 18 βραχεῖαν ποιοῦντες F, βροχὴν 
«οροῦντες C. 22 προσεβλήϑησαν vulgo. 


τὸ μέμφομαι, verbo communi, affectum simul actionemque declarante, 
dicunt, nec non querimonias et querelas τὰς μόέμφειρ. 

26. Ne autem forte verborum arguüis veritatis speciem quaerere 
videamur, ab iis qui in hoc argumento versati sunt discamus. Caius 
igitur iurisconsultus, in libro quem inscripsit ad legem 12 tabularum, 
haec ait. " cum autem aerarium populi auctius esse coepisset, ut essent 
qui ei praeessent, constituti quaestores, dicti &b eo quod conquirendae 
et conservandae pecuniae causa creati erant. et quia de capite civis 
Romani non licebat magistratibus ius dicere, propterea constituebantur 

aestores parricidii ( quasi quaesitores iudicesque eorum qui cives occi- 
ent)." parricidas autem Romani et parentem et civium interfecto- 
res iuxta vocant, parentes utrosque a tes. discrimen autem no- 
minis afferunt hoc: nempe primam syllabam cum corripiünt, parentes, 
cum producunt, eives indicant. 

$7. "Tero autem et ducentesimo ἃ consulatu anno, Regulo et Tu- 
nio consulibus, cum Romani iis qui Pyrrhi Epirotae socii fuerant bel- 
lum inferre statuissent, aedificata classis, et additi sunt qui vocantur 
classici (id est navarchi), nmmero duodecim quaestores, distributores 


142 e IOANNIS LYDI 


qui) τῷ ἀριϑμῷ δυοκαίδεκα κυαίστωρες, olov ταμίαι καὶ συνα-- 
γωγεῖς χρημάτων" τίνι δὲ διαφέρει χυαίστωρ κυαισίτωρος, προει-- 
οήκαμεν. καὶ διεφυλάχϑη ἡ τοιαύτη συνήϑεια καὶ συναγωγὴ τῶν 
πόρων τοῖς τε ὑπάτοις τοῖς τε πραέτωρσιν ἐχδημοῦσιν. 

28. Περὶ δὲ τῶν τοῦ παλατίου κυαιστώρων πυϑέσϑαι χα-- 5 
λεπὸν οὐδὲν Οὐλπιανοῦ τοῦ νομικοῦ" λέγει δὲ ὧδε ἐν μονοβίβλῳ 
περὶ τῆς τοῦ κυαίστωρος τάξεως. . “πλὴν ἐξήρηντο οἱ κυαίστωρες 
oí κανδιδάτοι τοῦ Καίσαρος" οὗτοι γὰρ μόνοις τοῖς βιβλίοις τοῖς 
ἐπὶ τῆς βουλῆς ἀναγινωσχομένοις ἐσχόλαζον, καὶ ταῖς ἐπιστολαῖς 
τῶν βασιλέων ὑπούργουν." κανδιδάτους δὲ τοὺς λευχείμονας 10 
“Ῥωμαίοις ἔϑος καλεῖν" οὐδεὶς δὲ λόγον ὅντινα οὖν ἀναγνωσόμενος, 
καὶ μάλιστα ἐκ προσώπου βασιλέων, μὴ λευχείμων ἐπέβη τῆς 
ἀναγνώσεως. κανδιδάτοι δὲ καὶ οἱ μέλλοντες εἷς ἀρχὰς τῶν énao- 
χιῶν παριέναι ἐλέγοντο, ὅτι καὶ αὐτοὶ λευχειμονοῦντες προήεσαν, 
ταύτῃ παραδηλοῦντες ὡς ἀρχοντιῶσειν. καὶ τούτων μάρτυς πᾶς 15 
ὁ “Ῥωμαϊκῆς οὐχ ἄμοιρος ἱστορίας. τὸ γὰρ μηδένα τῶν &gyóv- 
τῶν ἑτέρᾳ παρὰ τὴν ἐν ἑορταῖς στολῇ χρήφασϑαι πᾶσέν ἐστι γνω- 
ριμώτατο»" καὶ οὐκ ἐπὶ τῆς Ρώμης μόνης ἀλλὰ μὴν" χἀν ταῖς 
ἐπαρχέαις τοῦτο κρατῆσαν αὐτὸς ἐγὼ διαμέμνημαι, ἕως ἂν τὰ 
βουλευτήρια διῴχουν τὰς πόλεις, ὧν ἀπολομένων συνεξώλισϑε 20 
τοῖς ἐν γένει τὰ. ἐν εἴδει. 

20. Ὑοσούτους ἄρχοντας τὰ Ῥωμαίων ϑῦναι ὑπὸ τοῖς 


1 συναγωγὴς C. 7 Uhbianus Digest. 1 tit. 13: verum escepti 
erarit candidati principis: hi etenim solis libris principalibus in senutu 
legendis vacant. Εἰ. 8 μόνοι C. 


videlicet exactoresque pecuniarum. quaestor et quaesitor quo differant, 
supra diximus. οἱ servata haec consuetudo ac reditus colligendi ratio 
tum ἃ consulibus tum a praetoribus, cum in exteras regiones proficisce- 
rentur. 
. 38. De palati quaestoribus autem licet Ulpianum iurisconsultum 
audiamus: ait autem sic in libro singulari de Officio quaestoris. " verum 
excepti erant quaestores candidati principis: hi etenim solis libris ín 
senatu-legendis et epistolis imperatorum vacabant." candidatos autem 
Romani candidam vestem gerentes vocare Solent. nemo autem orationem 
ualemcunque lecturus, ac praesertim coram imperatore, non cum can- 
ida veste ad lectionem accedebat. candidati vero ii quoque diceban- 
tur qui in provinciis magistratus erant gesturi, quia et hi cum candida 
veste prodibant, hoc se studiosos magistratuum eese indicantes. testa- 
* tur haec quisquis Romanae haud expers historiae: nam e magistratibus 
neminem, praeterquam solennibus diebus, alia veste usum esse, omni- 
bus notissimum est. ,neque vero id Romae tantum, sed in provinciis 
etiam moris fuisse ipse memini, quamdiu quidem a curialibus civitates 
regebantur: quibus sublatis cum universis singula simul evanuerunt. 
29. 'Tot magistratus rem Romanam sub regibus, per annos ducen- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I. 143 


ῥηξὶν ἐπὶ τοὺς τρεῖς καὶ τεσσαράχοντα καὶ διακοσίους ἐνιαυτούς, 
ἐφ᾽ ὅσους οἱ φῆγες ἐκράτησαν, ἡ χκαϑόλου ἱστορία παραδέδωχεν. 
καὶ τὸ λοιπὸν ὥσπερ i» σκότῳ τὸ τῆς .ἐλευϑερίας ἐξέλαμψεν 
p d 

ὄνομα. 

6 30. Ὑπάτους Ἕλληνες τοὺς ὑψηλοὺς xol μεγάλους Myov- 
σιν, οὐ στοχασάμενοι τῆς ἀληϑοῦς τοῦ ὀνόματος προσηγορίας. 
τὸ γὰρ κόνσουλ, ὡς Ἰταλοῖς 7 φύσις παραδέδωκεν, οὐ τὸν ὑψη-- 
λὸν ἀλλὰ τὸν πρύτανιν σημαίνει. Κόνσος γὰρ αὐτοῖς ὃ Ποσειδῶν 
ἐνομίσϑη" κρύφιος δὲ αὐτὸς καὶ ὑποβρύχιος, καὶ ὡς τοῖς ποιη- 

10 ταῖς ἤρεσεν, ἐννοσίγαιος καὶ ἐνοσιχϑών" «τι δὲ χρύφιον τοῦτο λε- 
ληϑῶς. ταύτῃ καὶ κονσίλια τὰ βουλεύματα καὶ μυστικὰ σχέμ-- 
ματα λέγεται παρ᾽ ἐκείνοις, ἀπὸ τοῦ κόνδερε otoyel τοῦ χρύπτειν, 
καὶ xóvgovÀ ὃ χρυψίνους, ἀπὸ τοῦ προνοεῖν καὶ xaJ^ ἑαυτὸν 
ὑπὲρ τῶν κοινῶν σχεπτόμενον ἀγρυπνεῖν. ταύτῃ xal κονσουάλια 

165 τὰ ἱπποδρόμια καλοῦσιν οἱ ἀρχαῖοι" ἵππειον γὰρ ὃ μῦϑος τὸν 
Ποσειδῶνα λέγει. τοιαῦτα μέν τινα περὶ τῆς Ἰταλικῆς τῶν ὑπά- 
των προσηγορίας. | 

31. Ὅτι δὲ τῶν πάντων ἠγνόησεν οὐδεὶς τὰ ὀνόματα τῶν 
πρώτως ὑπατευσάντων, μέτριά τινα περὶ Βρούτου λεκτέον. ἸΙού-- 

90 «0c μὲν κύριον ὄνομα τἀνδρὶ γέγονε, Βροῦτον δὲ αὐτὸν κατὰ τὸν 
τῆς ἐπωνυμίας τρόπον ἔλεγον ἀπὸ τῆς ὑποκεκριμένης αὐτῷ μω- 
gíac* βροῦτον γὰρ τὸν μωρὸν ἐπεχωρίαζον Ἰταλοὶ τὸ náAqt ánà 
τῆς βαρύτητος τῶν φρενῶν. οὗτος, ὡς ἔφην, εὐήϑειαν σκη- 


8 κόνσον C. 9 αὐτὸς] ovrog? 10 :z:] ἔστι F. an 
ἀληϑῶς 7 12 χονδόρε C. 21 ὑποκεχρυμμένης vulgo. 


tos quadraginta tres, quos penes reges imperium fuit, rexisse in uni- 
versum historia tradidit. ac deinde velut in tenebris libertatis nomen 
eluxit. 

30. Ὑπάτους Graeci excelsos magnosque vocant, neglecta vera 
nominis significatione. etenim τὸ consul Italorum, ut res ipsa fert, non 
excelsum sed prytanem significat. Consum enim illi Neptunum dice- 
bant: occultus vero ille, sub undis latens, atque, ut poetis placuit, 
terrae quassator .... eadem ratione consilia ab iis consultationes deli- 
berationesque secretae a condere (id est occultare) dicuntur, et consul 
tanquam mentem celans, quippe qui prospiciat proque re publica secum: 
cogitans vigilet. hinc etiam consualia antiqui cursus equestres ludicros 
dicunt: equestrem enim fabula appellat Neptunum. haec de Italo con- 
sulum nomine. 

31. Quoniam vero primorum consulum nomina nemo ignorat, pauca 
quaedam de Bruto dicenda. Iunius proprium viri nomen erat, Brutum 
autem, secundum cognominandi morem, eum a simulata eius stultitia 
vocabant: Brutum enim Itali olim patrio sermone stultum a torpore men- 
tis appellabant. hic, ut dixi, stultitiam fingens tempus quaerebat 'I' 


144 IOANNIS LYDI 


γευόμενος ἐζήτεε καιρὸν τὸν Ταρχύνιον, ἄνδρα τῶν πώποτε tv- 
pávyuv ἀπηνέστατον, ἐξωθῆσαι τῆς ἀρχῆς. ὡς δὲ βραδύνων 
᾿4ϑήνησι διὰ τοὺς νόμους σὺν τοῖς μετ᾽ αὐτοῦ πρὸς τοῦτο στα-- 
λεῖσιν ὑπὸ “Ῥωμαίων ἥτει τὸν ϑεὸν ὁδὸν ὑποδεῖξαι καὶ συλλαβεῖν 
αὐτῷ πρὸς τοῦτο, ἔχρησεν αὐτῷ τὸ δαιμόνιον ὅτι εἰ τῆς πατρίδος 5 
ἐπιβὰς πρὸ πάσης τάξεως τὴν μητέρα περιπτύξηται καὶ λιπαρῶς 
περιβάλοι, περιέσται τοῦ σχοποῦ. καὶ δὴ ἐπανελϑὼν ἐν τῇ Ῥώμῃ 
καὶ τὴν γῆν περιβαλὼν (αὕτη δὲ μήτηρ τῶν πάντων) ἡλευϑέρωσε 
“Ῥωμαίους τυραννίδος, ἀρχὴν ἐξευρὼν παρ᾽ οὐδενὶ τῶν ἐθνῶν 
γγωριζομένην, καὶ εἰ παρ᾽ “Ἑβραίοις Δανιὴλ ὃ προφητῶν ϑειό- 10 
τατος ὑπάτων παρὰ 2oovolo« γενομένων ποτὲ μνημονεύει. οὐδὲ 
γὰρ οὗτος αὐτὸς ἐπὶ τῆς "Efgatóoc ἀπέϑετο φωνῆς, ὡς “Ἀρισταῖος 
λέγει" ἀλλ᾽ οἱ ἑρμηνεύσαντες παρὰ Πτολεμαίῳ τὰ λόγιά ποτε 
ἀντὶ δυναστῶν καὶ βουλευτῶν ὑπάτους εἶπον, μήπω τότε παρὰ 
“Ρωμαίοις ἀνισχούσης τῆς ἀρχῆς καὶ παρὰ πᾶσιν ἐπὶ τῷ καινῷ 16 
μεγέϑει [τῆς ἀρχῆς] ϑαυμαζομένης. τούτων οὕτως ἐχόντων περὶ 
τῶν τῆς ὑπατείας συμβόλων ῥητέον. 

32. «Δευκοὶ φαινόλαι ποδήρεις, xal κολοβοὶ μετρίως παρὰ 
τοὺς φαινόλας ἀνεσταλμένοι, πλατύσημοι, πορφύρα διάσημος ἔξ 
ξἐχατέρων τῶν ὦμων, τοῖς μὲν φαινόλαις πρόσϑεν τοῖς δὲ κολοβοῖς 29 
καὶ ἐξόπισϑεν, καὶ ὑποδήματα λευκὰ (ἀλούταν. δὲ τὸ ἀπὸ στυπτη-- 
ρίας δέρμα καλοῦσιν οἱ Ῥωμαῖοι, ὅτι ἄλουμεν κατ᾽ αὐτοὺς 7 


5 6r; vulgo om. 6 pro κάξεως malim πράξεως. 19 οὕτως 
δπκέθετο vulgo: cf. 3 00. 14 immo μήποτϑ. 19 διά- 
enu vulgo. 22 ἄλονμον C. 


quiniam, virum omnlum, qui unquam tyranni fuere erudelissimum, regno 
expellendi. qui cum (Athenis cum iis degens qui legum causa cum eo 
a Romanis erant missi) deum rogasset ut viam monstraret seque in eo 
adiuvaret, respondit ei numen, si in patriam ingressus matrem ante 
omnia amplectatur avideque osculetur, voti compotem futurum. et vero, 
Romam reversus, terramque (est autem haec omnium mater) osculatus, 
tyrannide Romanos liberavit, magistratumque repperit nulli populorum 
cognitum; quamvis apud Hebraeos Daniel, prophetarum sanctissimus, 
ὑπάτων, qui olim apud Assyrios fuere, mentionem faciat. neque enim 
hic ipse, ut ait Aristaeus, in Hebraeo sermone ita scripserat: sed qui 
apud Ptolemaeum sacras literas olim vertere, principes et senatores 
vzxdrovg dixerunt, necdum tum eminente apud Romanos imperio, neque 
nova magnitudine omnium admirationem in se convertente. restat ut de 
ibus consulatus dicamus, 

82. Consulum insignia toga alba talaris, et colobus, paenula ali- 
quanto restrictior, laticlavius, purpura ex utroque humero insignes, et 
paenula quidem in adversa, colobus autem in aversa etiam parte; cal- 
conamenta alba (alutam autem alumine qubactum corium appellant Romani, 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I. 145 


στυπτηρία λέγεται), καὶ ἐπμαγεῖον ἐπὶ τῆς δεξιᾶς ἀπὸ λίνου Aev- 
xóv, τὼ ἐπίσημα τῶν ὑπάτων ἦν (μάππαν καὶ φακιόλην ἐπιχωρίως 
ὠνόμασαν, ὅτι φαχίης κατ᾽ αὐτοὺς 7) ὄψις λέγεται), καὶ πελέκεις 
ἡγούμενοι, εἰς ὕψος ἀρϑέντες, καὶ πλῆϑος ἀνδρῶν ῥάβδους ἐπι- 
5 φερομένων, ἐξ ὧν ἱμάντες φοινικῷ χρώματι βεβαμμένοι ἐξήρ-: 
τηνῖο, ἢ ἀπὸ Σερανοῦ τοῦ δικτάτωρος, ὃς ἐν ὕλαις ξυλοτομῶν 
καὶ πέλεκυν εἰκότως ἐπιφερόμενος ῥάβδον τε ἐξηρτημένην ἡνίας 
πρὸς ἔλασιν τῶν βοῶν τῆς ἁμάξης ἐπὶ τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν μετε- 
στάλῃ, ὡς Πέρσιος ὃ Ρωμαῖος σατυριχὸς ἔφη, ἢ καὶ ὅτι πέλεχυς 
10 ἐξουσίας ἐστὶ δεικτιχός" πρὸς τούτοις χαϑέδρα (σέλλαν αὐτὴν 
ἐκεῖνοι χαλοῦσιν) ἐξ ἐλέφαντος, ἐφ᾽ fj καϑήμενον τὸν ὕπατον οὗ 
πολῖται, σχίδακας ἐπιμήκεις ὑποβαλόντες, ἔφερον προϊόντα. 
33. Ὅπως δὲ μὴ τῇ τοῦ ἑνὸς ἐξουσίᾳ ἀδυσώπητος ἣ ἀρχὴ 
τοῦ ὑπάτου γένοιτο, δύο καὶ ἐπὶ μόνον ἐνιαυτὸν προεχειρίσαντο, 
15 ὡς εἴρηται, Βροῦτον τὸν τῆς ἐλευϑερίας ἔχδικον, σὺν αὐτῷ Που- M 
πλιχύλαν (τὸ δὲ ὄνομα τὸν δημαγωγὸν σημαίνει)" οἷς ἐξῆν xol 
γόμους γράφειν καὶ αὐτοχρατῶς τοὺς πολέμους διοικεῖν, οἷα τὴν 
τῶν ὅλων διοίκησιν ἀνημμένοις. τελευτήσωντος δὲ τὸν βίον τοῦ 
Βρούτου δημοσίῳ πένϑει ἐτίμησαν τὸν νεχρόν, καὶ βρούτας τὰς 
20 σφῶν γυναῖχας ὠνόμασαν ἐξ αὐτοῦ διὰ τὴν σωφροσύνην" τὸν δὲ 
ἕτερον ὃ ϑάτερος ἔτι περιὼν ἐπικηδείῳ πρῶτος ἐτίμησε, λέγεται 


4 xzij9ovg C. 6 ἢ ἀπὸ Σερανοῦ Ε', μησεράννου C. 
7 ῥάβδου -- ἡνίαν F. 9 locum Persii, quem certe haec scri- 
bens non inspexit Lydus, vide in Sat. 1 37. F. 12 ὑπομή - 
x&g pulgo. προϊόντα F, προσιόντας C. 15 lego καὶ 
σὺν F. 


ie alumen eorum sermone 9 στυπτηρία vocatur); sudarium in dextra 
lineum, candidum (mappam et faciolem patrio sermone dixerunt, quia 
facies apud eos vultus dicitur); secures, quae praeferebantur alte elatae, 
et multitudo hominum fasces gestanthun, a quibus lora puniceo tincta 
colere pendebant; sive a Seramo dictatore, qui in silvis ligna caedens, 
ideoque securim, et quo boves plaustri ret, lorum virgae alligatum 
ferens, δὰ Romanorum imperium, ut refert Persius Romanus satyrarum 
scriptor , accersitus est, sive otium quia securis potestatis indicium. ad 
haec sella (ut illi καϑέδραν vocant) eburnea, in qua sedentem recens 
creatum consulem cives , subiectis perticis longioribus , ferebant. 

83. Ne autem singulari potestate immite coasulis imperium evade- 
ret, duos eosque in annum taotum creavere, Brutum, ut diximus, liber- 
tatis vindicem, et cum eo Publicolam (quod nomen popularem virum si- 
quificat ); quibus licebat et leges ferre et suo arbitrio bella administrare, 
«quippe quibus summa rerum tradita esset. Bruti autem vita functi cor- 
pus publico luctn homoraverunt, et Brutas uxores suas ab illo propter 
pudicitiam appellarunt; mertuwaque onnsulem superstes fanebri orat 


loannes Lydus. 


46 IOANNIS LYDI 


δὲ παρ᾽ αὐτοῖς τὸ ἐπιτάφιον νηνία, ἐξ ᾿“Ελληνικῆς μᾶλλον ἐτυμο-- 
λογίας, ὅτε νήτην τὴν ἐσχάτην τῶν ἐν χιϑάρᾳ χορδῶν Ἕλληνες 
καλοῦσιν. 
84. Γάϊος ὃ νομογράφος μετὰ τὴν τῶν χυαιστώρων τὴν 
δεκανδρικὴν ἀρχὴν ἀναφέρει, ῥήμασε πρὸς ἑρμηνείαν τούτοις. 5 
“πολλῆς δὲ συγχύσεως τῶν νόμων, οἷα μὴ γράμμασι τεϑειμένων, 
τοῖς πράγμασι γινομένης ἐκ τῆς τῶν ἀρχόντων καὶ τοῦ δήμου δια- 
φορᾶς, δόγματι χοινῷ τῆς βουλῆς xal τοῦ δήμου πάντες μὲν ok 
ἄρχοντες ἐκινήϑησαν, δέχα δὲ μόνοις ἀνδράσι τὴν φροντίδα τῆς 
πολιτείας παρέδοσαν. αὐτοὶ δὲ στέλλουσιν (ἢ ἱστορία φησὶν) 10 
εἰς ᾿ϑήνας Σπούριον Ποστούμιον, Αὖλον Ἰάρκιον καὶ Πούπλιον 
Σουλπίχιον. τῶν δὲ ἐπὶ τριετῆ χρόνον ἐκεῖ βραδυνόντων, ἕως 
χαὲ τοὺς λειπομένους “Αϑηναίων νόμους ταῖς δέκα δέλτοις ἀναλά- 
βωσι, δέχα προεβάλετο ὃ δῆμος ἄνδρας ἀνθεξομένους τῶν πρα- 
γμάτων, ὧν ὃ πρῶτος τῆς πόλεως φύλαξ προσηγορεύϑη, ὃ καϑ᾽ 15 
ἡμῶς noMapyoc. ἐπίσημα δὲ τῆς ἐξουσίας ἦν αὐτῷ δυοκαίδεκα 
ῥάβδοι, τοῖς δὲ λοιποῖς οὐχ οὕτως, ὁπλοφόρος δὲ ἀν᾽ ἕχαστον 
εἷς χαὶ μόνος. τῷ γε μὴν πολιάρχῳ καὶ τάξις ἀνδρῶν τογατη- 
φόρων καὶ ῥαβδοῦχοι καὶ δεσμά, καὶ ὅσα ἴσμεν, παρῆν." ἀπέ- 
τρέφον δὲ αὐτοὺς οἱ κτῆσιν εὔφορον κεχτημένοι" ὅϑεν τὸ γλέβης 20. 
προσέλαβον ὄνομα, ὅτι γλέβαν τὴν λείαν γῆν, ἀνεὶ τοῦ τὴν xáp- 
πιμον, oi Ῥωμαῖοι καλοῦσι. τὸ γὰρ τῶν ἔργων σχρινίον, οὐκ 


9 ἐπκεκινήθησαν . 11 καὶ Πούπλιον] πούπλιον καὶ C. 
18 ἀναλάβουσι C, ut saepe ov pro c. F. 18 legendum τογάτη 
(ἀντὶ τοῦ φαινολοφόρων). F. 21 λίαν C. 


graeco potius etymo, quia νήτην Graeci imam citharae 
vocant. 

34. Caius iurisconsultus post quaestorum magistratum de decem- 
virali his verbis, secundum versionem, explicat. "magna autem per- 
turbatione legum, quippe quae scriptae non essent, in re publica e dis- 
cordia magistratuum plebisque coorta, communi senatus populique vo- 
luntate omnes magistratus sublati ac decem tantum viris cura civitatis 
mandata est. hi, teste historia, Athenas miserunt Sp. Postumium, 
Α. Marcium et P. Sulpicium; qui dum ibi per triennium commorantur, 
donec reliquas etiam Atheniensium leges decem tabulis collegissent, plebs 
decem viros rei publicae praefuturos creavit, quorum primus custos ur- 
bis dictus est (quem nunc praefectum urbis vocamus). insignia autem 
potestatis illi erant. duodecim fasces: at ceteris non item, sed singuli 
unus tantum armatus. praefecto urbis vero cohors ... quoque et licto- 
be 7 vincula, et quae alia scimus Ur * sustentabant autem eos 

vites possessiones habebant; unde glebae nomen acceperunt, quia 
εἰοδαὼ Romani aequam, id est fertilem, terram dicunt. nam operum 


tum primus ornavit. dicitur autem apud eos funebris cantus nenia, a 
i chordarum 


DE MAGISTRATIBUS P. K. LIB. I. 147 


ὃν ἀπ' ἀρχῆς, ὃ «Αὔγουστος προσένειμε τῇ ἀρχῇ, τὴν ἐν τῇ 
Ῥώμῃ βασιλικὴν ἀνεγείρων, ὡς ὃ ΤἸράγκυλλος εἶπε φιλολόγος. 
τῶν δὲ εἰρημένων ἀρχόντων πρὸς ἀλαζονείαν ἀρϑέντων καὶ τυ-- 
ραννιχῶς διαγινομέγων, ταραχϑεὶς ὃ δῆμος τὴν πόλιν ἀπέλιπε καὶ 

5 περὶ τὸν βυυνὸν τὸν λεγόμενον ᾿Αβεντῖνον ῴκησεν" ὃ δὲ τόπος ἕλ- 
κει τὴν προσηγορίαν ἐξ ἑνὸς τῶν "HoaxAudd», ὡς ὃ Ῥωμαίων 
ποιητὴς παραδέδωκε. καὶ διέτριβεν ἐκεῖ ὁ δῆμος ἀγανακτῶν πλεί- 
στων μὲν ἕγεκα, ἐξαιρέτως δὲ Βεργινίου χάριν καὶ τῆς αὐτοῦ παι-- 
δὸς ἔναγχος βιασϑέντων. τὴν δὲ ἱστορίαν οἶμαι πρόδηλον εἶναι. 

10 35. "Moyovteg μὲν οὗτοι, πλὴν εἰ μή τις καὶ τοὺς λεγο-- 
μένους παρ᾽ αὐτοῖς ποντίφικας ( ἀντὶ τοῦ ἀρχιερεῖς νεωκόρους) 
εἰς ἄρχοντας ἀριϑμεῖν ἐϑελήσοι" γνώμῃ γὰρ αὐτῶν xal χρίσει 
τοὺς νόμους ἔγραφον οἱ ἀρχαῖοε καὶ τὰ ὦνια διετύπουν" ὅϑεν 
aediles τοὺς ἀγορωνόμους ἔτι καὶ νῦν συμβαίνει καλεῖσϑαι, χαϑὸ 

15 τοὺς ναοὺς οἱ Ρωμαῖοι αἴδης καλοῦσιν. μετὰ δὲ τὴν ἐχβολὴν τῶν 
ῥηγῶν καὶ προβολὴν τῶν ὑπάτων ϑορύβων ἐνισταμένων, ὡς εἴς- 
ρηται τοῖς συγγραφεῦσιν ἑκατέρας φωνῆς, ἐπὶ πεντήχοντα σύνεγ- 
jvc ἐνιαυτοὺς χιλίαρχοι τῶν πραγμάτων ἐξηγήσαντο" εἶτα ἐπὶ 
πενταετίαν ἀναρχίαν ἐδυστύχει τὸ πολίτευμα, καὶ τὸ λοιπὸν τρεῖς 

$0 vouoJérac καὶ δικαστὰς προβληθῆναι πρὸς βραχὺ συμβέβηκε διὰ 
τὰς ἐμφυλίους στάσεις. 

86. Οὕτως οὖν Ῥωμαίοις ταραττομένων τῶν πραγμάτων 
2 locum Suetonii frustra quaesivi. F. 4 ἀπέλειπε C. 6 Virgil. 


Aen. 7 657. 11 καὶ νεωκόρουρ F. praestat fortasse γεφυραίους, 
coll. 2 4. 15 ἀειδεις C. 17 συγγράφουσιν vulgo. 


scrinium, cum initio non fuisset, Augustus magistratui addidit, basili- 
cam Romae condens, ut Tranquillus philologus refert, memorati autem 
istratus cum ad arrogantiam provecti tyrannorum more agerent, ter- 
rita plebs, relicta urbe, circa collem quem Aventinum vocant consedit; 
qui locus ab Heraclidarum aliquo, ut narrat vates Romanus, nomen in- 
venit. et commorata ibi plebs infensa cum ob plurima alia, tum prae- 
cipue Virginii eiusque filiae graGa, quibus nuper vis illata fuerat; quam 
historiam satis notam esse existimo. . 

35. Magistratus quidem hi, nisi quis pontifices quoque (id est 
summos sacerdotes) et aedituos connumeraro magistratibus velit: horum 
enim sententia iudicioque leges ferebant veteres et res venales consti- 
tuebant, unde agoranomi etiamnum aediles vocantur, quatenus templa 
Romani aedes vocant. post exactos reges autem consulesque creatos 
turbatae rei publicae, quemadmodum utriusque lingnae scriptores tradi- 
dere, tribuni militares per quinquaginta fere annos praefuerunt: deinde 
per quinquennium afflictata est civitas, principe carens; posteaque tres 
egislatores ac iudices creati sunt, iique propter domesticas factiones ad 
breve tempus. 

ali igitur modo perturbatis Romanorum rebus complacuit, 


148 IOANNIS LYDI 


συνήρεσε τὸν καλούμενον προστήσασϑαι διχτάτωρα, ἐπεὶ odx 
ἀγαϑὺν πολυκοιρανίης. δισσαῖς οὖν ταῖς φροντίσιν ἐταλαιπώρουν, 
καὶ τὸ βασιλέων δεδιότες ὄνομα, μὴ λάϑοιεν αὖϑις Ταρκυνίοις 
περιπίπτοντες ἢ πολλοῖς καὶ μὴ συμφωνοῦσιν ἄρχουσι διασπαϑε- 
ζόμενοι. ἔδοξε τοιγαροῦν αὐτοῖς, ὡς εἴρηται, τὸν καλούμενον ὅ 
δικτάτωρα (vrl τοῦ μεσοβασιλέα ) προστήσασϑαι, ἕξ καὶ μό- 
γοις μησὶ τοῦ χράτους αὐτῷ περιγραχομένου. καὶ τέως ἁρμόδιον 
εἶναί μοι δοχεῖ ἑρμηνεῦσαι τοῖς Ἕλλησι τὸ διχτάτωρος ὄνομα. 
πατρίως τοίνυν ol Ῥωμαῖοι τὸν ἐπὶ καιρὸν μονάρχην οὕτω καλοῦσι, 
τὸν μὴ νόμων γραφαῖς τὰ τῶν ὑπηκόων διατιϑέντα προϊστάμενα, 10 
οἷα ἐν βραχεῖ τῆς ἀρχῆς παυόμενον. δίκαιον γὰρ τὴν ἐξουσίαν 
αὐτὴν καλοῦσιν οὗ τὴν xaJóÀov, ἀλλὰ πρὸς τὸ λυσιτελοῦν τοῖς 
πράγμασιν ἐπὶ χρόνον βραχὺν διδομένην, ὥστε λόγῳ καὶ μόνῳ 
διορϑωθέντων τῶν μὴ καθεστηκότων τὸ λοιπὸν τὸν προαγόμενον 
εἷς τὴν προτέραν τύχην ἀναστρέφειν. ἅμα γὰρ τὰ πεπονηκότα 15 
ἐθεράπευσεν ὃ δικτάτωρ, ἅμα τῆς ἀρχῆς ἀπεπαύσατο. 

87. Χειροτονοῦσι τοίνυν διχτάτορα πρῶτον οἱ Ῥωμαῖοι 
Τίτον Mápgxiv, ὃς ἅμα τῆς ἀρχῆς ἐπελάβετο, δύο ὑπάτους 
προεστήσατος. οὐ μὴν χρόνον ὥρισε καϑ' ὃν ἂν χειροτονοῖντο οἱ 
ὕπατοι" νεώτερον γάρ ἐστι τὸ κατὰ τὸν Ἰανουάριον μῆνα προϊέναι 90 
τὸν ὕπατον. ἐνιαυτῷ δὲ μόνῳ τὴν ὕπατον ἐπίστευσε τιμήν, παν- 


ταχοῦ Ῥωμαίων ταῖς ἐναλλαγαῖς χαιρόντων. πάντα δὲ τὰ τῆς 


8 post Ταρχονίοις omisi, qued ex postremis syllabis male iteratis 
enatum erat, xoivoig. διασκαϑιζομένοις C. 7 περιγρα- 
φομένω C. 10 an πράγματα ῦ 11 δικεατοῦραν7 


uem dictatorem vocant, creari, quia non bona multorum dominatie. 

uplici itaque cura angebantur, et regum nomen metuentes, ne opinione 
citius aut in 'Tarquinios iterum inciderent, aut ἃ multis nec concord 
magistratibus dilacerarentur. quare visum iis, ut diximus, dictatorem 
(id est interregem ) creare, cuius imperium sex tantum mensibus cir- 
cumscriberetur. atque hoc loco consentaneum mihi videtur Graecis di- 
ctatoris nomen interpretari. patrio sermone igitur ita vocant Romani 
eum it singularem potestatem ad tempus tenet, neque, dum praeest 
rei publicae, scriptis eam legibus ordinat, quippe brevi imperium posi- 
turus. iustam enim illi potestatem vocant non omnem, sed pro rei 
publicae utilitate ad breve tempus datam; ut hac in integrum censilio 
tantum restituta, deinceps is, cui data sit, ad priorem condicionem re- 
vertatnr. etenim simnl ac laborantem rei publicae partem sanasset, 
dictator imperium ponebat. 

37. Primum igitur dictatorem creant Romani T. Marcium, qui si- 
mul atque imperium capessivit, duos consules nominavit. neqne tamen 
tempus constituit quo eligerentur consules: nam ut mense Iannario crea- 
retur consul, posterius institutum, annum vero amplius consulatui non 
concessit, tnutationibus nbique gaudentibus Romanis. omnia autem re- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I. 149 


βασιλείας σύμβολα παρῆν τῷ διχτάτωρι στεφάνου χωρίς, οἵ τε 
δνοχαίδεχα πελέκεις, πορφύρα καὶ σέλλα καὶ δόρατα,, καὶ ὅσοις 
ἐπισήμοις οἱ ῥῆγες ἐγνωρίζοντο. διπάρχην τε πρῶτον Σπούριον 
Κάσιον ὕπαρχον ἑαυτῷ προεβάλετο, καϑάπερ Ῥωμύλος τὸν Κε- 
δλέριον τριβοῦνον τῶν ἱππέωκ. ἡγοῦντο δὲ αὐτῷ ῥάβδοι ἐπιμήχεις, 
λοφιῶν χωρίς" ὅπερ ἔτι καὶ νῦν ἔϑος, καίπερ ἠγνοημένον, φυ- 
λάττεται" κινουμένοις γὰρ τοῖς τῶν ἱππέων στρατηγοῖς οὐχέτι μὲν 
ῥάβδοι ἡγοῦνται αὐτῶν ὡς τὸ πάλαι, ἐξόπισϑεν δὲ δορυφόρος εἷς 
ῥάβδους ἐπιμήκεις xaJ' ὁμαλοῦ συνδήσας εἴωϑεν ἐπιφέρεσθαι, 
10 οὐδὲ αὐτὸς εἰδὼς τὴν αἰτίαν τῆς φορᾶς, μόνῃ δὲ συνηϑείᾳ ἀχο-- 
λουϑῶν. πασῶν δὲ τῶν ἀρχῶν τῆς πολιτείας ὃ ἵππαρχος ἐκράτει, 
καὶ οὐχ ἣν ἐφιτόν τινι αὐτοῦ δικάζοντος ἐπὶ ἔφεσιν χωρεῖν. πλέον 
δὲ ἐξ μηνῶν οὐδεὶς τῶν διχτατώρων τοῦ χράτους τῆς μοναρχίας 
ἀντελάβετα, ἀλλὰ καὶ πολλῷ ἔλαττον, καὶ ἐπὶ μίαν μόνην ἡμέ- 
16 ραν. καὶ χαλεπὸν οὐδὲν αὐτῶν τῶν δικτατώρων ἐπιμνησθῆναι, 
καὶ ὅσοι γεγόνασι καὶ ἐπὶ πόσον χρόνον. 

38. Πρῶτος δικτάτωρ Τίτος ἹΠάρχιος, ὃ τοὺς πρώτους 
ὑπάτους Τίτον καὶ Βαλέριον αὖϑις προαγαγών. στάσεως δὲ γε- 
νομένης καὶ τῶν ὑπάτων ἀναχωρησάντων , ὃ δικτάτωρ ἑτέρους 

30 ἀντ᾽ ἐκείνων προεβάλετο καλάγδαις Σεπτεμβρίαις. τῷ ἑἕπταχαι- 
δεκάτῳ ἔτει τῶν ὑπάτων, στάσεως γενομένης οὗ μικρᾶς τῇ τε γε- 
φουσίᾳ τῷ τέ ὁήμῳ, δύο τὸ πλῆϑος προεχειρίσατο δημάρχους, 

8 ῥαβδοῦχοι F. vulgo. 9 ῥαβδούχους C. 


ἡγοῦντο ; 
ὁμαλοὺς vulgo. 12 ἐφιτὸν recurrit 1 47. F. utrobique malim 
ϑεμιτόν. 


gine potestatis insignia, praeter coronam, aderant dictatori, duodecim 
secures, purpura, sella, lanceae, et quaecunque regum insignia fue- 
rant. idem primum magistrum equitum, Sp. Cassium, ministrum sibi 
elegit, sicuti Romulus Celerem equitum tribunum. praeferebantur au- 
tem huic, praeter iubas, fasces longi; qui mos hodieque, quamvis igno- 
ratus, servatur: proficiscentibus enim equitum ducibus non amplius qui- 
dem lictores, ut olim, praeeunt, sed a tergo armatus uuus longarum 
virgarum fascem ferre solet, ne ipse quidem causam, cur ferat, sciens, 
tantumque consuetudinem sequens. omnium vero civitatis magistratuum 
princeps erat magister equitum, neque cuiquam eo iudice ad appella- 
fionem progredi licebat. amplins sex menses nemo dictatorum singu- 
lare imperium tenuit; at fuit et multo brevius et unius tantum diei. ac 
nihil impedit quominus ipsos dictatores, et quot quamdiuque fuerint, 
commemoremus. 

38. Primus dictator T. Marcius, qui primos consules, "Titum et 
Valeriup, denuo creavit. orta autem discordia cum consules abdicas- 
sent, dictator alios in eorum locum calendis scptembribus nominavit. 
decimo septimo a consulatu anno, non parvo dissidio senatum inter 
plebemque coorto, plebs duos tribunos creavit, qui plebeiis ius dice- 


e 


150 IOANNIS LYDI 


ὥστε αὐτοὺς διαιτᾶν τοῖς δημόταις xal τὴν ἀγορὰν ἐπισκέπτεσθαι" 
οὗ πρὸς ἀλαζονείαν ἀρϑέντες οὐκ ἠρυϑρίων καὶ αὐτῶν τῶν πατρι-- 
κίων καταψηφίζεσϑαι. τῷ δὲ εἰχοστῷ τρίτῳ τῶν ὑπάτων ἔτει εἰς 
τρεῖς μοίρας τὰ τῆς ἀρχῆς διῃρέϑη, εἰς τοὺς ὑπάτους, εἷς τὸν 
τῆς πόλεως ὕπαρχον καὶ τὸν δῆμον" καὶ οἱ μὲν ὕπατοι διῴχουν 5 
τοὺς πολέμους, ὃ δὲ δῆμος ἐστρατεύετο, ὃ γε μὴν ὕπαρχος τὴν 
πόλιν ἐφύλαττε, custos urbis προσαγορευόμενος ὡσανεὶ φύλαξ 
τῆς πόλεως. τῷ δὲ ὀγδόῳ καὶ εἰκοστῷ τῶν ὑπάτων ἔτει, διαφε- 
ρομένων τοῦ δήμου καὶ τῆς βυυλῆς, «ὅλος Σεμπρώνιος προσηγο-- 
ρεύϑη δικτάτωρ, ὃς ix μὲν τῆς βουλῆς Γάϊον Ἰούλιον ἐκ δὲ τοῦ 10 
δήμου Κόϊντον Φάβιον χειροτονήσας ὑπάτους ἀπέϑετο τὴν δικτα- 
τοῦραν. αὖϑις ἐπὶ τοῦ τεσσαρακοστοῦ καὶ ὀγδόου τῶν ὑπάτων 
ἔτους προεβλήϑη δικτάτωρ Γάϊος Mápegxoc. τοῦ δὲ δήμου πα- 
λινστατοῦντος προεβλήϑησαν χιλίαρχοι τρεῖς" ὧν σαλευόντων τὰ 
πράγματα ἀνηγορεύϑη διχτάτωρ Τίτος Κύντιος, ὃς ἐν μόναις 15 
τρισὶ καὶ δέχα ἡμέραις κατευνασϑείσης τῆς στάσεως ἀπέϑετο τὴν 
ἀρχήν. τῷ δὲ ἑβδομηκοστῷ τετάρτῳ τῶν ὑπάτων ἐνιαυτῷ, τῶν 
Τυρρηνῶν ταραττόντων τὰ πράγματα, διὰ τὸ μέγεϑος τοῦ πολέ- 
μου ἀνηγορεύϑη δικτάτωρ Ἰἤάρκος «Αϊμίλιος" μεϑ᾽ ὃν Πούπλιος, 
ὃς ἐν ἕξ καὶ δέκα μόναις ἡμέραις τὸν πρὸς τοὺς Τυρρηνοὺς διοι- 90 
κήσας πόλεμον üné9tro. αὖϑις δὲ τοῦ δήμου προστησαμένου 
χιλιάρχους καὶ τῆς βουλῆς ἀνϑισταμένης ἀνηγορεύϑη διχτάτωρ 
Koivrog, ὃς ἐν ὀκτὼ ἡμέραις διαλλάξας τὴν πόλιν ἀπεπαύσατο" 


9 λύλος C. 11 κόϊνθον vulgo, et infra xoi»Oog. 18 τοῦ 
μεγέϑους vulgo. 19 μέσον C, uti et alibi. F. 


rent foroque praeessent; qui ad arrogantiam provecti ipsos patricios 
condemnare non erubuere. anno autem a consulatu vigesimo tertio tri- 
fariam imperium divisum est, inter consules, praefectum urbi et ple- 
bem; et consules quidem bella administrabant, plebs militabat, praefe- 
ctus vero urbem custodiebat dicebaturque custos urbis. vigesimo autem 
octavo 8 consulatu anno, plebe a senatu dissentiente, dictator dictus 
est À. Sempronius, qui cum e senatu C. Iulium, e plebe Q. Fabium 
consules nominasset, dictaturam deposuit. rursus anno & consulatu 
quadragesimo octavo dictator creatus est C. Mamercus. plebe vero ite- 
rum ... tribuni militum tres creati sunt; qui cum rem publicam agita- 
rent, dictator dictus est T. Quintius, qui intra tredecim tantum dies 
sedato dissidio imperium posuit. anno autem a consulatu septuagesimo 
quarto, 'Tyrrhenis rem publicam perturbantbus, propter belli magni- 
tudinem dictator creatus est M. Aemilius, et post eum Publius, qui 
intra sedecim tantum dies, cum bellum contra Tyrrhenos administrasset, 
abdicavit, rursus a plebe creatis tribunis, et senatu obnitente, dictator 
dictus est Quintus, qui intra octo dies reconciliata civitate abdicavit, 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I. 151 


pt)? ὃν Πούπλιος Ἰορνήλιος Κόσσος" μεθ᾽ ὃν Κόντιος. ἀπὸ 
δὲ τοῦ ἑκατοστοῦ τριακοστοῦ ἕκτου τῶν ὑπάτων ἐνιαυτοῦ, τρίτης 
καὶ ἑκατοστῆς ὀλυμπιάδος ἐνισταμένης, ἄναρχος 7j πόλις διετέλει 
ἐπὶ πενταετῇ χρόνον. αὖϑις δὲ προαχϑέντων ὑπάτων προεβλή- 

5 ϑησαν ἐκ τῶν πατριχίων ἀγορανόμοι τέσσαρες καὶ ταμίαι δύο, καὶ 
πραέτωρ οἷονεὶ στρατηγός, ληγάτοι οἱονεὶ ὑποστράτηγοι, καὶ δυο- 
καίδεκα χιλίαρχοι, διὰ τὸ προσδοκᾶσϑαι ᾿“λέξανδρον τὸν Moxt- 
δόνα κατὰ “Ῥωμαίων στρατεύεεν. ταραχϑέντες δὲ oi “Ρωμαῖοι 
Παπίριον μὲν Κούρσορα στρατηγὸν ὑπαντῆσαι ᾿Αλεξάνδρῳ ἐψη- 
10 φίσαντο, καὶ προεβάλοντο οἷωνοσκόπους καὶ ἱεροφάντας" σαφὴς 
δὲ προσδοχία ἥττης τοῖς ἐν καιρῷ πολέμου πρὸς λιτὰς καταφεύ- 
vovon. ἐπὶ δὲ τοῦ τρίτου καὶ ἑξηκοστοῦ καὶ διακοσιοστοῦ ἐκιαυ- 
τοῦ πραίτωρ ἕτερος προεχειρίσϑη, ὃ λεγόμενος οὐρβανὸς ἀντὶ τοῦ 
πολιτιχός, καὶ ὁ λεγόμενος περεγρῖνος οἱονεὶ ξενοδόχης" τοῦ δὲ 
156 δήμου εἰς μέρη μὲν τέσσαρα εἷς πέντε δὲ καὶ τριάκοντα φυλὰς 
διῃρημένου, τοῖς μνημονευϑ εῖσι τρεῖς ἕτεροι προσετέϑησαν πραίΐ- 
τωρες. τῷ δὲ ἐνενηκοστῷ τῶν ὑπάτων ἐνιαυτῷ, "Ἀννίβου ἐνσκή- 
avrog τῇ Ἰταλίᾳ, διὰ τὸν ὄγκον τοῦ πολέμου οὐ μόνον δικτάτωρ 
ἀλλὰ καὶ ἀντιδικετάτωρ, ἱππάρχης τε καὶ ἀνθιππάρχης προεχει- 
40 ρίσϑησαν, ὥστε ϑάτερον τῇ ϑατέρου γνώμῃ ἑπόμενον μὴ ἐκ μο- 
γήρους αὐϑεντίας βλάβην ἐπενεγκεῖν τῇ πολιτείᾳ. τούτων καὶ μό- 
vuv τῶν διχτατώρων ἤτοι μεσοβασιλέων μνήμην ἀναφέρει ἢ 'Ῥω- 


1 ἀπὸ Ε', ἐπὶ Ο. 5 πατρίων C. 11 ἥττας C. 
17 patet aliquid excidisse. F. 18 &uxraroga et ἀνειδικτα- 
τορα C. 


hunc secutus P. Cornelius Cossus, quem 'T. Quintius. ab anno autem 
& consulatu centesimo tricesimo sexto, qui est Olympiadis centesimae 
tertiae primus, quinquennium principe caruit civitas. postquam vero 
iterum consules creati, e patriciis quattuor aediles duoque quaestores 
et praetor (id est dux), legati (id est inferioris ordinis duces) et 
duodecim tribuni electi sunt, quia Alexander Macedo bellum illaturus 
Romanis putabatur. conturbati autem Romani, ut Papirius Cursor ob- 
viam imperator Alexandro iret, decrevere, au que et pontifices 
creaverunt. aperte autem cladem exspectant, qui tempore belli ad Ke 
ces confugiunt. anno autem ducentesimo sexagesimo tertio praetor aliua, 
quem urbanum, alius etiam, quem peregrinum, id est peregrinos reci- 
pientem, vocant, creati sunt. postquam vero populus quattuor in par- 
tes et triginta quinque in tribus divisus est, memoratis praetoribus alii 
tres adiuncti. anno autem a consulatu nonagesimo, cum Hannibal Ita- 
liam invasisset, propter belli molem non tantum dictatorem sed et pro- 
dictatorem, nec non magistro equitum vicarium creavere, ut, altero al- 
terius sequente consilium , nullum rei publicae e singulari potestate ma- 
lum existeret. hos solos dictatores commemorat Romanorum historia : 


152 IOANNIS LYDI 


μαϊκὴ ἱστορία. μετὰ δὲ τούτους Γάϊος Ἰούλιος Καῖσαρ κατὰ τῆς 
συγκλήτου καὶ Πομπηΐου τὸν ὀλέϑριον τοῖς πράγμασιν ἀναζωσά-- 
μενος πόλεμον, αὐτὸς ἑαυτὸν μόναρχον ἀπέδειξε, «Ἰεπίδῳ in- 
πάρχῃ χρησάμενος. 

39. Ὁ δῆμος ἀνέχαϑεν καὶ σύμπαν ἁπλῶς τὸ πολίτευμα δ 
ἐστρατείετο, καὶ αὐτῶν τῶν ἱερέων τοῖς πολεμίοις ἐπεξιόντων" 
καὶ πάντες ἀπέτρεφον ἑαυτούς. ἐδέησε τοίνυν Ῥωμαίοις προβα-- 
λέσϑαι τοὺς λεγομένους παρ᾽ αὐτοῖς κήνσωρας, οἵ τὰς τῶν πο- 
λιτῶν οὐσίας ἀπεγράφοντο, διὰ τὰς ἐν πολέμῳ δαπάνας" οὔπω 
γάρ, ὡς νῦν, τὸ δημόσιον ἐχορήγει τοῖς στρατιώταις, οἷα οὐκ 10 
ὄντων αὐτοῖς τέως ὑποτελῶν. ὅϑεν τοὺς χήνσωρας Ἕλληνες τι- 
μητὰς καϑ᾽ ἑρμηνείαν ἐκάλεσαν. — 

40. Τότε Τίνιος ὃ Ῥωμαῖος κωμικὸς μῦϑον ἐπεδείξατο ἐν 
τῇ Ῥώμῃ. ὃ δὲ μῦϑος τέμνεται εἷς δύο, εἰς κρηπιδάταν καὶ 
πραιτεξτάταν, ὧν 1 μὲν κρηπιδάτα ᾿Ελληνικὰς ἔχει ὑποϑέσεις $15 
δὲ πραιτεξτάτα " Ponaixdg. ἡ μέντοι κωμῳωδίᾳ τέμνεται εἷς ἑπτά, 
εἷς παλλιάταν τογάταν ᾿Ἀτελλάνην ταβερναρίαν “Ῥινϑωνικὴν πλα- 
ψιπεδαρίαν καὶ μιμικήν" καὶ παλλιάτα μέν ἐστιν ἡ “Ελληνιχὴν ὑπό- 
ϑέεσιν ἔχουσα κωμῳδία, τογάτα δὲ ἢ Ῥωμαϊκὴν ἀρχαίαν" υέτελ- 
λάνη δέ ἐστιν ἢ τῶν λεγομένων ἐξοδιαρίων, ταβερναρία δὲ ἡ σχη- 30 
γωτὴ ἢ ϑεατρικὴ κωμῳδία, “Ῥινϑωνικὴ ἢ ἐξωτική, πλανιπεδαρία 


9 δαπάνας vulgo post ἐχορήγει 11 ὄντος C. 13 Ticl- 
ψιος Εἰ, Λίβιος Reuvens Collectan. literar. p. 20. 14 post 
δύο Reuvens εἰς τραγῳδίαν xal κωμῳδίαν, ἡ μὲν τραγῳδία. 
S καὶ πρετέξαντα C. 15 κρηπιδώτη C. 16 πρε- 
τέβατα C. 


post eos vero C. Iulias Caesar, contra senatum P iumque 
exitiali rel publicae bello, ipse se solum principem constituit, Lepido 
usus magistro equitum. 

89. Initio populus ac tota omnino civitas militsbet, vel ipsis sa- 
cerdotibus in hostem euntibus; omnesque se ipsi sustentabant. itaque 
necesse fuit Romanis, quos censores ipsi vocant, creare, qui facultates 
civium perscribebant propter belli sumptus; necdum enim e publico 
eos, ut nunc, militibus praebebant, quippe quibus nulli tum vectigales 
essent. inde censores Graeci τεμητὰς (aestimatores) dixerunt. 

40. ΠΙο tempore Tinius Romanus comicus fabulam Romae dedit. 
dividitur autem fabula bifariam, in crepidatam et praetextatam; habet- 
que crepidata Graecum, praetextata Romanum argumentum. comoedia 
vero in septem genera dividitur, in palliatam, togatam , Átellanam, ta- 
bernariam, Rhinthonicam, planiped et mimicam; et palliata quien 
est, quae Graecum, togata, quae vetas Romanum argumentum habet: 
Atellana illorum est quos exodiarios vocant; tabernaria est scenica sive 


theatralis, Rhinthonica alienigena, planipedaria ..., mimica ea quae 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. 1. 153 


4j καταστολαρία, μιμικὴ ἡ νῦν δῆϑεν uóvij σωζομένη, τεχνικὸν 
μὲν ἔχουσα οὐδέν, λόγῳ μόνον τὸ πλῆϑος ἐπάγουσα γέλωτι. 
41. “Ὅτι δὲ ἀναγκαῖον οἶμαι ἐμβραδῦναι τῷ λόγῳ, προσ- 
ϑήσω καὶ τοῦτο. “Ρίνϑωνα καὶ ᾿Ασκήραν xol Βλέσον καὶ τοὺς 
δ ἄλλους τῶν Πυϑαγόρων ἴσμεν o9 μικρῶν διδαγμάτων ἐπὶ τῆς με- 
γάλης “Ἑλλάδος γενέσϑαι καϑηγητάς, xai διαφερόντως τὸν ' Ρίν- 
ϑωνα, ὃς ἑξαμέτροις ἔγραψε πρῶτος κωμῳδίαν" ἐξ οὗ πρῶτος 
λαβὼν τὰς ἀφορμὰς «“Δουκίλιος ὃ “Ῥωμαῖος ἡρωϊκοῖς ἔπεσιν ἐκω- 
μῴδησε. μεϑ᾽ ὃν καὶ τοὺς μετ᾽ αὐτόν, otc καλοῦσι ' Ῥωμαῖοι 
10 σατυρικούς, oi νεώτεροι τὸν Κρατέγου καὶ Εὐπόλιδος χαρακτῆρα 
ζηλώσαντες, τοῖς μὲν ᾿Ῥίνϑωνος μέτροις τοῖς δὲ τῶν μνημονευϑέν-- 
τῶν διασυρμοῖς χρησάμενοι, τὴν σατυρικὴν ἐχράτυναν κωμῳδίαν, 
Ὁράτιος μὲν οὐκ ἔξω τῆς τέχνης χωρῶν, Πέρσιος δὲ τὸν ποιητὴν 
Σώφρονα μιμήσασθαι ϑέλων τὸ “Τυκόφρονος παρῆλϑεν ἀμαυρόν" 
15 Τοῦρνος δὲ καὶ Ἰουβενάλιος καὶ Πετρώνιος, αὐτόϑεν ταῖς λοιδο-- 
ρίαις ἐπεξελϑόντες, τὸν σατυρικὸν νόμον παρέτρωσαν. καὶ ταῦτα 
gi» περὶ τῆς ἀρχαίας κωμῳδίας τε καὶ τραγῳδίας. 
42. Τῆς δὲ τύχης τὰ “Ρωμαίων εἰς ὕψος ἀναφερούσης 
ἠκολούϑησαν εἰκότως καὶ πταίσματα, καὶ διαφερόντως ἀσωτίω, 
90 ὥστε μετὰ τῶν δυόδεκα δέλτων xal τὸν περὶ ἀσωτίας νύμον, παρὰ 
ορινϑίων πάλαι τεϑέντα, γράψαι “Ῥωμαίους. τίτλος δὲ ἤτοι 


1 κμεταστολαρία quid sit, nescio. F. convenire eam riciniatis apud 
Kestum mimis docebat Reuvens. 4 οὐδὲν λόγῳ, μόνον δὲ τὸ 
Osannus Analect. crit. p. 78. 4 Σκχίραν καὶ Βλαῖσον καὶ τοὺς 
ἄλλους τῶν φλυακογράφων Reuvens. 5 οὐ μικρῶν] κωμικῶν 
Adolphus Langius (Schriften und Reden p. 99). 15 Τοῦρνος 
corruptum putat F', tuetur Reuvens. 20 τὸν δυοδεκάδελτον F. 
vouoy F' , μόνον C. 


nunc sola restat comoedia, artificiosi nil habens, sermone tantum risum 
movens muktitudini. 

41. Quoniam vero in argumento immorandum existimo, hoc etiam 
addam. Rhinthonem Ásceram et Blesum aliosque Pythagoreorum con- 
stat egregiarum discipli in magna Graecia auctores fuisse, ac 
praecipue Rhinthonem, qui primus hexametris comoediam scripsit ; 
quem primus imitatus Lucilius Romanus heroicis versibus comoedias 
composuit. t hunc οἱ qui eum secuti, quor satyricos Romani vo- 
cant, ores, Cratini et Eupolidis aemuli characteris, Rhinthonis 
metro οἱ memoratorum dicacitate usi, satyricam comoediam firmarunt: 
et Horatius quidem ab arte non aberravit, Persius autem, Sophronem 
poetam imitari cupiens, Lycophronis caliginem superavit; Turnus, Iuve- 
nalis et Petronius, continuo conviciis irruentes, satyrici carminis legem 
violarunt. haec de vetere comoedia tragoediaque. 

42. Fortuna autem extollente rem Romanam, secuta, ut fieri amat, 
vitia sunt, ac praesertim luxuria, ut praeter duodecim tabulas legem 
quoque de luxuria, a Corinthiis elim latam, scripserint Romani. cuius 


154 | IOANNIS LYDI 


προγραφὴ τῷ νόμῳ de nepotibus* οἱονεὶ 7j σημασία τοῦ ὀνόμα-- 
τος τουτέστι παρὰ “Ῥωμαίοις (νέπωτας γὰρ χαὶ τοὺς ἐγγόνους καὶ 
τοὺς ἀσώτους ὁμωνύμως καλοῦσιν), ἤρεσεν ἐμοὶ διὰ βραχέων 
τὴν διαφορὰν εἰπεῖν. νέπως (ὃ νέος παῖς) ἐξ Ἑλληνικῆς ἐτυ- 
μιολογίας ὃ ἔγγονος λέγεται, ὡς καλῶς ὃ Φιλόξενος εἶπεν. νέπως 5 
δὲ καὶ ὃ ἄσωτος, ὅπερ καὶ αὐτὸς τροπικῶς, καὶ κατὰ ϑεωρίαν 
τάχα τοῖς Ἕλλησι παραχωρητέον, ὅτι τὸν σχορπίον οἱ Ῥωμαῖοι 
ππατρίως νέπαν καλοῦσιν οἱονεὶ ἄποδα, xarà στέρησιν (τὴν γὰρ 
δὲ συλλαβὴν στερητικῷ τρόπῳ λαμβάνουσι Ῥωμαῖοι, ὥσπερ Ἕλ- 
ληνες νήλιπος, νήχυτος, νήγρετος, νήδυμος), ἐκ τοῦ κατὰ φύσιν 10 
συμβαίνοντος τῷ ϑηρίῳ. ὥρᾳ γὰρ χειμῶνος καὶ αὐτὸς εἰχότως 
ὁ σχορπίος τῇ γῇ, καϑάπερ καὶ τὰ ἄλλα τῶν ἑρπετῶν, ὑπονεχρω- 
ϑεὶς κεῖται, μηδὲν ἕτερον παρ᾽ αὐτὴν ἐσθίων. ἡνίκα οὖν πᾶσαν 
τὴν περὶ ἑαυτὸν ἐδώδιμον γῆν ἑαυτῷ δαπανήσῃ, τῶν ἰδίων καϑ- 
ἅπτεται πλεχτανῶν χαὶ πάσας αὐτὰς ἀνεπαισϑήτως κχαταναλί- 15 
ext. ἦρος δὲ ἀνακαλοῦντος αὐτὸν μετὰ τῶν ἄλλων elg φῶς νόμῳ 
τῆς φύσεως ἀναποδοῦται, καὶ πρὸς χαλαμίνϑην τὸ φυτὸν ἐρχό- 
μενος μόνῃ τῇ ἁφῇ τῆς βοτάνης ἀναλαμβάνει τὸ δριμὺ καὶ στε- 
γανοῦται, καϑάπερ ὄφις τῇ μαράϑῳ" ὅϑεν xal νέπεταν τὴν κα- 
λαμένϑην “Ῥωμαῖοι καλοῦσιν. ταύτῃ σχορπιστὰς νεώτας ἀποχα- 30 
λοῦσιν αὐτοί, οἷα τῶν ἰδίων μελῶν διαφϑορεῖς. τοιαῦτα μέν 
τινὰ παρατραπεὶς τοῦ σκοποῦ εἴποιμ᾽ ἄν περὶ τούτων. 

1 οἱονεὶ — τουτέστι sententia haec fere postulat: ἐπεὶ δ᾽ οὐχ dais 

0 


οἱονεὶ 5 og) vulgo καὶ. 10 νήλυπος vulgo. 11 e. 
σαύρα vulgo. 20 σκορπίους τοὺς ἀσώτους F. fuit cum τοὺς 


legis titulus sive inscriptio est de mepotibus: ita scilicet Romani luxurio- 
sos appellant: nepotes cnim et ἐγγόνους et ἀσώτους (luxnriosos) pariter 
vocant. nobis differentiam paucis explicare visum est. nepos ὁ ἔγγονος 
a graeco etymo dicitur quasi νέος παῖς (iuvenis puer); quod recte di- 
xit Philoxenus. nepos vero et luxuriosus, isque tropice dicitar ( vide- 
tnr enim in investigatione Graecis assentiendum), quoniam scorpium 
Romeni patrio sermone nepam, id est pedibus carentem, syllaba pri- 
vativa (ne enim privativo utuntar Romani, quemadmodum Graeci in 
ψήλιπος, νήχυτος, νήγρεξος, ψήδυμος) vocant, ex eo quod natura 
huic animanti accidit. hieme enim, ut cetera reptilia, sic et ipse scor- 
pius sub terra torpens iacet, nil praeter eam edens. ubi igitur circum 
se omnem esculentam sibi terram consumpsit, cirros suos aggreditur, 
omnesque sine sensu depascit. vere autem cum ceteris natürae lege in 
Incem revocatus pedes recipit; progressusque ad calamintham plantam 
solo tactu acre eius trahit, adstringituarque, quemadmodum serpens ma- 
rathro; unde etiam nepetam Romani calamintham dicunt. scorpios ita- 
que iii luxuriosos vocant, utpote membra sna consumentes, talia quae- 
a proposito aberrantes, de his dicenda habebamus. 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I. 155 


43. Βαρεῖς δέ τινες καὶ ἀναιδεῖς ἀστεμφεῖς τε xal στιβα- 
gol τὸν τρόπον oi κήνσωρες τοῖς ἀσώτοις ἐτύγχανον, μὴ τύχης, 
μὴ ἀξιώματος ἐξαιρουμένου τὸν αἴτιον. ὅτι δὲ ἀληϑῆ ταῦτα, 
μάρτυς ἥ ἱστορία. λέγει δὲ οὕτως. πρῶτος “Ἄππιος Ἀλαύδιος 

5. κήνσωρ προεβλήϑη. ἀρχὴ δὲ ἣν αὕτη τῶν μεγίστων, καὶ ἔργον 
ἦν αὐτοῖς τοὺς τῶν πολιτῶν διερευνᾶσϑαί τε καὶ κρίνειν βίους, 
τιμωρίας τε ἐπάγειν τοῖς ἁμαρτάνουσι κατὰ πάσης δυναστείας" 
καὶ οὐδεὶς ἦν ἔξω τῆς τοῦ χήνσωρος ἐξουσίας. κύριοι δὲ ἦσαν οἱ 
κήνσωρες καὶ ἔργοις κοινοῖς καταχοσμεῖν τὴν πόλιν. 

10 44. Οὕτως οὖν τῶν τιμητῶν ἐχταραττόντων τοὺς ὗὕπη- 
κόους καὶ πικρότερον ἐπεξιόντων τοῖς πολίταις, καὶ διαφερόντως 
ἀδυσωπήτως διακειμένων τῶν δανειστῶν περὶ τοὺς χρήστας, ἔχει- 
ροτόνησεν ὃ δῆμος δύο δημάρχους ἑαυτῷ, Γάϊον Auælviov καὶ 
«“Δούχιον "Ἀλβῖνον, διαιτήσοντας τῷ πλήϑει καὶ τὴν ἀγορὰν ἐπ- 

᾿ 4δοψομένους. αὐτοὶ δὲ οἱ δήμαρχοι μαχαίρας διεζώννυντο, δημο- 
σίους δὲ οἰχέτας πρὸς ὑπηρεσίαν εἶχον, οὖς ἐχάλουν βερνάκλους" 
σημαίνει δὲ τοὔνομα τοὺς οἰχογενεῖς οἰκέτας. ἐφ᾽ ὧν τὸ μέτριον 
0 δῆμος ἐκβὰς καὶ αὐτοὺς τοὺς εὐπατρίδας καλεῖσϑαι πρὸς τῶν 
βαναύσων εἰς δίκην ἐνομοϑέτησεν, ὥστε τὸν ὕπατον πρὸς ϑερα- 

40 πείαν τοῦ πλήϑους νόμον ἐνεγκεῖν, μὴ ἐξεῖναι τοῖς ἄρχουσι δίχα 
ψήφου τοῦ δημάρχου τιμωρεῖσϑαι πολίτην. 

45. Εἶτα αὖϑις διαφερομένων τῶν λογάδων πρὸς τὸ πλῆ- 
Soc, ψήφῳ κοινῇ τοὺς μὲν ὑπάτους ἀπεχένησαν, δέκα δὲ νομο- 
ϑέταις τὴν διάσχεψιν τῶν χοινῶν ἐπέτρεψαν. ἀπὸ δὲ τοῦ ἑξηκο-- 

48, Graves autem atque Jmpudentes immotosque et duros censores 
se luxuriosis praebebant, neque fortuna neque dignitate noxium tuente. 
quae vera esse his verbis historia testatur. primus App. Claudius cen- 
sor creatus est. erat autem unus de maximis^hic magistratus, munus- 
que eius inquirere et iudicare civium mores, data omni peccantes pu- 
niendi potestate; cui nemo non erat obnoxius. erat vero etiam penes 
censores publicis operibus civitatem ornare. 

ali igitur modo cum populum terrerent censores, acerbiusque 
in cives animadverterent, ac praecipue feneratores immites sese debi- 
toribus praeberent, plebs duos sibi tribunos, C. Licinium et L. Albi- 
num, creavit, qui ius dicerent multitudini foroque praeessent. hi tri- 
buni gladios gerebant, utebanturque ministerio servorum publicorum, 
quos vernaculos vocabant (be, autem vox servos domi natos). 


qua in re modum excedens plebs, ut ipei patricii ἃ sordido o in 
ius vocarentur; lege sanxit; unde consul, quo gratificaretur multitu- 


dini, legem tulit ne liceret magistratibus sine tribuni suffragio civem 
plectere. 


45. Deinde, cum iterum a plebe primores dissentirent, communi 
suffragio amotis consulibus, decem legislatoribus curam rei publicae 
mandarunt. ab anno autem a consulatu sexagesimo per annos quinqua- 


156 IOANNIS LYDI 


στοῦ ἔτους τῶν ὑπάτων ἐπὶ πεντήχοντα ἐνιαυτούς, ποτὲ μὲν χε- 
λιώρχων ποτὲ δὲ μεσοβασιλέων πραβαλλυμένων, ἐθορυβεῖτο τὰ 
πράγματα. τότε σιτηρέαιον τὸ δημόσιον πρῶτον τοῖς στρατιώτωες 
ἐπιδέδωκεν ὡρισμένον, τὸ πρὶν ἑαυτοὺς ἀποτρέφουσιν ἐν πολέμῳ. 
ἔνϑεν ἀναρχίαν ἐδνστύχησε τὸ πολίτευμα ἐπὶ πενταετῇ χράνον᾽ ὁ 
καὶ πάλεν ὕπάτοι, εἶτα ἀγορανόμοι τέσσαρες ἐκ τῶν πατρικίων 
καὶ ταμίαι δύο καὶ πραίτωρ ἕτερος" xai πάλιν ὃ δῆμος προεχεερί- 
σατα πέντε μὲν οἰωνοσκόπους τέσσαρας δὲ ἱεροφάντας. ἐπὶ δὲ τοῦ 
τρίτου xul ἑξηκοστοῦ καὶ διακοσιοστοῦ τῶν ὑπάτων ἕτους ἕτερος 
προεβλήϑη πραέτωρ, ὥστε τοῖς ξένοις διαιτᾶν. τὰν δ᾽ ἐνιαυτὸν 10 
οἱ πραίτωρες ἐπὶ τῆς ἀρχῆς οὗ παρέβαινον. ἄχρι δὲ Καίσερος 
ὕπατοι μὲν τὰ τῶν πολέμων, τὰ δὲ κατ᾽ οἶκον οἱ πολιτικοὶ διῴ- 
κῆσαν ἄρχοντες. 

46. Τῷ πέμπτῳ καὶ ἑξηκοστῷ καὶ τριωκοσιοστῷ τῆς πό- 
λεως ἔτει, Aouxlov l'evovxlov καὶ Κοίΐντου Σερβιλίου ὑπάτων, 15 
πολεμούντων Βηΐοις τοῖς γείτοσι τῶν ᾿ωμαίων, ἀνάγκη γέγονε 
μὴ διαϑερίσαι μόνον ἀλλὰ μὴν καὶ διαχειμάσαι αὐτοῖς παρὰ τοῖς 
πολεμίοις. τότε πρῶτον διωρίσϑη τοῖς στρατιώταις παρασχεῖν 
τὸ δημόσιον καὶ ὑπὲρ ἵππου δαπάνης τὰ λεγόμενα καπιτά" οὕτω 
δὲ τοὺς ἀπὸ ῥάβδων κοφένους ἐχάλεσαν, ἀπὸ τοῦ χάπερε οἱονεὶ dO 
χωρεῖν. ἔνϑεν ὑποχοριστικῶς τὰ λεγόμενα καπιτούλια πατρίως 
οἱ Ρωμαῖοι ὀνομάζουσι. τοῦ δὲ δήμου ἀνέκαϑεν στρατευομένου 
παντὸς, συνεῖδον ὡρισμένην καὶ εὐτρεπῆ συστήσασϑαι βοήϑειαν, 


12 uiv] C pe, recentior manus μετήρζοντο. 15 vulgo ΓΈνου- 
xtíov et KolyOov. . 


ginta, modo tribusis militaribus modo interregibus creatis, perturbata 
est res publica. tum primo militibus, qui antea de suo se iu bello 
sustentaverant, certum stipendium e publico datum. deinde quinquen- 
nium afflictata civitas, principe carens; iterumque cousules, ac deinceps 
quatmor aediles, duo censores alterque praetor e patriciis creati; rur- 
susque plebs quinque augures et quattuor pontifices constituit. anno 
autem a consulat ducentesimo sexagesimo tertio alter praetor creatus 
est, qui peregrinis ius diceret. annum preetores in istratu non ex- 
£edebant. ad Caesarem vero usque res bellicas consules, domesticas 
civiles i administrarunt. 

46. nrbis trecentesimo sexagesimo quinto, L. Genucio et 
Q. Servilio consulibus, Romanis adversus Veios vicinos bellum gerenti- 
bus necesse fait non aestivare tantum, sed et hiemare apud hostes: tum 
primo statutum ut militibus etiam ad equum alendum, quae capita di- 
cuntur (sic autem corbes vimineás vocabant a verbo capere, unde di- 
mimutiva voce capitulia jo sermone Romani appellant ) , de publico 
praeberentur; cmmque ab inilio populus univeraws militasset, certas 


5 


10 


15 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. L. 157 


σπείρας μὲν ἀπὸ τριαχοσέων ἀσπιδιωτῶν, ἃς καλοῦσι ποόρτης, 
ἄλας dà (ἀνεὶ τοῦ ἴλας) ἀπὸ ἑξακοσίων ἱππέων, βηξιλλατέωνας 
ἀπὸ πεντακοσίων τοξοτῶν ἱππέων, καὶ λεγιῶνας ἀπὸ ἑξακισχιλίων 
πεζῶν καὶ ῥητῶν ἱππέων. τομαὶ δὲ ταῖς λεγεῶσιν αὗται. 
Nout ἀπὸ χ' ἱππέων, 

βηξιλλατίωνες ἀπὸ q' ἱππέων, ^ 

τοῦρμαι ἀπὸ φ' τοξοτῶν ἱππέων, 

λεγεῶνες ἀπὸ ἑξαχισχιλίων πεζῶν. 

τοιβοῦνοι, δήμαρχοι. 

ὀρδινάριοι, ταξίαρχοι. 

σιγνηφέραι, σημειοφόροι. 

ὀπτίωνες, αἱρετοὶ ἢ γραμματεῖς. 

βηξιλλάριοι, δορυφόροι. 

μήνσορες, προμέτραι. 

τούβικες, σαλπισταὶ πεζῶν. 

βουκενάτορες, σαλπισταὶ ἱππέων. 

κόρνιχες, κεραῦλαι. 

ἀνδραβάται, κατάφρακτοι. 

μητάτορες, χωρομέτραι. 

ἀρκχύτεις καὶ σαγιττάριοι, τοξόται καὶ βελοφόροι. 

πραιτωριανοί, στρατηγικοί, 

λαγχιάριοι, ἀκοντοβόλοι.- 

δεκέμπριμοι, δεκάπρωτοι. 

βενεφικιάλιοι, οἵ ἐπὶ ϑεραπείᾳ τῶν βετερανῶν τεταγμένοι. 

τουρχουάτοι, ατρεπτοφόροι, οἱ τοὺς μανιάκας φοροῦντες. 

βοαχιάτοι ἤτοι ἀρμιλλιγέροι, ψελοφόροι. 

ἀρμιγέρροι, 0nAogópot. 

μουνεράριοι, λειτουργοί, 

δηπουτάτοι, ἀφωρισμένοι. 


αὐξιλιάριοι, ὑπασπισταί. 
2 ἄλλας C. 5 εἶναι C, σπεῖραι F. 18 legendum suspicor 
ἀνδαβάται: quippe et hic errasse Lydus videtur. F. 94 uere- 


ράνων C. 25 οἱ — φοροῦντες ] in C haec referuntur ad βρα- 
Ἀιάτοι, male utique; unde deinceps φελεοφόροι nd ἀομιγέρροι ἥτοε 

ομιλλιγέροι, ὁπλοφόροι ad μονεράριοι et λειτουργοὶ ad δεπουτάτοι 
ἀφωρισμένοι referuntur. P. 


expeditasque copias constituere statuerunt, cohortes scilicet seutatorum 
trecentorum, alas (id est ἴλας ) equitum sexcentorum, vexillationes equi- 
tum sagittariorum quingentorum, legiones sex milium peditum, ud 
certo equitum numero. partes autem legionum hae. 


158 IOANNIS LYDI 


κουσπάτρρες, qvAaxigra[^ κούπους γὰρ “Ῥωμαῖοι τὰς ξυ- 
λοπέδας καλοῦσιν ὡσανεὶ κουστώδης ποδῶν, οἱονεὶ ποδοκάκας 
καὶ ποδοφύλακας. 

ἱμαγινεφέρης, 

ὀκρεάτοι πεζοί, σιδήρῳ τὰς κνήμας περστεφραγμένοι. 5 

ἀρματοῦρα πρίμα, ὁπλομελέτη πρώτη. 

ἀρματοῦρα σημισσάλια, δπλομελέτη μείζων. 

ἁστάτοι, δορυφόροι. 

τεσσεράριοι, οἱ τὰ σύμβολα ἐν τῷ καιρῷ τῆς συμβολῆς τῷ 
πλήϑει περιφημίζοντες. 10 

δρακονάριοι, δραχοντοφύροι. 

ἀδιούτορες, ὑποβοηϑοί. 

σαμιάριοι, οἱ τῶν ὅπλων στιλπνωταί. 

βαγινάριοι, ϑηκοποιοί. 

ἀρχουάριοι, τοξοποιοί. 15 

πιλάριοι, ἀκοντισταί. 

βερουτάριοι, δισκοβόλοι. 

φουνδίτορες, σφενδονῆται. 

βαλλιστάριοι, καταπελτισταί" χαταπέλτης δέ ἔστιν εἶδος 
ἑλεπόλεως, καλεῖται δὲ τῷ πλήϑει ὄναγρος. 20 

βινεάριοι, τειχομάχοι. 

πριμοσχουτάριοι, ὑπερασπισταί, οἱ νῦν λεγόμενοι moo- 
τίχτορες. 

πριμοσαγιττάριοι, τοξόται πρῶτοι. 

κλιβανάριοι, ὁλοσίδηροι" χηλίβανα γὰρ οἱ Ῥωμαῖοι τὰ σι- 25 
δηρῶ καλύμματα καλοῦσιν, ἀντὶ τοῦ κηλάμινα. 

φλαμουλάριοι, ὧν ἐπὶ τῆς ἄκρας τοῦ δόρατος φοινικᾶ ῥάχη 
ἐξήρτηντο. 

᾿ ἐξπεδίτοι, εὔζωνοι, γυμνοί, ἕτοιμοι πρὸς μάχην. 

φερεντάριοι, ἀκροβολισταί. 

κιρχίτορες, οἱ περὶ τοὺς μαχομένους περμόντες καὶ χορη- 
γοῦντες ὅπλα, μήπω ἐπιστάμενοι μάχεσϑαι. 


ἀδωράτορες, βετερανοί, τίρωνες" περὶ ὧν εἷς πλάτος οἶμαι δει- 
κτέον. 


2 πεδῶν vulgo. 9 συμβουλῆς C. 26 vel κηλέμινα t incer- 
tum enim. 


adoratores, veterani, tirones; de quibus prolixius explicandum esse 
censeo. 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. I. 159 


47. ᾿Αδωράτορας οἱ Ῥωμαῖοι τοὺς ἀπομάχους καλοῦσιν 
(ἀδωρέα γὰρ κατ᾽ αὐτοὺς 7] τοῦ πολέμου λέγεται δόξα, ἀπὸ τῆς 
ζείας καὶ τῆς τιμῆς τῶν ποτὲ τιμηϑέντων αὐτοῖς), βετερανοὺς δὲ 
τοὺς ἐγγεγηρακχότας τοῖς ὅπλοις (μάρτυρες Κέλσος τε καὶ Πάτερ-- 

$voc καὶ Κατιλίγας, οὐχ ὃ συνωμότης ἀλλ᾽ ἕτερος, Κάτων πρὸ 
αὐτῶν ὃ πρῶτος καὶ Φροντῖνος, μεϑ᾽ οὗς καὶ Ῥενάτος, Ῥωμαῖοι 
πάγτες, “Ελλήνων δὲ «Αἰλιανὸς καὶ “ρριανός, ΑΑϊνείας, 'Ovó- 
ouvògoc, Πάτρων, ᾿Απολλόδωρος ἐν τοῖς Πολιορχητιχοῖς, μεϑ᾽ 
oũc Ἰουλιανὸς ὃ βασιλεὺς ἐν τοῖς DInyasixoig, ὧν ὃ Φροντῖνος ἐν 
10 τῷ de offociati, ἀντὶ τοῦ ἐν τῷ περὶ στρατηγίας, μνήμην ποιεῖται, 
καὶ Κλαυδιανὸς δὲ οὗτος ὃ Παφλαγών, ὃ ποιητής, ἐν τῷ πρώτῳ 
τῶν Στιλικῶνος ἐγκωμίων), τίρωνας δὲ τοὺς ταπεινούς, ὁποίους 
εἶναι συμβαίνει xa9* ἡμᾶς τοὺς λεγομένους Τριβαλλούς" οὕτως 
δὲ τοὺς Βέσους 4dogiavüg ἐν τοῖς περὶ ᾿Αλεξάνδρου προσηγόρευσε. 
15 διὰ γὰρ πενίαν καὶ μόνην διδοῦσιν ἑαυτοὺς οἷ λεγόμενοι τίρωνες 
εἰς ὑπηρεσίαν τῶν ἀληϑῶς στρατευομένων, οὗ μὴν ἄξιοι τέως 
στρατιῶται καλεῖσϑαι ἢ ὅλως ἐν ἀριϑμῷ [τέως] τετάχϑαι διὰ [δὲ] 
τὸ πτωχὸν τῆς τύχης καὶ ἄπειρον τῆς μάχης. οὐδὲ γὰρ ἐφιτὸν ἣν 
ὑπὲρ πατρίδος εἰ μή γε τοὺς εὐπατρίδας ἀγωνίσασϑαι. Διόδωρος 
30 γοῦν ἐν δευτέρᾳ Βιβλιοϑηκῶν φησὶ Σόλωνα, ἐν «Αἰγύπτῳ μα- 


Ἴ ὁ νήσανδρος C. 9 "Toviixvog] nomen aperte depravatum, si vera 
sunt quae sequuntur. F. 10 legendum forte de officio legati (id 
est ducis). ceterum hic novo ac valido argumento constat Frontinum 
praeter stratagemata aliud de scientia militari opus scripsisse. 
cf. 3 3. F. 11 locum, quem Lydus respicere videtur, v. in 
carmine de cons. Mall. Theod. v. 181. F. 14 προηγόρευσε C. 
15 δίδωσιν C. 18 v. ad 1 37. 


47. Adoratores Romani emeritos milites vocant (adorea enim illo- 
rum sermone belli gloria dicitur, a farre et honore eorum quos quondam 
honoraverunt), veteranos autem, qui armis insenuere. testes sunt Cel- 
sus, Paternus, Catilina ( non coniuratus ille, sed alius), ante illos Cato 
maior et Frontinus, post quos et Renatus, qui omnes Romani; e Grae- 
cis vero Aelianus, Arrianus, Aeneas, Onosander, Patron, Apollodorus 
in Poliorceticis, post quos Iulianus imperator in Mecbanicis ( quorum 
Frontinus mentionem facit in libro de scientia militari), nec non Clau- 
dianus ille Paphlagon, poeta, in libro primo de laudibus Stilichonis. 
tirones autem appellant humiles, quales nunc sunt qui Triballi vocantur 
(quo nomine Bessos Arrianus in iis quae de Alexandro scripsit appella- 
vit). etenim solam propter egestatem , qui tirones vocantur, vere mili- 
tantibus serviunt; neque vero milites iam appellandi sunt aut omnino 
aliquo in numero ponendi, tum propter fortunae humilitatem tum propter 
P | inscitiam. neque enim pro patria pugnare cuiquam licebat 
nisi honesto ere mato. Diodorus quidem, in libro secundo Biblio- 
thecae, ait Solonem hanc, quam in Aegypto didicisset, legem Athenien- 


160 IOANNIS LYDI 


ϑόντα, νόμον “4ϑηναίοις γράψαι τοιοῦτον ὥστε ec τρεῖς μοίρας 
τὴν πολιτείαν διατάττεσϑαι, εἰς εὐπατρίδας, οὗ περὶ σοφίαν καὶ 
λόγους ἐσχόλαζον, δευτέραν δὲ τὴν γεωργικὴν ἅμα καὶ πρόμαχον, 
τρέτην τὴν βάναυσον καὶ τεχνουργόν" τὴν δὲ μετὰ ταύτας ἄτιμον, 
ἐξ ἧς οἱ δῆϑεν χρειωδέστεροι ἐν τοῖς γεωργικοῖς ἅμα καὶ μαχίμοις 5 
προσήδρευον, δουλεύοντες αὐτοῖς xul τὸ πολεμεῖν καὶ γεωργεῖν 
διδασχόμενοι. τούτους Ἰταλοὶ τέρωνας ἐκάλεσαν ἀπὸ τοῦ τείρε-- 
σϑαι καὶ ταλαιπωρεῖν ἐν τῷ δουλεύειν. ᾿᾿ϑηναίους γὰρ ἐν ἅπα- 
σιν οἱ “Ῥωμαῖοι ζηλώσαντες οὕτω καὶ αὐτοὶ τὸν δῆμον διέϑηχαν. 
ταύτῃ γὰρ καὶ τρίβους τὰς φυλὰς ἐπωνόμασαν ix τῆς εἰς τρεῖς 10 
μοίρας τῆς πολιτείας διανομῆς. 


48. Καὶ οὗτοι μὲν ἐκ προσϑήκης ἐτάχϑησαν, ὥς τινες 

. τῶν ἱστορικῶν φασίν, ὑπὸ Παρίου τοῦ ὕστερον τυραννήσαντος. 
οἱ δὲ ἀνέκαϑεν τῷ ἱππάρχῳ ἑπόμενοε προμῶται χαϑ᾽ ὁμαλοῦ 
προσηγορεύϑησαν, συνεστῶτες eg τάγματα τέσσαρα, βιάρχους, 15 
δουχηναρίους, χεντουρίωνας 

μὲν πάντων δέκα μὲν δήμαρχοι, δύο δὲ ὕπατοι καὶ ὀχτὼ πραίτω- 
ρες καὶ ἐξ ἀγορανόμοι ἐπὶ τῆς πόλεως ἀπέμειναν xal μόνοι. ταῦτα 

6 Πομπώνιος, ὡς ἔοικε, τὸ πλῆϑος καὶ ποικίλον τῆς ἱστορίας δια- 
φυγών. ὃ γε μὴν Οὐλπιανὸς ἐν τοῖς προγραφομένοις Προτριβου- 20 
vaMeig λεπτοτέρως τοὺς περὶ τῶν πραιτώρων διεξῆλϑε λόγους, 


14 ἀνέθηκαν C. 15 προηγορεύθησαν C. 16 cf. 3 9 et 21. 
desideratur huius capitis extrema et sequentis (de praetoribus ) 
maior pars. jim codice, ut videre licet, duo folia resecta sunt. F. 
19 nonne διαφεύγων7 


sibus dedisse, ut tres partes civitàtis constituerent, unam generoso 

qui sapientiae literisque vacabant, alteram eorum qui agricolae simul et 
milites, tertiam opificum atque artificum, ceteris ab honore exclusis; e 
quibus si qui erant utiliores, agricolis iisdemque militibus iuncti servie- 
bant, bellumque et agriculturam docebantur. hos Itali tirones, quasi 
aerumnosa in servitute tritos, dixerunt. Athenienses enim in omnibus 
imitati Romani et ipsi civitatem ita constituere. etenim hinc quoque 
tribue populi partes appellavere, scilicet ἃ civitatis in tres partes di- 

ione. 


48. Et hi quidem tanquam additamentum, ut nonnuli historici 
referunt, a Mario, qui tyraanus postea evasit, constituti. ii vero 
qui inde ab initio magistrum equi secuti, communi nemine pro- 
moti appellati sunt; quorum erant quattuor ordines, biarchi, ducenarii, 
centuriones 
decem tribuni, duo censules, octo praetores et sex aediles tantum in 
urbe manebant. haec Pomponins, evitata, ut videtur, copia et varie- 
tate historiae. Ulpianus autem, in iis quae Pretribunalia ibuntur, 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB, I. 161 


τοὺς μὲν τουτελαρίους τοὺς δὲ φιδεϊκομμισσαρίους δνομάζων" ὧν 
ἅπαξ σχολαζόντων οὗ συνεῖδον μνησϑῆναι. 
49. ὙἸΤοσούτων ἀρχόντων ἐκ προοιμίων τῆς “Ῥωμαϊχῆς 
πολιτείας μέχρι τῆς ἐπιεικεστάτης βασιλείας Τίτου μνήμην ἐν ταῖς 
5 ἱστορίαις εὑρὼν πέρας ἐπιϑήσω τῷ λόγῳ. οὐδὲ γὰρ τῶν Ζομε- 
τιανοῦ δυοκαίδεκα πολιάρχων, οὐδὲ μὴν τῶν Βασσιανοῦ τοῦ ἐπί- 
κλην Καρακάλλου νεωτερισμῶν μνήμην ποιήσασϑαι συνεῖδον" τὰ 
γὰρ παρὰ τῶν κακῶς βεβασιλευκότων γενόμενα, χἂν ὦσι χρηστά, 
καταφρονείσϑω. 

10 50. Τρίβυρες, ἔϑνος Γαλατικόν, ταῖς ὄχϑαις τοῦ “Ῥήνου 
παρανεμόμενοι, ὅπου καὶ Τρίβυρις ἢ πόλις, (Συγάμβρους αὐ- 
τοὺς Ἰταλοί, οἱ δὲ Γαλάται Φράγκους xa9* ἡμᾶς ἐπιφημίζουσιν) 
ἐπὶ Βρέννου ποτὲ διὰ τῶν "Ἄλπεων σποράδην ἀλώμενοι ἐπὶ τὴν 
Ἰταλίαν ἐξηνέχϑησαν διὰ τῶν ἀνοδεύτων καὶ ἀκανϑωδῶν ἐρημιῶν, 

156 ὥς φησιν Οὐεργίλιος.ς εἶτα καὶ διὰ τῶν ὑπονόμων ἐπελϑόντες 
τὴν “Ρώμην καὶ αὐτὸ δὲ τὸ Καπετώλιον ἐκράτησαν, ὅτε τῶν ἐν 
τῷ ἱερῷ χηνῶν ταραχϑέντων ὑπὸ τῶν βαρβάρων ἀκράτῳ νυκτὶ 
φανέντων διεγερϑεὶς ἸΠάλλιος ὃ στρατηγὸς (γείτων δὲ ἦν) τοὺς 
μὲν βαρβάροις ἐξώϑησε, τοῖς δὲ χησὶν ἑορτὴν καὶ ἱπποδρομίαν 

40 ἄγειν Ρωμαίοις, τοῖς δὲ κυσὶν ὄλεθρον κατὰ τὸν ἐν λέοντι ἥλιον 
διώρισε. τούτων οὕτως τότε γενομένων νόμος ἐτέϑη ὃ προάγων 
τοὺς φύλακας τῶν νυχτῶν. καὶ ὅσον μὲν πρὸς τὸ μῆκος τοῦ χρό- 


6 τοῦ F, τὸ C. 11 συμγάβρους C. 19 οἱ F, οἷον C. 
15 Aen. 8 657: Galli per dumos aderant. F. 


subtilius de praetoribus disseruit, alios tutelarios, alios fideicommissarios 
appellans; de quibus, quoniam semel abrogati, nolui commemorare. 


49. Expositis magistratibus, quorum ab incunabulis Romanae rei 
blœae ad mansuetissimum Titi imperium, in historiis memoriam rep- 
peri, finem libro imponam. neque enim Domitiani duodecim praefecto- 
rum urbis, neque vero Bassiani cognomine Caracallae inaovationuia 
mentionem facere volui: quae enim a pravis principibus facta, quamvis 
ntilissima sint, contemnuntor. 

50. Treveri, gens Gallica, ripas Rheni accolentes, ubi et Treviri 
urbs, (Sygambros eos Itali, Galli autem nunc Francos appellant ) 
Brennó duce quondam per Alpes sparsim errantes in Italiam irruerunt 
per deserta invia et dumosa, ut ait irgilius. deinde per cuniculos in- 
gressi Romam atque ipsum Capitolium tenuere, cum a barbaris intem- 

esta nocte apparentibus territi, qui in templo erant anseres, Manlium 
Ducem ( vicinus autem erat) excitarunt, qui barbaros deiecit, anseribus 
autem ut festum et cursus equestres ludicros Romani celebrarent, cani- 
bus vero perniciem sole leonem percurrente, decrevit. quae cum ita 
tum accidissent, lex lata est custodes nocturnos instituens. et quantum 


Ioannes Lydus. 11 





4162 IOANNIS LYDI 


vov, ᾿ἰχρῆν ἡμᾶς ἔμπροσϑεν τούτων ἐπιμνησϑῆναι" ἀλλ᾽ ἐπειδὴ 
μὴ ταῖς ἀρχαῖς τῆς πολιτείας καὶ τουτὶ συναριϑμεῖσϑαι τὸ φρόν- 
τισμα νόμος, σύστημα δὲ καὶ σῶμα τυγχάνει λειτουργίας χάριν 
ἐπινοηϑέν, εἰκὸς ἦν xol αὐτὸ ὡς γοῦν πέρατι τῶν ἀρχῶν naga- 
ϑέσϑαι. οὐ γὰρ μόνον τὴν πόλιν ἔξ ἐπιδρομῆς καὶ λανϑανοΐσης ὅ 
ἐφόδου πολεμίων ἀπήμαντον καὶ ἀστασίαστον ἐμφυλίου βλάβης 
φυλάττουσιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἀπὸ τῶν ἐμπρησμῶν βλαπτομένοις 
ἀμύνουσι. καὶ μάρτυς Παῦλος ὃ νομοϑέτης αὐτοῖς ῥήμασι xa9^ 
ἑρμηνείαν οὕτως. “τὸ τριανδρικὸν σύστημα παρὰ τοῖς παλαιοῖς 
διὰ τοὺς ἐμπρησμοὺς προεβάλοντο" of καὶ νυχτερινοὶ ἐκ τοῦ πρά- 19 
γματος ἐλέγοντο, συνῆσαν δὲ αὐτοῖς καὶ οἱ ἀγορανόμοι καὶ δήμ- 
ἀρχοι ὑπουργοί, κολλήγιον (ἀντὶ τοῦ σύστημα), ὅπερ τὰς πύλας 
τῆς πόλεως dixe καὶ τὰ τείχη, ὥστε τῆς χρείας καλούσης εὐχερῶς 
εὑρισκομένους συντρέχειν.᾽ οὕτω μὲν ὁ Παῦλος" ὅτι δὲ ἀληθὴς 
ὃ λόγος ἐστί, καὶ νῦν τοιούτου τινὸς ἀπει συμβαίνοντος ἀνὰ τὴν 15 
πόλιν οἱ τυχὸν ἐπικαίρως ἐξ αὐτῶν εὑρισχόμενοι βοῶντες τῇ πα- 
volo “Ῥωμαίων φωνῇ omnes collegiati, οἷον εἰπεῖν “πάντες ἑταῖροι 
συνδράμετε.ἢ 

51. Ὑούτων οὕτω προαχϑέντων ἕκτον καὶ ἑπταχοσιοστὸν 
ἔτος τῇ πόλει χεχωρήκει. Καῖσαρ δὲ μοναρχῶν πάσας μὲν ἀπέ- 30 
παυσεὲ τὰς ἀρχάς, τὴν δὲ τῶν ὅλων δύναμιν ἀρχῶν ἀνεζώσατο 


9 ipsis Pauli verbis (Digest. 1 tit. 15) in versione usus sum, ex- 
o tantum familia publica, pro quo in textu quem Lydus vertit 
ium fuisse, ex eius versione intelligitur. F. 11 an 
δήμαρχοι, ὑπούργει δὲ κολλήγιον7 et mox ὃ περὶ vel παρὰ. 
17 omnis colliciatas C. ἑταῖροι F , ἕτεροι C. 19 προ- 
αχϑέντων F , προσαχϑέντων C. 


quidem ad temporis spatium, mos prius de his commemorare oportebat : 
verum quoniam hoc munus magistratibus rei publicae annumerari nom 
solet, estque collecium et corpus ministerii causa inventum, par erat 
quasi extremo utique magistratuum illud adiungere. etenim non tantum 
sb incursu et clandestina irruptione hostium ac domesticarum factionum 
malo incolumem civitatem praestant, verum etiam incendio afflictis suc- 
currunt. testis est Paulus iurisconsultus, cuius ipsa verba secundum 
versionem haec sunt. "apud vetustiores incendiis arcendis triumviri 
praeerant, qui ab eo quod excubias agebant nocturni dicti sunt.  inter- 
veniebant nonnunquam et aediles et tribuni plebis. erat autem collegium 
circa portas et muros dispositum, unde, si opus esset, vocabatur." 
ita Paulus; quem verum dixisse argumento est, quod etiamnum, ubl 
tale quid in urbe accidit, qui ex illis opportune forte inveniuntur, pa- 
trio Romanorum sermone clamant "omnes collegiati!" id est, omnes 
collegae adeste! 

. ,91. Sub hisce magistratibus annum septingentesimum sextum urbs 
implevit, Caesar autem rerum potitus, omnibus abrogatis magistratibus, 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. II. 163 


μόνος" καὶ τρισὶν ἐνιαυτοῖς διαρκέσας αὐτὸς μὲν ἐν τῇ βουλῇ κατ- 
ἐσφάγη, τὸ δὲ λοιπὸν Καῖσαρ ὃ νέος, ἀδελφιδοῦς ἐχείνου, μεϑ 
ὃν τὸ χράτος εἰς τοὺς Καίσαρας περεέστη. 


4 scilicet Augusti mater Lydo est soror Caesaris. cf. 2 3 ἀδελ- 
9e. Ἐς 


universam rem publicam imperio solus rexit; quod cum triennium te- 
nuisset, ipse in curia caesus est; Caesar vero deinde factus adolescens, 
sororis eius filius, post quem imperium ad Caesares pervenit. 


40ro0z B 
ΚΕΦΆΛΑΙΑ TOT AETTEPOT A0TOT. 


II eol Χαίσαρος καὶ τῶν Καίσαρος ἐπισήμων. (1). περὶ Αὐγούστου, 
καὶ ὅτι πρῶτος αὐτός, ἐχβαλὼν τὴν ὕπαρχον ἐξουσίαν, τὴν πραιτωρια- 
»ν ἐπαρχότητα προεβάλετο. (2). περὶ τῶν βασιλικῶν στολῶν. (3). 
“τερὶ τοῦ ἐπάρχου τῶν πραιτωρίων καὶ τῆς πευθομένης αὐτῷ τάξεως. 
5 περὶ τῶν ἐπισήμων τῆς ἐπαρχότητος καὶ τῶν αὐτῆς μεγίστων δικαστη- 
οίων. ὅτι οὐκ ἦν ἀνέκαθεν πραιταύριον ὠρισμένον τῇ πρωτῃ τῶν 
ἀρχῶν. (4). περὶ τῶν μαγίστρων, καὶ τίνα πρῶτον προαχϑῆναι ἡ 
ἱστορία ἀναφέρει. ὅτι ol xaO" ἡμᾶς λεγόμενοι μαγιστρίανο πρὶν 
φρουμεντάριοι ἐκαλοῦντο. (5). περὶ τοῦ ἐπαρχου ZxvOlac καὶ τοῦ 
10 Ἰουσεινιανοῦ πραίτωρος καὶ τοῦ μαγίστρου τῶν κήνσων καὶ τοῦ xvot- 


LIBER IL 
LIBRI SECUNDI CAPITA. 


D e Caesare et eius insignibus. (1). — de Áugusto. eum primum sub- 
lata magistrorum equitum potestate praefectum praetorio creasse.. (2). 
de vestibus imperatoris. (3). — de praefecto practorio et apparente ei offi- 
cio. de insignibus praefecturae praetorii, deque summis cius tudiciis. 
primo magistratui destinatum praetorium olim non fuisse. (4). de ma- 
gistris, et quem primum electum esse historia referat. olim frumentarios 
vocatos esse , quos nunc magistrianos vocant. (5). — de praefecto Scythiae, 
de praetore Iustinianeo , de magistro censuum et de quuesitore; hos mo^ 


164 JOANNIS LYDI ' 


eíregog , x«l δει οὐ πρώτως αἱ ἀρχαὶ αὐταὶ ἐπεὲν αν, εἶλλ᾽ ἡμελη- 
μέναι ὠνεκλήθησαν. (6). περὶ τῆς τάξεως τῶν M vid καὶ τῶν j» 
t (rov καὶ τῶν ἄλλων 
τῆς ἀρχαιότητος γνωρισμάτων, καὶ ἐκ πο αἰτιῶν ἠμέληται. (7). 


ορεύεσθαι. πῶς Πέρσαις πολεμητέον κατὰ τοὺς τακεικοῦς. (δ). πότε 
* 195 τὸ τῶν σχρινιαρίων σῶμα. πόϑεν εἰσηνέχϑη 
τὸ τῶν καγκελλαρίων ὄνομα, καὶ διὰ τί οὕτως ὠνομάσθησαν. ἐκ ποίων 


. (4. * ἧς αἰμονίας τοῦ δήμον, καὶ ὅπως ἐνέπρησε 20 
τὴν zo: ἐν καὶ περὶ τοῦ λεγομένου Zrvbimxov, καὶ τίνος χαρεν 
teg αἰνομά ὅπως ὁ βασιλεὺς μετὰ τοῦ ϑεοῦ καὶ τὸ πρῶτον 
ἑερὸν καὶ πᾶσαν ὁμοῦ τὴν πόλιν ἀνέστησεν. περὶ τῶν εὐσεβῶς καὶ 


18 περὶ ἀσωτίας vulgo bis ponunt. 19 ἄνδυξ C, sed 3 64 
σάνδυξ F. 


stratus non tum primum excogitatos , sed neglectos revocatos fuisse. (6). 
de officio praefectorum praetorio , eiusque catalogs , consuetudine , insti- 
tutis, chartis, d reliquis antiquitatis ornamentis, εἰ quas ob causas 
neglecta fuerint. (7). cur idem flumen nunc Ister nunc Danubius appelle- 
twr. quomodo cum Persis pugnandum secundum tacticos. (8). — quando 
et quam ob causam inventum. scriniariorum corpus. unde introductum 
cancellariorum nomen, et cur ita appellati fuerint. quas ob causas corrue- 
rit officium; huius rei 4nastasium- imperatorem per Marinum. causam 
fuisse. (9). | unde Durrhachium dicatur quae olim. Epidamnus. (10). 
regni [Anastasii descriptio. (11). cur Persae a Romanis , cum antiqui 
id factum nom sit, pecuniam perpetuo quasi debitam exigant. de 
Antiochiae! Daphnac udiacentis, deque Persarum invasione (12). de fe- 
licissimo i jo lustiniani, invicti i Gloris; quantis rem Homanem 
bonis t, εἰ quomodo brevi totam anis Africam restituerit. (13). 
de iis qui conira imperatoris benevolentiam prave abusi sunt re publica 
seque ignaviae dederunt ; in quo ct de luzuria. de luxuria et de acipense. 
quale genus vestimenti sandyz, et cur ita appellatus. (14). — de furore 
populi, et quomodo urbem incenderit; in quo et de Zeuzippo, et quare íta 
dictus. odo imperator cum deo et princepe templum εἰ universam 
simul urbem restituerit. de iis qui pie iusteque magistratus gessere.. de 
pia ímperatrice "l'heodora, et quomodo rem publicam adiuvarit. (15). 
de funestissima peste, et quomodo cessarit. (16). 


.DE MAGISTRATIBUS P. n. LIB. IJ. 165 


0 τυραννίδα xa9^ ὁντιναοῦν καιρὸν τολμήσαντες οὐ μόνον τοὺς 
ἐν οἷς ἐγένοντο καιροῖς ἐλυμήναντο, ἀλλὰ καὶ τοῖς μεταγενεστέ- 
ροις πρὸς βλάβης ἐγένοντο, ζηλωτὰς κακῶν τοῖς ὑπηκόοις áno- 
λιμπάνοντες. Ἰαρίου τοίνυν τυραννήσαντος καὶ ὑπουργήσαντος 
5 Σύλλας ἀναστὰς ἀντετυράννησεν" αὐτῶν δὲ ἀλλήλοις ἀντιφερομέ- 
νων ἥ Ῥωμαίων μεταίχμιον οὖσα τοῖς τυράννοις ἐσπαϑίζετο πολι- 
vta. καὶ IMágiog μὲν ἐν προοιμίοις τῶν Σύλλου ἐχράτει δυνά- 
μεων, τῆς δὲ τύχης ἑκάτερον διαφϑεῖραι σπουδαζοίσης νῦν μὲν 
ὃ Σύλλας νῦν δὲ ὃ ἹΠάριος ἐχράτει. πέρας δὲ ἑκατέροις ὄλεθρος" 
10 Πάριος γὰρ ἐλαττίυϑεὶς εἰς τεμάχη λεπτὰ πρὸς τοῦ Σύλλου κατ- 
ἐτμιήϑη, “Σύλλας δὲ μετὰ τὴν νίχην σκώληκας ἀναβλύσας καὶ fre- 
ρον οὐδὲν παρὰ τὴν εὐτυχοῦς προσηγορίαν ἐκ τῆς νίχης λαβὼν 
ἀπεφϑάρη. περιόντι δὲ ἔτι τῷ Σύλλᾳ προσπελάσας ὃ Πομπήϊος. 
ἐζήλου τε αὐτὸν καὶ γαμβρὸς ἐγένετο, “ΑἈντιστίαν τὴν ἐγγόνην αὖ-- 
15 τοῦ πρὸς γάμον ἑλών, καὶ ὅλος ἦν ἐκείνου. νοσῶν δὲ Καῖσαρ ἐξ 
ἀρχῆς πρὸς Πομπήϊον, Ἰουλίας ἤδη τῆς αὐτοῦ ϑυγατρὸς τελευ- 
τησάσης, ἣν ἔτυχε πρὸς γάμον Πομπηΐῳ δούς, τὴν ἐναντίαν 
ἠσπάσατο καὶ Πάριον ἐτίμα καὶ τοῖς αὐτοῦ τρόποις ἀπήγετο. 
συγχέονται οὖν ἄμφω κατ᾽ ἀλλήλων ὡσεὶ κληρονόμοι τῶν τυράν- 
90 vt , ἔϑνους μὲν παντός, ὅσον ἦν πρὸς ἀνίσχοντα ἥλιον, Πομ- 
πηΐῳ, βαρβάρων δὲ πάντων, ὅσοι πρὸς δύνοντα ἥλιον καὶ τὴν 
ἄρκτον ἐνέμοντο, τῷ Καίσαρι ἅμα τῷ στρατιωτινῷ συναιρομένων" 


10 τε μαχην C. 14 τὰ δαυτῶν C, ts αὐτὸν F. 15 νεύων 7 
22 συναιρουμένων vulgo. 


Tyrannidem quotquot unquam ausi sunt, non solum quibus ipsi vixere 
tempora afflixere, sed posterioribus quoque nocuerunt, aemulos pravi- 
tatis civibus relinquentes. sic Marii tyrannide adiutus Sylla prodiit, se- 
que tyrannum tyranno obiecit; qui dum inter sese confligebant, Romana 
res publica tyrannorum armis interiecta dilacerabatur. ac Marius qui- 
dem initio copias Syllae superavit: fortuna autem perdere utrumque 
studente, modo hic modo ille superior discessit; finis vero utrique exi. 
tium. victus enim Marius a Sylla minutatim concisus est; Sylla autem 
post victoriam vermibus gemens, nec quicquam ea praeter felicis nomen 
adeptus, interiit. cui cum se iunxisset Pompeius, superstitem etiam 
aémulatus cst, ductaque in matrimonium nepte eius Ántistia socerum 
habuit, seque totum ei dedit. Caesar autem, qui initio Pompeii studio 
laborasset, mortua iam Iulia filia, quam in matrimonium ei dederat, 
contrarias partes amplexus Marium coluit eiusque aemulatus est mores. 
igitur ambo inter se congrediuntur, quasi heredes tyrannorum, praeter 
copias, populis —— ad orientem solem, a Pompeio, barbaris au- 
tem, quotquot occidentem solem et septentriones degebant, a Ce 


166 IOANNIS LYDI 


καὶ δῆλα rà λοιπά. (9) χρατεῖ δὲ τῶν ὅλων ὃ Καῖσαρ, xol 
ἐπὶ τριακοσίοις αἰχμαλώτοις θριαμβεύων βασιλεῦσιν ἀναβὰς ec 
τὴν Ῥώμην οὗ βασιλέως (τί δ᾽ ἂν εἴη μεῖζον;) ἤγουν μονάρχου 
τινὸς ὑπέμεινεν ὑπελϑεῖν προσηγορίαν, ἄλλην δέ τινα καὶ τῇ τύχῃ 
ἠγνοημένην ἐζήτει τιμήν. ὡς γὰρ ἐκ τοῦ Καπιτωλίου μετὰ τὸν 6 
ϑοίαμβον ἐπὶ τὴν βουλὴν ἐφέρετο, ἐχδραμόντος τινὸς τῶν ἐν τέλεε 
τῆς στρατιᾶς καὶ στέφανον ἀγνοοῦντι περιϑεμένου λαβὼν αὐτὸς 
ἔρριψεν dyavaxrüv, ὡς ὕβριν ὑπομένειν ὑπολαβών, εἰ βασιλεὺς 
χρηματίσοι ὃ τοσούτους βασιλέας εἰς δουλείαν ὑπαγαγὼν καὶ αὖ- 
τὴν δὲ τὴν τύχην ἑλών. οὕτως ἐμφορηϑεὶς ταῖς εὐπραγίαις ἠξίωσε 10 
μόλις ϑεός τε ἅμα καὶ ἀρχιερεὺς καὶ ὕπατος καὶ μόναρχος ἐσαεί, 
καὶ “Ῥωμαίων μὲν πρῶτος ἐπίτροπος δὲ τῶν ἁπανταχοῦ βασιλέων," 
καὶ ἵππαρχος καὶ πατὴρ πατρίδος καὶ στρατηγὸς καὶ φύλαξ πόλεως 
καὶ πρῶτος δημάρχων χρηματίσαι, στολὴν ταῦτα πάντα σημαί- 
γουσαν ὑποδύς. καὶ ὄνομα μὲν αὐτῇ τριουμφάλια (οὐδὲ γὰρ ἦν 15 
εὔπορον οὕτω πολυσήμαντον ἐξευρεῖν τῇ στολῇ προσηγορίανῚ, 
χιτὼν δὲ ἣν ἔνδον μὲν ἐκ πορφύρας, ἄνωθεν δὲ χρυσὸς ὅλως, 
ὥσπερ ἐλασϑέντος διεστηχὼς τοῦ χρυσοῦ, καὶ λῶρος ἄνωθεν" 
οὕτω δὲ τὴν χρυσήλατον ἐπωμίδα “Ῥωμαίοις ἀρέσκει καλεῖν. ταύ- 
τὴν τὴν στολὴν ἔϑος ἐχράτησεν ἐξ ἐκείνου τοὺς “Ῥωμαίων αὐτοκρά-- 90 
τορας ἀμπέχεσϑαι, ὅταν ἐπὶ βασιλεῦσιν αἰχμαλώτοις ϑριαμβεύ-- 
σωσι. καὶ τοῦτο δῆλον ἐν ἡμῖν ἀπεδείχϑη, ὅτε Γελίμερα τὸν 


17 χρυσοῦς 040g? 21 nonne ϑριαμβεύωσι 22 Γελίμερα 
τὸν EF, Γελίμερτῶν C. 


sare stantibus. reliqua nota. (2) rerum vero potitur Caesar; qui cum 
de trecentis captis regibus triumphans Romam rediisset, non principi 
(quid autem maius foret ὃ) aut summi rectoris nomen subire dastinuit, 
verum alium quendam et fortunae ignotum honorem quaesivit. nam e 
Capitolio post triumphum in curiam vehens, cum e principibus exerci- 
tus quidam procurrisset coronamque ignaro imposuisset, ipse prehensam 
iratus proiecit, quasi ignominiosum sibi ratus, si, qui tot reges in ser- 
vitutem redegisset ipsamque fortunam superasset, rex appellaretur. ita 
felicitate repletus, vix deus simul et pontifex et consul et perpetuus . 
rector, Romanorumque primus, tutor vero omnium orbis terrarum re- 
gum, et magister equitum et pater patriae et imperator et custos urbis 
et primus tribunorum plebis appellari voluit, vestem haec ommia indi- 
cantem indutus; quae quidem triumphalis dicta est: neque enim facile 
erat tam multa significans nomen vesti reperire. 'erat autem tunica in- 
terius purpurea, exterius vero tota aurea, qnasi dncto auro rigida, nec 
non loro superne ornata: ita autem ex auro factum humerale ornamentum 
Romani vocare solent. hanc vestem induere Romanorum imperatores, 
cum de captivis regibus triumpharent, ex illo moris fuit; quod apud nos 
manifeste patuit, quo tempore Gelimerem, Vandalorum et Libyae re- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. II. 167 


Βανδήλων καὶ Aißonc βασιλέα πανεϑνεὶ ϑεὸς αἰχμάλωτον τῇ 

xaJ" ἡμᾶς παρεστήσατο βασιλείᾳς οὐδὲ γὰρ ἦν δμοσχήμονα τὸν 

νικητὴν πορφύραν περικειμένῳ γίνεσϑαι τῷ κρατηϑέντι. τοιού-- 

τοῖς τὸν Καίσαρα τῆς τύχης ἐπὶ τριετῇ χρόνον διαπαιζούσης 
5 φρυάγμασιν, 7j φύσις ἔπεισεν ἄνϑρωπον εἶναι. 

3. Ὀχταβιανὸς δὲ μετ᾽ αὐτόν, ἀδελφιδοῦς ἐξ "Ατίας τοὔνομα 
τῆς ἀδελφῆς αὐτῷ γενόμενος καὶ ϑετὸς παῖς, διαδεξάμενος τὴν 
αὐτοχράτορα τιμήν, ϑεὸς μὲν δῆϑεν εὐσεβῶς μετριάζων ὀνομά-- 
ζεσθαι παρῃτεῖτο, ϑεῖος δὲ μᾶλλον (xal τοῦτο πᾶσι τοῖς utT^ 

10 αὐτὸν τὸ ἀξίωμα περιετέϑη)" τὸ μὲν γὰρ τῶν φύσει πεφυκότων 
ἐστί, τὸ δὲ τῶν ϑέσει, τιμῆς ἢ μᾶλλον βλασφήμου κολαχεέας 
χάριν τοῖς βασιλεῦσι περιτιϑέμενον. τοῖς δὲ ἐπισήμοις χρήσασϑαι 
οἷς Καῖσαρ 0 μέγας, τέως οὐκ ἔσχε, πρῶτον μὲν ὅτι κοινωνοὺς 
εἶχε τῆς ἀρχῆς “Ἀντώνιον xol Zdémidov. νέος δὲ ὧν κομιδῇ, καὶ 

16 τὴν λεγομένην παρὰ Ῥωμαίοις βοῦλλαν οἱονεὶ ψῆφον, τῆς Καίσα- 
ρος ἠξιοῦτο προσηγορίας" ὅϑεν ἔτι καὶ νῦν τοῖς εἷς βασιλείαν 
προαγομένοις οὐ πρότερον τὰ ταύτης ἐπιτίϑεται σύμβολα, πρὶν 
στρεπτὸν τῷ τραχήλῳ περιτιϑέντες αὐτῷ οἷ ἐν τέλει τῆς στρατιῶς 
ἄξιον εἶναι τῆς βασιλείας ἀποφήνωσι, Καίσαρα δεικνύντες αὐτὸν 

90 καϑάπερ τὸν νέον Καίσαρα, καὶ τῆς τοῦ πρώτου Καίσαρος ἄξιον 
τιμῆς τε καὶ προσηγορίας. ὥσπερ γὰρ Πέρσαις ἐστὶ νόμιμον τὸν 
ἐκ βασιλέως τεχϑέντα προάγειν ἑαυτοῖς εἰς βασιλείαν, οὕτω ' Pu- 
μαίοις τὸ πάλαι μὴ τῷ τυχόντι ἀλλὰ μόνοις τοῖς ἐκ τῆς Καίσαρος 


15 ψῆφον) ψῆφον φορῶν 7 17 τὰ ταύτης] ταῦτά τις vulgo. 
23 τὸ) οἷς τὸ v o? ἦν τὸ F: μὰ 


em, cum universa gente deus captivum imperatoriae nostrae urbi exhi- 

uit: neque enim fas erat victorem victo, purpura velato, habitu simi- 
lem esse. sic superbientem Caesarem cum triennium fortuna lusisset, 
natura hominem esse persuasit. 

9. Octavianus autem, quem ex Átia sorore natum Caesar adopta- 
verat, imperatoria dignitate post eum potitus, divinus (quod nomen omnes 
post eum imperatores habuere) potius quam deus, pia scilicet modestia, 
appellari voluit: ilud quippe eorum est qui natura sua dii, hoc eorum 
qui adoptione, honoris seu potius ignominiosae adulationis gratia datum 
imperatoribus. insignibus vero uti, queis magnus Caesar, interim non 
poterat, primum quidem, quia socios imperii, Ántonium et Lepidum, ha- 

ebat. admodum vero adolescens, et quam bullam, id est gemmam, Ro- 
mani vocant, gerens, Caesaris nomine honoratus est; unde etiamnum ad 
imperium provehendo non prius haec insignia imponuntur, quam princi- 
pes exercitus, torque collum eius circumdantes, dignum esse imperio de- 
claraverint, Caesarem eum ostendentes, veluti adolescentem Caesarem et 
pruni Caesaris honore nomineque dignum. quemadmodum enim Persis 
mos est ex rege nato regnum deferre, sic Romanis olim fuit non cuilibet, 


168 JOANNIS LYDI 


σειρᾶς κατιοῦσιν ἐγχειρίζειν τὸ χράτος. μέσος οὖν ἦν ὃ νέος 
Καῖσαρ, μήτε τῆς ὅλης ἐπειλημμένος τοῦ κράτους τιμῆς διὰ τοὺς 
κοινωνοὺς τῆς ἀρχῆς, μήτε μὴν ἀμοιρῶν, τὸ δὲ πλέον ἔχων παρ᾽ 
ἐχείνους διὰ τὸ Καίσαρος ἐπώνυμον, ὃ περιὼν ἔτι ὃ ϑεῖος αὐτῷ 
περιέϑηκε, διάδοχον ἑαυτοῦ καταλεῖψαι ψηφισάμενος. ὡς δὲ δ 
adínidog μὲν ἐτελεύτα, “Ἀντώνιος δὲ πρὸς Κλεοπάτραν ἔρεψε, 
Φουλβίαν τὴν ἀδελφὴν τοῦ νέου Καίσαρος συνοικοῦσαν αὐτῷ τὸ 
πρὶν ἀποπτύσας, “ϊγυπτόν τε εἷλε μετ᾽ ᾿Αντωνίου, καὶ τοὺς ἐμ-- 
φυλίους ἔπαυσε ϑορύβους τῆς “Ῥώμης, ὀγκωϑθεὶς καὶ αὐτὸς ϑεός 
τὲ ἐχρημάτισεν ὃ ἄρτι μετριάζων, καὶ ναοὺς ὡσιωμένους πρὸς 10 
τιμῆς αὐτῷ ἀπεδέξατο, καὶ ἀρχιερέα ὡσεὶ ϑεὸς ἐπεμβόλιμος προ-- 
ἐχειρίσατο, πρῶτον αὐτὸν τῶν ἱερέων τῶν τότε νομισϑέντων ϑεῶν 
ἀποδείξας. ἐπισήμοις τε πᾶσιν ἐχρήσατο οἷς ὃ πατήρ, καὶ στρα- 
τείαις καὶ τάξεσι καὶ δορυφόροις ὅσοις ὃ “Ῥωμύλος τε καὶ πάντες 
οἱ ἀπ᾿ αὐτυῦ μέχρι τούτων ἐχρήσαντο, μόνον τὸν ἵππαρχον εἰς 15 
ἔπαρχον μεταβαλών, ὀχήματι τιμήσας ὑπερηφάνῳ, ἐξ ἀργύρου 
πεποιημένῳ, καὶ τάξιν πολιτικὴν ἀπονείμας αὐτῷ πειϑαρχεῖν, 
«Αὐγουσταλίους ἐξ αὑτοῦ καλέσας αὐτούς" περὶ ὧν ἐν τῷ περὶ τῆς 
τάξεως τῶν ὑπάρχων μιχρὸν ὕστερον ἐροῦμεν. ἠπίως δὲ ὅμως 
ἐχρήσατο τοῖς ὑπηκόοις" ὥστε τοὺς Ῥωμαίους εἰπεῖν ἐπ᾿ αὐτῷ τῇ 90 
πατρίῳ φωνῇ utinam nec natus nec mortuus fuisset! ἀπηύχοντο 
γὰρ αὐτοῦ τὴν γένεσιν», ὅτε μόνος ἐστήριξε τὴν τῶν Καισάρων ye 
μονίαν, καὶ δμοίως τὴν τελευτὴν διὰ τὸ ἥπιον ἅμα καὶ τὸ τῶν 


8 ἄμοιρον vulgo. 4 ἐκείνους F, ἐχείνοις C. 


sed nonnisi a Caesaris stirpe ortis imperium tradere. medius igitur erat 
adolescens Caesar, neque expers imperii honoris, neque propter socios 
principatus omnem consecutus, prae illis vero praecipuum habens Caesa- 
ris cognomen, quod superstes etiam avunculus ei dederat, cum successo- 
rem sibi eum relinquere consütuisset. postquam vero, mortuo Lepido, 
Aegyptum cum Antonio, qui, Fulvia sorore eius repudiata, Cleopatrae 
sese dederat, superavit, ac domesticas Romanorum turbas compost, in- 
flatus et ipse cum dei nomen usurpavit, qui nuper modeste egisset, tum 
templa honori suo consecrata recepit, et pontificem, tanquam intercala- 
tus deus, creavit, quem primum inter sacerdotes deorum, qui tum cole- 
bantur, constituit. insignibus autem omnibus usus est quibus pater; mi- 
liiis vero, officiis et satellitibus, quot Romulus et omnes deinceps ad 
eum usque usi erant. solum magistrum equitum in praefectu n praetorio 
mutavit, curruque insigni, ex argento facto, honoravit, nec non civili 
officio eum praefecit, quos Augustales a semet nominavit; de quibus in 
libro de officio praefectorum praetorio paulo post disseremus.  mansue- 
tum tamen se civibus praebuit; unde Romani de eo patrio sermone dixe- 
runt utinam nec natus, nec mortuus fuisset!"  optabant quippe natnm 
non fuisse, qui solus Caesarum principatum firmasset; iidem mortuum 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. II. 169 


ἐμφυλίων στάσεων ἀναιρετικόν" οὐδὲ yàg μετ᾽ αὐτὸν ἐμφύλιος 
ἀνήφϑη πόλεμος. ' 
4. ἘἘχρῆτο δὲ στολῇ ἐπ᾽ εἰρήνης, οἷα ποντίφεξ (ἀντὶ τοῦ 
ἀρχιερεὺς γεφυραῖος), πορφυρᾷ, ποδήρει, ἱερατικῇ, χρυσῷ λε- 
5λογχωμένῃ, ἀμφιβλήμυτι δὲ ὁμοίως πορφυρῷ, εἰς χρυσοῦς αὔλα- 
xag τελευτῶντι" τήν τε κεφαλὴν ἔσκεπε δι᾽ ἃς ἐν τῇ γραφείσῃ uot 
περὶ μηνῶν πραγματείᾳ ἀποδέδωχα αἰτίας". ἐπὶ δὲ τῶν πολέμων 
παλουδαμέντοις (αἱ δέ εἶσι δίπλακες ἀπὸ κόκκου, πρωτείας μετά-- 
ξης κλωστῆς, χρυσῇ περόνῃ λιϑοκολλήτῳ ἀναρπαζόμεναι τοῖς 
10 ὥμοις" ἡμεῖς μὲν φίβουλαν ὡς Ἰταλοὶ καλοῦμεν, κορνοχόπιον δὲ 
ἐδίᾳ πως ἐν τοῖς βασιλείοις ἔτι καὶ νῦν λέγουσιν), ἐν δὲ ταῖς εὐω- 
χίαις λιμβοῖς (πορφυροῖ δέ εἶσι τρίθωνες, ποδήρεις, μαιανδρίαις 
γραμμαῖς, ἐπὶ τῶν ὥμων χρυσοῖς τουβαλαμέντοις οἱονεὶ σωληνω-- 
τοῖς ὑφάσμασι διαλάμποντες ) καὶ παραγώδαις αὐριγάμμοις, ἀντὶ 
15 τοῦ χιτῶσι χρυσοῖς γαμματίσκοις ἀναλελογχωμέγοις, ἀπὸ τῆς περὶ 
τοὺς πόδας wc καὶ τελευτῆς τοῦ ἐσθήματος ἐξ ἑχατέρων τῶν 
πλαγίων εἰς γάμμα στοιχεῖον διαζωγραφοῦσι χρυσῷ τὸν χιτῶνα" 
ἐν δὲ τῇ βουλῇ χλαμύσι πορφυραῖς μὲν (πῶς γὰρ οὐχί; ) πρὸς δὲ 
τὸ πέρας τῆς ποδήρους cag γραμμαῖς τετραγώνοις, διόλου χρυσῷ 
90 χοσμουμέγαις (σηγμέντα αὐτὰς οἱ τῆς αὐλῆς καλοῦσιν ἀντὶ τοῦ 
χουσόσημα, τὸ δὲ πλῆϑος ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν χλαμύδων σημέντα), 
βραττεολάταις καὶ γεμμάταις καὶ λαγκιολάταις, ἀντὶ τοῦ χρυσο- 


6 de Mens. p. 1 19. 9 ἀναπαξζόμεναι C. — 13 post ἐπὶ vide 


tur excidisse δέ F. 15 γαμματισκίοις7 an yapuazupolg? 
20 αὐτὰς oi) αὐτὰρ C. 22 βραττεολάτοιρ καὶ γεμμάτοις καὶ 
λακιολάτοις C. 


mon fuisse, qui et mansuetus fuisset et domesticas factiones sustulisset . 
meque enim post illum bellum civile conflatum est. 
4. Veste nutem utebatur, pace, utpote pontifex (id est vozugee 
yrpvoaiog), purpurea, talari, sacerdotali, auro lanciolata , et palio l 
ter purpureo, in aureos sulcos desinente ; caputque operiebgt 
quas in libro meo de mensibus memoravi; 
(quae sunt duplices. laenae, e cocco, torta metaxa pri 
aurea, gemmata, in humeris coercitae ἢ quam ΠΝ 
vocamus, cornucopium vero peculiari quo Tomi 
vocatur): in conviviis limbis (sunt autem lacerna. 
maeandris ornatae, circa humeros aurela tubulam 
naliculatis, fulgentes) et paragaunde aurigamm ul 
mis lanciolata, a limbo circa pedes imo ue vesti 
formam literae gamma tunicam auro disti 
purpurea (quidni enim ?), in imo 
ris quadranpgularibus (segmenta eas 
vulgus autem in privatorum chlamydib 


Uu, "bracteolata, gemmata, lanceolata, id : 




























170 IOANNIS LYDI 


πετάλοις καὶ διιλίϑοις καὶ λογχωταῖς, xal τοῖς λοιποῖς τῆς βασι- 
λείας ἐπισήμοις, περὶ ὧν κατὰ λεπτὸν ἀφηγήσασϑαι περιττὸν 
ὑπολαμβάνων παρέημε, τοῦ λόγου με τὸ λυιπὸν ἐπὶ τὴν ἀφήγησιν 
τῆς ποτὲ πρώτης τῶν ἀρχῶν κατὰ τάξιν ὥγαντος. 

5. Ὑὺ μὲν περίβλεπτον τῆς ἀρχῆς καὶ μόνῳ τῷ σκήπτρῳ 5 
“ταραχωροῦν καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ἀριυδρᾶς σκιᾶς, ἣν ἔτι καὶ μόνην 
δοχεῖ διασώζειν, ἱκαναῖς ἄν τις καταλάβοι γνωρίσμασι" πέφυκε 
γὰρ τὰ τῶν πραγμάτων ὑπέροπτα καὶ ἐξ αὐτῆς καταλαμβάνεσθαι 
τῆς ἐλαττώσεως. δεινὸς δὲ ὁ χρόνος ἐχφαγεῖν τε καὶ ὑπεργάσα- 
σϑαι τὰ γένεσιν ἅμα καὶ φϑορὰν εἰληχότα. ἀλλ᾽ ἡ βασιλέως 10 
ἀρετὴ τοσαύτη τίς ἐστιν ὥστε παλιγγενεσίων δι᾽ αὐτοῦ τὰ πρὶν 
ἐξολωλότα καραδοκεῖν. 

6. Οὕτως οὖν τῶν ἀρχῶν, ὡς ἔφϑην εἰπών, ἄχρι τῆς 
Καίσαρος τοῦ πρώτου ἐπιχρατείας προελϑουσῶν, αὐτὸς μετὰ τῆς 
τύχης ἐπιστὰς τοῖς πράγμασι ξύμπαν ἐξηλλοίωσε τὸ πολέτευμα, 15 
ὑπάτοις μὲν μηδὲν παρὰ τὴν προσηγορίαν ἀπολιπὼν εἰς μήνυμᾳ 
τοῦ χρόνοῦ δῆϑεν" ὑφ᾽ ἑαυτῷ δὲ τάξως τὸν σύμπαντα στρατόν, 
δέδωκε τοῖς μετ᾽ αὐτὸν 9 δι᾽ ἑαυτῶν, πλὴν εἰ μή γε τὸ τρυφᾶν 
προτιμῷεν, ἢ διὰ στρατηγῶν ὧν ἂν ϑέλωσιν, ἢ δι᾿ ὑποστρατή- 
yo» τῶν παρὰ “Ῥωμαίοις λεγομένων ληγάτων, τοὺς ἐνισταμένους 20 
διεργάζεσθαι πολέμους, μόνῳ τῷ ἱππάρχῳ, ὃς ἦν αὐτῷ «“έπιδος 
μοναρχοῦντι, καταλιπὼν μετὰ μείζονος αὐθεντίας τὴν δύναμιν" 
ὃν μετ᾽ αὐτὸν Ὀχταβιανὸς Καῖσαρ, ὡς εἴρηται, ὕπαρχον ἑαυτῷ 


1 λογχωτοῖς C. 18 τοὺς μετ᾽ αὐτῶν C: corr F. 19 προ- 
ξιμῶμεν vulgo. 22 καταλιπὼν F, καξαλεπτον C. 


lie distincta, et ceteris principatus insignibus; de quibus subtiliter expli- 
care supervacaneum existimans, operis ordine ductus, ad primum quon- 
dam inter magistratus deinceps enarrandum transeo. 

5. ilustre huius magistratus, soli sceptro cedentis, vel ex ipsa ob- 
scura umbra, quam unam nunc retinere videtur, sufficientibus indiciis 
colligas: solent quippe excelsa rerum vel ex ipsa imminutione intelligi. 
magna autem temporis vis consumendi ac subigendi, quae ortum simul et 
interitum sortita. verum ea est imperatoris virtus, ut novum ortum per 
eum ante exstincta exspectent. , 

6. Cum igitur, ut supra dixi, ad Caesaris primi principatum usque 
magistratus prodiissent, ipse comite fortuna rerum potitus, totam muta- 
vit rem publicam, consulibus quidem nil praetér nomen, temporis videli- 
cet indicandi gratia, relinquens, copias vero universas sibi subiiciens ; 
unde successores eius vel per sese vel, si forte mollitiem praeferant, 
per quos volunt duces, vel per quos legatos Romani vocant, id est infe- 
rioris ordinis duces, obvia bella administrant. soli magistro equiüun, quo 
solus regnans Lepido usus est, potestatem eamque auctoritate auctam 
reliquit; quem cum post eum Octavianus Caesar, uti diximus, praefe- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. 1. 171 


οὗ τῆς αὐλῆς μόνης ἀλλὰ μὴν καὶ στρατιᾶς ἁπάσης καὶ πολιτικῆς 
τάξεως, ἣν οὐκ εἶχε πρότερον, ἀναδείξας, ὡς βραχὺ παρατρα- 
πείσης τῆς λέξεως ἐξ ἀφυλάκτου συνηϑείας, ἀντὶ ἱππάρχου ὕπαρ-- 
χος προσηγορεύϑη. καὶ ἐπὶ μὲν τῆς Ῥώμης, ἐφ᾽ ἧς καὶ μόνης 
δτὴν αὐλὴν παλάτιον καλεῖσθαι νόμος, ὕπαρχος τοῦ Καίσαρος 
ἐνόμιζεν οἱονεὶ δεύτερος μετ᾽ ἐκεῖνον, ἐπὶ δὲ τῶν κάστρων (οὕτω 
δὲ τὰς ἐν πολέμῳ παρεμβολὰς “Ῥωμαίοις ἔϑος καλεῖν) πραίφεκτος 
πραιτωρέῳ οἵονεὶ προεστηκὼς τοῦ πραιτωρίου" τὸ γὰρ στρατηγει- 
κὸν ἐπὶ ξένης κατάλυμα πραιτώριον ἐκείνοις ἔδοξεν ὀνομάζειν, xüy 
10 εἰ τυχὺν αὐτὸν τὸν Καίσαρα αὐλίζεσθαι ἐπ᾽ ἐκείνου συμβαίνῃ, 
δρον δὲ καὶ στερεὰν αἰτίαν, ἧς ἕνεκα τῇ τοῦ ἐπάρχου προσηγορίῳ 
καὶ τὸ τῶν πραιτωρίων προστίϑεται γνώρισμα, ὡς εἶναι τὴν ἀρχὴν 
τῶν πρός τι, καὶ μὴ δοκεῖν ἀσήμαντον ἔχειν τὴν ἐξοχήν, συνώνυ-- 
μον δὲ τῷ πολιάρχῳ, ὃν καὶ αὐτὸν ὕπαρχον ὀνομασθῆναι προδε- 
156 δήλωται, πραίτωρα οὐρβανὸν τὸ πρὶν προσαγορευόμενον. Τράγ- 
κυλλος τοένυν τοὺς τῶν Καισάρων βίους ἐν γράμμασιν ἀποτίνων 
Σεπτιμίῳ, ὃς ἦν ὕπαρχος τῶν πραιτωριανῶν σπειρῶν ἐπ᾿ αὐτοῦ, 
πραίφεκτον αὐτὸν τῶν πραιτωριανῶν ταγμάτων καὶ φαλάγγων 
ἡγεμόνα τυγχάνειν ἐδήλωσεν. ὥστε οὐ μόνον ἄν τις λάβοι τὸν 
40 ὕπαρχον τῆς αὐλῆς, ἣν καὶ πραιτώριον πολλαχοῦ καλουμένην 
κατὰ τὸν ἑνικὸν ἀριϑμὸν ἐδηλώσαμεν, ἀλλὰ μὴν καὶ κατὰ τὸν 
πληϑυντιχὸν καλῶς ὠνομασμένον (οὗ μόνον γὰρ λέγεται πραίφε. 

6 ἐχρημάτιξεν7 8 πραιτωρίων C. 15 videtur Suetonius, 


quod Lydus refert, in praefatione ostendisse, in qua vitas Caesa- 
rum Septimio dedicaverit. F. 16 ὑποτείνων 7 21 ἐδηλώ- 


σαμεν post καλουμένην F. 


cium non aulae tantum verum etiam omnium copiarum, nec non civilis 
officii, cui antea non praefuerat, constituisset, quasi paululum immutatà 
voce e consuetudine non observata, ὕπαρχος pro fxzegrog (praefectus 
praetorio pro magistro equitum) dictus est. ac Romae quidem, qua sola 
urbe aula palatium vocari solet, praefectus Caesaris dicebatur utpote 
primus ab illo, in castris vero (ita autem Romani dicunt quod Graeci in 
o παρεμβολας) Iraefectus praetorio: ducis enim apud exteros domi- 
cilium praetorium illis vocare placuit, quamvis forte ipsum Caesarem in 
eo degere contingat. gravem vero etiam causam repperi, cur praefecti 
nomen etiam addito praetoriorum distinguatur, ut ad aliquid referatur 
magistratus, exprimaturque eius eminentia, neque idem praefecto urbis 
nomen habere videatur, quem pariter praefectum appellatum esse supra 
ostendimus, cum antea praetor urbanus dictus fuisset. "Tranquillus igitur 
Septimio, qui tum erat praefectus praetorianarum cohortium , Caesarum 
vitas exponens, praefectum eum praetorianorum ordinum et phal 
ducem esse ostendit. quare praefectum aulae, quam et praetorium saepe 
vocari demonstravimus, non singulari tantum verum etiam plurali numer^ 
recte appellaveris (non enim praefectus praetorio tantum dicitur), vi 


172 IOANNIS LYDI 


xrog πραιτωρίου) οἱονεὶ ἡγεμόνα τῶν πραιτωριανῶν, ὑπακχουομέ-- 
yov ταγμάτων ἢ σπειρῶν 7] στρατευμάτων ἢ δυνάμεων. 

TJ. Alrlucç μὲν οὖν ἄν τις τοιαύτας οὐκ ἕξω λόγου ἐπὶ τῆς 
προσηγορίας τῆς ἀρχῆς ἀποδοίη, ἥτις καϑάπερ ὠκεανός τις τῶν 
ποαγμάτων τῆς πολιτείας ἐστίν, ἐξ ἧσπερ πάντες ποταμοὶ καὶ 5 
πᾶσα ϑάλασσα. σπινϑῆρες γάρ τινες ὥσπερ ἀετοῦ πυρὸς αἱ λοι- 
zal τῆς πολιτείας ἀρχαὶ ἐκείγης τῆς ἀληθῶς ἀρχῆς τῶν ἀρχῶν 
δείκνυνται οὖσαι. οὐδὲ γὰρ εἶναι ἄνευ ἐκείνης δύναιντό ποτε, 
καϑὸ μηδὲ αὐταὶ μηδὲ μὴν ai τελοῦσαι ὕπ᾽ αὐτὰς ὡσανεὶ τάξεις 
τινὲς συνεστάναι δύναιντο μὴ τὴν δαπάνην αὐταῖς τε καὶ τοῖς σὺν 10 
αὐτῶν ἡγουμένοις χορηγούσης τῆς ἐπαρχότητος. ὃν γὰρ τρόπον 
Tig σχεῦος μέγιστον ἐξ ἀργυρίου πεποιημένον οὐκ ἔξ ἑαυτοῦ ἀλλ᾽ 
ἔχ προγόνων ἔχει κεκτημένος, εἶτα πρὸς πενίαν ὑποσυρόμενος xa- 
ταλύει μὲν τὸ σκεῦος, ὀλίγα φροντίσας ἰσχύος τε καὶ κάλλους, 
πολλὰ δὲ καὶ ἀσϑενῆ ἐξ αὐτοῦ σχευύφια κατασχευάζων πολὺν ἄρ-- 15 
γύρον ἐξ εὐτελείας ἢ μέγιστον ἐξ ἑγὸς καὶ ἀρχαῖον ἔχειν φαντάζε-- 
| q04, οὕτως τῆς μεγίστης ἀρχῆς καταλυομένης πολλαί τινες καὶ 
τάχα περιτταὶ ἀνέφυσαν ἀρχαί, μᾶλλον τῆς τύχης ἀπαρεσϑείσης 
τῷ ποιητῇ εἰπόντι “οὐκ ἀγαθὸν πολυκοιρανίη" εἷς κοίρανος ἔστω." 
οἱ μὲν γὰρ λεγύμενοε στρατηλάται τὴν τῶν κομήτων ἔχουσιν ix 90 
τῆς ἀρχαιότητος καὶ μόνην τιμήν. ταύτῃ καὶ κομητιανοὺς τοὺς 


1 ἡγεμὼν Ο. p 5 lego οὕπερ. F. 6 lego ταυτοῦ. F. non 
nimis ineptum A/rvaíov, si compares τοὺς ἐν Διπάρῃ κρατῆρας ὃ 
29. 8 εἶναι ὧν ἄνευ 9 καϑ᾽ ὃν δὲ vulgo. 10 σὺν, 
ni fallor, delendum. F. 17 καταδυομένης vulgo. 18 ἄνε- 
φύησαν 7 μετεφύησαν certe p. 120 2, μετεφύη de magistr. p. 2 23, 
sagapvérzoy p. 3 10. 


licet ducem praetorianorum, subintellecto ordinum vel cohortium vel ex. 
ercitüum vel copiarum. 

7. Causas quidem tales haud absurde attuleris de nomine huius 
magistratus, qui quasi oceanus administrationis rei publicae est, e quo 
cuncta.flumina mariaque ducuntur. scintillas enim quasi eiusdem ignis, 
reliquos civitatis magistratus illius vere magistratus magistratuum esse 

tet. neque enim sine illo esse unquam possent. quemadmodum vero 
Ipsi, sic nec ipsis subiecti tanquam ordines quidam congregari possent, 
nisi lis eorumque praepositis sumptum praefectura praeberet. nam quem- 
admodum aliquis vas maximum, ex argento factum , non a sese sed ἃ 
maioribus relictum idet; deinde ad paupertatem delapsus dissolvit 
illud, parvi faciens itatem et pulchritadinem ; multa autem et fragilin 
pocula ex eo fabricatus vilium multitudine quam uno maximo et antiquo 
magis gloriatur: sic intereunte maximo magistratu plurimi et fortasse 
supervacui prodiere, minime favente fortuna poetae dicenti "non bona 
multorum dominatio: unus dominus sit." am qui στρατηλάεται (duces) 
dicuntur, comitum honorem, eumque solum, ab antiquitate tenent. 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. II. 173 


δευτεροστρατηλατιανοὺς ἢ παλαιότης οἶδε. κόμητας δὲ τοὺς gi- 
λους καὶ συνεχδήμους Ἰταλοὶ λέγουσι, καὶ κομιτάτον ἁπλῶς τὴν 
βασιλέως συνοδίαν. ἧ δὲ τοῦ λεγομένου uaylorgov φροντὶς ἀρχὴ 
μὲν οὐχ ἔστιν οὕτως ἐγχεχρυμμένη, μεγίστη δὲ ὅμως, καὶ ἐγγὺς 
Sic ὑπάρχων ἀνίπταται τιμῆς τε καὶ δυνάμεως" περὶ ἧς πρὸς τὸ 
τέλος τῆσδε τῆς ἱστορίας ἐρῶ" δεῖ γὰρ αὐτὴν νεωτέραν οὖσαν μὴ 
ταῖς πρεσβυτέραις τῶν ἀρχῶν συναριϑμεῖν, δοῦναι δὲ αὐτῇ χῶρον 
ὃν ὁ χρόνος αὐτῇ παρεχώρησεν. f 
8. ἸἘξήρηταε δὲ ὅμως καὶ πάσας ἀναβέβηκε τὰς ἀρχὰς 7) 
10 ὕπατος τιμή, καὶ τῇ μὲν δυνάμει τῆς ἐπαρχότητος μείων, τῇ δὲ 
τιμῇ μείζων" 2) μὲν γὰρ τὴν ὅλην διέπει πολιτείαν οἰκοϑὲεν μὲν 
οὐδὲν παρέχουσα, τὸ δὲ δημόσιον διοικοῦσα, ἡ δὲ πλοῦτόν τε βα-- 
Oy» oixoJi» νιφάδων δίκην ἐξαυλαχίζει τοῖς πολίταις, καὶ τῷ 
χρόνῳ τὴν προσηγορίαν χαρίζεται, καὶ πλάνης ἀπαλλάττει τὰ 
15 συναλλάγματα, πολέμους μὲν τὸ λοιπὸν οὐκ ἀναδεχομένη, μήτηρ 
δὲ ὥσπερ τῆς Ῥωμαίων ἐλευϑερίας τυγχάνουσα. ἐναντίως γὰρ 
ἔχει πρὸς τυραννίδα, καὶ κρατούσης ἐκείνης οὐχ ὑφίσταται" τοι- 
γαροῦν ἅμα Βροῦτος ὃ τῆς σωφροσύνης ἔχδιχος καὶ τῆς ἐλευϑε- 
ρίας ὑπέρμαχος τὴν ὕπατον ἐξέλαμψε τιμήν, ἅμα Ταρκύνιος ὃ 
φοτύραννος ἀπολώλει. ὃ δὲ ἡμέτερος πατήρ τε ἅμα καὶ βασιλεὺς 
ἡμερώτατος ταῖς μὲν ἐπανορϑώσεσι τῶν πραγμάτων καὶ δωρεαῖς 
τῶν ὑπηκόων ὕπατός ἐστιν ἐφ᾽ ὅσον ἔστι, τῇ δὲ στολῇ γίνεται, 


4 ἐχκεχριμένη 9 ἀνεβέβηκϑ C. 


et δευτεροσερατηλατιαψοὶ ab antiquis comitiani appellati sunt. comites 
vero Itali amicos sociosque itineris vocant, et comitatum omnino, qui 
principem proficiscentem comitantur. magistri autem, quem vocant, mu- 
nus tam abstrusus quidem magistratus non est, maximus tamen, atque ad 
praefecti praetorio honorem potestatemque prope accedit; de quo ad ex- 
tremum huius historiae dicturus sum: recentiorem enim antiquioribus 
magistratibus annumerare non oportet, sed quem tempus concessit locum 
ei tribuere. 


8. Exceptus tamen est omnesque magistratus super eminuit consu- 
latus, potentia quidem praefectura minor, honore autem maior: illa enim 
totam rei publicam regit, domo nihil afferens et publicum administraus; 
bic vero ingentes domo opes nivjs instar civibus profundit, et tempori 
nomen largitur, pactionesque errore prohibet; ac bella quidem non am- 
plius administrat, parens vero quodam modo est Romanorum libertatis. 
contrarius enim tyrannidi est, neque eaim dominari patitur: itaque sir;ul 
atque Brutus, pudicitiae vindex et libertatis propugnator, consulis li- 
nore effulsit, 'larquinius tyrunnus interiit. noster: vero pater simul «t 
mausuetissimus imperator, rem publicam emendando et cives don. 


174 JOANNIS LYDI 


ὅταν κοσμεῖν τὴν τύχην ἐϑελήσοι, βαϑμὸν ἀνώτερον βασιλείας τὴν 
ὕπατον τιμὴν δριζόμενος. 


9. Ὅτι δὲ κατὰ τὸ πρόσϑεν εἰρημένον μόνῳ τῷ σκήπερῳ 
ἀνέκαθεν 3] ἀρχὴ παρεχώρησε, τὴν ἴσην ἐχείνω λαχοῦσα τιμήν, 
ἀντικρὺς ἐκ τῆς βασιλείας ἔστι λαβεῖν. συναγομένης γὰρ τῆς βου-- ὅ 
λῆς, πάλαι μὲν ἐν τοῖς καλουμένοις σενάτοις οἱονεὶ γερουσίαες, 
xa9^ ἡμᾶς δ᾽ ἐπὶ τοῦ παλατίου, οἱ τῶν ἐκεῖ πρωτεύοντες στρα- 
τευμάτων προϊόντες πορρωτέρω τῶν οἰχείων ἑδρῶν ἀποδέχονταε 
γονυπετεῖς τὴν ἐπαρχότητα, ἡ δὲ φιλήματος ἀδιοῖ προσιόντας αὖ-- 
τοὺς εἷς ϑεραπείαν τοῦ στρατοῦ. καὶ αὐτὸς δὲ ὃ Καῖσαρ, οἷονεὶ 10 


τῶν Ῥωμαίων βασιλεύς, τῆς βασιλείας ἐχλείπων πρόσεισιν ἐκ πο- 
δός, δι᾿ ἑαυτοῦ ἀποδεχόμενος τὸν ἄρχοντα" οὗ ἔνδον ἅμα αὐτῷ 
γενομένου φυλαχὴ πᾶσα, μηδεμίαν μετ᾽ αὐτὸν εἴσω γενέσϑαι τῶν 
ἀρχῶν συγχωροῦσα, ἀλλ᾽ οὐδὲ διαλυϑέντος τοῦ συλλόγου πρὸ αὖ- 
τοῦ ἀναχωρεῖν τινὰ τῶν ἐκ τῆς βουλῆς ἐπιτρέπουσα. καὶ τοῦτο 15 
ἐγκρατῶς ἐφυλάχϑη ἄχρι τῶν Θεοδοσίου τοῦ νέου καιρῶν, ὃς ἐπεὶ 
véoc ἦν καὶ δι᾽ ἑαυτοῦ προϊὼν κατὰ τὸ συνειϑισμένον τὴν τιμὴν 
προσφέρειν οὐκ ἴσχυσε τῇ ἀρχῇ, εἰκόνα στήσας ὥρισεν ἀντ᾽ αὐτοῦ 
ἀποδέχεσθαι τὸν ὕπαρχον. καὶ τραπείσης τῆς ὀρϑῆς ἐχφωνήαεως 
περσίκιον τὸ σχῆπτρον ὃ δῆμος καλεῖ, ὅτι περ σὴ κατὰ Ῥωμαίους 20 
τὸ δι᾿ ἑαυτοῦ λέγεται. ταύτης δὲ τῆς τιμῆς xol ὃ τῆς πόλεως 
φύλαξ ἀπολαύει διὰ τοῦ μείζονος ἄρχοντος τῇ ὁμωνυμίᾳ τῆς ἴσο- 


5 an forte éx τῆς βουλῆς 7 7 8' add F. 10 αὐτοῖς C. 
11 lego τὴν βασιλείαν. F. 12 αὐτοῦ C. 14 αὐτοῦ F, 
αὐτῆς C. 22 τὴν ὁμωνυμίαν 


consul est, ut magis non possit; veste autem est, cum ornare fortunam 
vult, altiorem imperio consulatus honori um decernens. 

9. Soli autem sceptro, ut supra dictum est, olim cessisse praefe- 
cturam, parem cum eo honorem sortientem, in palatio manifeste cernere 
licet. congregante enim se senatu (olim quidem in senatis, id est ye- 
ρουσίαις, nunc autem in palatio) primores degentium ibi copiarum , a 
sedibus suis longius progressi, praefectum in genua procumbentes exci- 
piunt, qui osculo accedentes dignatur, exercitum colens; atque ipse Cae- 
sar, id est Romanorum imperator, relicto palatio pedibus accedit, magi- 
stratum ipse excipiens; qut cum una intus sunt, severa custodia , nemini 
magistratuum post eum introire, neque soluta concione cniquam e sena- 
toribus ante eum exire permittens. atque hoc constanter observatum est 
ad Theodosii iunioris tempora; qui quoniam puer erat, neque ipse se- 
cundum consüetudinem obviam procedens honorem magistratui poterat 
exhibere, ut posita effigies ipsius loco praefectum exciperet decrevit. 
et mutata genuina pronuntiaüone persicium vulgus sceptrum appellat, 
quia per se Romanorum sermone τὸ δε ἑαυτοῦ dicitur. hoc ipso ho- 
nore autem et praefectus urbi a maiori magistratu afficitur, nominis 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. II. 175 


τιμίας ἀξιωϑείς. — Elqoc δὲ ἐζώννυτο ἀνέκαϑεν ὃ ὕπαρχος, ola καὶ 
τῶν ὅπλων ἔγων τὴν δύναμιν" καὶ τοῦτο δυνατὸν αὐταῖς ὄψεσιν 
ἐπὶ τοῦ παρόντος εὑρεῖν, εἶγε τις φιλάρχαιος: ὧν ἐπὶ τὴν Καλχη- 
δόνα περαιωθεὶς τὴν Φιλίππου τοῦ ὑπάρχου εἰχόνα καταμάϑοι. 
s olænv δὲ τὸ ὑποζώνιόν ξίφος Ρωμαῖοι καλοῦσιν, ἐξ οὔ σικαρίους 
τοὺς χρεουργοὺς καὶ σικάτα τὴν ἐκ σαρχῶν εἷς λεπτὰ καταχοπεῖσαν 
ἐδωδήν. 
10. 2411 ἀρχὴν ὅσα λέλογχεν, ἔχει τέλος, τὸ ποιητικὸν 
εἰπεῖν. Κωνσταντίνου γὰρ μετὰ τῆς τύχης τὴν Ρώμην ἀπολιπόντος, 
10 καὶ τῶν δυνάμεων, ὅσαι τὸν Ἴστρον ἐφρούρουν, ἐπὶ τὴν κάτω 
“σίαν ψήφῳ τοῦ βασιλέως διασπαρεισῶν, Σκυϑίαν μὲν καὶ IMv- 
σίαν καὶ τοὺς ἐξ ἐκείνων φόρους ἐζημιώϑη τὸ δημόσιον, τῶν ὑπὲρ 
Ἴστρον βαρβάρων μηδενὸς ἀνθισταμένου κατατρεχόντων τὴν Εὐ- 
pum», τῶν δὲ πρὸς τὴν ἕω παρὰ τὸ πάλαι δασμοῖς οὐ μετρίοις 
15 βαρυνϑέντων ἀνάγκη γέγονε τὸν ὕπαρχον μηκέτι μὲν τῆς αὐλῆς 
καὶ τῶν ἐν ὅπλοις ἄρχειν δυνάμεων, τῆς μὲν τῷ λεγομένῳ μαγέ- 
ὅτρῳ παραδοϑείσης, τῶν δὲ τοῖς ἄρτι κατασταϑεῖσι στρατηγοῖς 
ἐχτεθεισῶν, τὴν δὲ ἀνατολὴν πρὸς τῇ κάτω ᾿“σίᾳ, καὶ ὅσα ταύ-- 
της, διοικοῦντα τὸ λοιπὸν τῆς ἀνατολῆς χρηματίζειν ὕπαρχον. 
90 διεσύρη δὲ οὐδὲν ἧττον 7; τῆς ἀρχῆς δυναστεία ἄχρι τῶν ““ρκαδίου 
τοῦ πατρὸς Θεοδοσίου τοῦ νέου καιρῶν, ἐφ᾽ οὗ συμβέβηκε "Pov- 
φῖνον τὸν ἐπίχλην ἀκόρεστον, ὃς ἦν ὕπαρχος αὐτῷ, τυραννίδα 
8 ὅσω C. an 009a? 9 a Κωνσταντίνου ad finem huius capi- 


tis as o enarrata, paucis exceptis, 3 40 — 42, ad verbum repetun- 
tur. 20 ἧττον ἡ add Ε' e 3 40. | 


communitate pari honore dignus habitus. ensem inde ab initio praefe- 
ctus praetorio gerebat, quippe qui copiis etiam praeesset; quod hodie- 
que ipso adspectu reperire licet, si quis antiquitatis amator Chalcedo- 
« nem transvectus Philippi praefecti praetorio effigiem intueatur. sicam 
autem Romani ensem, qui anb cingulo geritur, vocant; unde sicarii qui 
carnem secant, et sicata cibus carne in frustula concisa constans. 
10. Sed enim initium quaecunque sortita finem habent, ut ait poeta. 
posteaquam enim Constantinus cum fortuna Komam reliquit, atque omnes 
quae Fstrum custodierant copiae decreto imperatoris per Asiam inferio- 


fem sparsae sunt, Scythiam Mysiamque et illarum vectigalia aernrinm 
amisit, barbaris, qut ultra Istrum habitabant, Europam nemine resistente 
mcursantibus; Orientis autem populis contra pristinum morem tributis 


haud mediocribus oneratis, necesse fuit praefectum praetorio aulae et 
copiis, quarum iMa magistro quem vocant, hae stratezgis nuper creatis 
traditae, non amplius praeesse, sed Orientem cum Asia inferiori, et quae 
δὰ eam pertinent, administrare, ac praefectum Orientis in posterum ap- 
pellari. neque vero minus potestas magistratus dilacerata est nd Arca- 
dii, patris 'Theódosii iunioris, tempora; sub quo Rufinus cogmonrine in- 
satiabilis, quo pr&efecto praetorii ille utebatur, tyrannidem meditatr- 


176 IOANNIS LYDI 


μελετήσαντα τοῦ μὲν σχοποῦ ὑπὲρ λυσιτελείας τῶν κοινῶν ἐκπε-- 
σεῖν, εἰς βάραϑρον δὲ τὴν ἀρχὴν καταρρῖψαι. αὐτίκα μὲν γὰρ ὃ 
βασιλεὺς τῆς ἐκ τῶν ὅπλων ἰσχύος ἀφαιρεῖται τὴν ἀρχήν, εἶτα τῆς 
τῶν λεγομένων φαβρικῶν οἱονεὶ ὁπλοποιιῶν φροντίδος τῆς τε τοῦ 
δημοσίου δρόμου καὶ πάσης ἑτέρας, δι᾽ ὧν τὸ λεγόμενον συνέστη 5 
μαγιστέριον. ὥς δὲ δύσεργον ἦν ἀποτρέφειν μὲν τὸν ὕπαρχον ἀνὰ 
τὰς ἐπαρχίας τοὺς δημοσίους ἵππους καὶ τοὺς αὐτοῖς ἐφεστῶτας, 
ἑτέρους δὲ χεκτῆσϑαι τὴν ἐπ᾽ αὐτοῖς ἐξουσίαν τε xal διοίχησιν, 
νόμος ἐτέϑη ϑεσπίζων ἀντέχεσϑαι μὲν τὸν ὕπαρχον τῆς τοῦ δημο-- 
σίου δρόμου φροντίδος, τὸν πρῶτον μέντοι τῶν φρουμενταρίων 10 
(πρίγκιπα αὐτὸν σήμερον συμβαίνει καλεῖσθαι) παρεῖναι διὰ παν- 
τὸς τῷ δικαστηρίῳ τοῦ τῶν πραιτωρέων ὑπάρχου καὶ πολυπραγ- 
μονεῖν, καὶ τὰς αἰτίας ἐξερευνῶν ὧν ἕνεκα πολλοὶ ποριζόμενοι 
παρὰ τῆς ἀρχῆς τὰ λεγόμενα συνθήματα τῷ δημοσίῳ κέχρηνται 
δρόμῳ (ταύτῃ καὶ κουρίωσος ὠνομάσϑη ἀντὶ τοῦ περίεργος, καὶ 15 
οὐχ αὐτὸς μόνος ἀλλὰ καὶ πάντες ὅσοι κἀν ταῖς ἐπαρχίαις τοῖς 
δημοσίοις ἐφεστήκασιν ἵπποις), προσεπιγράφοντος τοῖς ἐπὶ τῶν 
δρόμων συνϑήμασι καὶ τοῦ λεγομένου μαγίστρον. ὅτι δὲ οὕτως, 
αὐτῆς δυνατὸν ἀχοῦσωαι τῆς διατάξεως, ἐν μὲν τῷ πάλαι Θεοδο-- 
σιανῷ κειμένης, ἐν δὲ τῷ νεαρῷ παροφϑ tore. 40 
11. Οὕτως οὖν ὥσπερ δι᾿ ὑποβάϑρων τινῶν καταφερομέ- 
γης τῆς ἀρχῆς, τοὺς μὲν στρατιωτικοὺς καταλόγους ἔταξεν ἢ βα- 


8 πολλῶν C, sed 8 40 ὅπλων. 6 ἀποσερέφειν C. 10 rot 
add F. 11 καλεῖσϑαι add F e 3 40. 17 lego, ut 3 40, 
προϑπογράφοντος. τῷ δρόμῳ 3 40. 91 ὑποβαράθρων C. 


proposito quidem, bono rei publicae, aberravit, in barathrum vero magi- 
stratum praecipitavit. namque imperator continuo potentiam ab armis 
tui adimit, deinde fabricarum, id est armorum conficiendorum, 
nec non cursus publici curam, et ceteras omnes, e quibus magisterium 
quod vocant conflatum est. cum autem incommodum esset praefectum 
praetorio equos publicos iisque praepositos in provinciis sustentare, alio- 
rum vero sub potestate eos administrationeque esse, lex data est ut cur- 
sus publici curam praefectus praetorio retineret quidem, primus tamen 
frumentariorum (principem eum hodie vocant) in auditorio eius semper 
adesset, et cuncta curiose investigaret, causasque inquireret cur multi 
impetratis a praefecto praetorio synthematis, cursu publico utantur (unde 
etiam curiosus dictus est; neque ille solus, sed quicunque equis publicis 
in provinciis praepositi), utque synthemata ad cursus et magister, quem 
vocant, isque primus subscriberet. quod ifa esse ipsa consttutio docet, 
in vetere codice 'Theodosiano exstans, in novo autem praetermissa. 
11. Bic igitur tanquam per gradus labente magistratu, militaribus 
catalogis ünperator, quos comites tum vocabant sive duces, officiis autem 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. II. 177 


σιλεέα ὑπὸ τοῖς τότε χαλουμένοις κόμησιν ἢ στρατηγοῖς, τὰς δὲ ἐν 
τῷ παλατίῳ τάξεις ὑπὸ τῷ πρωτείοντι τῶν δυνάμεων τῆς αὐλῆς, 
περὶ οὗ πρὸς τέλος, ὡς ὑπεσχόμην, ἐρῶ, ὃν xal αὐτὸν ἄρχοντα 
οὐ μιχρόν, καϑάπερ τοὺς λεγομένους στρατηλάτας, ai τῆς ἐπαρ-- 
5 χότητος ἐλαττώσεις ἀπετέλεσαν" τὰ γὰρ πολυτελῆ τῶν οἰχοδομη- 
μάτων καταλεόμενα πολλοῖς ἐπαρκεῖ πρὸς οἰκοδομήν. καὶ ἕως μὲν 
τοὺς βασιλέας ἐπεξιέναι δι᾽ ἑαυτῶν τοῖς πολέμοις συνέβωινεν, εἶχέ 
τινὰ 7 ἀρχή, εἰ μὴ τυσαύτην, πλὴν ὑπὲρ πάσας τὰς ἄλλας ἰσχύν 
τε x«i δύναμιν" ἐξότε δὲ Θεοδύσιος πρῶτος, τῆς τῶν οἰχείων 
10 παίδων ῥᾳστώνης προνοούμενος, νόμῳ [δὲ] τὴν ἀνδρίαν ἐχαλίνωσε, 
κωλύσας δι᾽ ἐχείνους τὴν βασιλέως Ρωμαίων ἐπὶ πολέμους ὁρμήν, 
τὸ λοιπὸν τρῖς μὲν στρατηγοῖς τὰ τῶν πολέμων τῷ δὲ μαγίστρῳ 
διοιχεῖν τὰ τοῦ παλατίου γέγονε χώρα, ὡς μηδὲν ἕτερον ἔχειν τὴν 
ἐπαρχότητα ἢ μόνην τὴν ἐπὶ ταῖς δαπάναις φροντίδα, ἃς εἶχός 
16 ἐστι γίγεσϑαι κατὰ τὸ ἀναγκαῖον περί τε τοὺς ἐξ αὐτῆς ἄρχον- 
τας, ὡς ἔφη», καὶ περὶ ἐκείνους γε μὴν ὧν αὐτοὶ ἄρχειν ἐτά- 
χϑησαν. 
12. ΕἸ δέ τις καὶ τοὺς ἐκ τῶν προρρήσεων στοχασμούς, 
οὕς τινες χαλοῦσι χρησμοΐς, ἐν ἀριϑμῷ λόγων παραλαβεῖν ὑπο-- 
90 μένοι, πέρας ἔλαβε τὰ. Φωντηΐῳ τῷ Ῥωμαίῳ ῥηϑέντα ποτέ" ἐκεῖ-- 
γος γὰρ στίχους δοϑέντας τινὰς δῆϑεν Ῥωμύλῳ ποτὲ πατρίοις ῥή- 
μασιν ἀναφέρει, τοὺς ἀναφανδὸν προλέγοντας τότε Ῥωμαίους τὴν 
τύχην ἀπολείψειν, ὅταν αὐτοὶ τῆς πατρίου φωνῆς ἐπιλάϑωνται. 


1 καὶ C, sed 3 41 j. 14 ἃς Ἐ', ἣν C. 19 lego dg. F. 
20 τὰ vulgo om. 21 immo τενὰς δοθένταρ. 


€ 

palatii principem aulicarum copiarum praefecit, de quo ad extremum, ut. 
pollicitus sum, explicabo; quem ipsum magistratum haud parvum, sicuti 
quos στρατηλάτας vocant, praefecturae imminutiones reddidere: quippe 
magnifica aedificia dissoluta multis ad aedificandum sufficiunt. ac dum 
imperatores ipsi bella obiere, habuit quandam magistratus, etsi non tan- 
tam, super alias tamen omnes potentiam atque auctoritatem: ex quo au- 
tem Theodosius primus , filiorum suorum ignaviae prospiciens , lege fre- 
num virtuti iniecit, inperatorem Romanum in bella ire per eos prohibens 

deinceps quae ad bellum pertinent, ducum, quae ad palatium, magistri 
provincia fuere; ut nihil aliud praefectura habeat nisi solam sumptuum 
administrationem, quos perspicuum est fieri in obvias necessitates, inque 
magistratus ex illa, ut dixi, ortos, neque minus in eos quibus ipsi prae- 
positi sunt. 

19. Quodsi quis et coniecturas e praedictionibus, quae oracula a 
nonnullis vocantur, rationum in numero habere non recuset, exitum ha- 
buere a Fonteio Romano quondam dicta. ille enim versus quosdam olim 
scilicet Romulo datos patrio sermone refert, aperte praedicentes tum 
Romanos fortunam derelicturam, cum ipsi patriae linguae obliti fuissent j 

Joannes Lydus. 12 


178 ^ JOANNIS ΠΥΡῚ 


' χαὶ τὸν μὲν λεγόμενον χρησμὸν τοῖς περὶ μηνῶν γραφεῖσιν ἔντε-- 
ϑείχαμεν, πέρας δὲ μᾶλλον ἔσχε τὰ τοιαῦτα μαντεύματα" Κύρον 
γάρ τινος “ΤϊἸγυπτίου, ἐπὶ ποιητικῇ καὶ νῦν ϑαυμαζομένου, ἅμα 
τὴν πολίαρχον ἅμα τὴν τῶν πραιτωρίων ἐπαρχότητα διέποντος χαὶ 
μηδὲν ἄλλο παρὰ τὴν ποίησιν ἐπισταμένου, εἶτα παραβῆναι ϑαρ- 5 
ρήσαντος τὴν παλαιὰν συνήϑειαν καὶ τὰς ψήφους Ἑλλάδι φωνῇ 
προενεγχόντος, σὺν τῇ Ρωμαίων φωνῇ καὶ τὴν τύχην ἀπέβαλεν ἢ 
ἀρχή. | 

13. Ὡς οὖν ἔφην, τοῦ uiv ἱππάρχου πρὸς τοῦ “ὐγούστου 
dx τῶν ἀρχῶν περιαιρεϑέντος, τοῦ δὲ ἐπάρχου τῶν πραιτωρίων 10 
τὴν ἐκείνου δύναμιν διαδεξαμένου, εἴχὸς ὀγκωθῆναι πλέον τὴν 
ἀρχήν, τοῖς ὅπλοις προστεϑείσης καὶ τῆς τῶν πολιτικῶν πραγμά- 
των διοικήσεως" οὐδὲν δὲ ἧττον ἴχνη τινὰ τῆς ἱππαρχίας παραπέ- 
μεινεν αὐτῇ, μικρᾶς τινὸς παραλλαγῆς ἐμπεσούσης. μανδύην μὲν 
γὰρ 0 ἔπαρχος περιεβάλλετο Κῷον" ἐπ᾽ ἐχείνης γὰρ τῆς νήσου καὶ 15 
μόνης ἡ βαϑυτέρα βαφὴ τοῦ φοινιλοῦ χρώματος τὸ πρὶν ἐπῃνεῖτο 
κατασκευαζομένη" ἡ γὰρ ἠρέμα πως ἐπὶ τὸ φλόγινον καὶ οὐ σφό-: 
ὅρα βαϑὺ ἀναπτομένη πρὸς Παρϑυαίων ἐξηύρηται, ὅϑεν καὶ 
Παρϑικὰ τὰ φλογυβαφῆ δέρματα συμβαίνει καλεῖσϑαι. ὃ δὲ μαν- 
δύης χλαμύδος εἶδός ἐστι, τὸ παρὰ τῷ πλήϑει μαντίον λεγόμενον, 90 
μὴ πλέον ἄχρι γονάτων ἐξ ὥμων ἠρτημένον, σηγμέντων οὖκ ἐπι- 
βαλλομένων τῷ μανδύῃ, τῶν δ᾽ ἐν ἡμῖν λεγομένων ταυλιῶν ἂντὶ 
τοῦ πτυχίων" ἐκείνων γὰρ ἐπιτιϑεμένων οὐκ ἐξῆν ἑτέρῳ ἢ μόνῳ 
χρῆσϑαι τῷ Καίσαρι. σηγμέντα δὲ τὰ χρυσόσημα “Ῥωμαίοις 


15 Κῷαν vulgo. 21 ἢ addit F. 22 δ᾽ add F. 


quod oraculum, ut vocant, nostro de mensibus tractatui inseruimus. exi- 
tum vero utique haec vaticinia habuere: postquam enim Cyrus quidam 
Aegyptius, quem ob poesin etiamnum admirantur, praefectura urbis et 
praetorii simul fungens, neque aliud quicquam praeter poesin sciens, 
veterem consuetudinem transgredi ausus est decretaque Graeco sermone 
protulit, cum Romana lingua fortunam quoque magistratus amisit. 

. 13. Magistro equitum, ut dixi, ab Augusto e magistratibus exem- 
pto, eiusque potestate ad praefectum praetorio delata, necesse fuit magis 
efferri magistratum, armis adiuncta civilium rerum administratione: ni- 
hilo vero minus vestigia quaedam magistri equitum muneris, parva in- 
tercedente mutatione, ei manserunt. mandyen enim praefectus praetorio 
gerebat Coam (illa quippe insula, eaque sola, arte saturatiori puniceo 
€olore iuficiendi celebris olim fuit: nam qui flammeo quasi propior cla- 
riorque, a Parthis inventus est; unde etiam parthica pelles flammeo co- 
lore tinctae dicuntur. est autem mandyes chlamydis genus, quod man- 
tum vulgus appellat, ab humeris hand altius quam ad genua promissum), 
non »fmentis sed sinubus, quas taulias (tabulas) apud nos vocant, orna- 
tam: enim ernare vestem nemini nisi uni Caesari licebat. segmenta 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. II. 179 


ἦϑος καλεῖν, ὡς προέφαμεν. τοιαύτη μὲν ἡ χλαμύς, παραγώδης 
δὲ χιτὼν καταπόρᾳφυρος, καὶ ζωστὴρ ἐκ φοινικοῦ δέρματος, ἐφ᾽ 
ἑαυτὸν μὲν ἀνακεχολλημένος, ἐξ ἄκρων δὲ τῶν πλευρῶν εἷς λεπτὴν 
καταρραφὴν ἐσπουδασμένος, καὶ σεληνίσχον μὲν ἔχων τινὰ 2E εὐω- 
δνύμων χρυσῷ πεποιημένον, ἐχ δὲ τῆς ἑτέρας γλωσσίδα τινὰ ἤγοτν 
διάβλημα, χρυσοτελὲς καὶ αὑτό, εἰς βότρυος σχῆμα πεποιημένον 
δι᾽ ἣν ἐν τῇ περὶ μηνῶν συγγραφῇ ἀποδεδώκαμεν αἰτίαν " ὅπερ 
διάβλημα ἀπὸ δεξιᾶς φερόμενον καὶ ἐπὶ τὸν σεληνίσκον βαλλόμε-- 
vov διαζώννυσι τὸν περιτιϑέμενον ἀσφαλῶς, περόνης καὶ αὐτῆς 
10 χρυσῆς ἐνδακνούσης τὸν ἱμάντα καὶ συναπτούσης τὸν βότρυν τῷ 
σεληνίσκῳ. φίβουλαν αὐτὴν πατρίως οἵ “Ῥωμαῖοι καὶ βάλτεον 
τὸν ζωστῆρα λέγουσι. τὴν δὲ ὅλην κατασκευὴν τοῦ περιζώματὸς 
οἱ Γάλλοι καρταμέραν, ἣν τὸ πλῆϑος καρτάλαμον ἐξ ἰδιωτείας 
᾿δνομάζει. ὅτι δὲ οὐ ἹΡωμαϊκὸν τουτὶ τὸ ῥημάτιον, μάρτυς ὃ Ῥω- 
15 μαῖυς Βάρρων ἐν βιβλίῳ πέμπτῳ περὶ Ῥωμαϊκῆς διαλέκτου, ἐν ᾧ 
διαρϑροῦται ποία μέν τις λέξις ἐστὶν ΑἸϊολικὴ ποία δὲ Γαλλική, 
καὶ ὅτι ἑτέρα μὲν ἡ Θούσκων ἄλλη δὲ Ἐτρούσκων, ὧν συγχυϑει- 
σῶν 7] νῦν κρατοῦσα τῶν Ρωμαίων ἀπετελέσϑη φωνή. 
14. Τοιαύτη μὲν τῆς ἀρχῆς ἢ παρ᾽ αὐτοῖς καλουμένη 
20 παρατυῦρα, ἀντὶ τοῦ στολή" ὄχημα δὲ ὁποῖον ἴσμεν, καὶ ϑῆκαι. 
οὕτω δὲ τὸ λεγόμενον τῷ πλήϑει καλαμάριον ἐκεῖνοι λέγουσιν" 


12 διξώματος C: corr F. 18 καρταμέρα et in Varrone et alibi 

tra quaesivi. suspicor autem hanc vocem desiderari in lib. 4 
de Ling. Lat. $ 24, ubi mendose legitur: postea succuderunt. Galli 
e ferro sub id vocabulum etc. F. 


autem aureos clavos Romani solent appellare, ut supra diximus. haec 
chlamys. accedebant paragaudis, tunica purpurea, et balteus e corio 
puniceo, sibimet agelutinato, ex imis vero lateribus tenui sutura subtili- 
ter elaboratus, habensque in sinistra parte lunulam quandàm auream, in 
altera autem lingulam sive insertorjum, pariter auream, in uvae formam 
elaboratam, ob eam quam in opere de mensibus rettulimus rationem; 
quae quidem lingula a dextra iuncta lunulaeque imposita firme cingit ge- 
rentem, fibula, et ipsa aurea, lorum mordente uvamque cum lunula con- 
iungente. fibulam illam Romani patrio sermone, et baleum cingulum 
vocant. totum vero cinguli ornatum Galli cartameram , vulgus ignoran- 
tia cartalamum appellat. Latinum ton esse hoc vocabulum, testis est 
Varro Romanus, in libro quinto de Lingua Latina, in quo explicat quae- 
nam vox Aeolica, quaenam Gallica; atque aliam esse 'l'huscorum, aliam 
Etruscorum, quibus inter se mixtis quae nunc habetur Romanorum lin- 
gua conflata est. 

14. Haec magistratus paratura, ut illi vocant, id est ornatus: cur- 
rus vero, qualem scimus, et thecae. sic autem illi vocant, quod vulgus 
calamarium ; quod quidem splendoris tantum causa (ea magnitudine ex 
auro ductum erat) centum auri libras pendere creditum est. aliud vero 


180 .. IOANNIS LYDI 


ὅπερ ὄγχου καὶ μόνου χάριν εἷς τύπον τοιοῦτον χρυσήλατον xart- 
σχεύαστο" ἑκατὸν ἔχειν χρυσίου λίτρας ὑπείληπται. ἕτερον δὲ ἐξ 
ἀργυρίου βαϑὺ πρὸς ὑποδοχὴν κοινοῦ μέλανος ἐξυπηρετεῖται τῷ 
διχαστηρίῳ (καλλίκλιον αὐτό, οἱονεὶ κυαϑίσκον, ἀπὸ τυῦ κάλυχος 
καλεῖσθαι νόμος), καὶ xávJagog ὡς λεχάνη τις ἐξ ἀργύρου, ἐπὶ 5 
τρίποδος ἀργυρέου, καὶ χρατὴρ ὑπὲρ τῶν τὰς ἐμπροϑέσμους δίκας 
ἐν Ἰῷ δικαστηρίῳ λεγόντων κείμενος " περὶ οὗ μαχρηγορεῖν ἀηδὲς 
εἶναι χρίνων ἐξ ἀνάγκης ἀναλαβεῖν τὴν ἀφήγησιν συνωθοῦμαι, 
. ἐκεῖνο προλέγων, ὡς εἰσὶν ἔτε καὶ νῦν πορϑμίδες τρεῖς τῇ ἀρχῇ 
πρὸς τὰς ἀντιπόρϑμους διαπεραμώσεις ἐκ τῆς βασιλίδος ἐπὶ τὰς 10 
γείτονας ἠπείρους. βάρχας αὐτὰς ἀντὶ τοῦ δρόμωνας πατρίως 
ἐκάλεσαν οἱ παλαιότεροι, καὶ κήλοκας οἷον ταχινάς, ὅτι κέλερ 
κατ᾽ αὐτοὺς ὃ ταγὺς λέγεται, καὶ σαρχιναρίας ἀντὶ τοῦ ὀλχάδας, 
ὅτε σάρκινα κατ᾽ αὐτοὺς τὸ ἄχϑος καλεῖται. τοιαῦτα μέν τινα xal 
ταῦτα" πρὸς δὲ τὸ προχείμενον ἐπανέλθωμεν. 15 
15. Νόμος 7» (xal γὰρ ἄρτι παρεφϑάρη) τοὺς μὲν ἀπὸ 
ψήφων τῆς ἀρχῆς ἐπὶ τῶν ἐπαρχιῶν τὰς δίκας λέγοντας μετὰ ἔφε- 
σιν αὖϑις ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἐμπροϑέσμως αὐτὰς κατὰ τὸν ἔχκλητον 
ψόμον ἀναπέμπειν, τοὺς δὲ ἐπὶ τῶν ἀρχαιοτικῶν δικαστηρίων ἀπὸ 
ψήφων αὐτῶν» ἐπὶ τὴν βασιλείαν, κἀκείνας μὲν καλεῖσϑαε τεμπο-- 20 
ιραλίας ἀντὶ τοῦ ἐμπροθϑέσμους, ταύτας δὲ σάχρας οἱονεὶ ϑείας, 
διὰ τό, ὡς ἔφην, πρὸς τὴν βασιλέως ἀκρόασιν μετέχκλητον áva- 
πέμπεσθαι. ϑαῦμα μέγιστον καὶ πανευδαίμονοξ πολιτείας τεκμή-- 


4 ἑκατὸν γὰρ ἔχειν) — & avro C. [38 αὐτὰς C. 16 ἀπό.--- 
ἀρχῆς. post λέγοντας haec ponenda censeo. F. 19 τοὺς F, τὰς C. 


profundum argenteum vas in auditorio erat, communi atramento reci- 
iendo serviens (caliculus, id est parvum poculum, a calice appellari so- 
et), nec non cantharus (quasi patina quaedam) argenteus, in tripode 
argenteo, et crater, iique illorum ergo qui temporales causas in iudicio 
dicebant; qua de re prolixe dicere odiosum reputans, necessitate enar- 
rationem repetere cogor, illud praedicens, esse etiamnum naviculas tres 
magistratui ad transfretandum ex imperatoria urbe in vicinas terras. 
barcas illas, id est currentes, patrio sermone antiquiores vocabant, et 
celoces, id est celeres, quia celer eorum lingua ὁ ταχύς, et sarcinarias, 
id est onerarias, quia sarcina eorum sermone onus vocatur. hactenus de 
hoc: ad propositum revertamur. 
15. Lex erat (etenim nuper interiit) ut qui in provinciis causas 
dicerent, a sententiis magistratus post appellationem iterum eas, intra 
praestitutum tempus, iuxta legem de appellationibus, ad magistratum 
mitterent; qui autem in archaeoticis dicasteriis, ab horum sententiis ad 
imperatorem; et illae quidem temporales vocari solebant, hae autem sa- 
crae, quia, ut dixi, ad imperatoris audientiam post appellationem mitte- 
bantur: res summa digna admiratione, et fortunatissimae rei publicae in- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. II. 181 


ριον. βασιλεὺς Ῥωμαίων ὑπέμενε χαμαιζήλου δικαστοῦ Aurovo- 
γίαν ὑφίστασϑαι καὶ κρίνειν πράγματα ἴσως καὶ σφόδρα γλίσχρης 
ὑποθέσεως ἀνεχόμενος, καθάπερ ὃ ἡμερώτατος ἡμῶν βασιλεὺς 
διὰ τὴν περὶ τοὺς ὑπηχόους στοργήν, καίτοι τὰ πλεῖστα κατὰ no- 

5 λεμέων ἀγρυπνῶν καὶ προκινδυνεύειν ἡμῶν διὰ σπουδῆς ἔχων, εἰ 
μὴ σφαλερωτέραν ἡμῖν τὴν εἰρήνην ὃ δῆμος ϑεηλάτοις δεχονοίαις 
ἀναπτόμενος ἀπετέλει, ὧν ἕνεκα βαρυτέραν τὸ δημόσιον δαπάνην 
Φφίσταται πρὸς φυλαχὴν τῆς εἰρήνης ἢ πρὸς ἀναχαιτισμὸν τῶν 
πολεμίων. ἔνϑα 7j τῶν λεγομένων νόβων ἀναλωμάτων ἀφορμὴ καὶ 
10 στένωσις τῶν ἀναγκαίων. εἰ γὰρ τοὺς ἔμπροσϑεν βεβασιλευχότας 
ῥαστώνη διέλυσε, πῶς ἂν ἠρέμησεν οὗτος, ὕπνῳ μὲν μηδὲ ὅλως 
χαλώμενος, τροφῆς δὲ χώριν μηδὲ ἄρτου ξηροῦ πρὸς κόρον 
ἁπτόμενος; | 
16. Τῆς τοιαύτης οὖν συνηϑείας ἤδη πρότερον εἷς τρυφὴν 

15 ἀναλυϑείσης, καὶ τῶν ἔμπροσθεν ἅμα τοῖς ὅπλοις καὶ αὐτὴν τὴν 
μέχρι λόγων φροντίδα τῶν κοενῶν ἀποπτυσάντων, νόμος ἐφοίτησε 
τὸν ὕπαρχον ἄχροάσασϑαε τῶν σαχρῶν διατυπῶν, πρᾶγμω καὶ 
μετὰ τὴν ἐναλλαγὴν ἀρκοῦν ἐπιδεῖξαι τὴν οὖσαν αὐτῷ τὸ πάλαι 
ϑειότητα. λευχείμων μὲν γὰρ ὃ ὕπαρχος ἐπὶ τοῦ βήματος, καὶ 
40 τάξις ἁρμοδία ὡσαύτως ἐσταλμένη μετ᾽ αὐτοῦ, καὶ atro) δὲ oi 
τῶν δικῶν κύριοι λαμπροφανεῖς, καὶ σιγὴ κατασκέπουσα τὸ δικα- 
στήριον, καὶ ῥητόρων οἱ διαφανέστατοε ἀξίας ἑορτῶν ἀμπεχύμε-- 
vor στολάς, καὶ ὃ τρέπους ἐν μέσῳ τοῦ ἀκοθατηρίου, ἐξηρτημένου 


6 διχονοίας C. 7 ἧς C. 9 ἔνϑεν᾽ 


dicium. imperator Romanorum humilis iudieis munus subire, et lites vel 
minutissima forte in re iudicare non recusabat, quemadmodum mansue- 
tissimus noster imperator amore in cives, quamvis plurimum contra ho- 
stes vigilans, ad pericula pro nobis subeunda intentus. «utinam periculo- 
siorem nebis pacem non reddat populos, fatalibus diseordiis incensus, ob 
ques maior ex aerario sumptus ad pacem custodiendam quam ad hostes 
omandos erogatur. inde impensorum, quae neva vocantur, origo, et 
rerum necessariarum angustiae. nam si priores imperatores inertia fre- 
£it, quo tandem modo hic quiescat, qnem ad vitam sustentandam ne 
Fico , idem pane ad satietatem vescentem somnus omnino non re- 
axet 
16. Haec igitur consuetudo cum iam antea molhtiei cessisset, et 
priores principes una cum armis vel sermone tenus curam rei publicae 
aspernat: essent, lex prodiit, constituens ut praefectus praetorio sacras 
causas audiret: res vel post immutationem ad pristimam suam divinita- 
tem declarandam sufficiens. candida scilicet cum veste in tribunali prae- 
fectus praetorio, et congruum cum eo officium pari ornatu, nec non ipsi 
causarum domini splendidissimi , et silentium tegens iudicium, et orato- 
rum clarissimi, dignas festis diebus vestes gerentes, et tripus medio in 


182 IOANNIS LYDI 


, κατὰ μέσον τοῦ κανϑάρου, καὶ κρατὴρ παρακείμενος, δι᾽ οὗ ποτὲ 
σιληρούμενος 0 κάνϑαρος ὕδατος τοσοῦτον ἐδίδου καιρὸν τῷ τῆς 
δίκης τέρματι ἐφ᾽ ὅσον διά τινος γνώμονος τοῦ ἐνόντος αὐτῷ ὕδα- 
τος διηϑουμένου ὃ κύαϑος ἀπηλλάττετο, καὶ ὃ λόγος τοῖς λέγουσιν 
ὅλως πρὸς ϑεῖον δικαστὴν ἀνυψούμενος. τούτων πάντων ἀπολο- 5 
μένων οὐδὲ ἴχνος τὸ λοιπὸν ἀπέμεινε τῷ δικαστηρίῳ, τῶν συνε-- 
δρευόντων μόνον ἐν παραβύστῳ, μετὰ γέλωτος τῶν περιεστηκό-- 
τῶν, ὥσπερ ἐν μίμοις τινῶν δῆϑεν δικῶν ἀχροωμένων. καὶ τάξις 
οὐδεμία ἢ μήνυμα κατὰ τὸ πρόσϑεν συνειϑισμένον παραδηλοῦν 
τὸν χρόνον τῆς ἡμέρας. ὃ γὰρ τῆς τάξεως προεστηκὼς (σουβα- 10 
διούβαν αὐτὸν ὠνόμασαν οἱονεὶ ὑποβοηϑόν), πραττούσης τῆς ἀρ- 
χῆς ἑστὼς ἐπὶ χορυφῆς τῶν ὑπηρετουμένων τροχίσκους τινὰς οὐχ 
εὐτελεῖς, ἐξ ἀργύρου πεποιημένους, γραφὰς τῶν ὡρῶν ἔχοντας 
τῆς ἡμέρας τοῖς Ἰταλῶν ἀριϑμοῖς καὶ γράμμασιν, ἐμβριϑῶς ἀφιεὶς 
ἐξαπίνης ἐπὶ τὸ ἔδαφος ϑροῦν ἀπετέλει σεμνόν, παραδηλοῦντος 15 
τοῦ βαλλομένου rgoyíoxov κατὰ τοῦ μαρμάρου τὴν τῆς ἡμέρας 
ὥραν. (17) καΡτούτου τοῦ σεμνοῦ καὶ οὕτως ἀξιοπρεποῦς σχή-- 
ματος ἀπολομένου, οἷα τῆς ἀρχῆς ἢ μηδ᾽ ὅλως δρωμένης ἐπὶ τοῦ 
βήματος ἢ κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Καππαδόκου, περὶ οὗ ὕστερον 
ἐρῶ, ἐν κοιτῶνί τινε λανϑανούσης, οὐδεὶς τὸ λοιπὸν ἀξιύλογος 20 
παρῆλϑεν ἐπὶ τὴν τάξιν οὕτως ἀπερριμμένην xol μᾶλλον αἰσχύνην 
ἢ τιμήν τινα τῷ προσιόντι φέρουσαν. συγχατέπεσεν οὖν ἑαυτοῖς 
τὰ πράγματα, καὶ προσευτελίσϑη παρὰ πᾶσιν 19 πρώτη καὶ ἀνί- 
σχουσα τῶν ἀρχῶν, καϑ᾽ ὁντιναοῦν καιρὸν ἐπὶ τὴν αὐλὴν εὐτελῶς 
auditorio, suspenso in medio eius cantharo, appositusque crater; quo 
cum olim aqua impleretur cantharus, tantum temporis dabat causae trans- 
igendae quanto, aqua infusa per gnomonem quendam perfluente , crater 
vacuabatur; et dicentium oratio tota ad divinum iudicem conversa. quae 
omnia interiere, ut ne vestigium quidem eorum in iudicio exinde man- 
serit, iudicibus nonnisi in occulto , cum risu adstantium , quasi in mimis 
causas quasdam audientibus. neque. est ullum officium, neque, quod 
prioris erat consuetudinis, indicium tempus diei indicans. nam officio 
praepositus (subadiuvam eum vocabant, id est jxofon8dv), munere 
fungente magistratu, apparitorum in fronte stans, globulos quosdam haud 
viles, ex argento factos, horas diei Italorum numeris literisque inscri- 
ptos, cum gravitate marmoreum in pavimentum subito demittens strepi- 
tum ciebat, iacto trochisco horam diei splendide indicante. (17) atque 
hac veneranda tamque decora institutione sublata, quippe mapistratu 
vel omnino ne apparente quidem in tribunali vel secundum leges Cap- 
padocis, de quo post dicturus sum, in cubiculo quodam latente, nemo 
porro egregius vir ad officium accessit adeo abiectum ac dedecus po- 
tins quam honorem accedenti afferens. itaque cuncta simul corruere; 
elevatusque prae omnibus primus atque. eminentissimus magisératuum, 
quocunque tempore in aulam nulla observantia arcessitus est, qui antea 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. II. 183 


ἑλκομέγη, τὸ πρὶν μηδέποτε, μήτεγε πάσης τῆς βουλῆς προτρε- 
χούσης ἐν τοῖς λεγομένοις σιλεντίοις, ἐπὶ τῆς αὐλῆς φαινομένη 
κατὰ τὸ πρόσϑεν εἰρημένον, τελευταία μὲν πασῶν εἰσιοῦσα τῶν 
ἀρχῶν, πρώτη δὲ προϊοῦσα, τῆς βασιλέως εἰκόνος ἀντ᾽ αὐτοῦ 
5 παραπεμπούσης αὐτήν, ἔνϑεν τοῦ πρώτου τῶν λεγομένων σιλεν- 
τιαρίων (ἀμισσιονάλιος καλεῖται) ἐξ ἑωθινοῦ πρὸς τῆς βασιλείας 
πρὸς αὐτὴν στελλομένου καὶ γονυπετῶς προτρέποντος ἐπὶ τὴν αὖ- 
λὴν παρελϑεῖν" 7, δὲ μόγις καὶ ἀπαξιοῦσα τὸν σκυλμὸν ἐκινεῖτο. 
18. “Ὑπόλοιπον περὶ τῆς τάξεως κατὰ λεπτὸν ἀφηγήσα- 
10 σϑαι, πόσοις τε καὶ ποίοις συμπληροῦνται καταλόγοις, ἔϑη τε καὶ 
νόμους ἀπαριϑμήσασϑαι. πέπεισμαι γὰρ ἤδη μηδὲ μνήμην τινὰ 
σώζεσθαι τῶν ἄρτι διαπεσόντων, ἀπαιδεύτων οἷα καὶ μηδεμίαν 
πεῖραν δικαστηρίου παρειληφότων ἐπεμβαινόντων τοῖς ποτὲ μόγις 
πρὸς τῶν ἐμπειροτάτων καὶ πρὸς γῆρας ἤδη" σεμνοφανὲς ἀφικομέ- 
16 νων μετ᾽ εὐχῆς χειριζομένοιςς. νόμος γὰρ ἦν, οὐ ψιλῶς ἀλλ᾽ ἐν 
— μηδενὶ παντελῶς ἐπιτρέπων ἐπὶ τὸ τοῦ βοηϑοῦ ἀναβαί- 
vt φρόντισμα, πρὶν ἂν γένους τε μετριότητι καὶ λόγων ἐλευϑερίων 
παρασκευῇ κοσμούμενος καὶ ἔνατον ἐνιαυτὸν ἐπὶ τῆς δέλτου δια- 
πρέψας, δι᾽ ὅλης τε ἐλϑὼν τῆς τῶν πραγμάτων πείρας καὶ τὴν 
40 ἀπὸ τῆς νεότητος τόλμαν εἷς ἐπιείκειαν μεταβαλών, τιμῆς οὕτω 
σεμνῆς καὶ δύναμιν οὐ μικρὰν ἐχούσης καὶ κέρδος elg χιλίους ποτὲ 
συναγόμενον χρυσοῦς ἄξιος εἶναι φανείη. 


1 εἰ μή γε. F. an μήτε ye? cf. μὴ γοῦν c. 22. 15 lego 
ψιλός. F. ᾿ 


nunquam nisi in silentiis quae vocant, toto praecurrente senatn, in 

aula apparebat, postremus omnium magistratuum, ut supra diximus, 

ingrediens, primusque egrediens, imperatoris effigie ipsius loco comi- 

tatus, mane inde imperatore primum silentlariorum (admissionalis vo- 
catur) ad eum mittente, qui flexis genibus eum, ut in aulam veniret, in- 
viabat ; ille autem vix, et quod vexationem se indignam putabat, move- 
atur. 

18. Restat ut de officialibus accurate explicemus, quot et quibus 
catalogis comprehendantur, consuetudinesque et mores enarremus. et- 
enim persuasum habeo, iam ne memoriam quidem eorum qui nuper in- 
terierint superesse, quippe cum homines ignari, neque ullum iudicii usum 
habentes, iis insultent quae olim peritissimi ac venerandam iam ad sene- 
ctutem provecti cum votis vix tractaverint. lex enim erat, eaque scri- 
pta, nemini prorsus ad munus adiutoris adscendere permittens, prius- 
quam et generis honestate et liberalium literarum copia ornatus, novem- 
que annos in codicillo (inter exceptores) egregie versatus atque omnem 
rerum usum adeptus, iuvenili quoque audacia in modestiam mutata, ho- 
noris tam splendidi, potestate non parva et lucro olim mille aureorum 
gaudentis, dignus videretur. 


184 IOANNIS LYDI 


10. 2412! ἴσως τῶν ἀναγνωσομένων oi νουνεχέστεροι οὐκ 
ἔξω λόγου καταδραμοῦνται φήσοντες “τί δή ποτε περὶ τῶν ἐπισή-- 
μων τῆς ἀρχῆς ὑποσχόμενος εἰπεῖν, μὴ καὶ βηξίλων καὶ πελέκεων 
καὶ χλημάτων ἐμνημόνευσας;; ταῦτα γὰρ ἦν τῷ ἱππάρχῳ τὸ πάλαι, 


ἀντ᾽ ἐχείνου δὲ τῶν πραιτωρίων ὕπαρχον ὃ πρῶτος τῶν βασιλέων ὅ 


ἤτοι Καισάρων ἐχειρυτόνησεν." ἦν μὲν οὖν, φημί, καὶ ταῦτα 
γνωρίσματα τῶν πραιτωρίων ὑπάρχων ἄχρε Δομετιανοῦ. αὐτὸς 
δὲ Φοῖσκον τοὔνομα τῆς ἀρχῆς προστησάμενος ἐγγὺς ὅλην τὴν τῆς 
ἱππαρχίας μνήμην ἀπήλειψε, μὴ πέλεχυν, μὴ βήξιλλα μηδὲ τὰ 


λεγόμενα κλήματα καταλιπών. τὸ γὰρ ἐπὶ τοῦ παρόντος τῷ πρίγ- 10 


xiu κλῆμα φερόμενον οὐδὲν ἕτερον παρὰ τὴν προσηγορίαν διασώ- 
ζει τῆς ἀρχαιότητος. πάλαι γάρ, καὶ νῦν δὲ παρὰ τοῖς τῶν ὅπλων 
στρατεύμασιν ἐπιφέρετωι ὃ τῶν λεγομένων βιάρχων πρῶτος ῥά- 
βδον κλήματι ἐξ ἀργύρου πεποιημένῳ περιπεπλεγμένην, πρὸς τιμῆς 


τοῦ ποτὲ τιμιηηϑέντος Διονύσου, ὡς ἐν τοῖς περὶ μηνῶν ἀποχρώντως 15 


ἡμῖν ἀνήνεκται. πέλεκυν δὲ μόνῳ τῷ ὑπάτῳ καὶ ταῖς ὑπατικαῖς ἀρχαῖς 
τῶν ἐπαρχιῶν καταλέλοιπεν 6 χρόνος ἐναλλαγείς, ἴσως ἐρυϑριάσας 
καὶ τούτου τοῦ γνωρίσματος τὴν ὕπατον ἀφελέσϑαι τιμήν. βήξιλλα 
γὰρ αὐτὸς μόνος ὃ Καῖσαρ ἔχειν τὸ λοιπὸν γνωρίζεται" τίνα δὲ 


ταῦτα, ἐν τῷ περὶ μηνῶν ἐπεδείξαμεν. χενόδοξος γὰρ ὧν ὃ 47ο-- 90 


μετιανὸς τοῖς νεωτερισμοῖς ἔχαιρεν" ἴδιον δὲ τυράννου ἀνατρέπειν 
τὰ πάλαι καϑεστηκότα. ὅϑεν οὐ μόνον τὴν ἐπαρχότητα τῶν πραι- 


2 δή F, δέ vulgo. 8 γῆν (, αἱ saepius y pro τ. F. 11 οὐδέ- 


τερον vulgo. 19 παρὰ τοῖς F, παρ᾽ αὐτοῖς C. 16 πελέκε C. 
17 ἐναλλαγείς F, ἐναλλαγῆς C. 


4 19. Atfortasse prudentiores lectorum haud absurde occurrent, dicentes 

quid tandem, de insignibus magistratus dicere pollicitus, non et vexillo- 
rum et securium et palmitum mentionem fecisti? haec enim magistro 
equitum olim fuere, pro quo praefectum praetorio primus imperatorum 
sive Caesarum creavit." fuere igitur, inquam, et haec praefectorum 
praetorio insignia ad Domitianum usque: is autem cum F'uscum quendam 
praefecturae praeposuisset, totam fere magistri equitum muneris memo- 
riam exstinxit, non securim, non vexilla, neque palmites quos vocant, 
relinquens. nam qui hodie a principe fertur palmes, nihil praeter nomen 
de antiquitate servat. quippe ut olim, ita etiamnum apud armatam mili- 
tiam primus biarchorum, quos vocant, virgam palmite ex auro facto cir- 
cumplicatam gestat, in honorem quondam culti Bacchi, quemadmodum 
in opere de mensibus sufficienter exposuimus. securim autem soli con- 
suli et consularibus provinciarum magistratibus mutata aetas reliquit, 
erubescens forte et hoc consulatum ornamento spoliare. nam vexilla qui- 
dem nunc solius imperatoris insignia; quae qualia sint, in opere de men- 
sibus ostendimus. quippe in inanibus gloriam quaerens Domitianus inno- 
vatonibus gaudebat: proprium autem tyranno antiqua instituta evertere. 
itaque non modo de praefecturae praetorii vetere honore detraxit, verum 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. II. 185 


τωρίων τῆς οὔσης αὐτῇ τὸ πρὶν τιμῆς ἐζημίωσεν, ἀλλὰ μὴν καὶ 
τὴν πολίαρχον ἐξυυσίαν τό γε εἷς αὐτὸν ἧκον διεσπάϑησε, δύο 
πρὸς τοῖς δέκα ὑπάρχους πόλεως ἄνϑ᾽ ἑνός, ὡς δὴ xa9^ ἕκαστον 
τιῆμα τῆς Ρώμης, προχειρισάμενος. 

5 20. Οὐκ ἦν δὲ καταγώγιον ὡρισμένον ἀνέκαϑεν οὐδεμιᾷ 
τούτων τῶν ἀρχῶν, οὖκ ἐπὶ τῆς πρώτης, oix ἐπὶ τῆς καϑ'᾽ ἡμᾶς 
βασιλίδος, ὡς ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν οἰκείων ἑδρῶν ὃ 
τὴν ἀρχὴν ἔπων ἔπραττε. καὶ τοῦτο ἄχρι τοῦ xa9^ ἡμᾶς “«1έον- 
τος διέμεινεν, ἐφ᾽ οὗ Κωνσταντῖνος τὴν ὕπαρχον ἔχων τιμήν, ἀνὴρ 

10 εὐπατρίδης, ἐκ Ἰαζακῆς μὲν καὶ αὐτὸς δρμηϑείς, ἀνάλογον δὲ 
τὴν ἀρετὴν τῇ κακίᾳ τοῦ πονηροῦ Καππαδόκου κεχτημένος, διὰ 
λόγων τε ἄριστα καὶ διαφερόντως τῶν παρ᾽ Ἰταλοῖς τότε μάλιστα 
τιμωμένων ἠγμένος, ἀγορὰν ἐδείματο διαπρεπεστάτην, ““έοντος 
αὐτὴν προσαγορεύσας, ἐν jj καὶ τὴν προαγωγὴν ἐκείνου ψηφῖδι 

15 χατεγράψατο. ταύτην, Gc εἶπον, αὐτὸς οἴχείοις ἀναλώμασι κα- 
τασχευάσας, οἷα γειτνιῶν τῷ χωρίῳ καὶ ῬΡούφῳ τῷ xa3^ ἡμᾶς 
πάππος γενόμενος, παρεχώρησε τῇ ἀρχῇ, δίαιταν εὐτελῆ καὶ σώ- 
φρονὰ πρὸς ϑεραπείαν τοῦ κατὰ καιρὸν τὴν ἀρχὴν ἐκδεχομένου 
κατασχευάσας, πρᾶγμα πάσης ἀποδοχῆς ἄξιον. ἢ πρώτη καὶ 

90 ἀνέχουσα τῶν ἀρχῶν, ἥ μόνῳ τῷ σκήπτρω παραχωροῦσα, ἐπὶ 
μικρᾶς... οὕτως ἦν παρὰ τοῖς παλαιοτέροις τὰ τῆς τρυφῆς ἤμελη- 
μένα, οὗ μόνης ἀπέλαυον τῆς τῶν ὑποτελῶν εὐθυμίας. 


8 lego διέπων. F. an ἔχων7 17 ἐν τῇ C. 21 patet ante 
οὕτως aliquid excidisse. F. 


et praefecturam urbis, quantum quidem in ἦρτο fuit, dilaceravit, duode- 
cim pro uno praefectos urbis, singulos videlicet singulis Romae partibus, 
constituens. 

20. Nulli vero horum magistratuum initio, ut nunc, certum domi- 
cilium fuit, neque in prima neque in nostra imperatoria urbe; sed in 
suis sedibus, qui magistratum gerebant, munere fungebantur. atque hoc 
usque ad Leonem nostrum mansit, sub quo Constantinus, vir claro ge- 
nere, e Mazaca quidem et ipse oriundus, virtute autem improbi Cappa- 
docis pravitatem aequiparans, literis quoque, ac praecipue iis quas tum 
Itali maxime colebant, optime eruditus, cum praefecturam praetorii ge- 
reret, curiam iudicialem splendidissimam condidit, Leonisque appellavit, 
in qua et electionem illius tessellis descripsit. hanc suo, uti diximus, 
sumptu exstructam, utpote vicinus loco, et Rufi nostrae memoriae avus, 
modicum magistratui modestumque domicilium concessit, succedentem tum 
in magistratu colens, remque fecit summa laude dignam. primus sum- 
musque magistratuum, qui soli sceptro cedebat, in parva.... adeo quae 
δὰ luxum pertinebant, neglecta apud veteres erant, qui sola civium lae- 
titia perfruerentur. 


186 IOANNIS LYDI 


91. Σέργιος δὲ ὅστερον ἐκ τῶν δικανικῶν ῥητόρων, ἀνὴρ 
σοφιστὴς καὶ διὰ τοὺς λόγους αἰδέσιμος ᾿ἀναστασίῳ τῷ χρηστῷ, 
τὴν εἰρημένην δίαιταν ὑπερῴῳ φορτώσας καταγω;ίῳ τὸ μὲν adi- 
φρον ὑπερεῖδε, μείζονα δὲ τρυφὴν τῆς ἀρχῆς ἤδη μαραινομένης 
εἰσήγαγεν, οὗ προϑεωρήσας (οὐδὲ γὰρ ἀνθρωπίνης φύσεως 105 
ἐσόμενον στοχάζεσθαι) φωλεὸν τῷ Καππαδύχκῃ κατασκευάζειν. τῷ 
γε μὴν βαλανείῳ τῆς διαίτης ἠρκέσϑη, ἐπὶ γοῦν αὐτοῦ τιμήσας τὸ 
μέτριον. ὃ δὲ Καππαδόκχης (τίς δὲ οὗτος, μικρὸν ὕστερον ἐρῶ) 
ἐνσχήψας τῇ ἀρχῇ τὴν μὲν παλαιὰν καὶ οὕτω σεμνὴν τῆς ἀρχῆς 
δίαιταν ταῖς φάλαγξι τῶν ϑεραπόντων αὐτυῦ παρεχώρησεν, αὐτὸς 10 
δὲ ἐπὶ τῆς ὑπερῴας καταχοιταζόμενος, οὔρου καὶ ἀφόδου ntgi- 
σχοποῦντος τὸν χοιτῶνα, γυμνὺς ἐπὶ τῆς κλίνης ἐξεχέχυτο, πάντας 
τοὺς ἀπὸ τῆς τάξεως ὡσεὶ πονηροὺς οἰκέτας πρὸ τοῦ κοιτῶνος πα-- 
ραφυλάττειν ἐγκελευόμενος, αὐτὸς δὲ τοὺς ἀρέσχοντας ἐπιλεγόμε- 
voc καὶ roig ϑηριωδεστάτοις τῶν οἰχετῶν, βαρβάροις καὶ λύχοις 15 
ταῖς ψυχαῖς ἅμα καὶ ταῖς προσηγορίαις, πρὸς τιμωρίαν ἐχτιϑέ- 
μενος. τρυφῶν οὖν ἐχτόπως, τὸ πάλαι βαλανεῖον εἰς ἔπαυλιν 
ὑποζυγίων μεταϑέμενος ταῖς ἀγέλαις τῶν ἵππων εἰς μέρος βραχὺ 
παρεχώρησεν, ἕτερον δὲ ἐπὶ τοῦ ἀέρος κρεμάσας βαλανεῖον, καὶ 
τὴν φύσιν τῶν ὑδάτων dg ὕψος ἄτακτον ἀναρρεῖν συνωϑήσας, 20 
ἐλούετο ἐν αὐτῷ οὕτως ὡς προτετραγῴδηται. εἶτα ἐκεῖϑεν τά τε 
ἀέρος τά τε γῆς τά τε νηκτὰ πάντα μετὰ τῶν ἁπανταχάϑεν οἴνων 
κατέπινε, καὶ μυρίαις συνδιεφϑείρετο μίξεσιν ἀδιακρίτοις αὐτός" 
ἐπὶ τῆς χλαμύδος ϑεριστρίῳ ὡσεὶ χρηδέμνῳ τὴν κεφαλὴν περι- 

24 lego ἐπί τε. F. 


21. Postea vero Sergius, unus forensium oratorum , sophista, quem 
propter doctrinam optimus Anastasius verebatur, memorato domicilio de- 
versorii molem imponens modestiam neglexit, maioremqne luxum langue- 
scente iam magistratu introduxit, non praevidens (neque enim humanae 
naturae, futurum divinare) lustrum se Cappadoci exstruere. balneo ta- 
men domicilii contentus fuit, in eo utique modestiam colens. at Cappa- 
dox (quis vero hic, paulo post dicam) cum in Praefecturam irruisset, 
antiquum adeoque venerabile magistratus domicilium phalangibus mini- 
strorum suorum permisit: ipse vero in supera illa parte cubans, urina et 
stercore circum cubile spectantibus, nudus in lecto extendebatur, appart 
torum quemvis, veluti improbum servum, ante cubile praestolari iubens, 
quosque eligere ei visum, ferocissimis servorum, barbaris et lupis ani- 
uis simul et nominibus, poena afficiendos tradens. luxurians igitur mi- 
rum in modum, vetus eum , in stabulum iumentorum mutatum, gre- 
gum equorum parvae parti permisit; aliud autem in aere, aquarum na- 
tura ad enormem altitudinem adscendere coacta, balneum suspendit, in 
quo tragico illo, quo diximus, more lavabatur. inde porro terrestria 
sereaque ac natantia omnia cum vinis undique advectis devorabat, et 
mille promiscuis coitibus simul ipse consumebatur; cumque super chla- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. 118. II. 187 


δεσμῶν, καὶ τὰς τρίχας ἐνειλῶν τῇ καλύπτρῃ ὡς Πομπηΐου πα- 
ράσιτος xarà τὸν Πλούταρχον ἢ τἀληϑὲς εἰπεῖν ὡς οἵ τῆς σκηνῆς 
ἄρχοντες, διεβαστάζετο ἐπὶ τὰς αὐλὰς ἃς αὐτὸς κατεσχεύασεν £av- 
TQ* ὧν εἴ τις ϑέλοι τὴν ἀσωτίαν καὶ τὴν τῶν κτισμάτων διεξιέναι 
519 λόγῳ λαμπρότητα, Σεσώστριος ὑμοῦ καὶ Mpácig καὶ τῶν 
ἄλλων μαυσώλειά τε καὶ πυραμίδας, καὶ τάλλα ὅσων oi τὰς 
Alyvntiuxùc ἀναγράψαντες ὑπερηφανίας μνημονεύουσι, μέτρια 
καὶ φιλοσοφοῦσι πρέποντα καταυλήματα λέγων οὐ σφαλήσεται. 
22. “Ὑπόλοιπόν ἐστι κατὰ τὸ πρόσϑεν ἐπηγγελμένον περὲ 
10 τῆς τάξεως εἰπεῖν, ποία τέ τις ἦν ποτὲ παρὰ τῷ ἱππάρχῳ καὶ ποία 
γέγονε μετ᾽ ἐκεῖνον ὑπὸ τῷ τῶν πραιτωρίων ὑπάρχῳ, περί τε τῶν 
ἐν αὐτῇ καταλόγων προσηγοριῶν τε καὶ λειτουργιῶν, περί τε ἐϑῶν 
καὶ συμβόλων καὶ τῶν ἐν τοῖς συνταττομένοις χάρταις ῥημάτων, 
καὶ ἁπλῶς ὅσα ἡμῶν ἄχρι τηρούμενα τῆς ἀρχῆς ἐλαττωϑ εἰσης καὶ 
15 τῆς ὑπηρετουμένης αὐτῇ τάξεως συμπεσούσης παραπόλωλεν, ὅπως 
μὴ τοῖς ἴχνεσι τῆς ἀρχαιότητος καὶ αὐτὴ 7 τῶν ἀρετῶν μνήμη, 
μὴ γοῦν γράμμασιν ἀναφερομένη, παντελῆ λάχῃ τὴν ἀναίρεσιν. 
τέως δὲ περὶ τῶν ὑπολοίπων τῆς πολιτείας ἀρχῶν καὶ τὸ δὴ πέρας 
ἴδιόν τινα περὶ τῆς τάξεως λόγον ἐκϑήσομαι" οὐδὲ γὰρ εὐπρεπὲς 
90 ταῖς ἀρχαῖς τοὺς ἀρχομένους συναριϑμεῖν. 


b σεσώστριν ὁμοῦ καὶ ὥσμασιν C. τοῖς ἄλλοιρ C. 131 
σχημάτων. FK. 16 lego σὺν τοῖς. F. 20 τοῦ dezont- 
vov vulgo. 


myde caput aestiva veste quasi vitta cinxisset, capillosque calyptrae, 
veluti Pompeii parasitus secundum Plutarchum, sive, ut verum dicamus, 
veluti scenae magistri, involvisset, in aulas, quas ipse sibi aedificaverat, 
ferebatur; quarum si quis luxuriam velit et aedificiorum magnificentiam 
describere, Sesostris una Amasisque et aliorum mausolea ac pyramides, 
et quaecunque alia commemorant qui Aegyptiorum superbiam literis 
prodidere, modesta ac philosophos decentia domicilia appellans non 
etur. 


22. Restat, quod supra promisimus, ut de officio explicemus, quale 
quondam sub magistro equitum fuerit, et post illum quale sub praefecto 
praetorii exstiterit, nec non de catalogis eiusdem appellationibusque et 
muneribus, deque consuetudine et instrumentis institutisque ad chartarum 
compositionem spectantibus, atque omnino quae ad nos usque servata, 
lmminuto magistratu, et officio quae ei apparebat collapso, una interi- 
ere, ne cum vestigiis antiquitatis ipsa quoque virtutum memoria, quippe 
literis non mandata, penitus exsünguatur. interim vero reliquos rei 
publicae magistratus persequar, ac postremo scilicet proprium de officio 

bellum componam: neque enim convenit magistratibus officiales annu- 
merare. 


188 IOANNIS LYDI 


Q3. Πάντα τὰ ὄντα καὶ γίνεται xol ἔστε κατὰ τὴν τοῦ 
ἀγαϑοῦ φύσιν, τὰ μὲν ὄντα ὡς ἔστι, τὰ δὲ γινόμενα οὐκ ὄντα 
μὲν ἀεὶ οὐδὲ ὡσαύτως ἔχοντα, διὰ δὲ τῆς γενέσεως ἐπὶ τὴν φϑο- 
ράν, εἶτα ἐξ ἐκείνης ἐπὶ τὴν γένεσιν ἀναστρέφοντα, καὶ τὸ εἶναι 
μὲν ἀθάνατα, τὸ δὲ μεταβάλλεσθαι ἀλλοιότερα" εἰς ἑαυτὰ γὰρ δ 
ἀναχωροῦντα τῇ μὲν οὐσίᾳ ἔστι, τῇ δὲ φϑορᾷ γίνεται, τηρούσης 
αὐτὰ τῆς φύσεως παρ᾽ ἑαυτῇ προαγούσης τε αὖϑις εἰς τοὐμφανὲς 
κατὰ τοὺς ὑπὸ τοῦ δημιουργοῦ τεϑέντας ὅρους. ταῦτά φησιν ὃ 
λόγος διὰ τὴν ἀρχέτυπον τῆς καϑ' ἡμᾶς πολιτείας ὄψιν, ἐφ᾽ ἧς 
ἴσμεν πρὸ πάσης ἀρχῆς τὴν τοῦ ἱππάρχου δύναμιν, ὡς εἴρηται, 10 
γενέσϑαι" εἶτα ὡς ἀπαλιφεῖσα ἐχείνη τῷ χρόνῳ εἰς τὴν ὕπαρχον 
μετεφύη τιμήν. αὐτῆς δὲ τὸ πολίτευμα παραλαβούσης, αὖϑις 5 
βασιλεία εἰς τὴν τοῦ ἱππάρχου περιέστη χρείαν" καὶ προῆλϑεν εἷς 
τὸ μέσον, μᾶλλον δὲ προηνέχϑη ὑπὸ τῆς τῶν πραγμάτων φύσεως 
ἢ πρὶν ἀπαλιφεῖσα δι᾽ ἑτέρας προσηγορίας ἀρχή, κατὰ μηδὲν μὲν 15 
ἀποδέουσα τῆς οἰχείας ὑποστάσεως, μείζονι δὲ δυνάμει xal προσ- 
ϑήκῃ τῶν οὐκ ὄντων αὐτῇ τὸ πρὶν ὠχυρωμένη. ι 

24. Kal μηδεὶς πρὸς τὸ καινὺν τῆς προσηγορίας ἀποπη- 
δάτω" εἰ γὰρ ἀπίδοι ἐμμελῶς εἰς τὰ πράγματα, οὐδὲ αὐτὴν τὴν 
ἐπωνυμίαν τῆς ἀρχῆς διαφωνοῦσαν πρὸς ἑαυτὴν εὑρήσει. ὃ μὲν 30 
γὰρ ἵππαρχος παρῆν ἀεὶ τῷ ῥηγὶ ἢ τῷ μονάρχῳ, τῆς μὲν ἱππικῆς 
ϑυνάμεως ἡγούμενος, τῆ; δὲ αὐλῆς πάσης προεστηκώς, ὥστε ὃ 


4 εἴτε vulgo. τῷ — τῷ 11 et 15 ἀπολοιφεῖσα 


43. Omnia quae sunt, et gignuntur et sunt secundum boni nata- 
ram: partim quippe sunt, ut sunt; partim vero gignuntur, neque sem- 
p sunt, neque eadem manent, sed per ertum ad interitum sive ab 

oc ad ortum vertuntur; quatenus sunt, immortalia, quatenus autem 
mutantur, ἃ semet diversa: in semet enim redeuntia quoad substantiam 
sunt, quoad interitum vero gignuntur, natura ea apud se servante, ite- 
rumque in lucem proferente iuxta leges a rerum opifice constitutas. 
haec commemoramus ob antiquam rei publicae nostrae faciem, in qua 
scimus ante omnes magistratus magistri equitum potestatem , sicuti dixi- 
mus, fuisse, deinde quomodo illa tempore extincta in praefectiram prae- 
torii abierit. qua administrante rem publicam, accidit ut rursus magi- 
stro equitum imperator indigeret; processitque in medium, seu potius a 
rerum natura productus est, deletus olim alio nomine magistratus, neque 
quicquam eorum quae propria illi fuerant non tenens, et maiori pote- 
state, additisque quae antea non fuerant, firmata. 

$4. Ac nemo propter nominis novitatem a nobis dissentiat: etenim 
si recte consideraverit rem, ne ipsam quidem appellationem magistra- 
tus à semet discrepare reperiet. nam magister equitum semper aderat 
regi aut singulare imperium tenenti, equestrium copiarum dux tetique 


DE MAGISTRATIBUS P. ἢ. 118. II. 189 


λεγόμενος χατὰ νεωτέραν προσηγορίαν μάγιστρος οὐδὲν ἕτερον ἢ 
ἵππαρχός ἐστι" τῆς δὲ μεταβολῆς τοῦ ὀνόματος αἰτία ἡ τῆς πλείο- 
γος ἐξουσίας ἐπικράτεια γέγονε. τὸ γὰρ μάγιστρος ὀφφικίων 
ὄνομα οὐδὲν ἧττον ἡγούμενον τῶν αὐλικῶν καταλόγων σημαίνει, 
δ ὡς προέφαμεν, ἐν οἷς 7j τε ἱππικὴ καὶ ἢ πεζομάχος δέναμις τῆς 
βασιλείας ϑεωρεῖται, εἷς μυρίους συναγομένη πολεμιστάς. καὶ 
τοῦτο μὲν μόνον εἶχεν ὃ ἵππαρχος τὸ προνόμιον, ὃ δὲ μάγιατρος 
τὸ πλέον, τῆς βασιλείας slg τοσοῦτον ὕψος ἀνενεχϑείσης" τότε 
μιὲν γὰρ μόνην τὴν Ἰταλίαν ἐχέχτηντο Ρωμαῖοι, νῦν δὲ Gto πραϊ- 
10 σταμένου πᾶσαν ὅμοῦ γῆν τε καὶ ϑάλασσαν ἔχουσιν. 

25. Kal ὅστις μὲν οὖν ὠνομάσϑη τὴν ἀρχὴν μάγιστρος, 
οὐχ ἔχω λέγειν τῆς ἱστορίας σιγώσης" οὐδὲ γὰρ πρὸ Ἰαρτινιανοῦ, 
ὃς ἦν ὑπὸ «Δικινίῳ μάγιστρος, ἄλλου τινὰς πρασηγαρίαν 7; ἱστορία 
παραδίδωσιν. αὐτοῦ δὲ τούτον ὑπὸ “Δικινίῳ ὃ Κωνσταντῖνος τὴν 

16 ὅλην τῆς βασιλείας μόνος χατασχὼν ἐξουσίαν Παλλάδιον μάγι- 
στρον τῆς αὐλῆς ἐχειροτόνησεν, ἄνδρα συνετὸν καὶ Πέρσας Ῥω-- 
μαίοις πρότερον καὶ ἸΠαξιμιανῷ τῷ Γαλερίῳ διὰ πρεσβείας φιλώ- 
σαντα. τοῖς δὲ ἱμειρομένοις τοὺς ἐφεξῆς μὴ ἀγνοῆσαι μαγίστρους 
ἄχρις ἡμῶν ἀρκέσει πρὸς διδασχαλίαν Πέτρος ὃ πάντα μεγαλό- 

Φοφρων καὶ τῆς χαϑόλου ἱστορίας ἀσφαλὴς διδάσκαλος, δι᾿ ὧν 
αὐτὸς ἐπὶ τοῦ λεγομένου μαγιστηρίου ἀνεγράψατο. 

26. Προῆλϑεν ov» ἣ δύναμις ἐπὶ πλέον τῆς ἀρχῆς" οὐ 


16 αὐλῆς] αὐτῆς C. 17 recentior manus φιλεώσαντα.: 
18 ὁμηρομένοις C. 


aulae praefectus; quare qui recentiori nomine magister appellatur, nil 
aliud nisi magister equitum est; inutati autem nominis causa fuit maior 
potestas illi attributa. quippe magistri officiorum nomen aeque aulico- 
rum catalogorum ducem, ut praediximus, significat, quibus cum eque- 
stres tum pedestres imperatoris copiae, numero decem milia armatorum, 
continentur. et hoc quidem uno constabat magistri equitum potestas : 
at magister potior, imperio ad tantam altitudinem evecto, tum enim 
solam Italiam possidebant Romani: nunc autem, deo gubernante, omnem 
simul terram mareque tenent. 

25. Quis vero primus magister nominatus sit, dicere nequeo ta- 
cente historia: neque enim ante Martinianum, qui sub Licinio magister 
fuit, alius cuiusquam nomen historia prodit. sub hoc ipso autem Lici- 
nio Constantinus, solus tota imperii potestate potitus, magistrum aulae 
Palladium creavit, virum prudentem, qui Persas Romanis et Galerio 
Maximiano antea legatus conciliaverat. cupientes vero succedentes dein; 
ceps ad nos usque magistros non ignorare satis docebit Petrus ille in 
omnibus excelsus et universae historiae certus auctor, in iis quae de 
magisterio quod vocant conscripsit. 

26. Crevit igitur potestas magistratus: etenim non tantum depre- 





190. IOANNIS LYDI 


μόνον γὰρ τὰς τῶν ϑνῶν πρεσβείας ὑφ᾽ ἑαυτῷ τελούσας ὃ μάγε-- 
στρος ἔχειν πιστεύεται, τόν τε δημόσιον δρόμον, καὶ πλῆϑος 
ἐμβοιϑὲς τῶν πάλαι μὲν φρουμενταρίων νῦν δὲ μαγιστριανῶν» 
τήν τε τῶν ὅπλων κατασκευὴν καὶ ἐξουσίαν, ἀλλ᾽ ἔτι καὶ τὴν τῶν 
πολιτιχῶν πραγμάτων, καὶ διαφερόντως Πέτρος οὗτος ὃ πολύς, 5 
6 μηδενὶ ταῖς ἀρεταῖς κατὰ μηδὲν δεύτερος. διασώζει μὲν yàp 
καὶ φρουρεῖ τὴν αὐλήν, καὶ τὴν “Ῥωμαϊκὴν οὐχ ἀποπτύει μεγα-- 
λειότητα, ἣν ἐγγὺς ἀπολομένην ἀβελτερίᾳ τῶν πρὸ αὐτοῦ, οἷα 
σοφὸς καὶ διὰ παντὸς τοῖς βιβλίοις προσανέχων, ἀποκαϑίστησι- 
τοὺς δὲ νόμους εἰδὼς εἴπερ τις ἄλλος, οἷς ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων 10 
ἀνετράφη, συνηγορῶν τοῖς δεομένοις, ἄρχων τὲ μέγιστος καὶ 
ἀξίαν ὀφρὺν τῆς ἐξουσίας ἀνατείνων ἐδείχϑη, καὶ δικαστὴς ὀξὺς 
xal τὸ δίκαιον χρίνειν εἰλικρινῶς ἐπιστάμενος, κατὰ μηδὲν αὐτὸν 
ὑπτιαζούσης τῆς τύχης. πρᾶος μὲν γάρ ἐστι καὶ μειλίχιος, ἀλλ᾽ 
οὐχ εὐχερὴς οὐδὲ πρὸς τὰς αἰτήσεις ἔξω τοῦ νόμου καμπτόμενος, 15 
ἀσφαλὴς δὲ ὁμοῦ καὶ προβλέπων τὰς δρμὰς τῶν προσιόντων, 
μηδένα καιρὸν ταῖς ῥαᾳϑυμίαις παραχωρῶν, τὴν μὲν νύκτα τοῖς 
βιβλίοις τὴν δὲ ἡμέραν τοῖς πράγμασιν ἐχκείμενος, μηδὲ αὐτὴν 
τὴν μέχρι τῆς αὐλῆς ἐκ τῆς οἰχίας ἐν ὁμιλίαις διωσυρίζων ἁπλῶς, 
ζητήμασι δὲ λογικοῖς καὶ ἀφηγήσεσι πραγμάτων ἀρχαιοτέρων μετὰ 30 
τῶν περὶ ταῦτα σχολαζόντων εἴλούμενος. καὶ χαιρὸς οὐδεὶς αὐτῷ 
διδαγμάτων ἐστὶν ἀμέριμνος, ὡς τοὺς τῶν λόγων ἐξηγητὰς δεδιέ- 
vu. τὴν πρὸς αὑτὸν ἐντυχίαν" πράγμασι γὰρ αὐτοὺς καὶ στροφαῖς 


11 ἐνετράφηῦ 16 προϊόντων C. 17 μηδὲν ἄχαιρον C. 
18 ἐγκείμενος F. 


cationes populorum magistro creduntur, et cursus publicus, et gravis 
multitudo magistrianorum, qui olim frumentarii dicti sunt, et fabricae 
potestasque armorum, verum et civilium insuper rerum administratio, 
ac praecipue Petro illi clarissimo, virtutibus nulla in re cuiquam se- 
cundo. conservat enim custoditque aulam, nec Romanam respnit magni- 
ficentiam, quam paene extinctam priorum inscitia, utpote sapiens et li- 
bris usque deditus, restituit. leges autem, si quis omnino, callens, qui- 
bus a teneris unguiculis imbutus est, petentium defensorem se ac sum- 
mum magistratum, dignamque potestate gravitatem, idemque acutum se 
iudicem et nudae iustitiae in iudicando cultorem ostendit; neque eum 
unquam facilem fortuna reddidit. mansuetus enim est et humanus, at 
non levis; neque precibus a lege flectitur, sed firmus simul est, prae- 
videtque adeuntium conatus. nullum vero tempus remissionibus conce- 
dens nocte libris, die negotiis vacat; quin domo in aulam iens, non 
quolibet sermone contentus, quaestionibus literatis et antiquarum rerum 
commemoratione cum harum studiosis tenetur. neque est ullum ei tem- 
pus doctrinarum incuriosum, ut literarum doctores occursum eius mé- 
tuant: angustiis enim eos dolisque implicat, modeste sciscitans, ut lo- 


DE MAGISTRATIBUS P. n. LIB. II. 191 


περιβύλλει, μετρίως ὑπελέγχων ὡς λέγοιντο μόνον, oix εἰσὶ δὲ 
τοιοῦτοι ὑποίους αὐτοὺς 3j φήμη διαϑρυλεῖ. ἐμοὶ δὲ μάλιστα 
σχοτοδινίας οὐ μικρὰς ἀνακινεῖ 5 πρὸς αὐτὸν συνήϑεια" χαίρω 
γὰρ αὐτῷ, ὅτι καλὸς ἅμα καὶ ἐλεύϑερος xai τύφου καὶ χορύζης 

5 ἐκτὸς ἀστεῖός τε καὶ χοινός" ἀλλ᾽ ἐπισείει μοι, ὡς εἴρηται, φρον- 
τίδας οὐ μικράς, μηδὲν ὧν ἐπίστασϑαι δοκῶ προτείνων εἰς ζήτη-- 
σιν, 1à δὲ παντελῶς ἠγνοημένω παρεισάγων, ὥστε με τὰς πασῶν 
ἰσχυροτάτας εὐχὰς μελετῶν, μηδεμίαν αὐτὸν ἄβατον ἐμοί, ὥσπερ 
εἴωϑεν, ἐπιροιζῆσαι ϑεωρίαν. 

10 97.  Tocosrw» ἀρχόντων τῶν ἐπὶ τῆς Ῥώμης τῷ νόμῳ 
γνωριζομένων μνήμην ἢ καϑόλου ἱστορία ἐκ προοιμίων ποιεῖταε 
τῆς Ῥωμαϊκῆς πολιτείας ἄχρι τῆς ᾿Αναστασίου τοῦ βασιλέως τε-- 
λευτῆς. κόμητα γὰρ λαργιτιώνων (Ἰταλοὶ λέγουσιν ἀντὶ τοῦ 
προεστῶτα τῶν τῆς βασιλείας ϑησαυρῶν) καὶ κόμητα πριβάτων 

15 (ἀντὶ τοῦ τῶν ἰδίᾳ πως τοῖς βασιλεῦσι προσηκόντων) οὐκ ἄν τις 
ἐν ἀρχόντων ἀριϑμήσειέ ποτε καταλόγῳ, ϑεραπόντων δέ" προα- 
γωγῆς ἄρχουσι πρεπούσης ἀξιοῦνται, κατὰ δὲ τὸ δοχοῦν τῇ βασι- 
λείᾳ πρόσφατον ἔχουσι καὶ λανθάνουσαν τὴν γένεσιν, ὥσπερ ὃ 
λεγόμενος πατριμώνιος, ἀντὶ τοῦ φύλαξ τῆς ἰδίᾳ πως ἀνηχούσης 

90:0 βασιλεῖ καὶ τυχὸν ἐκ προγόνων περιουσίας, ὃν καὶ αὐτὸν οὗ 
πρὶν ἀριϑμούμενον ᾿Ἀναστάσιος ὃ πάντα ἔμφρων ἀνεστήσατο, διά--: 
κρίσιν, ὥσπερ εἰώϑει, περινοῶν τοῖς πράγμασιν, ὕπως μὴ συγ- 
χύσει κάμνοιεγ. | 


13 lego og Ἰταλοὶ. F. 16 lego οὐδὲ ydo προαγωγῆφ. F. 


quantur modo: non sunt autem isti tales quales eos fama circumfert. 
mihi vero praecipue caligines non parvas movet eius consuetudo: etenim 
delector eo, quia bonus simul et liberalis remotaque stolida arrogantia 
tomis communisque est: verum, ut dixi, sollicitudines haud parvas mihi 
incutit, nihil eorum quae scire videar investigandum proponens, sed 
prorsus ignota protrahens; quare ego omnium vehementissimas preces 
meditor, ne quam inexperfam mihi, ut solet, quaestionem proferat. 

27. 'Tot magistratus, Romae lege constitutos historia, ab incuna- 
bulis rei publicae Romanae ad Anastasii imperatoris obitum, in univer- 
sum commemorat. nam comitem largitionum (ut Itali dicunt, id est 
thesauris imperii praepositum ) et comitem privatarum (id est peculia- 
rium quodammodo imperatoris facultatum) nunquam, opinor, magistra- 
tibus aliquis, sed ministris annumerabit: neque enim electione magistra- 
tibus conveniente dignantur, sed prout videtur imperatori, subito occul- 
teque prodeunt, veluti qui patrimonius dicitur (id est custos peculia- 
rium quodammodo imperatoris ac forte a maioribus relictarum faculta- 
tum), quem et ipsum antea ignotum in omnibus prudens Anastasius in- 
stituit, discrimen, ut solebat, rebus excogitans, ne confusae labora- 
rent, 


ι92 IOANNIS LYDI 


98. Mer ἐκεῖνον δὲ Ἰουστίνου ἐν ἡσυχίᾳ βιοῦντος καὶ 
μηδὲν νεώτερον ἐξευρόντος, ὃ μετὰ ταῦτα, ἀδελφιδοῦς αὐτῷ γε- 
γόμενος, πᾶν ὃ τι χρήσιμον περιποιεῖν τοῖς κοινοῖς ἐπειγόμενος, 
ὕλην τε τὴν ὀφρὺν τῆς ἀρχαίας ὕψεως ἀνακαλούμενος, πρῶτον 
μὲν ἐξεῦρε τὸν λεγόμενον τῆς Σχυϑίας ὕπαρχον. σοφὸς γὰρ ὦν, 5 
καὶ διὰ τῶν βιβλίων εὑρὼν ὡς εὐδαίμων μὲν 7] χώρα τοῖς χρήμα-- 
σιν ἰσχυρὰ δὲ τοῖς ὅπλοις ἔστι τε νῦν καὶ πάλαι γέγονεν, ἣν πρῶ- 
τος ἑλὼν σὺν 4Δεχεβάλῳ τῷ Γετῶν ἡγησαμένῳ Τραϊανὸς ὃ πολὺς 
πεντακοσίας μυριάδας χρυσίου λιτρῶν, διπλασίας δὲ ἀργύρου, 
ἐχπωμάτων ἄνευ καὶ σχευῶν τιμῆς ὅρον ἐχβεβηκότων ἀγελῶν τεῖρ 
καὶ ὅπλων, καὶ ἀνδρῶν μαχιμωτάτων ὑπὲρ πεντήκοντα μυριάδας 
σὺν τοῖς ὅπλοις Ῥωμαίοις εἰσήγαγεν, ὡς Mxplruv παρὼν τῷ πο-- 
λέμῳ διισχυρίσατο, συνεῖδεν αὐτός, κατὰ μηδὲν Τραϊανοῦ παρα-- 
χωρῶν, περισῶσαι “Ῥωμαίοις ἤδη ποτὲ ἀφηνιάζουσαν τὴν βορείαν- 
xal ϑαυμαστὸν οὐδὲν εἰ πάντα κατ᾽ εὐχὰς προῆλθεν αὐτῷ" οὐδὲ 15 
γὰρ Τραϊανὸν τοῖς ὅπλοις ἐζήλωσε μόνον, ἀλλ᾽ αὐτὸν -diyovaror 
τῇ περὶ ϑεὸν εὐσεβείᾳ καὶ τρόπων μετριότητι καὶ Τίτον» τῇ καλοχά-: 
γαϑίᾳ, lMágxov δὲ τῇ συνέσει παρώϑησεν. (99) ὡς ἔφϑην 
εἰπών, προάγει τοίνυν ἔπαρχον ἐπόπτην τῶν Σκυϑιχῶν δυνάμεων, 
ἀφορίσας αὐτῷ ἐπαρχίας τρεῖς τὰς πασῶν ἐγγὺς εὐπορωτάτας, 20 
Κεραστίδα τὴν xaJ' ἡμᾶς Κύπρον, ἀπὸ Κύπριδος κατὰ τὸν 
μῦϑον τιμηϑείσης ἐν αὐτῇ μεταβαλοῦσαν τὴν προσηγορίαν, Ka- 


1 ἰουστινιανοῦ C. 7 ἣν add F. 8 τῷ F, τῶν C. 
10 τὲ F, δὲ C. 12 ὁ Κρίτων F. 19 μηδένα vulgo. 
17 9to» C. : 


28. Post illum vero cum in otio egisset Iustinus, neque quicquam 
novi repperissct, qui deinde successit, sororis eius filius, utile quodvis 
parare rei publicae festinans omnemque antiqui status splendorem revo- 
cans, prinum quidem, quem praefectum Scythiae vocant, excogitavit. 
nam cum esset sapiens, et scripta volvens repperisset regionem cum 
opibus fortunatam tum armis validam et nunc esse et olim fuisse, (quam 
cum primus cum Decebalo Getarum rege suminus princeps Traianus vi- 
cisset, quinquagies centena milia auri ac duplicem argenti librarum nu- 
merum, praeter porula et vasa quovis pretio maiora, gregesque et arma, 
virorum autem bellicosissimorum plus quinquies centena milia una cum 
armis, Romanis abduxit, quemadmodum Crito, qui bello interfuerat, 
affirmavit), ipse nulla in re Traiano cedens Septentrionem, qui iam 
aliquando iugum abiecerat, Romanis servare constituit. nec mirari licet 
ei omnia e voto cessisse: neque enim 'Traianum tantum armis aemula- 
tus est, verum ipsum Augustum pietate in deum morumque modestia, 
et Titum integritate, et Marcum prudentia superavit. (29) igitur , ut 
modo dixi, praefectum Scythicarum copiarum moderatorem creat, addi- 
tis tribus omnium fere ditissimis provinciis, Cerastide, quae nunc mu- 
tato nomine ἃ Cypride, secundum fabulam in ea culta, Cyprus vocatur, 


DE MAGCISTRATIBUS P. R. LIB. II. 193 


ola» τε ὅλην σὺν ταῖς Ἰωνίσι νήσοις, ἃς ἄρτι τελούσας ὑπὸ τὴν 
πρώτην τῶν ἀρχῶν, ὥσπερ τὰς ἄλλας ἁπάσας, συνεῖδεν ὃ βασι- 
λεὺς χωρισϑείσας αὐτῆς τελεῖν ὑπὸ τῷ Σκυϑίας ἐπάρχῳ" καὶ qó- 
ρον ἴδιον ἀπένειμε πρὸς δικαστήριον καὶ τάξιν ὅλην, ὡσεὶ σπιν-- 

5 ϑῆρά τινα τῶν ἐν lindo κρατήρων ἀνάψας ἐκ τῆς ἐπαρχότητος, 
πολλὰ χαϑ'᾽ ὁμαλοῦ χρηστὰ τοῖς χοινοῖς τεχνησάμενος. τήν τε 
γὰρ μεγίστην καὶ δευτέραν ἐξουσίαν αὐτὸς χαὶ μόνος οὐ μετρίως 
ἐχούφισε πόνων, διελὼν τὰς φροντίδας τῶν πραγμάτων ἄρχουσι 
πολλοῖς, ἀλλὰ καὶ αὐτοῖς εὐχειρίστους κατέστησε τὰς ἀρχάς, καὶ 

10 τοῖς φιλοπράγμοσι τὴν λύσσαν ἐμέτρησε. γλίσχρυν δὲ νομίσας μὴ 
xai τὴν πολιαρχίαν ἀπαλλάξαι μοχϑημάτων οὗ μικρῶν, καὶ τοῦτο 
τὸν Τίτον ἐχμιμούμενος, τὸν οὐρβανὸν πραίτωρα τοῖς ἄρχουσι 
παρεισήγαγεν, ἀρκεῖν οἰόμενος τῷ πολιάρχῳ τὴν πάντα σοβοῦσαν 
τοῦ δήμου διχόνοιαν, καὶ μετ᾽ αὐτούς, μᾶλλον δὲ πρὸ αὐτῶν 

15 κατὰ τὴν ἀρχαιότητα, ὡς προέφαμεν, τὸν λεγόμενον κυαισίτωρα, 
ἀντὶ τοῦ τῶν βιωτικῶν ἐγκλημάτων ἐρευνάδα σεμνότατον. 

80. Ὥσπερ ἀρχέτυπον εἶδος ἣ μονάς, παράδειγμα δὲ μο-- 
vádoc ἕν, οὕτως ἐν προοιμίοις 7; xa9^ ἡμᾶς εὐδαίμων πόλις τῆς 
τότε πᾶσαν ὑπεροχὴν ἐχβεβηχυίας Ῥώμης ἐνομίσϑη. ὅϑεν ὃ 

40 Κωνσταντῖνος οὐδαμοῦ πρὸ τῆς ἐπ᾽ αὐτῇ κονσεκρατίωνος (οὕτω 
δὲ τὴν ἀποϑέωσιν Ρωμαῖοι προσαγορεύουσι) “Ῥώμην νέαν δείκνυ-- 
ται χαλῶν, χάστρα δὲ καὶ αὐτὴν ἴσα ταῖς ἄλλαις τῶν χωρῶν" 


1 ἄρτι] ἀντὶ vulgo. 11 ἀπαλλάξη vulgo. μικρὸν C. 
xd» τούτῳ 7 14 τῷ δήμῳ Ο. 


Cariaque tota cum Yoniis insulis; quas, cum antea sub summo magistra . 
tuum, sicut ceterae omnes, fuissent, ab eo seiunctas imperator Scythiae 
praefectum tenere voluit; propriumque reditum constituendo iudicio et 
totum officium concessit, quasi scintillam quandam Liparae craterum e 
praefectura praetorii accendens, multa simul rei publicae utilissima me- 

itatus. quippe tum amplissimam secundamque potestatem ipse solusque 
non parum sublevavit laboribus, rerum administrationem in multos magi- 
stratus dispertiens; tum etiam faciliora iis munera reddidit, litiumque 
amantibüs furorem est moderatus. parvum autem putans, nisi et prae- 
fecturam urbis molestiis haud levibus liberaret, in hoc quoque Titum 
imitatus, praetorem urbanum magistratibus adiecit, sufficere praefecto 
urbi omnia concutientem populi discordiam repatans ; nec non post illos, 
(seu potius, si antiquitatem spectes, ante illos, ut supra rettulimus, ) 
quaesitorem quem vocant, id est rerum capitalium investigatorem gra- 
vissimum. 

30. Quemadmodum originalis species monas, exemplum autem mo- 
nadis unum, sic felix nostra civitas Romae, tum super omne culmen 
eminentis, initio putabatur. unde Constantinus ante eius consecrationem 
(ita autem apotheosin Romani dicunt) nullibi eam Romam novam, sed 
castra, pariter ceteris locis, ipsam quoque appellavit: cuius rei argu- 

loanzes Lgdus. 13 


194 IOANNIS LYDI 


xal τούτων à» τις ἐπιστήσεται τοῖς ἐλέγχοις, εἰ ταῖς διαλέξεσε 
Κωνσταντένου, ἃς αὐτὸς οἰκείᾳ φωνῇ γράψας ἀπολέλοιπεν, ἔν-- 
τεύξεται. εἰχόνα τοίνυν καὶ στοχασμὸ» ἀμυδροῦ παραδείγματος 
εἶναι χρένων αὐτὴν πρὸς ἐχεένην, δύο πραίτωρσιν ἀρχεσϑῆναε 
συνεῖδε διὰ τὸ τῶν οἰχητόρων μέτριον xal τῶν πραγμάτων σμιχρόν. 5 
ἐκ τῆς φάλαγγος οὖν τῶν ἐν τῇ “Ρώμῃ πραιτώρων τὸν τουτηλά-- 
ριον προχειρίζεται ... τὸν μὲν Κωνσταντιανὸν τὸν δὲ μάγιστρον 
τοῦ κήνσον ἐπιφημίσας, οἱονεὶ ἄρχοντα τῶν ἀρχετύπων συμβο-- 
λαίων, ὅτι κῆνσον μὲν τὴν ἀπογραφὴν τῶν ἀρχείων, ῥέγεστα δὲ 
λέγουσι" καὶ σχρίβαν μὲν ἐκείγῳ ( ἀντὶ τοῦ ὑπογραφέα), κην- 10 
σουάλης δὲ τούτῳ (ἀντὶ τοῦ ἀρχεεοφύλακας) ὑπηρετεῖσϑαι διώ-- 
ρισε. τῆς δὲ ἡμετέρας “Ῥώμης, καὶ νεμέσεως ἔξω, καὶ τὴν πρώ- 
τὴν τῆς δυνάμεως ἀποχρυπτούσης, συνεῖδεν ὃ χράτιστος καὶ τῆς 
τοῦ οὐρβανοῦ πραίτωρος δεῖσϑαι παρόδου. προάγει τοίνυν αὐτὸν 
τῇ οἰκείᾳ σεμνύνων προσηγορίᾳ, ἅμα τῶν τοῦ δήμου παραπτω- 15 
μιάτων ἁψόμενον, ἅμα τὴν πολιαρχίαν φροντίδων ἀμετρίας ἐπι-- 
κουφέσας ἐμφρόνως. 


9 an καταλέλοιπεν 7 sed cf. 8 38: συγγραφὴν Kéloog ἀπολέλοιπεν. 
ἐντεύξηται . 7 patet excidisse nomen alterius praetoris. F. 


9 ἀρχαέων , €t mox dogeiogiLaxag. 16 adáuevog F. 


menta reppererit, ui tractatus Constantini legerit, quos ipse patrio 
sermone scriptos uit. simulacrum igitat eam et speciem obscuri 
exempli ad illam esse iudicans, duos ei praetores sufficere arbitratus est 
prepter incolarum et causarum paucitatem. e phalange itaque urbis Ro- 
mae praetorum tutelarium creat.... illum Constantianum, hunc i 
census (id est archetypis instrumentis praepositum, quia censum vocant 
instrumentorum perscriptionem , quam eandem et regesta dicunt) appel- 
lavit; scribamque illi, id est exceptorem, et censuales huic, id est in- 
strumentarios, apparere voluit, nostra autem Roma (sit dicto venia! ) - 
primam adeo potentia obscurante, optimus noster imperator urbano etiam 
praetore opus esse duxit. creat itaque eum suoque nomine illustrat, 
aimul populi delicta essurus, simul praefecturam urbis immensa cu- 
rarum mole sapienter levans. 


DE MAGISTRATIBUS P.R. LIB. I. 195 


40r 0 Σ I. 


Tu vóuov τῆς ἱστορίας, ὡς οἶμαι, τηρηϑέντος, xal τὸ πρόσϑεν 
ἐπηγγελμένον, τῶν πολιτικῶν ἀρχῶν διὰ τοῦ λόγου παρελϑουσῶν, 
ἐπῆλϑεν ἐμοὶ ἴδιόν τινα καὶ μονήρη λόγον περὶ τῆς μεγίστης τάξεως 
τῆς πρώτης τῶν ἀρχῶν ὑποϑεῖναι τῇ ἱστορίᾳ, δι᾽ οὗ ἄν τις ἀμυ- 
5 δρῶς ἐσοπτρίσαιτο τὴν πάλαι κρατήσασαν ἐν αὐτῇ λαμπρότητα 
καὶ εὐταξίαν, ἣν ἐγγὺς ἀπολομένην ὃ γενναῖος ἡμῶν βασιλεὺς οὐκ 
εἴασε παντελῶς ἀποσβεσϑῆναι, συνέχει δὲ ὥσπερ καὶ σφίγγει διαρ- 
ρέουσαν τῷ χρόνῳ τὴν ἀρχαιότητα. καὶ μεῖζον μέν ἐστε δι᾽ αὖ- 
τοῦ ἤπερ ἄρτι καϑεατήκει τὸ πολίτευμα, Aipuonc ἡμῖν ἀποδοϑ εἰ- 
10σης (οὐ μικρὸν δὲ τὸ χτῆμα, τῆς δὲ Εὐρώπης τὸ πλεῖστον" κοι- 
γωνεῖ γὰρ αὐτῇ τοῦ ζεφύρου, χαϑὸ τὸν εὗρον ὅλον δίδωσιν ἧ 
Aolu καὶ μόνη), καὶ αὐτῆς δὲ Ῥώμης, τῆς τῶν πραγμάτων μη- 
τρός, ἀπαλλαγείσης ἱδρῶτι τῆς βασιλείας δεσμῶν καὶ βαρβαρικῆς 
ἐξουσίας. πάντα δέ, ὅσα ἦν ποτὲ τῆς πολιτείας γνωρίσματα, 
45 μετὰ χρείττονος ἀποσώζεται δυναστείας" οἵ τε νόμοι ϑορύβων. 
καὶ πολυφόρτου συγχύσεως ἀπηλλάγησαν, καὶ προφανές ἔστι τὸ 
δίκαιον, καὶ μεταμέλει τοῖς φιλοδικαίοις τὸ πρὶν ἐναγρυπνῆσαε 
ταῖς φιλονειχίαις, μάχης οὐδεμιᾶς τὸ λοιπὸν διὰ τῆς τῶν νόμων 
καϑαρύτητος ὑπολιμπανομένης. καὶ χρείττων μὲν ἢ βασιλέως 


S ἐφοπτρον 0904 τὰ C: gorr Ε, 16 προσφανές vulgo. 17 lego 
φιλοδίκοις F. 


L IB E R IIL 


Hisecise lege, ut opinor, observata, et secundum quod ante pollici- 
tus sum magistratibus civilibus enarratis, visum est mihl proprium quen. 
dam ac singularem libellum de maximo officio primi magistratuum histo- 
riae subiicere, in quo quis pristinum eius splendorem egregiamque disci- 
plinam obscure intueatur; quam pene perditam generosus noster impe- 
rator non passus est funditus extingui, continetque quodammodo et con- 
stringit dilabentem tempore antiquitatem. ac malor quidem quam nupet 
per illum est res publica, Libya nobis reddita, non parvo bono, Eu- 
ropaque maximam partem (hac enim in Occidentem porrigitur, sicut 
Orientem totum Asia solaque tribuit), ipsa autem Roma, imperii matre, 
vinculis et barbarica potestate sudore imperatoris liberata. omnia vero 
quae quondam fuere rei publicae ornamenta, maiori cum potestate resti- 
tuuntur, legesque turbis ac multiplicis onere confusionis liberatae; patet- 
que iustum, ac litium amantes paenitet contentionibus olim vigilasr 
nulla in posterum propter legum tatem pugna relicta. ac virtus c 


196 JOANNIS LYDI 


ἀρετὴ ἐπαίνου παντός, ἐμοὶ δὲ καὶ καιρὸς ἐπὶ τὸν σκοπὸν διαβῆ- 
ψαι 

ἜΝ τοίνυν τῷ ἱππάρχῳ πειϑαρχήσασα τάξις ποτὲ ἐν 
ὅπλοις μὲν ἦν ἅπασα, ὀνόματα δὲ αὐτῇ xa9^ ὁμαλοῦ προμῶταε, 
ὅπερ ὄνομα εἷς τέσσαρας τέμνεται καταλόγους, εἷς δουκηναρίους, 5 
εἷς κεντουρίωνας, εἰς fiágyovc* περὶ ὧν ἄν κατὰ τὴν τῶν τακτι- 
κῶν παράδοσιν ἀφηγησάμην, εἰ μὴ πόρρω που τοῦ σκοποῦ παρω- 
ϑούμην. καὶ ταύτης τῆς προσηγορίας, τῆς τῶν προμωτῶν λέγω, 
ἔτι καὶ νῦν ai λεγόμεναι μάτρικες (ἀντὶ τοῦ ἀπογραφαὶ τῶν κατα- 
λόγων) μνήμην ἀναφέρουσιν. ἀπὸ δ᾽ «Αὐγούστου εἰς ἕτερον σχῆμα 10 
τῆς ἀρχῆς περιστάσης, ὡς πολλάκις εἴρηται, προσετέϑησαν οἱ 
λεγόμενοι ἀδιούτωρες, οἷονεὶ βοηϑοί" xol ταύτης μόνης τῆς 
προσηγορίας μνημονεύουσιν αἱ παρὰ τῶν βασιλέων παρεχόμεναι 
τοῖς elg στρατείαν παριοῦσι προβατωρίαι, οἱονεὶ συστάσεις καὶ 
ἀποδείξεις" οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς τὸ πρὶν ἄδειαν εἶχεν ὁ βουλόμενος 15 
ζώνην περιϑέσθαι οἱανοῦν, μὴ πρότερον ἀπυδείξας ὡς εἴη πρὸς 
αὐτὴν ἐπιτήδειος" προβᾶρε γὰρ τὸ μετὰ δοχιμῆς ἐπιδεῖξαι τὸ 
ὑποχείμενον λέγουσιν οἱ “Ῥωμαῖοι. νῦν δὲ τὸ πλῆϑος αὐτὰς ἐξ 
ἀμαϑοῦς μαντείας, τἀληϑὲς παραδηλούσης, πριβατωρίας καλεῖ, 
αὐτόϑεν τὴν ἰδιώτου τύχην εἰσαγούσης" οὐδὲ yàg ἰδιώξου διαφέ- 20 
ρουσιν οἷ μόνῃ προσηγορίᾳ στρατείαν οἱανοῦν ὑπερχόμενοι, οὐχ 
ὅτι τὰ πράγματα μὴ τὴν κρείττονα καὶ καρπιμωτέραν εἴληχεν ὄψιν 


dem imperatoris quavis laude maior; lamque tempus est me ad proposi- 
tum progredi. 

4. Cohors igitur, cui praefuit magister equitum, armata olim tota 
fuit, dictaque communi nomine promoti, quod quidem nomen in quat- 
tuor catalogos dividitur, in ducenarios, centenarios, biarchos; de qui- 
bus quae tactici tradidere, exponerem , si non a proposito longius essem 
aberraturus. atque huius appellationis, promotorum dico, etiamnum 
matrices quas vocant, id est catalogorum indices, mentionem faciunt. 
ab Augusto mutata, ut saepe diximus, magistratus forma, additi sunt 
qui adiutores vocantur, id est βοηθοί; atque hanc solam appellationem 
commemorant quae ad militiam accedentibus ab imperatoribus praeben- 
tur probatoriae, id est testimonia et specimina (neque enim olim nullo 
discrimine cuilibet cingulum qualecunque induere licuit, antequam se ad 
illud aptum esse probasset): probare enim Romanis est rem specimine 
ostendere. nunt autem vulgus eas rudi divinatione, verum prodente, 
privatorias appellat, privati condicionem inde arguens: neque enim a 
privato differunt qui solo momine militiam qualemcunque ineunt, non 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III 197 


τῇ βασιλέως ἐμμελείᾳ, ἀλλ᾽ ὅτι αὐτοὶ οὐκ εὐπρεπεῖς πρὸς τὰς λει- 
τουργίας παρίασιν. 
8.  Kowj μὲν οὖν ἅπασι τοῖς καταλόγοις ἐκ τῆς βασιλέως 
ὑποσημειώσεως ἀδιούτωρες, ἐπὶ τοῦ μετώπου τῆς παρατάξεως τὸ 
5 πάλαι ταττόμενοι. φησὶ γὰρ οὕτως, et colloca eum in legione 
prima adiutrice nostra, οἷον εἰπεῖν "xol τάξειας αὐτὸν ἐν τῷ 
πρώτῳ τάγματι τῷ βοηϑοῦντι ἡμῖν. ὅϑεν ὃ πρωτεύων τοῦ παν- 
τὸς καταλόγου ἔτι καὶ νῦν χορνιχουλάριος ἀναφέρεται, ἀντὶ τοῦ 
κεραΐτης ἢ πρόμαχος. μέσος μὲν γὰρ ἦν τῆς στρατιᾶς ἐπὶ τῆς 
1οσυμπλοχῆς μονομάχος ἤγουν ὕπαρχος ἢ ὃ Καῖσαρ. τὸ δὲ lunt- 
ράτωρος ἐπώνυμον κοινὸν ἦν αὐτοῖς, ὡς ἔφην" οὐδὲ γὰρ μόνων 
τῶν βασιλέων ἐστίν, ἀλλ᾽ ἀπολύτως τοῦ αὐτοχρατῶς διοικεῖν 
εἴληχότος τὸν πόλεμον. καὶ μέσος μὲν ἦν, ὡς εἴρηται, ὃ αὐὖτο- 
κράτωρ, ὡς Φροντῖνος λέγει, ἐξ εὐωνύμου δὲ πλευρᾶς ὃ ἵππαρχος 
16 ἤγουν ὕπαρχος, ἐκ δὲ τῆς ἑτέρας οἵ πραίτωρες ἢ ληγάτοι (vrl 
τοῦ στρατηγοὶ καὶ πρεσβευταί), οὖς κατελίμπανον oi ὅπατοι ἀνθ᾽ 
ἑαυτῶν ἤδη τοῦ τῆς ὑπατείας αὐτοῖς συντελουμένου χρόνον, εἰς 
τὸ ἐφεστάναι τῷ στρατῷ ἄχρι τῆς τοῦ μέλλοντος ὑπάτου ἐπὶ τὸν 
πόλεμον παρουσίας. τῆς δὲ καλουμένης λεγιῶνος εἷς ἑξακισχι- 
90 λίους τελούσης πεζομάχους τὸν ἀριϑμὸν (οὐσῶν δέχα μόνων τῶν 


5 et colloca scripsi pro esare, quod, si rectelego, habet C. verba 
ima adiutrice nostra, in C pariter depravata, e loco codicis Iusti- 

nianei (12 tit. 58 3) yi, ubi leghr: oem ἐπ legione prima 

adiutrice nestra militant. F. legendum, ni fallor, κερά- 

στης. F. 10 lego ὁ μόναρχος. F. 12 αὐτοκράτορος C. 

14 nempe, ni fallor, in opere de scientia militari, 1 47. NK. 

15 πεεσβύξαι vulgo. 8 ἐφιστάναε vulgo. 20 δέκα F, 
καὶ C. 


quod non melior rebus imperatoris solertia fructuosiorque status conti- 
git, sed quoniam ipsi ad munera inepti accedunt. 

8. Ac communiter quidem in ommibus catalogis ex imperatoris sub- 
scriptione adiutores in fronte aciei olim collocabantur. ait enim sic 
"et colloca eum in legione prima, adiutrice nostra." unde totius cata- 
.ogi princeps etiamnum cularius, id est cornutus sive in prima acie 
pugnans, appellatir. medius quippe exercitus in conflictu erat, qui 
summam imperii tenebat, praefectus praetorio scilicet vel Caesar. im- 
peratoris autem nomen, nt diximus, commune iis erat: neque enim Cae- 
sarum tantum est, sed omnino eius qui bellum suo arbitratu admini- 
strandum sortitus est. ac medius quidem, ut diximus, erat imperator, 
quemadmodum Frontinus ait, a sinistro autem latere magister equitum 
sive praefectus praetorio, et ab altero praeteres aut legati (id est du- 
ces et legati), quos pro se consules, jam exeunte consulatus eorum 
tempore, relinquebant, qui, donec futurus consul ad bellum adesset, 
exercitui praeessent. legio autem (ut vocant) cum sex milia peditum 
numero complecteretur (erant autem initio decem omnino legiones, prae- 


198 | IOANNIS LYDI 


πασῶν λεγιώνων ἀνέκαϑεν, ἔξωθεν ἱππικῆς Ῥωμαϊκῆς xal αὖξε-- 
λιαρίας καὶ κοορταλίας καὶ τουρμαλίας καὶ τῶν λοιπῶν δυνάμεων, 
εἶτα δὲ καὶ ξενικῆς), ὡς ἔφην, πρῶτος ἐτέτακτο 0 κορνικουλά--: 
ριος; καὶ διὰ τοῦτο προύστηκεν ἔτε καὶ νῦν τῆς πάσης τάξεως, 
ἐπεὶ μηκέτι ἐπὶ τοὺς πολέμους ἀφικνεῖσϑαι τὸν ὕπαρχον ἔδοξεν, 5 
δι᾽ ofc εἰρήχαμεν λογισμούς. 

4. Τῶν οὖν ἄλλων πάγτων ἀδιουτώρων ὄντων, ὃ ὕπαρχος 
δι᾽ οἰκείας ὑποσημειώσεως δίδωσι τῷ πρὸς τὴν στρατείαν ἐρχο-- 
μένῳ εἰς ὃν αὐτὸς ἕλοιτο ταχϑῆναι κατάλογον. αἷ δὲ προσηγο- 
ρίαι τῶν πάντων καταλόγων τῆς τάξεως αὗται. ὃ χορνικουλά- 10 
ριος πρῶτος, τῇ τοῦ λεγομένου κόμητος ἐμπρέπων λαμπρότητι, 
μήπω τὴν ζώνην ἀποϑέμενος καὶ πρὸς τὴν ἀπὸ τῆς βασιλείας τιμὴν 
καὶ τὴν τῶν λεγομένων κωδικίλλων (ἀγτὶ τοῦ δέλτων) ἐπίδοσιν 
ἀνελϑών, οὐδενὶ τῶν ἐν ἄλλοις στρατεύμασι πρωτευόντων ταύτης 
τῆς προνομίας ὑπαρχούσης. μετὰ δὲ τὸν κορνικουλάριον πριμε- 15 
ὑκρίνιοι δύο, οὗς Ἕλληνες πρώτους τῆς τάξεως καλοῦσι, χομμεν-- 
ταρίσιοε δύο (οὕτω δὲ τοὺς ἐπὶ τῶν ὑπομνηματογράφων πραττο-- 
μένων ὃ νόμος καλεῖ), ῥεγενδάριοι δύο οἱ τὸν δημύσιον δρόμον 
ἐϑύνοντες, κοῦρα ἐπιστολάρουμ Ποντικῆς δύο. 

4A ἴσως ἂν τις οὐκ ἔξω λόγου πύϑοιτο, τὴν αἰτίαν 20 
ἐπιζητῶν, τίνος χάριν, πασῶν τῶν διοικήσεων ἐχουσῶν τοὺς χα- 
λουμένους κοῦρα ἐπιστολάρουμ, τὸ πόλεως σχρινίον τό τε τῶν 
ὅπλων καὶ τῶν ἔργων οὐχ εἴληχε; δηλονότι τὸ μὲν τῆς πόλεως εἰς 


5 ἐπεὶ μηχέτε vulgo om. 6 nempe In iis, puto, quae periere. 
v. 1 P F. 17 ἐπὶ τῇ τῶν χομνημάτων γραφῇ ταττομέ- 
vovg ὁ 


ter equitatum Romanum, auxiliarium, cohortalem, turmalem, cete e 
copias, nec non mercenarios), primus, ut dixi, collocabatur cornicula- 
rius; ideoque etiamnum toti officio praeest. praefectum praetorio bella 
administrare placuit, ob quas commemeravimus rationes. 

4. Cum igitur ceteri omnes adiutores sint, praefectus praetorio 
sua subscriptione ad militiam aocedenti, in quo ipse velit catalogo col- 
locari, permittit. nomina autem omnium officii catalogorum haec: cor- 
niculariws, qui primus comitis, ut vocant, splendore eminet, necdum 
cingulo liberatus, neque solitum ab imperatore honorem et codicillos 
quos vooant (id est δέλεονς ) consecutus; qua praerogativa nemo in 
aliis exercitibus princeps gaudet. post cornicularium vero prümiscrinii 
duo, quos Graeci primos officii appellant; commentarienses duo (ita 
autem vocari solent qui hypomnemata scribunt); regendarii duo, qui 
ewrsum publicum regunt; curae epistolarum Ponticae provinciae duo. 

. 5. At fortasse aliquis haud absque ratione interroget, causam in- 
quirens, quare, cum omnes administretiones habeant qui curae epistola- 
rum vocantur, urbis armorum operumque scrinia iis careant? videlicet 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 199 


τὴν Θρὰκικὴν διοίχησιν ἀναφέρεται, τὸ δὲ τῶν ἔργων εἰς ἄλλας 
τυχὸν ἐπαρχίας συμβαίη τὰς ἀνανεώσεις γίνεσϑαι τῶν ἔργων" ὅτι 
δὲ οὐ σφόδρα συνεχεῖς, ὑπὸ τῶν ἐν ταῖς διοικήσεσιν ἐκείναις κοῦρα 
ἐπιστολάρουμ τὼ προστάγματα τῆς ἐπιδιδομέγης ἀπὸ τοῦ δημοσίου 
s δαπάνης γίνεται. τὸ γὰρ τῶν ὅπλων σκχρινίον ὡρισμένας μὲν ἔχεε 
τὰς ἀπὸ τῶν ἐπαρχιῶν συντελείας, νεῦρα λέγω καὶ κέρατα καὶ τὰ 
λοιπά, πρὸς δὲ τὰς ἀνακυπτούσας χρείας ἐν τοῖς πολέμοις Unovo- 
γεῖ τοῖς προστάγμασιν. 
6. Πολλῆς δὲ οὔσης ὑπὲρ ἀριϑμὸν τῆς τῶν ταχυγράφων 
10πληϑύος, καὶ οὐ μικρὰς ἐχούσης ἀφορμὰς ἐπὶ κέρδους ἐργασίας, 
οἱ τούτων καὶ λογικώτεροι καὶ πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν ἀρκοῦντες ἐν 
πεντεκαίδεκα συναγωγαῖς, ἃς καλοῦσι σχολάς, συλλεγόμενοι, [oi] 
τὴν οὖσαν αὐτοῖς πεῖραν τοῖς πράγμασιν ἐπιδειξάμενοι ἐπὶ τὸ 
τάγμα τῶν “Αὐγουσταλίων, εἴγε ἄρα ϑέλουσι, παρίασι καὶ εἰς τὸ 
15 τοῦ κορνικουλαρέου πλήρωμα καταντῶσι, μετὰ μέντοι τὴν λεγο- 
μένην βοηϑοῦραν" οἱ μένοντες ἐπὶ τῆς δέλτου εἰς τὸ τοῦ πριμε- 
σχρινίον ἀναφέρονται πλήρωμα. καὶ περὶ μὲν τούτου ἀχριβέστε- 
ρὸν ov τὸ πὼς εἴρηται, (7) μετὰ δὲ τοὺς ἐπὶ ταῖς λογικαῖς 
τεταγμένους λειτουργίαις εἰσὶν οἱ λεγόμενοι σιγγουλάριοι, ἄνδρες 
90 ἐντρεχεῖς, ἐπὶ τὰς ἐπαρχίας δημοσίων ἕνεκα χρειῶν ἀποστελλόμε- 
νοι" ὧν ἀνέκαϑεν τὰς ἀναγκαιοτάτας καὶ εἰς αὐτὴν συντελούσας 
τὴν ὅλην πολιτείαν χρείας ἐγχειριζομένων παρεισέδυ, τῆς ἐπαρ»" 
χότητος ἤδη μαραινομένης, ἢ τῶν λεγομένων μαγιστριανῶν 
9 ἐπαρχίας ἐν αἷς συμβαίη F. 9 iv vulgo om. 
O0. 


καὶ ὑπὲρ7 cf. c. 14. 11 oi] τῇ 
πως. F. 


9 οὔσης 
18 lego ἐντό- 


urbis scrinium ad "Thraciam administrationem refertur, operum vero ad 
alias forte provincias, in queis eperum restauratienes fieri contiugit; 
qnae quoniam non admodura crebrae, ab illarum dioecesium curis episto- 
larum addendus e publico sumptus imperatur. nam armorum scrinium 
certa habet a previnciis tributa, nervos inquam, arcus et reliqua, ne- 
cessitatibus autem in bello obviis impezando subvenit. 

6. Innumera autem cum si notariorum multitudo , magnasque lucri 
parandi opportunitates habeant, literatiores eorum et ministerio pares in 
quindecim ordinibus, quas scholas vocant, colliguntur; e quibus qui 
euum tractandis rebus usum probavere, in Angustalium ordinem, si qui- 
dem volunt, neque tamen nisi post boethuram, ut vocant, recepti, mi- 
tiam cornicularii, qui antem in codicillo manent, eandem primiscrinii 
munere implent. ac de his quidem suo loco accuratius explicavimus. 
(7) literatis vero ministeriis praepositos sequnntur quos singulares di- 
cunt, viri solertes, publicorum negotiorum gratia in provincias profi- 
ciscentes; qui cum maxime necessaria et ad ipsam summam rei publicae 
pertinentia negotia inde ab initio curassent, languescente iam praefectura 
praetorii, magistrianorum, quos vocant, inanis ostentatio irrepeit. sin- 


900 IOANNIS LYDI 


κομποφακελλορρημοσόνη. σιγγουλαρίους δὲ τοὺς εἰρημένους xa- 
λεῖσϑαι συμβέβηκεν ἐκ τοῦ ἑνὶ βεραίδῳ χρωμένους (ἤγουν ἑνὸς 
ὁηλονότι παρίππου) ἐπὶ τὰς ἐπαρχίας óguüv* σιγγουλάριον γὰρ 
τὸν μονήρη Ἰταλοῖς ἔϑος καλεῖν. μεϑ᾽ οὗς μάγχιπες, ot τοῦ δη-- 
μιώδους καὶ ἀνδραποδώδους ἄρτου δημιουργοί" ὑφ᾽ οἷς ὠρτοποιοὶ δ 
καὶ οἱ λεγόμενοι καϑολικῶς. συστήματα διαψηφιστῶν, of πᾶσε 
τοῖς ὁπωσοῦν σίτησιν δημοσίαν ἔχειν ἠξιωμένοις ὑπαχούουσι" xoà 
“Ῥωμαῖοι μὲν αὐτοὺς ῥατιωναλίους καλοῦσιν, ὅτι κατ᾽ αὐτοὺς 
ῥατιῶνες οἱ λογισμοὶ λέγονται, οἱ δὲ Ἕλληνες καϑολιχοὺς μετω-- 
γνόμασαν ἐκ τῆς καϑόλου περὶ τοὺς δημοσίους λογισμοὺς ἀγρυ-- 10 
πνίας. ἔνϑεν σιτῶγαι, οὗς Οὐΐχτωρ ὃ ἱστορικὸς ἐν τῇ ἱστορέᾳ 
τῶν ἐμφυλίων φρουμενταρίους οἷδε τὸ πρὲν ὀνομασϑῆναι, ὅτι τῆς 
τοῦ παλατίου εὐθηνίας τὸ πρὶν ἐφρόντιζον. “Ῥουφίγνου δὲ τηνε- 
καῦτα τὴν ὕπαρχον ἀρχὴν τυραννίδι κρημνίσαντος καὶ αὐτοὶ παρ-- 
ἀπώλοντο. τελευταῖοι πάντων οἱ τὸ πρὶν πρωτεύοντες οἷα τὴν 15 
τοῦ ἱππάρχου κατ᾽ ἀρχὰς πληροῦντες ϑεραπείαν, δουκηνάριοι xol 
βίαρχοι καὶ κεντηνάριοι καὶ κεντουρίωνες" ὧν πάντων τὰς “Ἑλλη- 
γικὰς σημασίας προαποδεδώχαμεν. ὅτι δὲ τῆς τοῦ ἱππάρχου ἐτύγ-- 
xavov τάξεως, γνῶναι δυνατὸν διὰ τῶν ἐπ᾽ αὐτοῖς ἐκ τῆς αὐλῆς 
προφερομένων κωδικίλλων, oV περὶ ἀξιωμάτων τινῶν καὶ οὗ περὶ 20 
αὐτῶν διαγορεύουσιν. 


4 βερέδω Ο. 8 ὁρᾶν C. 11 σικώνας C. locus Vi- 


. €toris est in libro de Caesaribus c. 39. 15 τελευταῖον C. 
17 lego 7j: sunt enim centenarii iidem qui centuriones. F. 18 sci- 
licet. in His quae desid erari diximus 1 48. 20 lego ἐν nodixii- 

δῷ. Mo. 


gularium autem illis nomen inde venit, quod uno veredo (uno videlicet 
[arhippo) in provincias proficiscentes utebantur: singulare enim apud 
talos sonat unum. sequuntur mancipes, qui plebeium ac servilem pa- 
nem conficiunt; sub quibus pistores, et qui communi nomine collegia 
rationalium appellantur, qui omnibus quocunque modo victu publico gaa- 
dentibus operam dant. et Romani quidem illos rationales vocant, quia 
computationes eorum sermone rationes dicuntur; Graeci vero mutato no- 
mine catholicos dixere, quod in universum publicis rationibus vacant. 
sequuntur sitonae, quos Victor historicus, in historia Caesarum, fru- 
mentarios olim appellatos esse novit, quoniam palatii annonae olim 
praeerant. Rufini autem tyrannide tunc praecipitata praefectura prae- 
torii et ipsi periere. postremi omnium, qui olim primi, quippe ui 
magistri equitum ministerium initio compleverint, ducenarii, farci, 
centenarii sive centuriones; quorum omnium Graeca nomina supra reí- 
tulimus. militasse vero eos in magistri equitum officio, arguunt quae 
super iis ex aula proferuntur in codicillis, in quibus de honoribus qui- 
busdam neque de ipsis agitur. 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. ΠῚ, 201 


8. "Ἰοιαῦται μὲν καὶ τοσαῦται τομαὶ τῶν καταλόγων τῆς 
ἀρχῆς. κούρσωρες γάρ, otov ταχυδρόμοι, τὴν τῆς στρατείας 
ἀπαλλαγὴν ἐπὶ τῆς αὐλῆς εὑρίσχουσιν" ἀπλικιτάριοί γε μὴν καὶ 
κλαβικουλάριοι, ὧν οἱ μὲν τοὺς ῥαβδούχους μόνον τοὺς συλλαμ-- 

δ βάνοντας τοὺς ἐγχλημάτων ἕνεκα πιεζομένους, οἱ δὲ τοὺς δεσμὰ 
περιτιϑεμένους αὐτοῖς διασημαίνουσι, λειτουργίας, o) μὴν στρα-- 
τείας καὶ βαϑμοῦ πέρας ...5...evoy ὧν εἰσὶ δεικτικοί" ὑπασπί- 
ζουσι γὰρ τοῖς κομμενταρισίοις, οὖς ὑπομνηματογράφους ἡ τάξις 
“Ῥωμαίων ὠνόμασεν, ὡς ἔφαμεν. ὃν γὰρ τρόπον oi νομενχλάτω- 

10 pec φρόντισμα πληροῦσι καὶ τοὺς ῥήτορας ... λέγουσιν, ἐξ ὀνόμα-- 
τος ἀναφωνοῦντες αὐτούς, οὕτως ἐκεῖνοι ταῖς ἐγκληματικαῖς ὑπη- 
ρετοῦνται δίκαις. οἱ δὲ νομενχλάτωρες, ὥς φησιν ὃ Αἰμίλιος ἐν 
τῷ ὑπομνήματι τῶν Σαλλουστίον ἱστοριῶν, ὀνομασταὶ καὶ ἀνα-- 
φωνῆται τῶν τογάτων (ἀντὶ τοῦ τῶν δικολόγων) εἰσίν. τογάτους 
15 δὲ “Ῥωμαῖοι τοὺς μὴ στρατευομένους καλοῦσι, φαινόλας δὲ περι- 
κειμένους καὶ τοῖς λέγουσι τὰς δίκας μισϑοῦ συναγορεύοντας" ἐπὶ 
γὰρ τῆς ἀγορᾶς αὐτοὺς καὶ περὶ τὰ βιβλία σχολάζοντας καὶ ταῖς 

᾿ ψομικαῖς δυσκαλίαις ἀγρυπνοῦντας οἱ τὰς δίκας λίγοντες ἐπὶ τοὺς 
πεδανέους ( ἀντὶ τοῦ χαμαιδικαστὰς ) περὶ τὸν καιρὸν τῆς δια- 
40 γνώσεως ἐχάλουν πρὸς συνηγορίαν. ταύτῃ καὶ advocati, οἱονεὶ 
προσκαλούμενοι, ἔτε καὶ νῦν λέγονται: τουρμαρίους γὰρ ἔτι 
φϑάσας διαμέμνημαι παρόντας τῷ σχρινίῳ τῶν σουβαδιουβῶν καὶ 

6 lego λειξουργιῶν. F. 7 literas in C exstinctas punctis indi- 

cavi. F. an αναδεξαμόνων sio? ὃ τοὺς C. 12 οἱ δὲ EF: 

in C literae exstinctae. 13 4.... nues: C. ἄψνα..«νηταῖ Οἱ 


cf. c. 90. 16 41090 C, μισθῷ F. 18 lego δυσχο- 
λίαις. F. 


8. Tales totque partes catalogorum officii. nam cursores (id est 
ταχυδρόμοι.) finem militiae in aula reperiunt: applicitarii vero et clavi- 
arii; quorum illi lictores tantum reos vinciendos comprehendentes , hi 
autem vincula iisdem circumdantes significant, munerum, quae eorum 
nomine indicantur, non autem militiae gradusque finem consequuntur : 
apparent enim commentariensibus, qui, ut diximus, hypomnematographi 
in officio Romano appellantur. nam quemadmodum nomenclatores mu- 
nere funguntur, rhetoresque, clamantes eorum nomina, indicant, sic illi 
criminalibus in causis apparent. nomenclatores autem, ut Aemilius in 
commentariis ad Sallustii Historias ait, nominatores indicesque togatórum 
(id est advocatorum) sunt. togatos autem Romani vocant eos qui non 
militant, sed togam gerunt et causas dicentes mercede adiuvant: in 
foro enim versantes , Ttariaque et iuris difficultatibus vacantes, ab iis 
quibus causa dicenda ad pedaneos iudices (id est χαμαιδικασεάς ) circa 
tempus cognidonis patroni vocabantur. quare etiam advocati, id est 
σροσχαλούμενοι, etiamnum dicuntur. turmarios quidem egomet memini 
Bpparentes etiam in scrinio subadinvarum, et completionibus (id est 


202 IOANNIS LYDI 


ταῖς χομπλετίωσι τῶν ἐντυχιῶν ( οἱονεὶ πληρώσεσι) προσλειτουρ-- 
γοὔντας καὶ παραψυχὴν οὐ μικρὰν ἀναλεγομένους" τοσαύτη τις 
ἦν 7] τῶν πραττομένων κάρπιμος ἀφϑονία. διαιτάριοι πρὸς τού- 
τοις καὶ ϑηχοφόροι καὶ πραίχωνες λειτουργίας μὲν ἀναδέχονται, 
ἐν δὲ ἑτέροις τάγμασιν ἀναφέρονται. 5 
9. Εἴρηται πρόσϑεν ἕν μὲν ἀνέκαϑεν εἶναι τὸ τῶν ταχυ- 
γράφων σῶμα, εἷς δύο δὲ τάγματα διῃρῆσϑαι καὶ πληρώματα" 
οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν ἐπὶ τῆς δέλτου μένοντες τὸν χρόνον διώκουσι 
καὶ εἰς τὸ τοῦ πριμισχρινίου πλήρωμα παρίασιν, οἱ δὲ εἰς τὸ τῶν 
«ὐγουσταλίων τάγμα μεϑιστάμενοε καὶ ϑᾶττον τὴν στρατείαν 10 
πληροῦντες πρὸς τοὺς ταχυγράφους καὶ εἷς τὸ τοῦ κορνικουλαρέου 
καταντῶσιν ἀξίωμα. ὅπως δὲ μὴ καὶ τοὺς ἔξωϑεν λάϑῃ τὰ τῆς 
διαιρέσεως ( καὶ γὰρ ὁσημέραι ἀγνοοῦντες μάτην ζητοῦσιν οἱ πολ- 
λοί, πρὸς τὰς εἰρημένας προσηγορίας ... τόμενοι ), τὴν αἰτίαν 
τῆς εἰς δύο τοῦ ἑνὸς σώματος τομῆς ὑποδείξω τῷ λόγῳ. — oi ταχυ- 15 
γράφοι πολλῶν ἐ..«ονται, καϑάπερ οἱ τριβοῦνοι, πρὸς τὸ δια- 
γύσαι τὴν στρατείαν" xal γὰρ εἷς πλῆϑός εἶσιν ὥσπερ ἐκεῖνοι. 
“..τ| δὲ τυχὸν ὃ χρόνος αὐτοὺς ἐπὶ τὸ πέρας τῶν πόνων καλεῖ, 


, 


γήρᾳ κάμνουσι πάντως πρὸς καμάτους ἀχρήστῳ. εἰκὸς οὖν oix 
ἀρκοῦντες πρὸς τὰς τῶν ἀνωτέρων βαϑμῶν λειτουργίας, πρὸς ἃς 90 


1 ἐντυχία et εἰς οἱ 3 11 est charta sententias sire. ipdicatum em. 
tnens, quem alibi usitatiore voce χά appellat Lydus. cf. 
68. F. 1 4 πρέχονες C. 7 —— C. 11 καὶ de- 
lendum censet F. 12 λάθῃ τὰ τῆς] coniectura ex reliquiis li- 
terarum. F. 13 μάτην ξητοῦσιν ] coniectura ex reliquiis litera- 
rum. integrum mansit ci». F. 14 lego ταραττόμενοι. F. 
16 lego ἐτῶν δέονται. F. 18 lego εἴ τι. F. ixi] περὲ 
vulgo. 19 ὡς εἰκός an síxotog? cf. 3 19, 47, 69. 


πληρώσεσι) chartarum operam dantes, ac non parvo solatio gaudentes : 
ea erat rerum agendarum fructuosa abundantia. diaetarii porro et cisti- 
feri et praecones ministeriis funguntur quidem, alios antem ad ordines 
pertinent. 

9. Diximus supra unum initio esse notariorum corpus, duos antem 
in ordines, diversis militiae terminis, dividi: alii enim illorum in codi- 
cillo manentes tempus agunt, ac militiam primiscrinii, alii vero, in Au- 
gustalium ordinem transgressi, eandem, cito prae notariis, cornicularii 
munere implent. cuius divisionis ne vel profanos ratio lateat (etenim 
quotidie ignorans frustra quaerit vulgus, memoratis nominibus perturba- 
tum), causam, cur in duas partes unum corpus divisum, licabo. 
notarii, sicut tribuni (quippe et pari cum iis numero sunt ), multis an- 
nis indigent ad militiam implendam; quos si forte tempus circa finem la- 
borum vocat, senectnte gravantur δὰ laboree prorsus inutili. necessario 
igitur impares superiorum graduum ministeriis, ad quae corporis vigore 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 203 


μόγις οἱ νεότητε σώματος καὶ πείρᾳ πραγμάτων ὠχυρωμένοι χιν- 
δύνων ἔξω διαρκοῦσι, δέονται βοηϑῶν. καὶ ἀνέχαϑεν μὲν ἕχα- 
στος τρεῖς ἄνδρας τοὺς πάντα ἀρίστους ἐκ τῶν ταχυγράφων ἐπε- 
λέγετο (οὐδὲ γὰρ ἐξῆν μὴ τοὺς πείρᾳ τε καὶ λόγοις κοσμουμένους 
δτὴν λειτουργίαν τοῦ δικαστηρίου πληροῦν), νῦν δὲ τὰ μὲν τῆς 
ἐπιλογῆς οἴχεται, ὃ δὲ ἀριϑμὸς ἔτι καὶ νῦν σώζεται. ^ ἔνϑεν ἕξ 
βοηϑοὺς παρεῖναι συμβαίνει τῷ τε σχρινίου τῷ τε κομμενταρισίου 
καὶ τῷ τοῦ πριμισχρινίου, ἐπειδήπερ, ὡς προδεδήλωται, ἀνὰ δύο 
ἐπ᾽ ἔτος ἕκαστον ἐκ τῶν ταχυγράφων τῆς ζώνης ὃ νόμος ἀπαλλάτ- 
10τει. καὶ τίς οὐκ ἂν στοχάσηται, πρὸς τὸ πλῆϑος τῶν βοηϑούν»-- 
των ἀφορῶν, τὴν τοῦ δικαστηρίου μεγαλειότητα καὶ τὴν τῶν ἐν 
αὐτῷ πραττομένων τὸ πρὶν ἀπειρίαν; ἐπὶ δὲ τοῦ παρόντος, πρα-- 
γμάτων μὲν μὴ ὄντων τοῖς ὑπηκόοις καλῶν πρὸς τὴν ἀρχὴν... τῶν 
ἁπανταχῇ συρρεόντων, τῶν δὲ ...αλίων ἴσως κατ᾽ αὐϑεντίαν 
15(utrà συγγνώμης εἰρήσϑω" καὶ γὰρ λόγων εἰσὶν ἐρασταὶ) ἐπὶ 
δικαστὰς ἑτέρους καὶ ϑυμήρεις τοῖς πράττουσι τὰς δίκας διὰ τῶν 
λεγομένων ϑείων κελεύσεων ünayórvrov. (10) κερδῶν δὲ οὐ 
σμικρῶν τὸ πρὶν ἐπ᾿ εἰρήνης καὶ τιμῆς ἐξοχωτάτης μετὰ δυνάμεως 
ἰσχυρᾶς περιγινομέγων τοῖς τῶν εἰρημένων σχρινίων βοηϑοῖς, εἰχὺς 
20 jv ἐμφυρουμένους αὐτοὺς ἀπαξιοῦν αὖϑις ἐπὶ τὴν δέλτον καὶ τὴν 
ἐξ ἀχερδείας ἐπιείκειαν ἀναστρέφειν. ἔνϑεν ἐκ δεήσεως αὐτῶν 


7 lego τῷ te τοῦ ἀβ ἄχτις σχρινίῳ, τῷ τε τοῦ. scrinia, quibus 
adiutores leguntur (v. 8 11, 17 tria sunt, videlicet primi- 


scriniorum , commentariensium et actis praefectorum. F. 8 0g 
προδεδήλωται) nempe in iis quae periisse diximus 1 48. F. 
13 καλὸν C. post ἀρχὴν p literae exstinctae. F. 
14 βασιλέων 7 


et rerum experientia roborati vix sine periculo sufficiunt, adiutoribus 
egent. et olim quidem singuli tres viros omnia praestantissimos de no- 
tariis eligebant: neque enim licebat non usu literisque ornatos iudicii 
ministeria implere. nunc autem electio negligitur, numerus vero etiam- 
num servatur. inde actis praepositorum et commentariensium et primi- 
scriniorum scrinio sex utores apparent , quandoquidem , ut supra 
ostendimus, binos quotannis notarios lex cingulo liberat. ac quis non, 
adiutorum multitudinem intuens, splendorem iudicii rerumque agendarum 
infinitam olim in eo copiam fuisse intelligat? cum nunc nullae sint civi- 
bus lites, (quicquid usquam egregii ... ad principium confluente,) et ... 
tamen pre suo arbitrio (bona venia dixerim: sunt enim literarum aman- 
tes) alios gratosque litigantibus iudices per sacras iussiones, ut vo- 
cant, causas deferant. (10) quoniam vero non parvo lncro, olim in 
pace, atque eminentissimo honore magna cum potestate praedictorum 
scriniorum adiutores gaudebant, necesse erat repletos dedignari iterum 
ad codicillun moderatumque lucrum reverti. inde rogatu illorum lex ab 


204 IOANNIS LYDI 


νόμος πρὸς Moxadlov τίϑεται, ϑεσπίζων ἰδιάζον xal πάντῃ κεχω-- 
ρισμένον σύστημα τριάχοντα τὸν ἀριϑμὸν ἀνδρῶν, ἤδη πρότερον 
ἐν τῷ βοηϑεῖν διαφαινομένων, συστῆσαι τὴν ἐπαρχότητα πρὸς 
ὑπηρεσίαν ἑαυτῇ. οὐδὲ γὰρ εὐχερὲς ἦν τὸ τηνικαῦτα, τῶν flaci- 
λέων ἅμα τῇ βουλῇ δίκας ἀχροωμένων, τοῖς πάντα ἀρίστοις ὕπη-- 5 
ρετεῖν" ὥστε καὶ πεντεκαίδεκα ἐξ αὐτῶν τῶν πεπανωτέρων πείρᾳ 
τε καὶ τῷ χρόνῳ κρειττόνων πρὸς ὑπογραφὴν τοῖς βασιλεῦσιν 
ἀφορισϑῆναι, οὖς ἔτι καὶ νῦν δηπουτάτους καλοῦσιν, ot τοῦ 
τάγματος τῶν «Αὐγουσταλίων πρωτεύουσιν" οὕπω γὰρ ἦν τὸ τῶν 
ἄρτι παραφυέντων ἀσηκρήτις ὄνομα, μετρίων σφόδρα τῶν χρη- 10 
ματικῶν ζητήσεων οὐσῶν, τῶν μὲν ἔμπροσϑεν βασιλέων ἐπὶ τοὺς 
πολέμους ὁρμώντων, καὶ τῶν τὰς ἐπαρχίας ἰϑυνόντων τοῖς νόμοις 
ἀλλ᾽ οὗ ταῖς κλοπαῖς προσαγρυπνούντων. τῷ δὲ συστήματι τῶν 
εἰρημένων τριάχοντα ἀνδρῶν τὴν τῶν «Δὐγουσταλίων ὃ νόμος ἔϑετο 
προσηγορίαν, οὗ καινὴν οὐδὲ πρόσφατον, τὴν δὲ τοῦ πρώτου τῶν 15 
βασιλέων ὀνομασίαν ἀναχαλεσάμενος, ὡς πολλώκις ἔφαμεν, ὃς 
πρῶτος τὴν ἐπαρχότητα συστησάμενος τῶν πραιτωρίων τοὺς ὑπ᾽ 
αὐτῇ τελοῦντας “4ὐγουσταλίους ἐκ τῆς οἰχείας προσηγυρίας καλεῖ- 
σϑαι διώρισεν. 

11. Τῶν πλείστων, τάχα δὲ πάντων τῶν ᾿ἰχνῶν ἀπαλι- 30 
φέντων τῆς ἔμφρονος παλαιότητος, οὐκ ἔξω δαχρύων τις διατε-- 
λῶν ὑπομείνοι, γιγνώσκων ἐκ τῶν ὑποκειμένων ὅπως ἀντείχετο 
πρὶν ὃ νόμος τῆς τῶν ὑπηχύων ἐλευϑερίας, καὶ ὅσων κατὰ σμι- 


1 ifo» C. 5 τοὺρ πάντας ἀρίστους C. — 16 ὁ C. 
20 ἀπαλοιφέντων vulgo. 21 lego διατελεῖν ὑπομένοι. F. 


Arcadio lata, sanciens ut jare ac prorsus separatum collegium tri- 
inta numero virorum, qui iam antea inter adiutores eminuissent, prae- 
ectura ministerium sibi constütueret. neque enim tum, imperatoribus 

una cum senatu causas audientibus, omnia pr&estantissimis facile mini- 

sterium fuit, adeo ut ex ipsis maturioribus usuque ac tempore praestan- 
tibus, quindecim imperatoribus exceptores selecti sint, quos etiamnum 
deputatos vocant, qui Áugustalium ordinis principes sunt, necdum enim 
nuper creatorum ἃ secretis nomen erat, modicis admodum iarii 
quaestionibus, cum priores imperatores in bella proficiscerentur, recto- 
res autem provinciarum legibus, non rapinis vigilarent. collegio autem 
illorum triginta virorum Augustalium nomen lex posuit, non novum neque 
recens, primi principum nominis memoriam revocans, qui, uti saepe 
diximus, cum praefecturam praetorii primus instituisset, in ea militantes 

Augustales ἃ suo nomine appellari voluit. 

11. Vestigiis prudenüs antiquitatis maximam partem ac fortasse 
omnibus exstinctis, a lacrimis sibi non temperaverit, qui e sequentibus 
intelliget quomodo olim civium libertati lex consuluerit, quwotque paula- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 205 


κρὸν ἀγαθῶν ἐκ τῆς τῶν ἀρχομένων καχοδαιμονίας ὃ καϑ᾽ ἡμᾶς 
χρόνος ἐξέπεσεν. ἔϑος ἀρχαῖον ἦν μηδὲν ἔξωϑεν πράττεσϑαι τοῦ 
τῆς δίκης ἱεροῦ, ὃ καλεῖται σήκρητον οἱονεὶ ἀτάραχον καὶ σιγῇ 
σεμνὸν καὶ ὁποῖον οὐκέτι κατ᾽ οὐδένα τρόπον, ὅπως μή τι πρὸς 
ὕβρεως ἢ βλάβης τῶν συντελῶν ἁμαρτηϑείη. μετὰ δὲ τὴν Ev- 
ϑέσμον τῶν ψήφων ἀπόφασιν νόμος καὶ τοὺς συνεδρεύοντας τῇ 
ἀρχῇ ἄνδρας νομικωτάτους, ἀναγινώσχοντας πρῶτον τὰς ψήφους 
xal ὑποτάττοντας τῷ λεγομένῳ σχεδαρίῳ τὸ παρ᾽ Ἰταλοῖς καλού-- 
μένον ῥέκινον (ἀντὶ τοῦ ἀντιβολὴν) διδόναι πρὸς ὑπογραφὴν τῆς 
10 ἀρχῆς τοῖς εἷς τοῦτο τεταγμένοις" χαγκελλαρίους αὐτοὺς ἐν τοῖς 
δικαστηρίοις ἐπιφημίζουσι, περὶ ὧν πρὸς πέρας ἐρῶς εἶτα ἐκεῖ- 
ϑὲν πρὸς τῶν σηχρηταρίων ἐμμελῶς ἀναγινωσκομένου τοῦ λεγομέ- 
γου χαϑαροῦ, οὕτω vt ἀπολυομένου τῷ λιτιγάτωρι ( οἱονεὶ δίκης 
fixa παραφυλάττοντι), σύνοψιν ὃ σηχρητάριος ἐποιεῖτο τῆς τοῦ 
15 πεπραγμένου δυνάμεως τοῖς Ἰταλῶν ῥήμασι, καὶ ταύτην ἐτήρει 
παρ᾽ ἑαυτῷ πρὸς κώλυμα τολμηρᾶς προσϑήκης ἢ ὑφαιρέσεως. 
οὗ δὴ γενομένου λαβὼν ὃ πράξας, καὶ τῆς ἀχριβείας ϑαυμάσας 
τὸ δικαστήριον, παρῇει πρὸς τοὺς πριμισκρινίους τάξαντας ἐχβι-- 
βαστὴν τοῖς ἀποπεφασμένοις" οἱ δὲ διὰ τῶν βοηϑεῖν αὐτοῖς τετα- 
90 yuévuv , ἀνδρῶν καὶ διδασκάλοις αὐτοῖς πράγματα περὶ λόγων 
ζητήσεις παρεχόντων, ἐπλήρουν, ἐπὶ τοῦ νώτου τῆς ἐντυχίας 
γράμμασιν αἰδοῦς αὐτόϑεν ἁπάσης καὶ ἐξουσίας ὄγκῳ σεσοβημέ- 
νοις; πρὸς τὴν προσηγορίαν τοῦ πληρωτοῦ προσγράφοντες. | 

4 οὐκ ἔστι 8 τὸ F n τῷ C. ὠ9 δέκχινον depravatum vide- 


tur. F. 18 παρίει C. ταξοντας7 41 ἐπλήρου Ο. 
49 σεσοβημένος Ο. 


tim bonis, infelici illorum fato, aetas nostra exciderit." mos antiquus 
erat nihil agi extra templum iustitiae, quod secretum dicitur, inturbidum 
videlicet ac silentio venerabile, et quale nunc nullo modo est; ne quid 
cum iniuria damnove civium peccaretur. sententiis vero legitime pro- 
nuntiatis, lex erat et assidentes praefecturae viros iuris peritissimos 
lectas primum sententias schedario, ut vocant, subiicere, et quod reci- 
num [tali vocant (id est ἀντιβολήν), a magistratu subscribendum, huic 
rei praepositis tradere: cancellarios eos in iudiciis vocant; de quibus ad 
extremum dicturus sum. inde porro a secretariis puro, ut vocant, rite 
lecto, sicque tradito litigatori (quippe causae gratia adstanti), syno- 
psin summae acti secretarius Latino sermone faciebat, eamque apud se 
servabat, ne quid audacia adderet demeretve, impediens. quo facto, 
cum (purum) recepisset litigator, rigorem iudicii admiratus ad primi- 
scrinios, qui sententiarum executorem constituerant, progrediebatur: hi 
autem per apparentes ipsis adiutores, viros vel ipsis magistris circa li- 
terarum quaestiones negotium facessentes, implebant, in aversa charta 
literis omnem statim reverentiam ac potestatem prae se ferentibus, ad 
nomen completoris adscribentes. 


206 IOANNIS LYDI 


19. Ἐμοὶ δὲ δαχρύειν ἐπέρχεται τὴν τοῦ νόμου συνιόγτε 
δύναμιν, xal ὅπως πάσης ἡμᾶς ἀρετῆς ἀφείλετο χαταξῶν ὃ δαί- 
μῶν. ὑποπτεύων γὰρ ὃ νόμος, καὶ οὐκ ἔξω λόγου, τὴν τῶν πο-- 
οιζομένων τὰς ψήφους πρὸς τοὺς πληρωτάς, αὐτῶν τὰς χαϑ᾽ ὧν 
προσφέροιντο αὐθάδεις ὁμονοίας, αὐστηροῖς καὶ ποινὰς ánti- 5 
Aovo: ῥήμασι παραγγέλλεσϑαι διώρισε πρὸς τῶν ὑπηρετουμένων 
τῇ δίκῃ τοὺς ἐγχειριζομένους, καὶ ταῦτα γράφεσϑαι πρὸς ἐντρο- 
πὴν τῶν πάντα τολμώντων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐχβιβαστῶν. ἐπι-- 
τρέπων γὰρ ὥσπερ ὃ βοηϑὺὸς τοῖς πρωτεύουσι τοῦ τάγματος, ἐν ᾧ 
συνέβαινε καταλέγεσθαι τὸν ἐπὶ τὴν πλήρωσιν τῶν ψήφων στελ-- 10 
λόμενον" τούτοις γὰρ γράφων ἐχρῆτο τοῖς ῥήμασιν, ὥς ἄν τις 
xaJ" ἑρμηνείαν εἶποι, πρὸς τοὺς πρωτεύοντας, ὡς ἔφην, τοῦ 
καταλόγου ἐν ᾧ τελεῖ τυχὸν ὃ τὰς ψήφους ἐγχειριζόμενος" “ὥστε 
μὴ περὶ τὸν βαϑμὸν ἑαυτοῦ ἐξ ἀπολείψεως βλάβην ὑποστῆναι, 
ἀφορίσατε τόνδε ἐκ τάξεως, ἀπὸ τῆς παρούσης ἡμέρας ἄχρι τῆσδε, 15 
ὑπατείας τοῦδε, εἰ μέντοι ἐστὶ τῆς ὀρϑοδόξου πίστεως τοῖς ϑείοις 
μεμυημένος μυστηρίοις, καὶ μὴ δημοσίοις τελέσμασιν ὑπεύϑυνός 
ἐστι, μηδὲ πρὸς γένους συνάπτεται τῷ τὴν αἴτησιν ἀποθεμένῳ, 
μηδὲ μὴν ἐπὶ τοῦ παρελϑόντος ἐνιαυτοῦ ἐνεχειρίσϑη ἐπὶ τῆς αὐτῆς 
ἐπαρχίας, δημοσίας ἕνεχεν ἢ ἰδιωτικῆς χρείας, οὕτω μέντοι ὥστε 20 
μὴ παραβῆναι τὴν δύναμιν τῶν νενομοϑετημένων." τούτοις μὲν 
τοῖς ῥήμασιν ὃ βοηϑὺς τοῦ πριμισχρινίου τοὺς πραττομένους κατ- 

1 συνορῶντιῦ 4 lego ἢ αὐτών. F. 11 post δήμασιν in 
C sequuntur Latina adiutoris verba, a Lydo in Graecum versa; 


sed haec penitus atque, ut cernere licet, data opera erasa sunt. Εἰ, 
18 γένος vulgo. 20 ἢ ἰδιωτικῆς F , ἠδιωτικῆς C. 


12. Mihi vero lacrimae oboriuntur legis vim, ac quomodo nos di- 
laceraverit omnique virtute spoliaverit daemon, mecum reputanti. su- 
spicans enim lex, neque sine causa, eorum qui porrigerent sententias 
cum completoribus, aut horum cum iis contra quos ferrentur, audaces 
consensus, severis poenasque minitantibus verbis admoneri a ministris 
iustitiae eos quibus crederentur praecepit, haecque scribi, quo omnia 
audentes provinciarum executores pudore reprimerentur. adiutor eim 
quasi permittens principibus ordinis, in quo forte militabat, eum qui 
implendum sententias mittebatur: his enim verbis, uti secundum versio- 
nem dicere possis, utebatur, ad principes, ut dixi, catalogi, ad quem 
forte:pertinet, cui sententiae creduntur, scribens "ita, ut circa gradum 
ipsius nullum ex intermissione damnum patiatur, hunc ex officio seligite, 
8 preesenti die ad hanc, consulatus buius; si quidem orthodoxae fidei 
divinis mysteriis initiatus, neque aut publicorum tributorum reddendae 
rationi obnoxius, aut cum eo qui postulavit genere coniunctus est, ne- 
que vero elapso anno in eadem provincia, publica vel privata in 
cura ei mandata fuit; ita tamen ut vim lege sancitorum non violetis. 
his verbis adiutor primiscrinii agentes omnes firmabat; post eum vero 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 207 


ησφαλίζετο πάντας. μεϑ᾽ ὃν ὃ πρίγχεψ, olov ὃ πρωτεύων, περὶ 
οὗ τέως εἰπεῖν οὐ καιρός" οὐδὲ γὰρ μέρος τῆς τἀξεώς ἐστι καὶ αὖ- 
τός, αὐτὸς δὲ τῶν μαγιστριανῶν xarà βαϑμὸν παραγίνεται ἐπὶ τὰ 
μέγιστά ποτε δικαστήριω" καὶ μικρὸν ὕστερον τὴν ἐπ᾿ αὐτῷ toro- 

ὁ ρίαν ἐκϑήσομαι. μεϑ᾽ οὗς ὃ κορνικουλάριος, οἷα τὴν ὅλην τοῦ 
γόμου δύναμιν διατηρῶν καὶ τῶν πραττομένων πάντων χύριος, 
δι᾿ οἰχείας ὑποσημειώσεως τὴν ὀφρὺν ἐδίδου τοῖς ἀποπεφασμένοις. 
13. Τοσαῦτα δὲ ἦν τὼ τότε πραττόμενα ὡς δεκάτῳ τόμῳ 

μόγις ἀναλαμβάνεσθαι πρὸς σύνοψιν. καὶ τί χαλεπὸν ἐριβραδῦναι 
10 τῷ λόγῳ πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ προκειμένου; τοσοῦτον ἦν τὸ πλῆϑος 
τῶν πραττομένων ὡς ὅλον τὸ ἔτος μὴ ἀρχεῖν τοὺς βοηϑοῦντας πρὸς 
πλήρωσιν αὐτῶν, ὥστε μετὰ τὸ πέρας τῆς λεγομένης βοηϑούρας 
ἔχειν χῶρον ἀπονενεμημένον αὐτοῖς ἐπὶ τῆς μέσης εἰσόδου τῆς 
πραιτωρίας αὐλῆς πρὸς τοῦ σχρινίου τῆς Εὐρώπης, ἐν ᾧ συντρέ- 
15 χοντες ἐπλήρουν τὰ ἐπὶ τῆς αὐτῶν λειτουργίας πραχϑέντα. καὶ 
αὐτοὶ μὲν οἱ ἄρτι τοῦ βοηϑεῖν τοῖς τρέχουσι σχρινίοις πεπαυμένοε 
τούτοις ἐνησχολοῦντο, παραψυχὴν οὐ μιχρὰν κερδῶν ἐκλεγόμενυι" 
οἷ δὲ πρὸ αὐτῶν καὶ ἤδη πρότερον σχολάζοντες ἐχεῖ συνέρρεον τὰς 
μεγίστας καὶ λαμπρὰς τῶν τῆς ἀρχῆς προστάξεων ἐγχειριζόμενοι, 
40 χαὶ ὅσαις ἕτερός τις πέρας οὐχ ἴσχυσεν ἐπιϑεῖναι, μηδὲ τὸν τῆς 
ἀργίας καιρὸν ἔρημον λογικῶν ζητημάτων ἀπολαμβάνοντες, τῶν 
ἐνδόξων ἐν διδασκάλοις λόγων συντρεχόντων ὡς αὐτοὺς καὶ περὲ 
τῶν ἀγνοουμένων συζητούντων. ἀπέσβη δὲ οὕτως ἅπαντα ὡς τοῦ 


1 ...cag C. 9 αὐτὸς δὲ] ἀπὸ δὲ7 «αταβάθμων C. 
9 σύναψιν C. 14 d F, κὶ C. 28 ἀπεσόβη vulgo. 


princeps, de quo dicere necdum tempus est (neque enim et ille pars 
est officii, verum e magistrianis gradatim ad maxima olim iudicia acce- 
dit; eiusque historiam paulo post explicabo); post quos cornicularius, 
quippe totam legis vim custodiens, agentiumque omnium primus, sua 
subscriptione auctoritatem iudicatis dabat. 
183. "Tanta autem tum erat agendorum copia, synepsin eorum ut 
vix decimum volumen complecteretur. quidni ad rem declarandam lon- 
giores simus? ea erat agendorum multitudo, ut toto anno iis implendis 
adiutores non sufficerent, ideoque post boethuram quam vocant locum 
ipsis destinatum, in medio introitu praetoriae aulae, prope scrinium Eu- 
ropae, haberent, in quo concurrentes sub ipsorum ministerio acta im- 
flebant. et ipsi quidem, qui nuper adiuvare currentia scrinia desierant, 
is operam dabant, non parvo P acri solatio gaudentes: qui vero ante 
illos ac prius etiam cessaverant, eodem confluebant, iisque maximae et 
vissimae magistratus iussiones, et quibuscunque finem imponere alius 
d potuisset, mandabantur; qui ne otii quidem tempore ab literatis 
quaestionibus vacabant, cum clari inter literarum magistros ad eos con- 
currerent, incognita simul investigantes. quae cuncta sic evanuere, v 


208 IOANNIS LYDI 


τόπου τὸ λοιπὸν σχολάζοντος τοὺς λεγομένους ἐχσχεπταρίους (ofovel 
ὑποδέχτας τοῦ σίτου) κατασχεῖν τὸ σχρινίον, τῶν πάλω ϑαυμαζο- 
μέγων ἀφαγισϑέντων. 

14. Πολλῶν δὲ καὶ ὑπὲρ ἀριϑμὸν τῶν ἐξολωλότων τῆς 
πάλαι σεμνότητος γνωρισμάτων, καὶ χάρτην ἀπαιτεῖν οἱ τῆς τά-- 5 
ξεως ὑπομένουσι τοὺς πράττοντας, τὸ πρὶν εἰωθὸς μὴ μόνον μὴ 
τοιούτοις γλίσχροις ἐγείρειν, ἀλλ᾽ ἔτι καὶ τοὺς πάντων διειδεστά-- 
τους χάρτας ἐπὶ τοῖς πραττομένοις ἀναλίσχκεσϑαι, ἀναλόγως ἐμ-- 
πρεπόντων τοῖς κύτεσι τῶν γραφέων. τὸ δὲ λοιπὸν ἑκάτερον ἐχ-- 
ποδών, xal χαλχὸν χάρτα μέτριον καὶ αἰσχρὸν εἰσπράττουσιν ἔξ 10 
ἀκερμίας, καὶ χόρτον ἀντὶ χάρτου γράμμασι φαύλοις καὶ πενίαν 
ὄζουσιν ἐχδιδοῦσι. ταῦτα πάντα παραπόλωλε καὶ ἀνυπόσεροφον 
ἀπῆλϑεν δδὸν τῷ τε μὴ εἶναι πράγματα τοῖς ὑπηχόοις πενίᾳ κατα- 
φϑειρομένοις, τῷ τε τὰ τυχὸν ἐπὶ τὸ δικαστήριον φερόμενα νῦν 
μὲν ἀπειρίᾳ τῶν ἐν αὐτῷ τελούντων, νῦν δὲ σφετερισμοῖς νεωτέ- 15 
ρων, ὡς ἔτυχε τὰς ἡνίας τῶν πρώτων τιμῶν παιδαριώδεσιν αὖ-- 
ϑαδείαις ἀναρριπτούντων. τοσαῦτα μὲν περὶ τῶν ἐν γράμμασιν 
ἐθῶν. 

15. λῆϑος δὲ δουκηναρίων ὑπούργει τῷ τῶν πριμισκρι- 
vlov βήματι, ταῖς ἐξ ἀγράφων προστάξεων διαγνώσεσιν, ἃς ἐκά- 20 
Aovr ζευχτάς, ἐξυπηρετουμένων, πρᾶγμα, μετὰ τὴν ἐκ τῶν πρατ-- 
τομένων ἄπειρον τῶν κερδῶν εἰσαγωγήν, πλείστην ῥοπὴν χρημά- 
τῶν περιποιοῦν τῷ τοῦ πριμισχρινίου φροντίσματι. ἀπὸ μὲν γὰρ 


4 δὲ ὄντων xal? 6 μόνον F', μόνοις C. 7 ἐγχειρεῖν 
11 πενίᾳ C. 19 ἐκδίδωσι C. 17 t aliquid excidisse. F. 
sententiam 'expleveris e c. 9 extr. ἐξυπηρετούμενον 7 


vacante deinde loco, qui exceptarii vocantur (id est frumenti excepto- 
res), scrinium occupaverint, deletis quae olim in admiratione fuerant. 

14. Multa autem et innumera 'ntiqui splendoris monumenta cum 
interierint chartam etiam a litigantibus petere officiales sustinent , soliti 
antea non tantum non surgere ob minutas eiusmodi res, verum etiam 
omnium lucidissimas chartas causis adhibere, congruente membranarum 
cum scribentium nitore. quod utrumque postea evanuit; aesque admo- 
dum modicum et turpe, mendici velut, exigunt, et χόρτον ( fenum) pro 
charta vilibus ac paupertatem redolentibus literis edunt. haec omnia 
una perierunt viamque irremeabilem abiere, tum quia lites civibus inopia 
deperditis nullae sunt, tum quia, quae forte ad iudicium deferuntur 
nunc inscitia in eo apparentium, nunc usurpationibus iuniorum puerili 
arrogantia primorum honorum habenas temere agitantium ... haec de 
consuetudine ad chartas spectante. 

15. Magnus autem ducenariorum numerus primiscriniorum tribunali 
apparebat, qui operam dabant in cognitionibus e iussionibus non scri- 
ptis, quas ζευχτάς dicebant; quae res post immensam a causis lucrorum 
afflnentiam maximam pecuniae vim primiscriniorum muneri conciliabat. 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III 200 


ἀώρου νυχτὸς πράττων ὃ ὕπαρχος ἀνατολῶν ἄχρι τῆς ἡμέρας ταῖς 
διωγνώσεσι νυκτηγρετῶν ἐνησχολεῖτο" μεϑ' ἣν τὸν [ἄχρι] ἐπὶ κα-- 
μάτῳ νενομισμένον καιρὸν τῆς ἡμέρας τοῖς δημοσίοις καὶ ταῖς óno- 
βολαῖς τῶν πραγματοιῶν διδασκαλικῶν τε καὶ μονομερῶν ἐδαπάνα 
5 χρόνον, τὸν δὲ πρὸς ἑσπέραν ταῖς τῶν λεγομένων ζευχτῶν ἀπαλλα- 
γαῖς ἐπιδιδούς" δι᾽ ὧν πάσης ἐπιϑυμίας τούς τε λειτουργοὺς τῆς 
δίκης τούς τε τυγχάνοντας τῶν πραχτέων καὶ τοὺς ἀπαλλαττομέ- 
γους τῶν δικῶν ἐνεφόρει. καὶ παραχωρεῖν μὲν τῷ δικαστηρίῳ ἢ 
χαλᾶσϑαιε τοῖς πόνοις οὐδεὶς ..« «νων ὑπέμενεν" ὃ δὲ ὕπαρχος τὸν 
10 ὅρον τῆς ἀρχῆς ἔγνω σοφῶς, ἐπιστάμενος ὅτι καὶ ἐλευϑέρων ἄρχει 
καὶ οὗ δ... παντός, καὶ τῇ τάξει συνεχεῖς ἐδίδου ἀνοχὰς τῶν xa- 
μάτων, τὰ νῦν καὶ αὐτῇ τῇ προσηγορίᾳ τὸ λοιπὸν ἀγνοούμενα 
παρέχων μονόμισσα" οὕτω δὲ τὴν καϑάπαξ ἀνάπαυλαν ἐκ μέσης 
τῆς ἡμέρας διδομένην τῇ τάξει ἢ παλαιότης ἐκάλεσε, τῶν τηνι- 
16 καῦτα διοικούντων τὰ πράγματα (σοφοὶ δὲ ἦσαν καὶ παιδευϑ έν-- 
τες) ἐπισταμένων νύχτα μὲν ταῖς ἀναπαύσεσιν ἡμέραν δὲ τοῖς πό-- 
γοις ὑπὸ τῆς φύσεως παρακεχωρῆσϑαι, καὶ ἀνόσιον οἱομένων τοὺς 
ἐν πράγμασι νυκτηγρετοῦντας καὶ τῆς μετὰ ἥλιον ζημιῶσαι βρα- 
χείας οὖν τινὸς τῶν πόνων ἐνδύσεως. οὖκ ἀρκούσης δὲ τῆς ἐπὶ τὸ 
40 χεῖρον παραλλαγῆς, καὶ αὐτῆς τῆς ἐκ τοῦ σχήματος παραψυχῆς 
τε καὶ τιμῆς ἀφῃρέϑησαν οἱ πριμισχρίνιοι, κινδύνῳ τῆσδε παρα- 
μυϑίας, ὡς ἔφην, ἀποστερούμενοι. 


8 ὑπουόλαις C. 8δβ ἐν τῷ Ε. 9 ἐκείνων Ε. I0 ἀρ.. C. 
cf. 3 39. F. σοφὸς C. 11 04? συνέχειν C. — i8lego 
μανούμισσα F. 16 ἐπισταμένων Ἐ', ἐπίσταντο C. 21 κιν- 
δύνῳ ut corruptum in versione omisi. suspicor legendum xo:v7s. F. 


ab intempesta nocte enim laborans praefectus praetorio, ad lucis ortum 
usque cognitionibus lucubrans vacabat; deinde usque ad partem diei la- 
bori constitutam publicis rebus et pragmaticis didascalicisque et unimem- 
bribus tempus impendebat, vespertinum autem ζευχεαῖς, ut vocant, ab- 
solvendis tribuens; quibus summa alacritate et iustitiae ministros et 
agenda sortientes et causas absolventes implebat. ac cedere quidem in 
iudicio aut frangi laboribus nemo illorum sustinebat: at praefectus mo- 
dum imperii sapienter noverat, sciens et liberis se hominibus neque 
servo cuilibet imperare, ac perpetua officio laborum intervalla dabat, 
manumissa nune vel ipsa appellatione ignota concedens (sic autem quo- 
tidianam requiem, quae a media die officio dabatur, antiqui vocabant): 
quippe qui tum rebus praeerant (sapientes enim doctique erant), scie- 
bant noctem remissionibus, diem laboribus esse & natura concessam, ac 
nefas reputabant iis, qui nocte negotiis vacarent, parvam etiam post 
solis occasum laborum remissionem eripere. at enim cum non satis es- 
set in peius res abiisse, ipsum quoque ab habitu solatium honoremque 
primiscrinii amisere ..-.. loc solatio, ut diximus, spoliati, 

loannes Lgdus. 14 


210 IOANNIS LYDI 


16. 4o τὸν ἀριϑμὸν αὐτῶν, ὡς ἔφϑημεν εἰπόντες, τυγ- 
χανόντων κομμενταρισίων, οὗς ὃ χρόνος ἐκ τῶν ταχυγράφων ἔφερε 
τῆς φροντίδος, ἕξ καὶ αὐτοῖς, καϑάπερ τοῖς πρὸ αὐτῶν, ὑπέερε- 
yov βοηϑοί, ἐκ τοῦ τάγματος τῶν «Πὐγουσεαλέων προσλαμβανό- 
μενοι, ἄνδρες ἀστεμφεῖς καὶ νόμῳ πρέπουσαν αὐστηρίαν ἀνατεί- 5 
vovit, παρ᾽ οἷς ἐτύγχανεν ἢ πᾶσα δύναμις τῆς ἀρχῆς. 
τὰς μὲν ἐγχληματικὰς ἐξετάσεις ἔφερον τῷ δικαστηρίῳ, ὑπασπε- 
ζόγτων αὐτοῖς, ὡς προέφαμεν, ἀπλεκιταρίων καὶ κλαβικουλαρίων, 
μετὰ ... ῥαβδούχων, σιδηρέοις δεσμοῖς xod ποιναίων ὀργάνων καὶ 
πλήκτρων ποικιλέᾳ σαλευόντων τῷ φόβῳ τὸ δικαστήριον" δουκη- 10 
ναρίων δὲ στῖφος ϑέμενοι καὶ χωρὶς αὐθεντίας τοῦ νόμου ἤρκουν 
πρὸς σωφρονισμὸν ἁμαρτάνουσιν. 

17. Ἐγὼ δὲ ἐκπλήττομαι ἀναπολῶν ...τα νοῦν πρὸς ἐκεί- 
vove τοὺς ἄνδρας ἀνατρέχων, οἷος ἦν ὃ φόβος τῶν κομμενταρι- 
σίων παρὰ πᾶσι μὲν τοῖς ὁπωσοῦν ἡγουμένοις τῆς τάξεως, δια- 15 
φερόντως δὲ παρὰ τοῖς σκρινιαρίοις, καὶ ὅπως παραπορευομένου 
κομμενταρισίου τυχὼν ὁμιλίας ἠξιοῦτο. δι᾽ αὐτῶν γὰρ οὗ τὰ τῆς 
ἀρχῆς μόνα χινήματα ἀλλὰ καὶ 7j βασιλέως ἀγανάχτησις ἐϑερα- 
πεύετο. τοιγαροῦν ἐγὼ διαμέμνημαι, τὴν τοῦ λεγομένου xyap- 
τουλαρίου τηνικαῦτα χάριν πληρῶν τοῖς κομμενταρισίοις, ὡς "“Ἄνα- 30 
στασίυυ τοῦ βασιλέως κινηϑέντος κατὰ “πίωνος, ἀνδρὸς ἐξοχω- 


1 ἀριθμὸν καὶ αὐτῶν οἱ mox τυγχανόντων τῶν x.? cf. c. 90. 
ἔφημεν C. 8 προ.... C. ᾿ 9lego τοῦτονς. F. «οινέων 
ὅργ...Ψν... ρῶν ποικιλίας ἀλευόνετων C. 11 αὐϑεντίας] 
ceniectura ex reliquiis literarum. F. 18 lego κατα. F. 


16. Duo cum, ut supra rettulimus, commentarienses essent, qnos 
tempus notariorum e munere provehebat, sicuti prioribus, iis quoque 
sex adiutores, ex Áugustalium ordine lecti apparebant, viri graves et 
dignam lege austeritatem ostendentes, penes quos erat omnis praefectu- 
rae potestas. hi criminales causas ad iudicium deferebant, apparentibus 
lis, ut praediximus, appliciteriis et clavicnlariis; quibus accedebant li- 
etores, ferreis vinculis et poenalium instrumentorum flagellorumque mul- 
tiplici copia iudicium pavore agitantes. constituto autem ducenariorum 
egmine, et sine legis auctoritate noxiis castigandis sufficiebant. 

17. Ego vero non sine terrore, animo ad illos viros recurrens , re- 
' puto quantus esset commentariensium metus, tum d omnes officio 
quomodocunque praepositos, tum praecipue apud scriniarios, quantus- 
que honor, si cui praeterennte cum commentariensi sermo contigisset. 
etenim illi non magistratus modo offensionis, verum imperatoriae quo- 
que indignationis ministri erant. itaque ego memini, tum chartularii mu- 
nere commentariensibus functus, cum Anastasius imperator commotus 
esset in Appionem, virum splendidusimum et qui imperium cum eo 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIP. III. 211 


τάτου καὶ χοινωνήσαντος αὐτῷ τῆς βασιλείας, ὅτε Κωάδης ὃ Πίρ- 
σῆς ἐφλέγμαινε, «“Τεοντίου τὴν ἐπαρχότητα διέποντος, ἀνδρὸς vo- 
μικωτάτου, 3j τε βασιλέως ὀργὴ δημεύσεις τε καὶ ἀφορισμοὺς οὐκ 
ἄλλῃ τινὶ τῶν ἀρχῶν ἢ μόνῃ τῇ ἐπαρχότητι τὰ τῆς ἀγανακτήσεως 
δ ἐπίστευεν" ἐν jj τοσαύτην ἐπεδείξαντο δυναστείαν τε καὶ σύντονον 
ἐντρέχειαν οὗ τότε χομμενταρίσιοι, μετὰ πάσης καϑαρότητος καὶ 
ἀποχῆς παντοίας ἐπὶ κλοπὴν ἑστώσης περινοίας, ὥστε τὸν βασι- 
λέα ϑαυμάσαντα τὴν ἀρετὴν τῶν τότε στρατευομένων πάσας ἄνα- 
κυπτούσας χρείας, μεθ᾽ ἃς καὶ τὴν κατὰ ἸΠακεδονίου, τότε τὴν 

10 βασιλίδα πόλιν ἐπισχοποῦντος, ἀγανάχτησιν ὡς λόγος περὶ νεω-- 
τερισμοῦ δογμάτων ἀποκλείοντος, αὐτοῖς ἐγχειρίσαι, λέγω δὲ τοῖς 
τῶν ἐπάρχων κομμένταρισίοις, καίτοι Κέλερος τοῦ πάντων φιλτά- 
τοῦ παρόντος τῷ βασιλεῖ xal τὴν τοῦ λεγομένου μαγίστρου φρον- 
τίδα κοσμίως ἀνύοντος. 

15 18. - Καὶ ταῦτα μὲν Ex τε Suiv ἔκ τ᾽ ἀνθρώπων ἀπό- 
λωλε" τὸ γὰρ λοιπὸν οὐδ᾽ ἐν λόγῳ οὐδ᾽ ἐν ἀριϑμῷ. ἐκόσμει δὲ 
οὐδὲν ἧττον τὴν πολύτροπον δυναστείαν τοῦ σχρινίου καὶ ἡ τῶν 
λεγομένων κομέντων ἐξουσία ὑπερῳυής. ὁ γὰρ ὕπαρχος, ἢ παρὰ 
βασιλέως ϑαρρούμενηος ἢ αὐτὸς κατὰ τὸν νόμον κινούμενος, καὶ 

40 υπουδάζων ἄρχοντα ὁποιονοῦν ἢ ὑπηχόων τινὰ παραστῆσαι τῷ 


1 eum Theodorus Lector ( Collect. 2) Coadem et Evagrius (Histor. 
Eccles. 8 37) Cabadem appellat. C infra c. 53 pariter κωάδης. F. 
8 ἢ τε] lego ἡ τοῦ. F. 7 ἑστώσηρ. coniectura ex reliquiis lite- 
rarum. F. 10 lego 4óyov. de Macedonio vide Evagrii Hiat. 
Eccles. (3 32) et 'Theodori Lect. collectanea. F. quidni 40yovc? 
15 vs vulgo om. 18 ....vov C. cf. κομέντων 3 19. F. 
ὁ add F. 19 κατὰ] .α.α. C. κινούμενος) coniectura ex reli- 
quiis literarum. F', perinde atque ὁποιονοῦν ἢ ὑπηκόων τινὰ, 


communicaverat, quo tempore Coades Persa furebat, Leontio, viro le- 
eritissimo , praefecturam praetorii tenente, imperatoris indignatio- 
nem bonorum publicationes et relegationes non alii cuiquam e magistra- 
tibus, sed soli praefecturae ultionem mandavisse; in qua tantam poten- 
tiam tamque acrem solertiam tunc temporis commentarienses, cum summa 
innocentia et a multiplici furandi studio abstinentia, exhibuere, ut vir- 
tutem tum militantium admiratus imperator obvias quasque necessitates, 
ac deinde etiam Macedonii, imperatoriae urbis eo tempore episcopi, 
ultionem, quippe orationem circa dogmatum innovationem excludentis, 
lis, praefectorum praetorii commentariensibus inquam, mandaverit, 
quamvis Celer omnium ei carissimus imperatori adesset, magistri, ut 
vocant, munere cum laude fungens. . 

18. Atque haec quidem et divinitus et hominum culpa interiere: 
quippe nunc prorsus neglecta iacent. nec minus multiplicem scrinii po- 
tentiam ornabat commentorum, ut vocant, insignis potestas. cupiens 
enim praefectus praetorio, sive ab imperatore auctoritatem habens sive 
ipse secundum legem commotus, magistratum qualemcunque aut subiecto-. 


22 IOANNIS LYDI 


νόμῳ, τὸν κομμενταρίσιον μυστογράφον λαμβάνων τὸ πρακτέον 
ἐπέτρεπεν αὐτῷ. ὃ δὲ A... τὸν πιστότατον ἅμα ... μενον τῶν 
οἰκείων χαρτουλαρίων παραλαβὼν μεϑ᾽ ἑαυτοῦ, ὑπηγόρευε 'Ῥω- 
μαϊκῶν ὀγκῶν ῥημάτων τὸ σ...ϑημα, ... ὦπα τῶν ἐκ τάξεως 
πιστικωτάτῳ ἅμα καὶ διαπρέποντι καταπιστεύων, ὥσπερ ποηνῶν 5 
τὸν ἀγανακτούμενον παριστᾶν τῷ βήματι. τῆς δὲ βασιλείας ἐπεεε-- 
κείας καὶ τῆς τῶν ἀρχόντων ἔτι περὶ τοὺς ὑπηκόους στοργῆς συγ- 
γνώμης ἀξιουσῶν τοὺς καταρρηϑόντας, εἰκὸς ἦν τὸν ἐλευϑε- 
ρούμενον εὐχαριστίας δι᾽ αὐτῶν τῶν ἔργων τοῖς μέσοις ὅμολο- 
εῖν — 
, 19. Kal συνῆπτο σχεδὸν τῷ σκρινίῳ τῶν κομέντων ὃ κα- 
λούμενος ἱνστερουμεντάριος (ἀντὶ τοῦ χαρτοφύλαξ τῶν ἀρχείων 
τοῦ δικαστηρίου) εἰς τὸ ὑπογράφειν καὶ πληροῦν τὰς ψήφους" 
καὶ χῶρος μὲν αὐτῷ ἐν τῷ ἱπποδρομίῳ ὑπὸ τῷ τῆς βασιλείας 
βήματι ἐπὶ τὸν νότον ἄχρι τῆς καλουμένης σφενδόνης ἐξ ἀρχαίου 15 
παρακεχώρηται, πάντα δὲ τὰ ἀπὸ τῆς βασιλείας Οὐάλεντος ἐν 
τοῖς τότε μεγίστοις δικαστηρίοις πεπραγμένα αὐτόϑι σώζεται, καὶ 
τοῖς ἐπιζητοῦσιν οὕτως ἐστὶν ἕτοιμα ὡσεὶ χϑὲς τυχὸν πεπραγμένα. 
ἀπώλετο δὲ καὶ αὐτὸς ὃ ἱνστρουμεντάριος, καὶ ἔρημος ἡ καϑέδρα 
μένει, μόνοις οἰχέταις ἀναμένουσι τοὺς κεχτημένους ἐγκεχωρημένη" f 
διαγνώσεως γὰρ οὖχ οὔσης, ἢ ἄλλου πραχτέου τινὸς εἰκὸς οὐδὲ 


unde in mansit o?» ἥ, οἱ κομμενταρίσιον ράφον. 
unde manat σιον poor. “4 videtur fuisse —— τοῦτον. F. 


10 


»tv 
videtur fnisse καὶ μάλιστα τετιμένον. F. 4 lego 
κατ᾽ πα. F. 10 post ὁμολογεῖν aliquot literae exstinctae. F. 
12 ἀρχίων C. 15 σφενδόνος C. 20 ἐχκεχωρημένη C. 


21 πραχταίου C. εἰκὸς] v. ad p. 202 19. 


rum quendam legi sistere, commentariensem scribam secreto sifinebat, 
eique negotium permittebat. hic autem, illum latens, adsumpto fidelis- 
simo simul et maxime honorato de suis chartulariis, latino sermone grave 
synthema dictabat, coram apparitoribus fidelissimo simul et eminenti 
mandans .. » prin obnoxium ad tribunal adduceret. quodsi 
imperatoris benignitas, et etiam tum erat magistratuum in subiectos 
amor, damnatos venia dignassent, necesse erat liberatum re ipsa media- 
toribus gratiam polliceri ... 

19. Iunctus quoque commentorum scrinio, qui instrumentarius (id 
est instrumentorum iudicii custos) dicebatur, cuius munus erat subecri- 
bere et complere sententias. et locus quidem ei in hippodromo, sub 
imperatoris tribunali, meridiem versus, usque ad Σιφενδόνην (Fundam), 
Wt vocant, antiquitus attributus est. o autem ab imperio Valen 
in maximis tum iudiciis acta ibi servantur, suntque quaerentibus ita in 
promptu quasi quae heri forte acta forent, periit vero et ipse instru- 
mentarius, desertaque cathedra manet, aervis tantum locupletes manen- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 213 


κιρουμένης ἐν τῷ δικαστηρίῳ, πῶς ἄν αὐτὸς ἀναγκαῖος εἶναι τοῖς 
πράγμασι νομισϑεέη ; 
20. 2148 ἄκτις μὲν ὄνομα τῷ φροντίσματι, σημαίνει δὲ 
καϑ' ἑρμηνείαν τὸν τοῖς ἐπὶ χρήμασι πραττομένοις ἐφεστῶτα, ... 
5 πιγμέντις τοὺς ἐπὶ τῶν ἀρωμάτων καὶ ἀσηχρήτις τοὺς ἐπὶ τῶν ση- 
κρήτων (οὐδὲ γὰρ ἀδσηκρήτις κατὰ τοὺς ἰδιώτας, ἐξ ἀγνοίας 
μετὰ τοῦ δέλτα στοιχείου τῆς προϑέσεως ἐπιβαλλομένης) καὶ ἄσα- 
βάνις τοὺς ἐπὶ τῶν βαλανείων τῆς αὐλῆςς δύο δὲ καὶ αὐτῶν ὄν- 
των τῶν ἀβ ἄκτις, otc κατὰ βαϑμὸν ὃ χρόνος ἀπὸ τῶν ταχυγρά- 
10gwev, χαϑάπερ τοὺς πρὸ αὐτῶν, καλεῖ, ἕξ ἄνδρες ἐραστοὶ καὶ 
γουνεχέστατοι καὶ σφριγῶντες ἔτι, ἀπὸ τοῦ τάγματος τῶν “41ὐγου- 
σταλίων, βοηϑοῦσι δῆϑεν ἔτι καὶ νῦν τῷ ὀνόματι. ἔργον δὲ αὖ-- 
τοῖς τὰς χρηματικὰς ὑποθέσεις τραχτεύειν ( ἀντὶ τοῦ διωαψηλαφᾶν}) 
καὶ εἰσφέρειν κριϑησομένας τῷ βήματι, ὑπουργούντων αὐτοῖς τῶν 
λδνομενχολατώρων, οὗς ἀναφωνήτας καὶ συναγωγεῖς dct μὲν τῶν 
συγκλητιχῶν νῦν δὲ τῶν δικανικῶν ῥητόρων εἶναι προειρήκαμεν. 
γόμος δὲ ἦν (καὶ γὰρ οὖκ ἔστιν, ἄρτι παροφϑεὶς ἐξ ἀβελτερίας 
ἢ τἀληϑὲς εἰπεῖν κακοδαιμονίας) πάντα διὰ τῶν παρόντων αὐτοῖς 
χαρτουλαρίων, καὶ αὐτῶν ἀπὸ τῶν ταχυγράφων, ἀναφαίνεσθαι 
40 ἐπὶ τῶν λεγομένων ῥεγέστων ἢ κοττιδιανῶν ( ἀντὶ τοῦ ἐφημέρων" 
ῥίγεστα δὲ Ῥωμαῖοι τὰς βίβλους αἷς ἐνέγραφον τὰ πραττόμενα 
συνεῖδον ὀνομάζειν, ὅτι ῥήγεστα τὰς πράξεις τοῦ πολιτεύματος 


1 κινουμένου F. 4 lego ος ὦ, F. 6 ἐξ ἀγνοίας conie- 
ctura ex reliquiis literarum. F. 8 αὐλῆς F, .. «λῆς C. 
10 lego σεβαστοὶ. cf. αἰδεσίμους 3 85. F. 16 δεκανικῶν C. 


19 dvagéQscOo:7 22 lego δῆς γέσταρ. F. 


tibus permissa. etenim cum cognitio nulla sit neque aliud quicquam in 
iudicio agatur, quomodo ille necessarius rebus existimetur? 

20. Ab actis nomen muneri; significat autem, iuxta versionem, 
pecuniariis actis praepositum, sicuti ἃ pigmentis, qui aromatis , a secre- 
tis (neque enim ad secretis secundum idiotas dicendum, praepositione . 
cum litera ὃ per ignorantiam adiecta), qui secretis, et a sabanis, qui 
balneis aulae praefecti sunt. cum autem et ipsi actorum praefecti duo . 
simt, quos gradatim ἃ notariis, sicuti priores, tempus vocat, sex eos 
viri venerabiles et prudentissimi, ac vigentes etiam, ex Augustalium 
ordine, etiumnum, nomine scilicet, adiuvant. munus vero eorum pecu- 
niarias causas tractare atque ad tribunal iudicandas deferre, apparenti- 
bus iis nomenclatoribus, quos clamatores congregatoresque, senatorum 
quidem olim, nunc vero forensium oratorum, esse praediximus. lex au- 
tem erat (neque enim est, nuper ob stoliditatem sive, ut verum dica- 
mus, insaniam neglecta), omnia per apparentes iis ios, et 
ipsi e notariis legebantur, in regestis, ut vocant, vel cotidianis, id est 

φημέροις, notari, (regesta autem Romanis libros, in quibus acta nota- 
bant, appellare placuit, quia res,gestas vocant acta rei publicae) , in 


- 





214 IOANNIS LYDI ' 


εἶναι βούλονται), ἔνϑεν τοῖς δτεδήποτε ζητοῦσι τα δτεδήποτε πε- 
πραγμένα σύντομος περὶ τὴν εὕρεσιν εὐχολία" ἐξ αὐτῶν γὰρ τῶν 
δεγέστων καὶ κοττιδιανῶν ἥ δύναμις τῶν πεπραγμένων ἐγενώσκετο. 
ϑᾶττον δὲ ὃ τῆς τάξεως ἱνστρουμεντάριος λαμβάνων ἀπὸ τῶν ἀβ 
ἄχτις, τὸν χρόνον καὶ τὸν ὕπατον ἐν ἐπιτόμῳ σημειούμενος πρὸς 5 
ταχεῖαν ἀνάμνησιν λόγῳ, ϑᾶττον ἀπηλλάττετο πόνων. καὶ τοῦτο 
μὲν τὸ ϑαυμαστὸν γνώρισμα τῆς εὐταξίας ἐπράττετο μετὰ σπου- 
δῆς, καὶ πᾶς καιρὸς τοῖς ἐφημέροις ἐγράφετο, μηδὲ τῶν ἀπρά- 
κτῶν ἡμερῶν παραλιμπανομένων τοῖς ἀναγράφουσιν, ἀλλ᾽ ἔτε 
καὶ τὰς αἰτίας ὧν ἕνεχα ἀργὰς αὐτὰς εἶναι συνέβαινεν ἀναγραφόν-- 10 
των. καὶ τοῦτο μὲν ϑαυμαστὸν ἦν, 7 δὲ τῶν λεγομένων περσο-- 
γαλίων ἀναγραφὴ παντὸς ἐπαίνου κρείττων δικαίως ἐνομίζετο. τὰς 
γὰρ διαγνώσεις περιέφραζεν Ἰταλιστὶ ὁ τῶν βοηϑούντων λογικώ- 
τατος οὕτω xarà λεπτὸν ὥστε, κἄν εἰ τυχὸν παραπολέσϑαε τὴν 
διάγνωσιν συνέβη ποτέ, ἐξ αὐτῆς μόνης τῆς παραφράσεως καὶ ὡς 15 
ὑποτυπώσεως αὖϑις δύνασϑαι στῆναι τὴν διάγνωσιν. καὶ τοῦτο 
συμβὰν ἐγὼ αὐτὸς διαμέμνημαι" διαγνώσεως γὰρ εἰσαχϑείσης 
μέν, τῶν δὲ in? αὐτῇ πραχϑέντων οὐδαμοῦ φαινομένων, εἶσα-- 
χϑέντος ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ λεγομένου περσοναλίου ἔστη διάγνωσις 
κατ᾽ οὐδὲν ἐνδέουσα. καὶ τίς οὐκ ἂν ἐπιδαχρύσῃ τῶν ἐγκωμίων 30 
εἷς μνήμην ἐρχόμενος, οἷς ὑπὲρ τῆς τάξεως καὶ τῶν τοιούτων τῆς 
ἀρετῆς γνωρισμάτων ἐχρήσατο Σέργιός τε ὃ πολὺς καὶ Πρόκλος ὃ 
δικαιότατος Τριβωνιανός τε ὃ πολυμαϑέστατος, ὧν ὃ μὲν ὕπαρ- 


3 εὐκολίας" ἐξ αὐτῶν τῶν vy ἔστων C. 4 ó vulgo om. 
18 ᾿ταλίδε vulgo. 19 toti 0. 


quibus quandocunque quaerentibus quandocunque acía facile brevique 
inveniuntur: ex ipsisienim regestis et cotidianis actorum summa nosce- 
batur. quae cum officii instrumentarius ab actorum praepositis sumpsis- 
set, tempus et consulem ad celerem memoriam compendio citissime no- 
tabat. et hoc quidem, admirabile disciplinae indicium, diligenter fiebat, 
et omne tempus in cotidianis notabatur; ac ne vacantes quidem dies 
perscriptores omittebant, causas quoque, quare vacare eos contingeret, 
annotantes. et hoc quidem admirabile erat: personalium vero, quae vo- 
cant, perscriptio quavis laude maior iure existimabatur. cognitiones 
quippe adiutorum literatissimus Latino sermone tam accurate circumlo- 
quens efferebat, ut, licet forte perire aliquando cognitionem contigisset, 
ex ipsa sola paraphrasi et quasi descriptione restitui posset; quod acci- 
disse egomet memini: introducta enim cognitione, cum quae super ea 
acta sunt nusquam apparent, illato in praefecturam personali, ut vocant, 
cogniüo datur nulla in re manca. ac quis non illacrimet laudum memo- 
riam repetens, queis officium et talia virtutis monumenta celebravere 

us Sergius et iustissimus Proclus et doctissimus Tribonianus, 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. Ill. 215 


χος οἷος οὐκ ἄλλος, oi δὲ ἄμφω κυαίστωρες γενόμενοι τὴν πολι- 
τείαν ἐκόσμησαν, συλλαμβανομένων αὐτοῖς περὶ τοὺς ἐπαίνους 
πάντων ὅὃμοῦ τῶν τότε δικολόγων, περὶ ὧν σιγᾶν ἄμεινον ἢ παρ᾽ 
ἀξίαν ἐπαινεῖν κοσμεώτερον οἶμαι. καὶ ταῦτα μέν ποτε" νῦν δὲ 
δοὺ μόνον οὐχ ἔστιν, ἀλλ᾽ οὐδὲ μνήμης τινὸς ἀξιοῦνται, δε ἃς 
οὐχ ἅπαξ ἀπεδώχαμεν αἰτίας. 

21. Merèà δὲ τὸν ἀβ ἄκτις ὃ ῥηγενδάριος ἐπὶ τῆς φροντί-- 
δὸς τῶν συνθημάτων τοῦ δημοσίου δρόμου τεταγμένος ἔτι καὶ νῦν 
λέγεται μέν, πράττει δὲ οὐδέν, τοῦ μαγίστρου τῆς αὐλῆς τὴν ὅλην 

10 ὑφελομένου τοῦ πρόγματος ἐξουσίαν. μεϑ᾽ ὃν οἱ τῶν διοικήσεων 
κοῦρα᾽ ἐπιστολάρουμ, o? τὰς μὲν ἐπὶ τοῖς δημοσίοις φοιτώσας᾽ 
ψήφους γράφουσι μόνον, τὸ λοιπὸν χαταφρονούμενοι" οἷ δὲ Xe- 
γόμενοι τρακτευταί, τὴν ἐγνωσμέγην αὐτοῖς διϑασχαλίαν ὕποτι- 
ϑέντες τῷ προστάγματι, τὴν ὅλην ὑφήρπαζον ἐξουσίαν, μάλιστα 

15 ἐξ ὅτου τὴν ἀρχὴν ἑαυτοῖς ἐθάρρουν περιποιεῖν οἷ σπριμιάριοι. 

Πέρας μὲν ὧδε τῶν λογι... τῆς τάξεως συστημάτων. δου- 
κηνάριον καὶ κεντηνάριοι βίαρχοί τε καὶ ἀδιούτωρες xol τὰ λοιπὰ 
τῆς τάξεως μέλη, ἀνύοντα τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου τεϑειμένην αὐτοῖς 
λειτουργίαν, τέρμα τῆς στρατείας ὁποῖον ἢ τύχη δοίη καταλαμ- 

30 βάνουσι, τῶν λεγομένων ϑηκοφόρωμ, oi τὰς προτομὰς τῆς ἀρχῆς 
φέρουσι, καὶ διαιταρίων ἐν ἑτέροις μὲν τάγμασι τῆς τάξεως κατα- 
λεγομένων, λειτουργίαν δὲ πληρούντων. 

9 τῶν αὐτοῖς €. ^ 10 μέ 16 σχφινάριοι C. 


σον €. 
16 lego λογικῶν. cf. 8 7 λογικαῖς λειτουργίαις. F. δουκηνά- 
φιοε γὰρ καὶ 7 40 οἱ τῶν C. 


quorum ille praefeetus praetorio, qualis nemo alius, hi vero ambo quae- 
stores rem publicam ornarunt; quae laudes ab omnibus uma tam tempo- 
ris advocatis augebantur; de quibus tacere satius quam citra meritum 
laudare decentius existimo. et haec quidem olm: nanc vero non tantum 
non sunt, sed ne memoria quidem dignantur, ob quas non semel 
rettnlimus causas. 

S1. Actis praefectum sequitur regendarius, qui mumeri synthema- 
tum eursus publici praepositus etiamnum dicitur quidem , facit autem ni- 
hil, teta rei potestate per magistrum aulae surrepta. hune sequuntur 
dioecesium cnrae epistolarum, qur swmper publicis procedentia decreta 
scribunt tantum, nunc meglecti; tractatores autem, mt voeant, 
ipsis suggestionem mandate subiicientes, totam potestatem surripuere, 
maxime ex que scriniarii praefecturam sibi ausi sumt arrogare. 

Hi postremi literatorum officii ordinum.  duacemam!, , 
biarchi et adiutores, et reliqua efficii membra, e lege constitutum 
ipsis ministerium implent, terminum militiae, qmalem fortuna dat, sor- 

t cistophori autem, qui praefecturae dimidistas effigies ferunt, 
et diaetarii in aliis ofücii ordinibus annumerantur que im- 
plent. 





216 IOANNIS LYDI 


99. Πάντων, οἶμαι, τῶν καταλόγων, εἶ μή τι σφάλλο-- 
μαι, παρελϑόντων τῷ λόγῳ, ὑπόλοιπόν ἐστιν αὖϑις, χαϑάπερ 
ἡγεμόνα σεμνόν, ἐπὶ τέλους τὸν κορνικουλάριον ἐπὶ τῆς ἱστορίας 
ἀναδεῖξαι" δεῖ γὰρ αὐτόν, τὴν ὅλην συνέχοντα τάξιν, ἀρχὴν ἅμα 
καὶ πέρας αὐτῆς ἀποδεῖξαι. ἀρκεῖ μὲν οὖν αὐτῷ πρὸς ἀξιοπιστίαν $ 
xal μόνος ὃ χρόνος, ὑπὲρ τριακοσίους καὶ χιλίους ἐνιαυτοὺς ἥγου-- 
μένῳ τοῦ τάγματος καὶ σὺν αὐτῷ τῷ πολισμῷ τῆς ἱερᾶς Ῥώμης 
ἐπιφανέντι τοῖς πράγμασι" παρῆν γὰρ ἀνέκαϑεν τῷ ἱππάρχῳ, ὃ 
δὲ ἵππαρχος τῷ τε ῥηγί. ὥστε ἐκ προοιμίων τῆς Ῥωμαϊκῆς πο- 
λιτείας γνώριμος ὃ κορνιχουλάριός ἔστιν, κἂν εἰ μηδὲν αὐτῷ παρὰ 10 
τὴν προσηγορίαν ἀπολέλειπται. ἐξότε Φοῦσκον (οὕτω δὲ τὸν 
μελάγχρωτα Ῥωμαῖοι καλοῦσι) 4 ομετιανὸς πραιτωρίων ὕπαρχον 
κατὰ τὴν «ὐγούστου ἐγχείρησιν προβαλόμενος, τὴν τοῦ ἱππάρχου 
περιττὴν ἀπέδειξε προαγωγήν, ὅπλων ἡγούμενος, μετηνέχϑη 
πάντα. (93) τοιγαροῦν τὰ ὁπωσοῦν παρὰ τοῖς ὑπάρχοις πρατ- 15 
τόμενα μόνος διέταττεν ὃ κορνικουλάριος, καὶ τοὺς ἐξ αὐτῶν nó- 
ρους εἷς οἰκείαν ἀπεφέρετο παραψυχήν. καὶ τοῦτο ἀπὸ Ζομε- 
τιανοῦ ἕως τοῦ καϑ' ἡμᾶς Θεοδοσίου κρατοῦν ἠμείφϑη διὰ τὴν 
“Ῥυυφίνου τυραννίδα. νόμον γὰρ ἔϑετο ὃ βασιλεὺς “Ἀρχάδιος, τὸ 
τῆς ἀρχῆς δυνατὸν δεδιττόμενος, ὥστε τὸν πρίγκιπα τῆς τάξεως 90 
τοῦ μαγίστρου, παριόντα ... τὰ μέγιστα. δικαστήρια, περιεργά- 
ζεσϑαι καὶ ..«νεῖν τὴν δύγαμιν τῶν πραττομένων ἐν αὐτοῖς, καὶ 


5 malim sane ἀξιοπρέπειαν. F. 9 lego tóts t9. F. vel τῷ 
τότε. 11 post dfore suspicor excidisse γὰρ. F. τὸν vulgo om. 
12 ὕπαρχος €. 13 προβαλλόμενορ vulgo. 21 lego ἐπὶ. F. 
29 πολυπραγμονεῖν F', ut 2 10. 


22. Omnibus, opinor, catalogis, ni quid fallor, enarratis, restat 
wt rursus, quasi venerabilem ducem, postremum cornicularium in histo- . 
ria ostendamus: oportet enim illum, totum continentem officium, princi- 
pium simul finemque eius exhibere. cui quidem ad fidem vel solum tem- 
pus sufficit, super mille trecentos annos ordinem ducenti, ipsoque, quo 
sacra Roma condita, tempore in rem publicam introducto : aderat quippe 
inio magistro equitum, magister equitum vero tum regi. quare ab in- 
cunabulis rei publicae Romanae notus est cornicularius , quamvis nihil ei 
praeter nomen relictum sit: ex quo enim Domitianus, cum Fuscum (sic- 
autem Romani colore nigrum vocant) praefectum praetorio iuxta Augusti 
institutionem creasset, magistri equitum electionem , ipse exercitum du- 
cens, supervacaneam ostendit, cuncta mutata sunt. (23) igitur quae- 
quomodocunque apud praefectos praetorii agebantur, solus cornicularius 
regebat, ex iisque reditus in suum solatium ferebat; quod cum a Domi- 


metuens , ut princeps apparitorum magistri, maxima iudicia obiens, di- 
ligenter curioseque vim in iis agendorum inquireret, et quare cursus 





DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 217 


οὗ τινὸς χάριν γίνοιντο τὰ τοῦ δρόμου συνϑήματᾳ εὑρίσκειν. καὶ 
τὸ λοιπὸν ὃ “Ρουφῖνος, ἐξότε δι᾽ ἑαυτοῦ ἐπὶ τὴν ἕω ἦλϑε, τὸν 
λεγόμενον κόμητα τῆς ἀνατολῆς μαστίξας ἀπώλεσεν ἀνϑ᾽ ὧν ἐτόλ- 
unot ζηλῶσαι τῷ λόγῳ τὴν ἐπαρχότητα. καὶ 5j μὲν 24oxad(ov, 
"δὼς ἔφην, διάταξις ἐν τῷ πάλαι Θεοδοσιανῷ κώδικι ἀνεγέγραπτο" 
οἱ δὲ τὸν νεαρὸν καταστησάμενοι παρεῖδον αὐτὴν ὡς περιττὴν αὖ-- 
τοῖς εἶναι φανεῖσαν. (24) παρὼν οὖν ὃ πρίγκεψ τῶν μαγιστρια- 
ψῶν τοῖς μεγίστοις ποτὲ δικαστηρίοις, καὶ μηδὲν παρὰ τὴν προση- 
γορίαν ἔχων, λόγους ἔϑετο πρὸς τὸν τότε τῆς τάξεως κορνικουλά- 
10:0» ὥστε πάροδον αὐτῷ δοῦναί τινα πρὸς τὰ πραττόμενα" καὶ 
δόξαν οὕτως, ἐτύπωσεν ὃ πρίγκιψ μίαν χρυσίου λίτραν καϑ᾽ ἕκα- 
στον μῆνα προσφέρειν τῷ κορνικουλαρίῳ, μετὰ τὸ πᾶσι τοῖς ἐκ 
τάξεως, κατὰ συνήϑειαν λαμβάνουσι μοῖράν τινα τῶν πόρων, 
ἀμελλητὶ διδόναι τὰ εἰωϑότα. τούτων οὕτως συντεϑειμένων αὖ-- 
1δτοῖς, λαμβάνων ὃ κατὰ καιρὸν κορνικουλάριος παρὰ τοῦ nolyxi- 
πος τὰς δώδεκα τοῦ χρυσίου λίτρας δίχα τινὸς ἐλλείμματος, μετὰ 
πάσης τιμῆς παρεχώρει τῷ κρείττονι μᾶλλον τὴν τῶν μονομερῶν 
ἐντυχιῶν εἰσαγωγήν, φυλάξας ἑαυτῷ μετὰ τὴν ἐκ τοῦ βαϑμοῦ καὶ 
τῶν ἄλλων κερδῶν προνομίαν τὸ πληροῦν δι᾽ οἰχείας ὑποσημειώ-- 
Φύσεως τὰ πραττόμενα, οὐκ ἔλαττον χιλίων χρυσῶν πόρον αὐτῷ 
περιποιοῦντα. . 
25. Τὰ δ᾽ ἔνϑεν οὐκέτ᾽ ἂν φράσαι λόγῳ δακρύων δυναί- 
μην χωρίς, κατὰ τὸν Εὐριπίδου Πηλέα. πάντων γὰρ ἤδη πρό- 


1 οὗ τινὸφ et ἦλθε coniecturae: in C literae exstinctae. F. 6 τῶν 
ψεαρῶν C. — 8 ugüéva C. 18 μοῖραν] μίαν vulgo. 14 συν- 


τιθεμένων vulgo. 18 εἰσάγων C. 
synthemata fierent cognosceret. ceterum Rufinus, sua sponte 
in Orientem venit, comitem Orientis, ut vocant, tum interemit, 


qued verbis aemulari praefecturam ausus esset. et Arcadii quidem, ut 
, constitutio, in vetere codice 'Theodosiano exstabat; recentoris 
vero conditores eam, ut supervacuam ipsis visam, neglexerunt, (24) cum 
igitur princeps magistrianornm maximis olim iudiciis adesset, neque quic- 
quam praeter nomen haberet, cum officii tum temporis corni jio egit 
ut aditum quendam ipsi ad agenda concederet; cumque ita placuisset, 
constituit princeps ut unam auri libram singulis mensibus corniculario 
ferret, atque insuper cuivis apparitorum, ex consuetudine partem ali- 
quam redituum sortienti, solita continuo daret. his ita inter eos con- 
stitutis, qui tum erat cornicularius, duodecim illas auri libras sine ulla 
deductione ἃ principe accipiens, summo cum honore unimembrium actio- 
num reditum potiori concedebat, sibi, praeter quae a gradu aliisque lu- 
cris praecipua habebat, actorum sua subscriptione completionem servans, 
quae non minorem mille aureis reditum ei ferebant. 

25. Sequentia vero, ut cum Euripidis Peleo loquar, enarrare sine 
lacrimis non possum. omnia quippe haec cum prius iam, quo mode 





218 IOANNIS LYDI 


τερον τούτων, ὃν τρόπον καὶ τῶν ἄλλων, ἀπολομένων παραπέ- 
Aavca καὶ αὐτὸς ἐγὼ τῆς κακοδαιμονίας τοῦ χρόνου, καταντήσας 
εἰς τὸ πέρας τῶν τῆς στρατείας βαϑμῶν μηδὲν παρὰ τὴν προση-- 
γορίαν κτησάμενος. καὶ μάρτυρα τὴν δίκην ἀληϑεύων ox ἐρυ-- 
ϑοιῶ ἐπικαλούμενος" ἕως ἑνὸς ὀβολοῦ οὐκ ἀπὸ τοῦ πρίγκειπος, 5 
οὐκ ἀπὸ τῶν λεγομένων κομπλευσίμων οἶδα χομισάμενος. πόϑεν 
γὰρ ἔμελλον λαμβάνειν, τῆς μὲν ἀρχαίας συνηϑείας ἐχούσης ἑπτὰ 
καὶ τριάχοντα χρυσίνους παρέχεσϑαι τῇ τάξει ὑπὲρ μονομεροῦς 
ἐντεύξεως πρὸς τῶν ὁπωσοῦν εἰσβαλλόντων ἐν τοῖς τότε μεγίστοις 
δικαστηρίοις, τὸ δὲ λοιπὸν χαλκοῦ κάρτα μετρίου (οὐ γὰρ χρυ- 10 
σίου), ὥσπερ εἷς ἔλαιον, οἰχτρῶς καὶ οὐδὲ συνεχῶς ἐπιδιδομένου; 
ἢ ὅπως ὃ πρίγκιψ πρὸς τὰ πάλαε διδόμενα παρ᾽ αὐτοῦ τῷ κατὰ 
καιρὸν χορνιχουλαρίω συνωῚθεῖτο, μηδὲ sg μνήμην ψιλῆς γοῦν 
προσηγορέας ἀναφερόμενος, μηδὲ παρεῖναε τὸ λοιπὸν ὑπομένων 
τῷ δικαστηρίῳ οὐδενὸς οὐδενὶ ἐν βαϑμῷ στρατευομένου ; ἐμοὶ δὲ 15 
μεταμέλει ὀψίᾳ τοῦ καιροῦ τὸ προσῆκον ἀναλογιζομένῳ, ἀντὸὴ τέγος 
τοσοῦτον προσήδρευσα χρόνον τῷ δικαστηρίῳ, μηδὲν ἐξ αὐτοῦ 
πρὸς παραψυχὴν εὑραμένῳ. καὶ δικαίως ταῦτά μοι συμβέβηκεν 
εἰς ταύτην ἐμβαλόντι τὴν λειτουργίαν. ὥστε χαλεπὸν οὐδὲν τὴν 
éx προοιμίων ἐπ᾿ ἐμοὶ διελϑεῖν ἄχρι τοῦδε τῷ λόγῳ διήγησιν. 40 
26. "Evo καὶ εἰχοστὸν τῆς ἡλικίας ἄγων ἐνιαυτόν, 2n) τῆς 
Σεκουνδιανοῦ ὑπατείας, ἐκ τῆς ἐνεγκούσης ue (ϑιλαδελφείας, τῆς 
ὑπὸ τῷ Ἰμώλῳ καὶ ““υδίᾳ κειμένης, παρῆλθον dg ταύτην τὴν 


2 ἐγὼ) ἔσω vulgo. 8 χρυσίους vulgo. 12 lego πῶς. F. 
16 ἀν τις C. 23 καὶ iy olio F. ' id 


reliqua, interiissent, ipse quoque afflictatus sum, qui intra temporum in- 
felicitatem finem militiae graduum attigerim, nihil praeter nomen assecu- 
tus; neque erubesco, vera dicens, iustitiam testem invocare: ad unum 
obolum neque a principe me neque ἃ compleionibus, ut vocant, scio 
accepisse. unde enim accepturus eram, cum antiquus mos fuisset ut. qui 
ad maxima tum iudicia causam qualemcunque deferrent, septem et tri- 
ginta aureos pro unimembri actione officio praeberent, postea vero aes 
modicum admodum (neque enim anrum), quasi in oleum , misere, ac ne 
eemper quidem daretur? aut quomodo princeps ad ea quae olim corni- 
culario dederat coactus fuisset, ne nudi quidem nominis eius memoria 
relicta, cum adesse porro ín iudicio non sustinuisset, nemine ullo in 
gradu militante. me vero paenitet, sero quod oportuerat reputantem, 
qua mercede tamdiu in iudicio assederim, nihil ex eo in solatium con- 
secutum; et jure haec mihi contigere, qui ad illud ministerium accesse- 
rim. quare operae pretium erit meam ab initio ad hocce tempus histo- 
riam persequi. 

46. Unum et vicesimum aetatis annum agens, Secundiano consule, 
e patria mea, Philadelphia ad Tmolum in Lydia iacente, in hancce bea- 


à 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 219 


εὐδαίμονα πόλιν, xal πολλὰ μετ᾽ αὐτῶν σκεψάμενος ἐπὶ τοὺς με-- 
μοριαλίους τῆς αὐλῆς συνεῖδον ἐλϑεῖν καὶ πρὸς στρατείαν ἀναζώ-- 
σασϑαι μετ᾽ ἐκείνων. ὅπως δὲ μὴ τὸν ἐν μέσῳ χρόνον δόξαιμε 
ζημιοῦσϑαι, εἷς φιλοσόφου φοιτᾶν διέγνων.᾿ ψ4γάπιος ἦν xax? 

6 ἐκεῖνον τὸν χρόνον, περὶ οὗ Χριστόδωρος ὃ ποιητὴς ἐν τῷ περὶ 
τῶν ἀκροατῶν τοῦ μεγάλου Πρόκλον μονοβίβλῳ φησὶν οὕτως 
““γάπιος níuarog μέν, ἀτὰρ πρώτιστος ἁπάντων"" παρ᾽ ᾧ 
τὰ ... τῶν χριστυτελικῶν διδαγμάτων εἰπών, ἔτυχον καί τινων 
ἐ...ς Πλατωνικῆς φιλοσοφίας ἀκροάσασϑωι. ἡ δὲ τύχη μᾶλλον 
10 εἷς ταύτην με παρωϑῆσαι τὴν λειτουργίαν σκεψαμένη Ζωτικόν, 
πολέτην ἐμὸν καὶ χαίροντά μοι μετρίως, ἐπὶ τὴν ἐπαρχότητα τῶν πραι- 
τωρίων ὑπὸ τῷ πάντων βασιλέων ἡμερωτάτῳ 24vaoracío προήγα-- 
γεν" ὃς οὐ πείϑειν μὲ μόνον ἀλλὰ καὶ ἀναγκάζειν δυνάμενος τοῖς 
ταχυγράφοις τῆς ἀρχῆς συνηρίϑμησεν, ἂν jj καὶ Zdujuayóv τὸν 
15 ἐπιεικέστατον, ἀδελφιδοῦν τῷ ἐμῷ πατρὶ γενόμενον, συνέβαινε δια-- 
φαίνεσϑαι. (27) ὅπως δὲ μὴ τυχὸν ῥᾳϑύμήσω, πᾶσάν μοι κέρ-- 
δους ὁδὸν ὁ ὕπαρχος ἔδειξεν, wore παρ᾽ δλον»τὸν τῆς ἀρχῆς χρό-- 
vov αὐτοῦ (μέτριος δὲ ἦν καὶ βραχεῖ τὸν ἐνιαυτὸν ἐκβὰς) οὐκ ἐλάτ-- 
τους χιλίων χρυσῶν ἀποκερδᾶναι σωφρόνως. εἰχὸς οὖν εὐχαρι-- 
40 στῶν ἐγὼ (πῶς γὰρ οὔ; ) ἐγκώμιον βραχὺ πρὸς αὐτὸν διεξῆλθον" 
ὃ δὲ ἡσθεὶς ἀνὰ στίχον μὲν ἕκαστον χρύσινον ἀπὸ τῆς τραπέζης 


1 lego ἐμαυτοῦ. F. 7 post τὰ aliquot ljterae exstinctae. forte 
fuit στοιχεῖα. τε ὃ εἰπὼν recentior manus delevit. —** 
utique videtur. F. ego ἐκ τῆς. F. 10 us παρωϑῆσαι 
ἑἐκαρωθῆσαι C. τὴν vulp o om. 11 οὐ μετρίως F. — 19 εἰκὸς 
v. ad p. 202 19. 20 ovx C. 


tam civitatem perveni; cumque multa mecum deliberassem, ad memoria- 
les aulae accedere meque ad militiam cum iis accingere constitui. ne 
autem intermedii temporis iacturam facere viderer, philosophum audire 
decrevi. Agspius erat eo tempore, de quo Christodorus poeta in libro 
singulari de auditoribus m Prodi ita ait "Agapius ultimus quidem, 
sed princeps omnium ;" apud quem... Aristotelicae doctrinae percipiens, 
nonnulla etiam e Platonica philosophia audiebam. at fortuna in illud 
potius me detrudere ministerium meditata, Zoticum civem meum, qui me 
non parum delectabatur, ad praefecturam praetorio, sub omnium impera- 
torum mansuetissimo Anastasio, provexit; qui cum non persuadere tan- 
tum verum etiam cogere posset, notariis praefecturae me annumeravit, 
in qua et humanissimum Ámmianum , fratrem meum patruelem, eminere 
contingebat. (27) ne autem otio forte me traderem, omnes mihi lucri vias 
praefectus ostendit; ut per totum praefecturae eius tempus (modicum vero 
erat neque anno multo longius) non minus mille aureos caste lucratus 


sim. gratias itaque ego, ut par erat, agens (qui enim non egissem?) 
laudationem brevem ad eum composui 3 quo ille laetatus in singulos ver- 


220 IOANNIS LYDI 


pe κομίσασθαι παρεκελεύσατο, οὗ δὲ πρὸς τὸ βοηϑεῖν ἀπὸ τοῦ 
λεγομένου ἀβ ἄχτις καλούμενοι, τὸ μήποτε γενόμενον, παραχα-- 
λοῦντες προσελάβοντο pe εἰς πρῶτον χαρτουλάριον, ἑτέρων δύο 
μόνων, ἤδη γερόντων, πρότερον μετὰ χρυσίου δόσεως συνταξαμέ- 
vov αὐτοῖς" καὶ οὗ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ τέσσαρας πρὸς εἴκοσι 5 
χρυσοῦς κατ᾽ ἕτος ὥρισαν ἕκαστον. ὁμοίως τε ποιεῖν ἀντ᾽ αὐτῶν 
τὸ λεγόμενον περσονάλιον καὶ κοττιδιανόν, περὶ ὧν» ἄρτι διεξῇλ- 
So», σουγγεστέωνας ἐτιϑέμην, ὧν ὃ λόγος ὧδε. πάντες μὲν ἀνέ- 
καϑὲν ei παρὰ τῇ ποτὲ πρώτῃ τῶν ἀρχῶν βοηϑοῦντες τοῖς τρέ- 
χουσι͵ σχρινίοις ὃ...ης ἐξέλαμπον παιδείας, περὲ δὲ τὴν Ρωμαίων 10 
φωνὴν τὸ πλέον ἔχειν ἐσπούδαζον" χρειώδης γὰρ ἦν αὐτοῖς κατὰ 
τἀναγκαῖον. δίκης οὖν ἐφεσίμου τυχὸν γενομένης, εἶτα πρὸς τὴν 
σύγκλητον ἀναγομένης πρὸς διόρϑωσιν, ὃ τῶν ἄλλων .... xpsís— 
τῶν συνέταττε τὴν λεγομένην σουγγεστέωνα (ἀντὶ τοῦ διδασχαλέαν) 
πρὸς ἀχρόασιν τῆς βουλῆς οὕτω μάλιστα ὡς ἐχπλήττειν τόν τε τῆς 15 
βουλῆς κυαίστωφα καὶ τοὺς λεγομένους πάλαι μὲν ἀντεχήνσωρας 
xa9^ ἡμᾶς δὲ ἀντιγραφεῖς. τοῦ δὲ ϑεοῦ συλλαμβάνοντος, καὶ 
τῆς ἀπὸ τῶν περιγινομένων μοι παραμυϑιῶν προϑυμέας ἀνεπαέ- 
σϑητον ἀποτελούσης τὸν κάματον, οὐ μόνον ἐπλήρουν τὰς εἰρημέ-. 
γας λειτουργίας ἐπὶ τοῦ σχρινίου, ἀλλὰ μὴν ἐπισηκρητευον παρὰ 20 
τοῖς ταχυγράφοις ἔτι καὶ ἐβοήϑουν ἑτέροις ἐν τῷ τεμένει τῆς δίκης 
ταχυγραφοῦσιν, ὃ καλεῖται σήχρητον" καὶ οὐ μικρὰ ἣ τε δόξα 


1 an ὑπό7 6 ποιῶν F. 9 oi] ἡ C. 10 διὰ πολλῆς F. 


13 post ἄλλων literae nennullae exstinctae. suspicor fuisse T 
ϑῶν. F. 20 lego ἐπκεσηκρήτενον. F. 21 ἐβοήϑουν F, 
βοηϑὸν C. 
sus aureum me ἃ mensa ferre iussit: illi vero quos adiutores rat 
uem ab actis vocant, invitatum me, quod nunquam usu venerat, 
c larium sumpsere, cum quidem duo tantum alii, iam senes, antea 


cum iis data pecunia ent; neque id solum, verum etiam quattaor et 
vignd aureos in singulos annos constituerunt. personalium item et co- 
tidianum, ut vocant, de quibus modo rettuli, iisdem conficiens suggestio- 
nes componebam; quarum haec est ratio. omnes olim apud primum 
quondam mrüagistratuum currentibus in scriniis adiutores multa doctrina 
splendebant, Romana autem lingua excellere studebant; quippe necessa- 
ria iis quandoque erat. nam cum forte appellatum in causa, eaque dein- 
ceps ad senatum, ut iudicaretur, defere esset ; qui ceteris praestabat, 
quam suggestionem vocant (id est διδασκαλίαν). senatui recitandam, 
componebat, ita maxime ut et quaestorem senatus et antecessores (ut olim 
vocabant quos nunc ἀντιγραφεῖς) obstupefaceret. deo autem adiuvante, 
et alacritate a contingentibus mihi solatiis, ne sentirem laborem, facien- 
te , non tantum memorata ministeria in scrinio implebam, sed secretarii 
insuper munere apud notarios fungebar, aliisque in templo iustitiae, quod 
secretum vocatur, notariis operam dabam ; nec parva erat cum ab operi- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. IIl. 221 


διὰ τῶν ἔργων ἣ τε τῆς παραμυϑίας ἐπὶ τοῖς ἔργοις ἀφϑονία. ἔν-- 
ϑὲν ὥσπερ ἀναπτερωϑεὶς ἐπὶ τοὺς λεγομένους ἀσηχρήτις τῆς αὐλῆς 
ἠπειγόμην. (28) 0 δὲ Ζωτικός, ὑποβάλλοντος αὐτῷ τοῦ πάντα 
χρηστοῦ καὶ ἐπιεικοῦς φιλομαϑοῦς τε καὶ φιλοσόφου τὸν βίον χ4μ-- 
δ μιανοῦ, καὶ γαμετήν μοι περιποιεῖ ἑκατόν μοι χρυσίου λιτρῶν φέρ-- 
γὴν προσάγουσαν, τὰ δὲ ἄλλα κρείττονα τῶν ὁτεδήποτε ἐπὶ σω-- 
φροσύνῃ ϑαυμαζομένων γυναικῶν. ἐγὼ δὲ κρείττονα πολλῷ τοῦ 
χρόνου προϊόντος ἐλπίζων προσελϑεῖν μοι τὰ πράγματα, τῆς μὲν 
ἐπὶ τὴν αὐλὴν σπουδῆς ἀπεσχόμην, ὅλον δέ μου τὸν βίον τῇ στρα- 
10 τείᾳ παρεχώρησα. τῶν οὖν κοινῶν τοιούτων ἀποτελεσϑέντων ἐπὶ 
πᾶσιν ὁποίων ὃ λόγος ἐμνημόνευσε, καὶ τὸ λοιπὸν τοῖς λογικοῖς, 
ὡς τὸ πρίν, τῆς τύχης ἀπαρεσχκομένης, ἐμίσησα τὴν στρατείων, 
ὅλον ἐμαυτὸν τοῖς βιβλίοις ἐκδούς. γνοὺς δὲ ὃ βασιλεὺς τὴν ἐμὴν 
περὶ τοὺς λόγους ἀγρυπνίαν, πρῶτον μὲν ἐγκώμιον εἰπεῖν μὲ πρὸς 
15 αὐτὸν κατηξίωσε, παρόντων ἐκ τύχης καὶ τῶν ἀπὸ τῆς μείζονος 
“Ῥώμης λογάδων, οἷς ἀεὶ μέλει, καὶ τοῦτο ταλαιπωροῦσι, τῆς 
περὶ λόγους σπουδῆς. οὗ γενομένου καὶ συγγράψαι με τὸν πρὸς 
Πέρσας αἰσίμως αὐτῷ χειρισϑέντα πόλεμον παρεχελεύσατο, ὅτε 
«Ἰάραν τὴν πόλιν, ἣν ὃ πολὺς ᾿Ἀναστάσιος ταῖς φάρυγξι τῶν πολε- 
50 μίων ἐπιτέϑεικεν, ἐνοχλοῦντες &... 00 μετὰ μιχρᾶς ζημίας ontvó- 
στησαν, οὐκ ἐπ᾽ αὐτοῦ πάλεν προελϑύντες. 


8 τοῦ F, τὰ C. 5 ἑκατὸν μὲν zo.2 8 malim προελθεῖν. 
9 ἀπεχόμην vulgo. τῆς στρατείας Ο. 11 ὁποῖον vulgo. 
12 lego οὐχ ὡς. F. 16 ἀεὶ μελεῖ F, ΄... μέλλει C. 18 αἱἷ- 
σμως C. 19 C. . «ρυγξιν. eadem verba occurrunt 3 47. F. 


20 lego ἐκεῖθεν. F. 231 πάλιν coniectura. in C literae exstinctae. F. 


bus gloria, tum solatii in 116 abundantia. deinde, quasi assumptis alis, 
ad a secretis (ut vocant) aulae properabam. (28) Zoticus autem, 
adiutus ab optimo prorsus et humano literarumque amante et in .vita 
sapiente Ámmiano, uxorem quoque mihi conciliat, centum mihi auri 
librarum dotem ferentem, ceterum omnibus, quorum unquam in ad- 
miratione pudicitia fuit, mulieribus praestantem. Ὁ vero sperans 
fore ut successu temporis multo meliora mihi contüngerent, relicto 
aulae studio totam vitam meam militiae tribui. postquam igitur tales 
omnino factae sunt res publicae quales eas exposuimus, fortuna dein- 
«eps literatis non, ut antea, succensente, perosus militiam totum me 
libris tradidi. imperator autem cum me literis vigilare cognovisset, pri- 
mum quidem dignum me habuit qui laudationem ad ipsum dicerem, prae- 
sentibus forte et maioris Romae primoribus, quibus semper, quamvis 
afflictis, curae est literarum studium. quo facto et contra Persas a se 
feliciter administratum bellum scribere me iussit; quo tempore cum Da- 
ram urbem, quam clarus Anastasius faucibus hostium imposuit, turbas- 
sent, haud parvo cum damno inde abiere, sub eo nondum reversi. 


222 IOANNIS LYDI 


99. ἹἸΠραγματιχὸν πρὸς τὴν ἐπαρχότητα γράφων ὃ Bac - 
λεὺς ἐπ᾽ ἐμοὶ τοιούτοις ἐχρήσατο ῥήμασιν. “Ἰωάννῃ τῷ λογιω-- 
τάτῳ πολλὴν μὲν σύνισμεν τὴν ἐν λόγοις παιδείαν, τήν τε ἐν γραμ-- 
ματικοῖς ἀχρίβειαν τήν τε ἐν ποιηταῖς χάριν καὶ τὴν ἄλλην αὐτοῦ 
πολυμάϑειαν, καὶ ὅπως τὴν Ῥωμαίων φωνὴν τοῖς ἑαυτοῦ πόνοις 5 
ἀποδείξει σεμνοτέραν, καίτοι τῆς στρατείας αὐτῷ τῆς ἐν τοῖς δι-- 
καστηρίοις τῆς σῆς ὑπεροχῆς ὀρϑῶς φερομένης, ἐλέσϑαε μετ᾽ αὖ-- 
τῆς καὶ τὸν ἐν βιβλέοις ἀσκῆσαι βίον καὶ ὅλον ἑαυτὸν ἀναϑεῖναε 
τοῖς λόγοις. τὸν τοίνυν εἷς τοσοῦτον ἀρετῆς ἀναβάντα ἀγέραστον 
ἀπολιπεῖν ἀνάξιον τῶν ἡμετέρων χρόνων εἶναι χρένοντες, προστάτ-- 10 
τομὲν τῇ σῇ ὑπεροχῇ ἐπιδοῦναι αὐτῷ τοῦ δημοσίου τόδε. ἴστω 
δὲ 6 εἰρημένος σοφώτατος ἀνὴρ ὡς οὐ μέχρι τούτου στησόμεϑα, 
ἀλλὰ καὶ ἀξιώμασι χαὶ ἱεραῖς μείζοσι φιλοτιμίαις τιμήσομεν αὖ- 
τόν, ἄτοπον ἡγούμενοι τοιαύτην εὐγλωττίαν οὕτω μικρᾶς ἀμοιβῆς 
ἀξιωθῆναι, ἐπαινοῦντες αὐτὸν εἰ καὶ πολλοῖς ἑτέροις τῆς οὔσης 15 
αὐτῷ μεταδῴη παρασκευῆς." τούτοις ἐπιψηφισαμένου τοῦ τηνι- 
καῦτα τὴν πολιαρχίαν ἰϑύνοντος, καὶ τόπον διδασχάλοις ἀπονενε- 
μημένον ἀφορίσαντός uos ἐπὶ τῆς Καπετωλίδος αὐλῆς, ἐχόμενος 
τῆς στρατείας ἐπαίδευον καὶ μεγαλοφρονεῖν ἐξηγόμην. 

30. Παρὰ μέντοι τῆς στρατείας, βαϑμῶν τε καὶ πόρων 90 
ἄνευ τινὸς ἐλαττώσεως, ὥσπερ ἀνεπαισϑήτως τοῦ χρόνου τροχά- 
ζοντος, ἐπὶ τὸ πέρας τῆς στρατείας ἀνῆλθον. καὶ κερδῶν μὲν 
ἕνεχα ὡσεὶ μηδ᾽ ἐν στραϊεία τελῶν παρηνέχϑην, ἔτυχον δὲ τιμῆς 


4 lego ποιητικοῖς. F. 6 ἀπέδειξε vulgo. 17 C πολυαρχίαν, 
ut saepius. F. ἀπονενημένον C. 23 μηδ᾽ ἐν F , μηδὲν C. 


49. Pragmaticum de me ad praefecturam scribens imperator his 
usus est verbis. "Ioanni doctissimo multam cognovimus esse cum lite- 
rarum scientiam, tum in grammaticis acumen, tum in poeticis suavitatem, 
nliamque eius multiplicem doctrinam; et quo Romanorum linguam suis 
laboribus splendidiorem reddat, quamvis militia in tui culminis iudiciis 
cum laude fungentem, voluisse praeter eam libris quoque vitam impen- 
dere seque totum literis dicare. ad tantam igitur virtutem pro 
inhonoratum relinquere indignum temporibus nostris iudicantes, impera- 
mus tuo culmini hoc ei de publico dare. sciat vero ^nominatus sapien- 
tissimus vir nos hoc satis non habituros, sed et dignitatibus eum et ma- 
loribus sacris muneribus culturos, ineptum reputantes talem facundiam 
tam parvo praemio dignari; laudaturos eum, si et cum multis aliis suam 
communicet facultatem." his assensus tum urbi praefectus, cum mibi 
locum magistris destinatum in aula Capitolina tribuisset, militiam reti- 
nens docebam, magnusque mihi coeperam videri. 

. 390. Militiae interim tempore, nulla uum reditoumve imminu- 
tione; quasi occulte labente, ad finem militiae perveni. et quantum qui- 
dem ad lucra, quasi omnino non militassem, transii; honor autem mihi 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. IIT. 223 


καὶ τῆς ἀπὸ τῶν χρατούντων aldóUc, καὶ τὸ δὴ πάντων yAvxvst- 
ρον, ἐν ἀνέσει τὸν βέον παρέδραμον. ἡ δὲ πάνσοφος δίκη δικαίοις 
με παραμυϑουμένη τρόποις τοῖς μὲν στρατιώταις, ὡς ἔφην, αἰδέ- 
σιμὸν ἔδειξε, τοῖς δὲ ἄρχουσιν o4x ἀπάξιον. τιμῆς. καὶ τοῦτο 
ὅ δῆλον ἐκ τῆς προελϑούσης ἐπ᾽ ἐμοὶ ψήφου, ὅτε τὴν ζώνην ἀφεὶς 
ἐπὶ τὴν αὐλὴν ἐχώρουν. πρῶτον μὲν γὰρ ἀναβάντα μὲ ἐπὶ τοῦ 
βήματος τῆς ἐπαρχότητος, κατὰ τοῦτο δὴ τὸ σύνηϑες, εὔχαρι- 
στῆσαι τῷ χρείττονι καὶ τὴν ἀρχὴν ἀπώσασϑαι, τιμήσας ὃ ὕπαρ- 
xoc (Ἥφαιστος δὲ ἦν ὃ χρηστός, ἀνὴρ ἀγαϑὺς καὶ ix μόνης τῆς 
10προσηγορίας τὴν οὖσαν εὐγένειαν αὐτῷ δεικνύς" Ἡφαίστου γὰρ 
τοῦ πρώτου βασιλεύσαντος «Αἰγύπτου κατὰ 10» Σικελιώτην ἀπό- 
γόνος εἶναι διεφημίζετο) ἐγερϑεὶς ἀντησπάσατό με λιπαρῶς, καὶ 
περιβαλὼν αὐτίκα μὲν τὸ πρόσταγμα τῶν ἀννωνῶν χερσὶν ἰδίαις 
ἐπιδίδωσιν εὐχαριστῶν, μετὰ δὲ μυρίους ἐπαίνους πάσης τῆς τά- 
1όξεως παρούσης ψῆφον ἀνέγνω ἔχουσαν ὧδε. “Ἰωάννης μὲν ὃ 
λογιώτατος (τούτῳ γὰρ χαίρει τῷ προσρήματι μᾶλλον ἢ τοῖς ἐκ 
τῶν ὑπαρξάντων αὐτῷ γερῶν προσγενομένοις γνωρέσμασιν) ἤδη 
φϑάσας τοῖς ἁπάντων ἑαυτὸν καλλίστοις (παιδείᾳ τε xal λόγοις 
φαμὲν) τοιοῦτον ἀπέδειξεν ὡς οὐκ αὐτὸν ϑαυμάζεσϑαι μόνον ἀλλὰ 
40 χαὶ πολλοὺς ἑτέραυς, of δὴ τῆς αὐτοῦ διδασκαλίας ἔργον γεγόνασι. 
μικρὸν δέ, ὡς ἔοικεν, εἶναι νενομικὼς εἰ μόνοις κοσμοῖτο τοῖς ἐκ 
λόγων ἐπιτηδεύμασι (καίτοιγε τί ἄν τις τούτων ἡγήσαιτο μεῖζον ;) 


8 d ante ϑπκαρχορ vulgo om. 18 recentior manus περιβαλών 
prior περιλαβών. 16 προσήματι C. ' 


contigit, et a principibus reverentia, et quod sane omnium dulcissimum, 
tranquillam per vitam cucurri. sapientissima vero iustitia, iustis me 
consolans modis, militibus, ut dixi, venerabilem me praebuit et principi- 
bus non indignum honore; id quod patet e decreto super me prolato, 
cum, posito cingulo, in anlam concederem. nam cum in tribunal praefe- 
cturae adscendissem , iuxta consuetudinem illam videlicet gratias potiori 
acturus magistratumque positurus, primum honorans me praefectus (erat 
autem optimus ille Hephaestus, vir bonus, solo nomine nobilitatem suam 
ostendens: ab Hephaesto enim, primo Aegyptiorum rege secundum Sicu- 
lum, genus ducere ferebatur) surrexit, meque suaviter resalutavit; cum- 

ue osculatus esset, statim quidem mandatum annonarum suis manibus 

edit, gratias agens ; post innumeras vero laudes, toto praesente officio, 
decretum legit hoc. "Ioannes doctissimus (hac enim appellatione potius 
«uam ornamentis a collatis in ipsum muneribus delectatur) iam antea 
omnium rerum pulcherrimis, scientia literisque inquimus, talem se exhi- 
buit ut non ipse tantum admirationi esset, verum multi etiam alii, eius 
videlicet opera instituti. parvum autem, ut videtur, ratus, si solis orna- 
retur literarum studiis (atqui quid his maius quisquam existimet?) , et 


294 — JOANNIS LYDI 


xal τοῖς πολιτικοῖς ἐνέμιξε πράγμασιν. ὑπηρετησάμενος δὲ τοῖς 
ἡμετέροις δικαστηρίοις μίαν τινὰ διὰ πάντων ἐφύλαξεν ἁρμονέαν, 
τοῖς οἰκείοις πανταχοῦ καταχολουϑῶν παραδείγμασι, καὶ δι᾽ αὖ-- 
τῶν διδάσκων τῶν ἔργων ὡς φύσις ἀγαϑὴ καὶ τίκτειν οἷα τε οὖσα 
τὰ χρησιμώτερα, πρὸς ὅπερ ἂν βίου σχῆμα τραπείη, τῶν οἰκείων 5 
οὐχ ἐξίσταται πλεονεχτημάτων, σεμνοτέραν δὲ τὴν ἀρετὴν ἀπεργά-- 
ζεται, λόγοις αὐτὴν καὶ πολιτικοῖς ποικίλλουσα πράγμασι. τού- 
τοις τοίνυν ἅπασιν ἐνευδοχιμηχὼς Ἰωάννης ὃ λαμπρότατος, τοὺς 
dv τοῖς ἡμετέροις δικαστηρίοις βαϑμούς τε καὶ πόνους διανύσας, 
ἐπὶ τὰ τοῦ μεγάλου βασιλέως δραμεῖται ἴχνη καὶ μειζόνων ἐκεῖθεν 10 
ἀπολαύσει δωρεῶν. ἔστι γὰρ δὴ πρὸς τοῖς ἄλλοις πλεονεκτήμασε 
καὶ φιλολόγος ὃ βασιλεύς, τοῦτο καλῶς ἐφ᾽ ἡμῶν πεποιηκότος 
τοῦ χρόνου, ὅπως ἂν 4 τοῦ προστατοῦντος σεμνότης καὶ τὴν 
λοιπὴν ἅπασαν τάξιν ἐπί τε φέροι λαμπρότερον" ταύτην τὴν 
τιμὴν ἀντὶ πολλῶν χρημάτων ἐκ τοῦ δικαστηρίου λαβών, ἡγουμέ- 15 
ψων τῶν πάντα μοι γλυχυτάτων ἑταίρων ἐπὶ τὴν αὐλὴν ἀνεχώρησα 
στρατευσάμενος τοὺς πάντας τεσσαράχοντα ἐνιαυτοὺς πρὸς μησὶ 
τέσσαρσι, καὶ τυχὼν τοῦ εἰωθότος παρὰ τῆς βασιλείας ἀξιώματος 
τοῖς πληροῦσιν ἐπιδίδοσϑαι αὖϑις ἐπὶ τὰ βιβλία παρῆλϑον. 

91. Ei πᾶσάν τις ἐπέλϑοι κατὰ πόδα τὴν Ῥωμαϊκὴν ἵστο- 29 
play, οὔποτε εὑρήσει πρὸ τῆς Κωνσταντίνου βασιλείας τὸ σχρι- 
ψιάριον ὄνομα" σχρινίον μὲν γὰρ καὶ σχρέβαν καὶ τὰ τούτων δὴ 
παράγωγα εὑρήσει, τὸ δὲ σχρινιάριον ἐπώνυμον οὐδαμοῦ. ὥστε 


16 ἑτέρων C. 


civilibus se rebus miscuit. apparens autem in nostris iudiciis unum quen- 
dam per omnia concentum servavit, sua ubique exempla sequens, ac re 
ipsa docens naturam egregiam et utilioribus parem gignendis, ad quam- 
cunque vitae formam se converterit, ἃ suis excellentiis non aberrare, 
splendidiorem autem reddere virtutem, literis eam et civilibus rebus ex- 
ornantem. his igitur omnibus laudem meritus:Ioannes clarissimus, gra- 
dibus laboribusque iudiciorum nostrorum impletis, ad magni imperatoris 
vestigia roperabit ac maioribus inde muneribus perfruetur. est enim, 
praeter alias excellentias, et literarum amans imperator, egregie id nostro 
tribuente tempore, ut regentis maiestas ceterum etiam omne officium ad 

endidius quiddam evehat." hunc honorem pro multa pecunia e iudi- 

nactus, comitantibus omnia dulcissimis mihi sociis, in aulam concessi, 
milia functus annos omnino quadraginta et septem menses; acceptaque, 
quae ab imperatore implentibus tribui solet, dignitate ad libros rursus 
me contuli. 

81. Si quis per universam Romanorum historiam pedetentim ince- 
dat, nunquam ante Constantini imperium scriniariorum nomen reperiet : 
scrinium enim et scriba et horum videlicet derivata reperiet, scriniario- 
.FUm vero nomen nusquam. quare non novit eos initio res publica, ne- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. II, — 995 


oix οἶδε μὲν αὐτοὺς ἀνέκαϑεν τὸ πολίτευμα, οὐδ᾽ εἰσὶ μέρος οὐ 
τῆς τοῦ ἱππάρχου οὐδὲ μὴν τῆς τῶν ἐπάρχων τάξεως, ἰδιωτεύον--: 
τες δὲ παρῆλϑον κατὰ τὸ ἀναγκαῖον. ἐπὶ τὰ πράγματα. καὶ ὅπως 
ἐρῶ. Κωνσταντῖνος πρῶτος, ὡς ἔμπροσϑεν εἴρηται, Σχυϑίαν 
δτε καὶ Μυσίαν καὶ τοὺς ἐξ ἐκείνων φόρους ἄχων ἐζημίωσε τὴν 
“Ῥωμαϊκὴν πολιτείαν, τὰς φρουρούσας δυνάμεις τὴν ὄχϑην τοῦ 
πρὸς βορέαν Ἴστρου ἐπὶ τὴν κάτω 2doíav δέει τυραννίδος διασχε-- 
δασώμενος. ἐμοὶ δὲ δοκεῖ, βραχὺ παρατραπέντι τοῦ σκοποῦ, 
περὶ τῆς προσηγορίας τοῦ ποταμοῦ διὰ βραχέων εἰπεῖν" νῦν μὲν 
10 γὰρ Ἴστρον νῦν δὲ “ανούβιον τὸν αὐτὸν εὑρίσκομεν ὀνομαζόμενον, 
ὥστε δεήσει διδασχαλίας. 

32. "Ex τῶν ῬῬαιτικῶν ὃρῶν, ὦ τῆς Κελτικῆς ὀρεινῆς elvat 
φῆσιν ὃ Καῖσαρ ἐν βιβλίῳ τῷ πρώτῳ τῆς κατ᾽ αὐτὸν Γαλλικῆς 
ἐφημερίδος, ἐχ μιᾶς πηγῆς ὅ τε Ῥῆνος ὅ τε Ἴστρος, οὐδέτερος 

15 δὲ αὐτῶν μὴ τὴν ἐπωνυμίαν ἀμείψας ἐπὶ τὴν Φάλασσαν ἐξωϑεῖταε. 
ὃ μὲν γὰρ Ῥῆνος πᾶσαν τὴν Γαλατιχὴν μεσόγειον, τριχῇ διῃρημέ- 
ψὴν εἰς Κελτικὴν Γερμανικὴν καὶ Γαλατικήν, διατρέχων οὐκ ἄρδεε 
μόνον αὐτὴν μετὰ “Ῥοδωνόν, ἀλλὰ καὶ φρουρεῖ, φυλάττων ἀνέφο-- 
δον" πρὸς. δὲ τὸ πέρας σχεδὸν τῆς ῥύσεως εἰς ἸΠόσον τὸν ποτα-- 

90 μόν, γείτονα τοῦ βορείρυ πρὸς δύσιν ὠχεανοῦ, ὀλισϑαίνων ἀπο- 
βάλλει μὲν τὴν οὖσαν αὐτῷ κατ᾽ ἀρχὰς ἐπωνυμίαν, μετ᾽ ἐκείνου 
δὲ τοῖς τῆς Βρεττανικῆς ϑαλάττης ἐπισύρεται κόλποις. ὃ δὲ Ἴστρος 
ἐάσας τὸν ἀδελφὸν πρὸς δύνοντα ἥλιον ἀναχωρεῖν, αὐτὸς ἐπὶ τὴν ἡ 


12 ῥητορικῶν C. 16 διειρημ C. 20 ὀλισϑεύων vulgo. 
cf. p. 232 10 ὀλεσϑενούσης. ΑΝ χωφοῖν C. 


que pars sunt magistri equitum neque vero praefectorum praetorio offi- 
cii. privati autem cogente necessitate ad rem publicam pervenere, atque 
ut exponam. Constantinus primus, uti supra dictum, Scythia Mysiaque 
et earum tributis invitus rem publicam Romanam privavit, copias ripam 
borealis Istri custodientes per Asiam inferiorem metu tyrannidis disper- 
gens. mihi autem a proposito paululum aberranti de nomine fluminis 
paucis explicare videtur: nunc enim Istrum nunc Danubium eundem ap- 
pellatum invenimus; quare explicatione opus erit. 

32. E Raeticis montibus, quos montosae Galliae esse ait Caesar in 
libro primo suae de Gallia ephemeridis, ex uno fonte et Rhenus et Ister; 
neuter vero non mutato nomine in mare devolvitur. nam Rhenus om- 
nem Galliae interiorem terram, trifariam divisam, in Celticam Germani- 
cam et Gallicam, percurrens, non irrigat solum eam cum Rhodano, sed 
custodit etiam, inaccessam servans. ad finem autem fere cursus, in Mo- 
sam flumen, vicinum boreali Occidentem versus oceano, illabens, ponit 

uod initio gerit nomen, cumque illo in Britannici maris sinus defertur. 
Ister vero, fratrem ad occidentem solem passus recedere, ipse in Orier 
loannes Lydus. ' 15 





220 IOANNIS LYDI 


ἑῴαν μερίζεται, xal ἄχρι μὲν Παννωνίας, ἦν Ἕλληνες Παιονίαν 
δι᾿ εὐφωνίαν καὶ φυγὴν βαρβαρισμοῦ καινοτομοῦντες ἐκάλεσαν, 
καὶ Σιρμίου τῆς πάλαι μὲν Ῥωμαίων εὐδαίμονος πόλεως νῦν δὲ 
Γηπαιδῶν, τὴν ἰδίαν διασώζει προσηγορίαν, περὶ δὲ τὴν Θρᾳκέαν 
εἰλούμενος ἀποβάλλει μὲν παρὰ τοῖς ἐπιχωρίοις τὸ ἔμπροσϑεν bvo- S 
μα, ““ανούβιος δὲ μεταβάλλει. οὕτω δὲ αὐτὸν οὗ Θρᾷκες ἐκά-- 
λεσαν, διότι περὶ τὰ πρὸς ἄρχτον ὄρη καὶ ϑρασκίαν ἄνεμον συν-- 
γεφὴς 0 ἀὴρ éx τῆς ὑποκειμένης τῶν ὑγρῶν ἀμετρίας σχεδὸν διὰ 
παντὸς ἀποτελούμενος αἴτιος αὐτοῖς συνεχοῦς ἐπομβρίας [ἀποτε- 
Mica] νομίζεται" ΖΔανούβιον δὲ τὸν νεφελοφόρον ἐχεῖνοε καλοῦσι 10 
πατρίως. καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῶν ποταμῶν, ὡς ἐν παρεχβάσει, 
κατὰ Σαμωνιχὸν τὸν “Ῥωμαῖον ἱστορικόν, ὃς πρὸς 4διοκλητιανὸν 
καὶ Γαλέριον τὸν γέροντα περὶ ποικίλων ζητημάτων διελέχϑη. 

33. Κωνσταντῖνος οὖν Σχυϑίαν τε καὶ υσίαν καὶ τοὺς 
ἔξ αὐτῶν φόρους, ὡς ἔφην, ἀπώλεσε. Συρίαν δὲ ὅλην καὶ Πα- 15 
λαιστένην (μία δέ ἐστε χώρα, καὶ διὰ μόνον ἀριϑμὸν εἰς πλῆϑος 
ἀνάγεται) ἐπαρχίας ἀναδείξας, ἐδεήϑη ὕπαρχον, μετὰ τὸν “41;βύης 
καὶ Γαλατίας Ἰλλυρίδος τε καὶ ᾿Ιταλίας, καὶ τῆς ἑῴας προχειρί- 
σασϑαι, σχεπτόμενος, ὡς αὐτὸς ὃ βασιλεὺς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ λέγει 
συγγράμμασι, Πέρσαις ἀδοκήτως ἐπελθεῖν. ἠπίστατο γὰρ Κων-30 
σταντῖνος, πολὺς ὧν ἔν τε πωιδεύσει λόγων καὶ συνασχήσει ὅπλων 
(οὐδὲ γάρ, εἰ μὴ xa9^ ἑτέραν παίδευσιν ἔτυχέ τες διαπρέπων, 


6 δὲ add F. 7 περὶ τὰ] ἐπὶ o. ϑρασκαίαν C. 419 in- 

certum sicne habeat C an σαμῶκον. F. ὃς F, οἷς C. 15 goov- 

ους ies " 18 προχωρίσασϑαι C. 21 i» v5 C. 22 καθ᾿ 
7EQU»P M. 


tem flectitur. ac Pannoniam quidem usque, quam Graeci, suavioris soni 
et barbarismi vitandi gratia nomen mutantes, Paeoniam dixere, et Sir- 
mium, olim Romanorum felicem civitatem, nunc autem Gepidarum, pro- 
prium nomen retinet, circum vero Thraciam fluens, amisso apud iudi- 
genas priori nomine, Danubius vocatur. sic autem eum 'T'hraces dixere 
propterea quod, quoniam ad boreales montes Thraciamque ventum sub- 
lecta humidorum abundantia nubilum fere semper aérem efficit, causa 
ipsis crebrorum imbrium esse existimatur. Danubium autem illi nubife- 
rum patrio sermone vocant. et haec quidem de fluminibus, quasi in di- 
gressione, secundum Samocum Romanum historicum, qui ad Diocletianum 
et Galerium senem de Variis Quaestionibus scripsit. 

93. Constantinus igitur Scythiam Mysiamque et earum tributa , ut 
dixi, perdidit. Syriam autem totam et Palaestinam (una vero est regio, 
ac singulari numero plerumque effertur) cum provincias constituisset, ne- 
cesse ei fuit, praeter Libyae Galliae lllyriae et Italiae, Orientis quoque 
praefectum creare, meditanti, ut ipse imperator in scriptis suis ait, Per- 
sas de improviso aggredi. noverat enim Constantinus, literarum scientia 
atjue armorum usu praestans (neque enim, nisi quis utraque scientia 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 227 


βασιλεὺς “Ῥωμαίων προεχειρίζετο), μὴ εἶναι ῥῴδιον ἄλλως κατα- 
πολεμηϑῆναι Πέρσας μὴ ἐξαπίνης αὐτοῖς ἐπιχεομένης ἐφόδου. καὶ 
συγγραφὴν περὶ τούτον μονήρη Κέλσος ὃ Ῥωμαῖος ταχτικὸς üno- 
λέλοιπε, σαφῶς ἀναδιδάσχων ὡς οὐκ ἄλλως Πέρσαι Ῥωμαίοις 
5 παραστήσονται, εἶ μὴ αἰφνιδίως εἰς τὴν ἐκείνων χώραν Ῥωμαῖοι 
γνόφου δίκην ἐνσχήψουσιν, αἰτίαν οὐκ ἔξω λόγου παρασχόμενος. 
7, δὲ τοιαύτη ἐστίν. (34) Περσῶν ὃ δῆμος ὅλως καὶ σύμπαν 
ἁπλῶς τὸ ἔϑνος εἴωθεν ἐπὶ πόλεμον ὁρμᾶν, ὡς καὶ Ῥωμαῖοι πρὸ 
τῆς Παρίου τῶν λεγομένων λεγεώνων διατάξεως. διχοτομοῦντες 
10 οὖν ἄνθρωπον αὐτοὶ διὰ μέσον τῶν δύο τοῦ σώματος τομῶν δια- 
βιβάζουσι τὸν στρατόν. δῆλον γὰρ ὡς οὐχ ὡρισμένα οὐδὲ εὐτρεπῇ 
στρατεύματα τρέφουσιν οἱ Πέρσαι, ὡς ἑτοίμους εἶναι πρὸς τὰς 
μάχας, ὥσπερ Ῥωμαῖοι. χρόνου δεῖ τοίνυν αὐτοῖς elc παρασκευὴν 
στρατοῦ καὶ δαπάνης ἀποχρώσης τῷ πολέμῳ" dort ἁρμόδιον, φη-- 
16 σὶν 0 Κέλσος, ἀδοκήτως αὐτοῖς ἐπελϑεῖν, καὶ μάλιστα διὰ τῆς 
Κολχίδος τὰ προοίμια τῆς ἐφόδου λαμβανούσης" “Ταζικὴν αὐτὴν 
ἐξ ἡγεμόνος ἐπιφημίζουσιν oi xa9^ ἡμᾶς. ἡ γὰρ δυσχωρία Πέρ-- 
oti ἱππηλατοῦσι δυσέμβατος" ὅϑεν ἀφόρητος αὐτοῖς 6 Κουρβο-- 
λὼν ἐπὶ τοῦ Νέρωνος ἐφάνη" τὰς γὰρ ἐχδρομὰς αὐτῶν τὰς ἐν ταῖς 
20 ἐρημίαις τῆς Περσίδος διὰ τῆς “Ὑρκάνης ἀποκλείσας τὴν ἐκ τῆς 
φυγῆς νίκην ἀφειλεν, ὡς ἐν στενωπῷ, ὅσον ἧκεν εἷς Περσικὰς 
πολυπληϑείας, ζωγρηϑέντας εἷς μόνην τὴν πρὸς τῷ ἸΠυγδονίῳ 


5 εἰ vulgo om. 7 malim δλος. F. 16 κάλχιδορ C. — 920 dao- 
κλίσας C. 22 μυγδωνι ἀνειστοιχίαν C. 


emineret, imperator Romanorum creabatur), non esse facile aliter Per- 
sas debellare nisi subito. in eos impetu facto. de quo librum singularem 
Celsus Romanus tacticus reliquit, in quo perspicue docet non aliter Per- 
sas Romanis succubituros, nisi repente in eorum terram Romani cali- 
ginis instar irruant; causam probabilem addens, quae est eiusmodi. 
(34) Persarum populus in universum ac tota omnino natio in bellum ire 
consuevit, sicuti Romani quoque necdum a Mario, quas legiones vocant, 
constitutis. qui cum bominem bifariam divisere, per medium duarum 
corporis partium exercitum ducunt. patet enim neque certas neque ex- 
peditas copias sustentari a Persis, queis ad pugnas, sicuti Romani, pa- 
rati sint. tempore itaque iis opus est ad exercitum et sumptum bello 
sufficientem parandos; quare congruum, ait Celsus, de improviso eos 

gredi, ac maxime per Colchidem (Lazicam eam a duce nuuc vocant) 
initium invasionis facere. difficilibus quippe locis Persae, utpote equi- 
tes, aegrius incedunt. unde intolerabilis iis Corbulo sub Nerone visus 
est: nam cum excursiones eorum e Persidis desertis per Hyrcaniam in- 
terclusisset, victoriam a fuga eripuit; ut in angustiis, quantum in ipsis 
erat, capta Persarum mulütudo in solam Antiochiam Mygdonio adiacen- 


228 U IOANNIS LYDI 


Myribyeiay (Νίσιβιν αὐτὴν ἑλόντες μετεχάλεσαν ot Πέρσωι) κατα-- 
φυγεῖν, ἣν καὶ αὐτὴν ἀπέλιπον τὸ τηνικαῦτα δίκην πρηστήρων τῶν 
“Ρωμαίων αὐτοῖς ἐπικειμένων. 

85. Ταύτης οὖν τῆς ἐννοίας ὃ Κωνσταντῖνος γενόμενος, 
καὶ ὕπαρχον ἐπὶ τῆς ἕω χειροτονήσας, διαψηφιστὰς αὐτῷ κατε- 5 
στήσατο τῶν φόρων ἄνδρας αἰδεσίμους καὶ ntgl λεπτότητα λογι- 
cuv παρασκευασαμένους. ἰδιωτικῷ τοίνυν σχήματι στελλόμενοι 
παρῆσαν ἐν τῷ δικαστηρίῳ, μηδὲν ἕτερον παρὰ τοὺς λογισμοὺς 
ἀνὰ χεῖρας ἔχοντες, σχρινιάριοι χρηματίζοντες (ἀντὶ τοῦ χαρτοφύ- 
λάχες), ὅτι σχρινίον τὴν δρυφάκτην λάρνακα Ῥωμαῖοι καλοῦσε" 10 
καὶ διέμεινεν ἦ πρυσηγορία παρ᾽ αὐτοῖς μόνη. οὗ μὴν ἐν στρα- 
τείᾳ ἐτέλεσαν, οὐδὲ τὴν ἰδιωτῶν τύχην ἐξῆλθον, ὡς αἱ παλαιαὶ 
διδάσχουσι μάτρικες. ἐπὶ δὲ Θεοδοσίου τοῦ πρώτου, ὡς εἶδον 
ἑαυτοὺς μὲν ἠμελημένους τοὺς δὲ τῆς τάξεως διοικοῦντας τότε τὰ 
πράγματα, ἑαυτοὺς διαγράψαντες καὶ χρυσίον εἰς φίλτρας δια- 15 
ϑοοίσαντες ἐδεήϑησαν τῆς βασιλείας συναριϑμηϑῆναι τῇ τάξει" 
xai τυχόντες, καὶ τὰς λεγομένας προβατορίας πορισάμενοι, εἰς 
[idv ἀδιούτωρας ( οἱονεὶ βοηϑοὺς) ἀνηνέχϑησαν ἴσα τοῖς ἄλλοις, 
τὸ δὲ «ὐγουσταλίων ὄνομα πριάμενοι τιμίως, ἄχρι «Δέοντος ὡσεὶ 
μηδὲ στρατευόμενοι ὅσον πρὸς τοὺς ἀπὸ τῆς τάξεως ἐνομίσϑησαν. 30 
οὐδὲ γὰρ οἶδεν αὐτοὺς 7j Ρωμαίων παλαιότης" ὅϑεν τῆς ἀρχῆς ἔτι 
xal νῦν ἐπὶ 100 βήματος προϊούσης ἐξόπισϑεν ὑποχωροῦντες παρέ- 


5 διαψηφίσας C. 13 zevs C. 16 διαθρύσαντες C. 
17 zeaifatoglag. C. 


tem (Nisibim eam Persae, postquam cepere, appellarunt) confageret ; 
quam et ipsam reliquere, fulminum instar tum eos urgentibus Romanis. 


85. Hac igitur mente cum esset Constantinus praefectumque Orien- 
ts creasset, rationales illi tributorum constituit, viros venerabiles et in 
rationum subtilitatibus exercitatos. privato itaque habitn utentes in iu- 
dicio aderant, nihil aliud praeter rationes in manibus habentes, et scri- 
niarii (id est chartophylaces) dicebantur, quia scrinium cancellatam ci- 
stam Romani vocant; mansitque iis nomen tantüm. neque vero militia 
fungebantur, neque privatorum condicione excesserant, quemadmodum 
antiquae matrices docent. sub Theodosio primo autem, cum se negle- 
ctos, officiales vero tum res administrare viderent, datis inter se nomi- 
nibus et collecto in illecebram auro, ab imperatore, ut officio annumera- 
rentur, petiverunt; qua re impetrata, comparatisque quas probatoriae 
vocant, in adiutores (id est βοηϑοὺς) quidem ceteris pariter provecti 
sunt, Augustalium vero nomen magno mercantes, ad Leonem usque qtrasi 
omnino non militantes, quantum ad officiales, reputati sunt. neque enim 
novit eos Romana antiquitas; unde etiamnum, praefectura in tribunal 
progredleute, retro recedentes iuxta sequuntur, solo officio compositis 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 229 


z9rx:04, μόνης τῆς τάξεως στιχηδὸν διιϑυνούσης τὸν ὕπαρχον. 
εἰκόνα οὖν τῷ βασιλεῖ ἀργυρήλατον ὅλην ἐπὶ κίονος ἀναστήσαντες, 
τὸ πάλαι καλούμενον Πλάκωτον, πρὸς τῷ ὡρολογίῳ τῆς πόλεως, 
διεχύσμησαν, ὡς ἐν τοῖς ἀρχαῖς τοῦ δημοσίου ἱνστρουμέντου ηὗ- 
δ gov ἱστορημένον. καὶ 5 μὲν στήλη καϑ' ἡμᾶς ἐπὶ τὰ χρειωδέ- 
στερα ἔργα τῆς πόλεως προεχώρησεν, ὃ δὲ κίων πρὸ τῆς iv τῷ 
λεγομένῳ Ἑβδόμῳ ἀγορᾶς ἀναστὰς τῇ τοῦ χρατίστου ἡμῶν βασι- 
- λέως εἰκόνι σεμνύνεται. | 
396. Ηὐξήϑη δὲ λοιπὸν τὰ τῶν σχρινιαρίων ἀπὸ τῆς Ζή- 
10 »tovoc βασιλείας τοσοῦτον ὅσον τὰ τῆς τάξεως ἔληξε" πολλῶν μὲν 
γὼρ ἄλλων καὶ Πολυκάρπου δὲ án! αὐτῶν εἰς τὴν ἀρχὴν ἅρπω- 
σϑέντος ὑπὸ τῷ “Ἀἀναστασίῳ, εἶτα καὶ ἸΠαρίνου τὴν ὕλην ἀναζω-- 
΄σαμένου τῶν πραγμάτων διοίκησιν, ὃς καὶ αὐτὸς εἷς τῶν τῆς Συ- 
οίας σχρινιαρίων ἐτύγχανε, xal τὸ λοιπὸν οὐχ ἑτέρου ἢ αὐτῶν 
16 σχεδὸν καὶ μόνων τὴν ἀρχὴν ἐχδεχομένγων, διὰ τὴν τῶν φόρων 
ἐλάττωσιν εἰς παντελῆ ἀπώλειαν τὰ τῆς τάξεως κατέστη. καγκελ-- 
λάριοι γὰρ αὐτοὶ καὶ λογοθέται καὶ τῆς ϑείας καὶ γενικῆς τραπέζης 
διοικηταί, τῆς ἀρχαίας συνηθείας ἐχούσης μηδένα εἷς τὸ τοῦ λεγο-- 
μένου καγκελλαρίου λειτούργημα ἢ μόνους τοὺς εὐδοκιμοῦντας ἐκ 
40 τῶν «Αὐγουσταλίων καὶ ταχυγράφων παριέναι, ἐπεὶ καὶ δύο μό- 
γους καγκελλαρίους τὸ δικαστήριον ἐγνώριζεν, οἷς καὶ χρύσινος εἷς 
xaJ^ ἡμέραν ἀπὸ τοῦ δημοσίου ἀφώριστος. ἢ δὲ αἰτία τῆς προσ- 
dioi. c, 9 d «3 19 yr EP Cf. 2 90 ΑΚ Ἕ 
12 τῶν C. 13 ὡς €. 15 uóvo» C. 16 τὰ τῆς τάξεως 
κατέστη] coniectura ex reliquiis literarum. integrum mansit ἐστη. F. 


17 καὶ τῆς ϑείας) coniectura ex reliquiis literarum. F. 18 τὸ] 
τὴν C. 


praefectum ordinibus comitante. igitur effigiem imperatori auream totam 
in columna posuere, et Placotum quod olim vocabant, iuxta horologium 
urbis, ornavere, sicuti in documentis publici instrumenti commemoratum 
repperi. et effigies quidem nostro tempore utilioribus urbis operibus 
cessit; columna autem ante curiam, quae est in Hebdomo, ut vocant, po- 
sita, gptini imperatoris nostri effigie decoratur. 

. Ceterum scriniariorum res a Zenonis imperio tantum auctae 
sunt quantum officii imminutae: postquam enim eum alios multos tum 
Polycarpum in praefecturam sub Ánastasio traxere, deinde etiam Mari- 
nus totam rei publicae administraüonem suscepit, qui et ipse unus e 
Syriae scriniariis erat, ac deinceps ipsi fere soli inagistratum excepere, 
ob tributorum imminutionem officium funditus periit. cancellarii enim 
iidem et discussores et divinae generalisque mensae curatores, cum anti- 
qua consuetudo fuerit neminem ad cancellarii munus nisi probatos tan- 
tum ex Augustalibus notariisque admitti. nam et duos tantum cancella- 
rios iudicium noverat; quibus etiam aureus singulis diebus de public 





230 IOANNIS LYDI 


ηγορίας ὧδε. (3T) τὸ πρὶν xa9^ ὁμαλοῦ ἕν τοῖς δικαστηρίοις, 
ὥσπερ ἔτι καὶ νῦν ἐν τοῖς ἐπιχωρίοις ἐστίν, ἔρυμα καὶ ὡς ἄν τες 
εἴποι διάφραγμα ξυλουργές, ἀπὸ σχιδάκων μακρῶν ἀντιπλαγιαζο-- 
μένων ἐφ᾽ αὑτοὺς καὶ διόπτρας ὀξυτελεῖς καϑάπερ δικτύου τινὸς 
ἀποτελούντων, ἐπὶ μέσου διέτεινε τοῦ δικαστηρίου, χωρίζον τὸν 5 
ἄρχοντα τῶν $n... κάγκελλον» αὐτὸ οἱ Ρωμαῖοι καλοῦσιν ὑποκορε- 
στικῶς ἀντὶ τοῦ δικτύδιον, ὅτι πρωτοτύπως κάσσης αὐτοὶ τὰ δί- 
κτυα λέγουσιν, ὑποκοριστικῶς δὲ καγκέλλους. ἐπὶ τούτου τοῦ 
διατμήματος ἵσταντο δύο καγκελλάριοι ἐκ τοῦ πράγματος ἐπιφη- 
μιζόμενοι, δι᾽ ὧν, ἐπεὶ μηδεὶς ἐθάρρει ἀλλ᾽ οὐδὲ συνεχωρεῖτο 10 
προσψαῦσαι τῷ βήματι, οἷ τε πρὸς ὑπογραφὴν χάρται τῇ ἀρχῇ 
προσεφέροντο 7j τε τῶν ἀναγκαίων ἐγίγνετο μήνυσις. ἀλλ᾽ ἤδη 
πρότερον εἷς πλῆϑος τοῦ ἄξιώματος ὑβρισϑέντος, τὸ μὲν δημόσιον 
ἄνήρτησε τὴν ἐπίδοσιν, πάντες δὲ σχεδὸν oi ὁπωσοῦν ... περικεί- 
μένοι χαγκελλάριοι καϑ' ἡμᾶς χρηματίζουσι" καὶ οὐκ αὐτοὶ μόνον, 15 
ἀλλὰ καὶ οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις χαλκολογοῦντες τὸ χαγχελλαρίων 
περιάπτουσιν ἑαυτοῖς ἀξίωμα, ὅπως αὐτοῖς τὰ τῶν εὐηφενῶν ἀδεῶς 
προσάγοιτο. τοιαῦτα μὲν τὰ περὶ τῆς συγχύσεως καὶ τοῦδε τοῦ 
σχήματος. | 

38. Τοῖς δὲ σχρινιαρίοις προστέϑεινται xal οἵ οἶτον στρα-- 90 
τιωτικοῦ οἱονεὶ ἀννωνιακοῦ προεστηχότες φροντίσματος, οὐχ ὅτι 


8 διαφραγμου C. 6 lego ὑπ᾽ αὐτόν. F. in Cangii Gloss. 
med. Graec. v. καγκελλάριος hanc glossam repperi: κάγχελλον dvrl 
τοῦ δικευΐσκον, ὑποκχορισεικῶς,, ὅτι κάσσεις Pouaio, τὰ δίκευα λέ- 

οὔσι, καὶ ὑποκοριστικῶς κάγκελλον" ἔνϑεν καγκελλάριοι οἱ ἐν αὐτῷ 
στηκότες. δυο δὲ οὗτοι μόνοι. F. 7 δικετυδίου C. 8 τοῦ 
vulgo om. 10 ϑαρρεῖ C. 14 post ὁπωσοῦν aliquot literae 
exstinctae, P. 17 εὐηφενῶν) coniectura ex reliquiis literarum. F. 


dabatur. causa autem nominis haec. (37) sicuti etiamnum nostra, ita 
olim in universum auditoria septum atque, ut aliquis dicat, paries inter- 
gerinus ligneus, e perticis longis oblique inter se positis foraminaque 
acuta quasi retis efficientibus, media dividebat, principem ab apparenti- 
bus seiungens. cancellum id Romani diminutive vocant, id est reticulum: 
retia enim primitiva voce casses et diminutiva cancellos dicunt. ad hoc 
septum stabant duo cancellarii, ex re nomen habentes; qui, quoniam 
nemo audebat neque vero licebat tribunal attingere, cum fubscribendas 
chartas praefecturae afferebant, tum quae opus erant indicabant. verum 
iam prius in contemptum vulgo adducta dignitate, quod de publico addi- 
tum fuerat, cessavit: omnes autem fere, munere qualicunque fungentes, 
nunc cancellarii appellantur; neque ipsi tantum, sed ii quoque qui in 
provinciis pecuniam exigunt, cancellariorum sibi nomen, quo opulento- 
rum rebus abunde potiantur, adiungunt. haec de perturbatione huius 
quoque instituti. 

38. Scriniariis vero adiuncti sunt frumento militari, id est annona- 
rum muneri, praepositi, non qnod et ipsi ad antiquam iudicii speciem 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. ΠῚ. 231 


καὶ αὐτοὶ μέρος ἐτύγχανον τῆς παλιμᾶς ὄψεως τοῦ δικαστηρίου, 
ἀλλ᾽ ὅτε τῶν στρατηγικῶν παρωϑηϑέντων σχρινιαρίων καὶ τούτων 
συνέβη ἀποτελεσϑῆναι τὸν κατάλογον. τῇ 08 βασιλέως ἀρετῇ τὸ 
πρὸς ἄλλων ἐπηρείας ἐξηυρῆσϑαι νομισϑὲν εἰς λυσιτελοῦν καλῶς 
5 διοιχούμενον ἀπεδείχϑη. τοῦ γε μὴν σιτωνικοῦ ἀνέχαϑεν ὑπὸ τὴν 
πολιιρχίαν τελοῦντος, δυνάμει δὲ καὶ αὐϑεντίᾳ τοῦ βδελυροῦ᾽ 
Καππαδύχου, περὶ οὗ μικρὸν ὕστερον ἐρῶ, ἀφαιρεϑέντος (προσδεῖν 
γὰρ ᾧετο τοῖς κατὰ τῶν ἐπαρχιῶν ἀδικήμασιν αὐτοῦ καὶ αὐτὴν 
τὴν βασιλέως πόλεν ὑπαγαγεῖν), μόνος Γαβριήλιος πολιαρχῶν ἀπο- 
10κατέστησεν ἐκείνῳ τῷ διχαστηρίῳ" πέφυκε γὰρ ὃ βασιλεὺς χωλὸς 
ὧν καὶ ἐλεύϑερος ἐρυϑριᾶν τοὺς γένει xal βίῳ καὶ φιλοτιμίᾳ ζη:- 
λοῦντας αὐτὸν κατὰ δύναμιν. αὐτοῦ δὲ Γαβριηλίου τὴν ἀρχὴν 
ἀπο... μένου αὖϑις πρὸς τὸ μεῖζον 1j φροντὶς τῆς εὐθηνίας δικω- 
στήριον ἐπανῆλθεν, ὡς δῆλον ἀντικρὺ πᾶσιν ἀποδειχϑῆναι ὅτι 
15 Γαβριηλίῳ καὶ ἀξίαν χαίρων ὃ βασιλεὺς ἐνδέδωκεν" ἔδει γὰρ 
αὐτόν, ἄνδρα ἀγαϑὸν ὄντα καὶ ταῖς ἀρεταῖς ἀσύγκριτον, τὸ πλέον 
εὑρεῖν παρὰ βασιλεῖ τιμῶντι δικαιοσύνην τε καὶ ϑεοφιλίαν καὶ γέ- 
γους λαμπρότητα. 
390. “Ὑπύλοιπον ἄρα τυγχάνει τὰς αἰτίας τῆς ἐλαττώσεως 
40 χαὶ τῆς τοσαύτης τῶν πραγμάτων παραλλαγῆς ἀποδοῦναι, κἂν εἰ 
τυχὸν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἑαυτῆς καὶ μείζονα καὶ κλεινοτέραν τῇ 
βασιλέως ἀγρυπνίᾳ ἔτι καὶ νῦν ἔστι συνιδεῖν" οὐδὲ yàp μέλος ἔστι 
τῆς ὅλης πολιτείας ὃ μὴ καϑόλου εἷς ὕψος τὲ ἅμα xal δύναμιν 


6 τελούντων Ο. 10 ἐκεῖνο 13 lego ἀποδεξαμέψου. F. 


pertinuerint, sed quoniam militaribus scriniariis sublatis horum quoque 
catalogum existere eontigit. imperatoris autem virtute, quod aliorum 
damno repertum videbatur, in commodum egregie administrari patuit. 
sitoniam vero praefecturae urbis, cui inde ab initio subiecta fuerat, po- 
tentia arbitrioque improbi Cappadocis (de quo paulo post dicturus sum) 
ereptam (superesse enim putabat ut suis in provincias iniuriis ipsam 
quoque imperatoris urbem obnoxiam redderet) solus Gabriel, praefectura 
urbis fungens, illi iudicio restituit. solet enim imperator, utpote bonus 
et liberalis, genere vitaque et munificentia ipsum pro viribus aemulan- 
tes revererl. ipso autem Gabriele praefectura praetorii potito annonae 
munus iterum ad maius iudicium rediit, omnibus ut prorsus manifestum 
fuerit imperatorem, cum Gabriele pro eius merito delectaretur, indul- 
sisse. etenim necesse erat eum, cum esset vir bonus et virtutibus in- 
comparabilis, apud imperatorem iustitiam et sanctitatem et generis splen- 
derem honorantem plus valere. 

' 89. Restat igitur ut causas imminutionis tantaeque rerum commu- 
tationis exponamus, quamvis forte ipsum magistratum et maiorem sese 
imperatoris vigilantia et clariorem etiamnum est videre: neque enim pars 
est totius rei publicae, quam non in universum ad fastigium simul fir- 





232 IOANNIS LYDI 
ἰσχυρὰν ὃ βασιλεὺς μετὰ xoÀ... ἀνέστησε, περινοστῶν ἅμα καὶ 


περιϑεώμενος, μήτε τῶν ἀνέκαϑεν ὑπαρξάντων αὐτῇ γνωρισμά-- 
τῶν ὃ μὴ μετὰ προσϑήκης τῶν ἀρετῶν ὑπολάβοι. ἀλλ᾽ ὅτι ὃ 
χρόνος, λυμαντικὸς ὧν κατὰ φύσιν, τὰ πολλὰ τῶν τῆς πειϑομένης 
τῇ ἀρχῇ τάξεως χρειώδη ἅμα καὶ κόσμια ἢ παντελῶς ἔσβεσεν 35 
τοσοῦτον ἐνήμειψεν ὡς ἴχνος ἀμυδρὸν τῶν ποτὲ ϑαυμαζομένων τὸ 
λοιπὸν διασώζειν, τῆς μὲν ἀρχῆς ἐν τῇ σφετέρᾳ δυνάμει συνιστα-- 
μένης, τῆς δὲ τάξεως νῦν μὲν ἐκ τῶν ἐκείνης παραλλαγῶν νῦν δὲ 
ἐκ τῶν οἰκείων ῥᾳϑυμιῶν, εἰ μὴ ϑεὸς καὶ βασιλεὺς οὗτος ὃ πάντα 
καλὸς ἐπεκούρει, ἐγγὸς εἰς παντελῆ κατάλυσιν ὀλισϑαινούσης. εἰ 10 
δέ που τυχόν, τῷ περὶ τὴν κοινὴν ἐλευϑερίαν ζήλῳ, τινὸς τῶν μὴ 
κατὰ σκοπὸν τῆς βασιλέως καλοκαγαϑίας τὰς ἀρχὰς διανυσάντων 
δριμύτερον ἠρέμα προϊὼν ὃ λόγος καϑάψεται, μὴ ταῖς ἀρχαῖς 
αὐταῖς ἀλλὰ τοῖς οὐ προσηκόντως ἀποχρησαμένοις αὐταῖς τὴν ἀγα- 
γάχτησιν οἱ σωφρόνως elg τὰ πράγματα βλέποντες ἀναγέτωσαν. 15 
υὐδὲ γὰρ τοὺς κακοὺς ἐλέγχειν μόνον ὃ λόγος ἐτόλμησεν, ἀλλὰ καὶ 
τοὺς ἀγαθούς, εἰ καὶ μὴ κατ᾽ ἀξίαν, ἐκόσμησεν. οὕτω γὰρ ὑβρί- 
ζειν μὲν τὴν ἐλευϑερίαν καὶ σπαράττειν τοὺς ὑπηχόους οἷ τὸν ὅρον 
τῆς ἀρχῆς ἀγνοοῦντες ἐντραπήσονται, οἷ τε ζηλοῦντες τὴν βασιλέως 
πραότητα καὶ πρὸς τὰς ἄλλας ἀρετὰς αὐτοῦ ὀξεῖ τῷ δρόμῳ σπου-- 99 
δάσουσι. καιρὸς δὲ ἄρα τὴν ἀφήγησιν διελθεῖν καὶ τὰς αἰτίας 
εἰπεῖν ὧν ἕνεκα τὰ τῆς τάξεως ἐπὶ τοσαύτην ἐναλλαγὴν κατη- ' 


γέχϑη. 


1 videtur fuisse καλούς. F. 8 ἀλλ᾽ Oti] coniectura ex reliquiis 
literarum. F. aptius ἀλλ᾽ οὖν. 10 ὁλισϑενούσης C. 20 αὐτοὺς C. 


mamque potentiam imperator cum bonis extulerit, cireumiens una circum- 
spiciensque, neque ullum antiquorum eius ornamentorum, quod non additis 
virtutibus restituerit. sed enim tempus, natura sua nocens, plurima apparentis 
magistratui officii utilia simul et decora aut penitus exstinxit, aut tantum 
immutavit ut admirabilium quondam obscurum nunc vestigium conservet, 
stante quidem sua magistratui potestate, officio autem, modo ex eius im- 
mutationibus modo ex apparitorum ignavia (nisi deus et hic in omnibus 
egregius imperator opem ferant), paene funditus pereunte. sicubi vero, 
communis libertatis studio, eorum aliquem qui non secundum propositum 
generosi imperatoris magistratibus praefuerunt acerbius forte, placide 
progrediente enarratione, incusavero, non ipsis magistratibus sed iis male 
&busis sapientes rerum aestimatores indignationem tribuant. neque enim 
tantummodo malos accusare ausus sum, sed et honos, etsi non pro meri- 
tis, ornavi. sic quippe insultare libertati et dilacerare cives, qui mo- 
dum imperii ignorant, erubescent; et qui imperatoris mansuetudinem ae- 
mulantur, ad reliquas etiam eius virtutes citato gradu contendent. tem- 
pus itaque est enarrationem persequi, causasque ob quas tanta officii 
mutatio exstitit referre. 





DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 233 


40. ' Κωνσταντίνου, ὥσπερ ἔφην, μετὰ τῆς τύχης τὴν "Po- 
εἴῆν ἀπολιπόντος, καὶ τῶν δυνάμεων, ὅσαι τὸν Ἴστρον ἐφρούρουν, 
ἐπὶ τὴν χάτω ᾿Ασίαν ψήφῳ τοῦ βασιλέως διασπαρεισῶν, Σχυϑίαν 
μὲν καὶ IMvolay καὶ τοὺς ἐξ ἐχείνων φόρους ἐζημιώϑη τὸ δημό- 

ὅσιον, τῶν ὑπὲρ Ἴστρον βαρβάρων μηδενὸς ἀνϑισταμένου κατα-- 
τρεχύντων τὴν Εὐρώπην" τῶν δὲ πρὸς τὴν ἕω δασμοῖς οὗ μετρίως 
βαρυνθϑέντων, ἀνάγκη γέγονε τὸν ὕπαρχον μηκέτε μὲν τῆς αὐλῆς 
καὶ τῶν ἐν ὅπλοις ἄρχειν δυνάμεων, τῆς μὲν τῷ λεγομένῳ μαγέ- 
στρῳ παραδοϑείσης, τῶν δὲ τοῖς ἄρτι προελϑοῦσι στρατηγοῖς ἐκ- 
10 τεϑεισῶν, ἀλλ᾽ οὖν ὕπαρχον τῆς ἀνατολῆς χρηματίζειν. διεσύρη 
δὲ οὐδὲν ἧττον ϑανατῶσα καϑ' ἑκάστην 4j τῆς ἀρχῆς δυναστεία 
ἄχρι τῆς Moxadíov, τοῦ πατρὸς Θεοδοσίου τοῦ νέου, βασιλείας, 
ἐφ᾽ οὗ συμβέβηκε "Pougivoy τὸν ἐπίκλην ἀκόρεστον, ὃς ἦν ὕπαρ- 
χος αὐτῷ, τυραννίδα μελετήσαντα τοῦ μὲν σκοποῦ ὑπὲρ λυσετε- 
15 λείας τῶν κοινῶν ἐχπεσεῖν, εἰς βάραϑρον δ᾽ ἀχανὲς τὴν ἀρχὴν 
καταρρῖψαι. αὐτίκα μὲν γὰρ ὃ βασιλεὺς τῆς ἐκ τῶν ὅπλων ἰσχύος 
ἀφαιρεῖται τὴν ἀρχήν, εἶτα τῆς τῶν λεγομένων φαβρικῶν οἷονεὶ 
ὁπλοποιιῶν ἐξουσίας, τῆς τοῦ δημοσίου δρόμου φροντίδος καὶ τῆς 
ἑτέρας αὐθεντίας, δι᾽ ὧν τὸ λεγόμενον συνέστη μαγιστήριον. ὡς 
90 δὲ δύσεργον ἦν ἀποτρέφειν μὲν τὸν ὕπαρχον ἀνὰ τὰς ἐπαρχίας τοὺς 
δημοσίους ἵππους καὶ τοὺς αὐτοῖς ἐφεστῶτας, ἑτέρους δὲ xexrij- 
σϑαι τὴν ἐπ᾿ αὐτοῖς ἐξουσίαν καὶ διοίκησεν, νόμος ἐτέϑη ϑεσπί- 
ζων ἀντέχεσϑαι μὲν τὸν ὕπαρχον τῆς τοῦ δημοσίου δρόμου φρον- 


6 δασμῶν C, sed 2 10 δασμοῖς. 7 .βαρυνϑέντων 2 10: hic enim 
€ βαρηϑέντων. 9 στρατηγικοῖς C. 10 ἀλλ᾽ οὖν] ἄλλων C. 


40, Constantinus postquam , nt dixi, cum fortuna Romam reliquit, 
et quot Istrum custodierant copiae, decreto imperatoris per Asiam infe- 
riorem sparsae sunt, Scythiam Mysiamque et illarum vectigalia aerarium 
amisit, barbaris qui ultra Istrum habitabant Europam, nullo resistente, 
incursantibus: Orientis autem populis tributis haud mediocribus oneratis, 
necesse fnit praefectum praetorio aulae et coplis, quarum illa magistro 
quem vocant, hae strategis ΠΌΡΕ creatis traditae, non amplius praeesse, 
sed praefectum Orientis appellari. neque minus potestas magistratus, 
mort in dies propior, ad Arcadii, patris Theodosii iunioris, imperium 
dilacerata est; sub quo Rufinus cognomine insatiabilis, quo praefecto 
praetorii ille utebatur, tyrannidem meditatus a proposito quidem, bono 
rei publicae, aberravit, in bar&thrum autem immane magistratum praeci- 
pitavit. namque imperator continuo potentiam ab armis magistratui adi- 
mit, deinde fabricarum, ut vocant (id est armorum conficiendorum) pote- 
statem, cursus publici curam, aliamque auctoritatem; quibus magisterium 
quod vocant conflatum est. verum cum incommodum esset praefectum 
praetorio equos publicos iis praepositos in provinciis sustentare, aliorum 
autem sub potestate eos admmistrationeque esse, lex data est ut cursus 


234 IOANNIS LYDI 


τίδος, τὸν πρῶτον μέντοι τῶν φρουμενταρίων (πρίγχκιπα αὐτὸν 
σήμερον τοῦ μαγίστρου καλεῖσϑαι συμβαίνει) παρεῖναι διὰ παντὸς 
τῷ δικαστηρίῳ τοῦ τῶν πραιτωρίων ὑπάρχου καὶ πολυπραγμονεῖν, 
καὶ τὰς αἰτίας ἐξερευνᾶν ὧν ἕνεκα πολλοὶ ποριζόμενοι παρὰ τῆς 
ἀρχῆς τὰ λεγόμενα συνϑήματα τῷ δημοσίῳ χέχρηνται δρόμῳ (ταύτῃ S 
xal κουριῶσος ὠνομάσϑη ἀντὶ τοῦ περέεργος, καὶ οὐκ αὐτὸς μόνος 
ἀλλὰ καὶ πάντες ὅσοι κἀν ταῖς ἐπαρχίαις τοῖς δημοσίοις ἐφεστή- 
ϑιασιν ἵπποις), nooUnoyodqorroc τοῖς ἐπὶ τῷ δρόμῳ συνϑήμασε 
καὶ τοῦ λεγομένου μαγίσερου. ὅτι δὲ οὕτως, αὐτῆς δυνατὸν dxov- 
σαι τῆς διατάξεως, ἐν μὲν τῷ παλαιῷ Θεοδοσιανῷ κειμένης, ἐν 10 
δὲ τῷ νεαρῷ παροφϑ είσης. 

41. Οὕτως οὖν ὥσπερ δι᾽ ὑποβάϑρων τινῶν καταφερο- 
μένης τῆς ἀρχῆς, τοὺς μὲν στρατιωτικοὺς καταλόγους ἔταξεν 3] 
βασιλεία ὑπὸ τοῖς τότε καλουμένοις κόμησιν ἢ στρατηγοῖς, τὰς δὲ 
ἐν τῷ παλατίῳ τάξεις ὑπὸ τῷ πρωτεύοντι τῶν δυνάμεων τῆς αὐ- 15 
λῆς, ὃν καὶ αὐτὸν ἄρχοντα οὐ μικρόν, καϑάπερ τοὺς λεγομένους 
στρατηλάτας, αἱ τῆς ἐπαρχότητος ἐλαττώσεις ἀπετέλεσαν" τὰ γὰρ 
πολυτελῆ τῶν οἰκοδομημάτων καταλυόμενα πολλοῖς ἐπαρκεῖ πρὸς 
οἰχοδομήν. καὶ ἕως μὲν τοὺς βασιλέας ἐπεξιέναι OU ἑαντῶν τοῖς 
πολέμοις συνέβαινεν, εἶχέ swa ἡ ἀρχή,, εἰ καὶ μὴ τοσαύτην, πλὴν 40 
ὑπὲρ πάσας τὰς ἄλλας ἰσχύν τε καὶ δύναμιν" ἐξότε δὲ συνέβη τε- 
λευταῖον Θεοδόσιον νέον χομιδῇ τῆς βασιλείας ἐπιλαβέσϑαι καὶ 
xarà τὴν τοῦ πατρὸς νομοϑεσίαν μὴ συγχωρεῖσϑαι τοῖς πολέμοις 
παρεῖναι, καὶ τούτου νόμῳ γενικῷ κωλυϑέντος, ἀπολέγοντι βασι- 


1 μέντοι F, μὲν C. 43 πολεμίοις vulgo. 


publici curam praefectus praetorio retimeret quidem, primus tamen fru- 
mentariorum (principem magistri eum hodie vocant) in auditorio eius 
semper adesset et cuncta curiose investigaret, causasque inquireret cur 
mult, impetratis a praefecto praetorio synthematis, cursu publico utantur 
(unde etiam curiosus dictus est, neque ille solus, sed quicunque equis 
publicis in provinciis praepositi); utque synthemata ad cursum et magi- 
ster, isque primus, subscriberet. quod ita esse ipsa constitutio docet, in 
vetere codice Theodosiano exstans, in novo antem praetermissa. 

41. Sic igitur tanquam per gradus labente magistratu, militaribus 
catalogis imperator, quos comites tum vocabant sive duces, officiis autem 
pehatiü principem aulicarum copiarum praefecit; quem ipsum magistratum 

ud parvum, sicuti στρατηλάτας quos vocant, praefectura imminuta 
reddidit: quippe magnifica aedificia dissoluta multis ad aedificandum suf- 
ficiunt. ac dum imperatores ipsi bella obiere, habuit quandam magistra- 
tue, etai non tantam, maiorem tamen quam ceteri omnes, potentiam at- 
que auctoritatem: ex quo autem Theodosius postremus imperium 

um adolescens capessivit, patris lege quo contra hostes iret im- 
peditus, generalique lege in bellum proficisci prohibiti sunl imperatores 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III, 286 


Aet “Ρωμαίων δρμᾶν ἐπὶ πόλεμον, εἰχότως τοῖς μὲν στρατηγοῖς τὰ 
τῶν πολέμων τῷ δὲ μαγίσερῳ τὰ τοῦ παλατίου γέγονε χώρα, ὡς 
μιηδὲν ἕτερον ἔχειν τὸ λοιπὸν τὴν ἐπαρχότητα ἢ μόνον τὴν ἐπὶ ταῖς 
δαπάναις φροντίδα, ἃς εἰκός ἐστι γενέσθαι κατὰ τὸ ἀναγκαῖον περί 
5τε τοὺς ἐξ αὐτῆς παραφυομένους ἄρχοντας καὶ περὶ ἐκεένους γε μὴν 
&v αὐτοὶ δῆϑεν ἐτάχϑησαν ἄρχειν. . 
42. Εἰ ὁέ τις καὶ τοὺς ἐκ τῶν προρρήσεων στοχασμούς 

οὕς τινὲς καλοῦσι χρησμούς, ἐν ἀριϑμῷ λόγων παραλαβεῖν ὕπο- 
μιένοι, πέρας ἔλαβε τὰ Φωντηΐῳ τῷ Ῥωμαίῳ ῥηϑέντα ποτέ. φησὶ 
«Ογὰρ ἐκεῖνος, καὶ στίχους τινὰς δοϑέντας δῆϑεν Ῥωμύλῳ ποτὲ 
πατρίοις ῥήμασιν ἀναφέρει, τοὺς ἀναφανδὸν προλέγοντας τότε 
Ῥωμαίους τὴν τύχην ἀπολείψειν, ὅτε αὐτοὶ τῆς πατρίον φωνῆς 
ἐπιλάϑωνται. καὶ τὸν μὲν λεγόμενον χρησμὸν τοῖς περὶ μηνῶν 
γραφεῖσιν ἡμῖν ἐντεϑείχαμεν, πέρας δὲ μᾶλλον ἔσχε τὰ τοιαῦτα 
15 μαντεύματα. Κύρου γάρ τινος «ἀϊγυπτίου, ἐπὶ ποιητικῇ ἔτι καὶ 
γῦν ϑαυμαζομένου, ἅμα τὴν πολίαρχον ἅμα τὴν τῶν πραιτωρίων 
ἐπαρχότητα διέποντος καὶ μηδὲν παρὰ τὴν ποίησιν ἐπισταμένου, 
εἶτα παραβῆναι ϑαρρήσαντος τὴν παλαιὰν συνήϑειαν καὶ τὰς ψή- 
φους Ἑλλάδι φωνῇ προενεγκόντος, σὺν τῇ Ρωμαίων φωνῇ καὶ τὴν 
90 τύχην ἀπέβαλεν 7 ἀρχή. νόμον γὰρ αὐτιγράφειν ὃ βασιλεὺς ἄνε-- 
πείσϑη πάσης ἀφαιρούμενον ἐξουσίας τὴν ἐπαρχότητα " 7 γὰρ ἄρτε 
καὶ κουφίσαι ὅρους καὶ σιτήσεις καὶ φῶτα καὶ ϑέας καὶ ἀνανεώσεις 


4 ἃς F, ἣν C. 19 ἀπέλειπεν C. 90 ἀπέβαλεν add F e 2 12. 
αὐτιγάρφειν C. 22 lego φόρους. F 


Romani, ut necesse erat, quae ad bella pertinent, ducum, quae ad pala- . 
tium, magistri provincia fuere; ut nihil aliud praefectura habeat nisi se- 
lam sumptuum administrationem , qui, ut perspicuum est, cum in obvias 
necessitates tum in magistratus ex illa, ut dixi, ortos, adeoque in eos 
quibus hi praefecti sunt, impenduntur. ΄ 


42, Quodsi quis et coniecturas e praedictionibus, quae oracula ἃ 
nonnullis vocantur, rationum in numero habere non recuset, exitum ha- 
buere ἃ Fonteio Romano quondam dicta. ait enim ille, et versus quos- 
dam Romulo scilicet olim datos patrio sermone refert, aperte praedicen- 
tes tum Romanos fortunam derelicturam , cum ipsi patriae linguae obli 
fuissent; quod oraculum (ut vocant) nostro de Mensibus tractatui inse- 
ruimus. exitum vero utique haec vaticinia habuere. quippe postquam 
Cyrus quidam Aegyptius, quem ob poesin etiamnum admirantur , praefe- 
ctura urbis et praetorii simul fungens, neque aliud quicquam praeter 
poesin sciens, veterem consuetudinem transgredi ausus est decretaque 
Graeco sermene protulit, cum Romana lingua fortunam quoque magistra- 
tus amisit, legem enim autographam ferre persuasus est imperator, omni 
magistratum potestate spoliantem. nam qui nuper et tributa levandi et 


236 IOANNIS LYDI 


toy» αὐϑεντοῦσα ταῖς πόλεσιν ἐπιδοῦναι οὐκ ἤρχεσε τὸ λοιπὸν 
οὐδὲ ἐτόλμησε μιχρῶς γοῦν τινὸς παραψυχῆς ἐκ τῶν δημοσίων με-- 
ταδοῦναί τινι. ὃ δὲ καϑ᾽ ἡμᾶς Ζημοσϑένης, ὃς καὶ αὐτὸς ὅπαρ-- 
xoc ἦν, οὐδὲ μετὰ κέλευσιν τῆς βασιλείας, γραμμάτων χωρίς, el 
μὴ πραγματικὸς ἠργήσατο νόμος, ἄδειαν ἔχειν τὴν ἐπαρχότητα 5 
ἐπιδοῦναι τοῖς ὑπηκόοις χατεπράξατο, μὴ μόνος αὐτὸς εὖ ποιῆσαε 
τοὺς ὑποτελεῖς παραφυλαξάμενος, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις τὸ λοιπὸν ἀπο-- 
κλείσας. τῆς δὲ ἀρχῆς ἤδη καὶ αὑτὴν τὴν ἐπιπόλαιον ὄψιν ζημεω.-- 
ϑείσης, ἠχολούϑησε τοῖς τὰς δίχας λέγουσιν ἐχχλήτοις εὐτελέσαε 
τὸ διχωστήριον παρὰ τὸ πάντῃ χεκωλυμένον. καὶ νόμῳ τοῦτο διω- 10 
οἰσϑη" οὐ γὰρ ὑπέμεινεν 7] βασιλέως πραύτης τοῖς δικαζομένοις τὴν 
ἀπὸ τῆς ἐφέσεως περικάπτειν ἐλπίδα, ἣν προϑεωροῦντες οἱ δικά- 
Govreg ἴσως ἀδεκάστως εἰς τὰ πράγματα εἰσβλέψουσι. τοσαῦτα 
“περὶ τῆς ἀρχῆς ἐπιδαχρύσας φημί. 

43. Κωλύσει δὲ οὐδὲν ὥσπερ ἐν ὑποτυπώσει μνησθῆναι 15 
τῆς κατὰ μικρὸν ἐλαττώσεως" οὗ γὰρ ἄν τις ἐπιδείξει σαφῶς τὴν 
ἀφαίρεσιν, μὴ προαριϑμησάμενος ταῦϑ᾽ ἅπερ ὄντα τὸ πρὶν ὕστε- 
pov ἀφηρέϑη. μετὰ γοῦν Θεοδόσιον xal αρκιανὸν τὸν μέτρεον 
ἐλθὼν 0 “έων καὶ τὸν πλοῦτον εὑρὼν ὃν ᾿Ἀττίλας ὃ τῆς οἰκουμέ- 
γης πολέμιος λαμβάνειν ἔμελλεν (ἦν δὲ ὑπὲρ τὰς χιλίας ἑκατονεά-Φ. 
δας τοῦ χρυσίου λιτρῶν), ὀγκωϑεὶς τῇ δυνάμει ἔγνω Βανδήλοις, 


1 λοισκεὺν F, λόγιον C. 5 πραγματικῶς C. 8 ἐπὶ πόλεων 
vulgo. 10 τούτω C. 17 ἃ xaQ0vra? an d ὑπάρχοντα 
21 tov deleverim. 


victum et lnmina et spectacula operumque refectiones civitatibus conce- 
dendi potestatem habuisset, non habuit deinde, neque ausa est vel par- 
vum quoddam solatium de publicis cuiquam dare. noster vero Demo- 
sthenes, qui et ipse praefectus praetorio erat, ut ne post iussionem im- 

eratoris quidem sine literis praefectura, nisi si pragmatica lex dedisset, 
icentiam haberet civibus largiendi effecit, non ipse tantum nme civibus 
bene faceret eavens, verum alios quoque in posterum impediens. ipsa 
autem specie externa iam adempta magistratui, deinceps per electos cau- 
sarum actores elevatum est iudicium, contra quod omnibus modis prohi- 
bitum. atque id lege temperatum est: neque enim sustinuit imperatoris 
mansuetudo liigantibus spem ab appellatióne imminuere, quam praevi- 
dentes iudices integre fortasse res intuebuntur. haec de magistratu col- 
lacrimans commemoro. 

43. Nihil autem impediet quominus paulatim progressae imrminutio- 
mis quasi imaginem quandam exprimamus: nec enim imminutionem per- 
epicue ostenderit, nisi qui prius, quae olim fuere posteaque erepta sunt, 
enumeraverit. post Thoodosium igitur pradentemque Maucianum secutus 
Leo, cum divitias queis Attalus orbis terrarum hosts potiturus erat (erant 
*utem super centum anuri librarum milia) invenisset, potentia inflatus 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 237 


Iva Γερμανικῷ ἀπὸ τῆς ἀρκτῴας ἐπὶ τὰς Tonavíac διὰ τοῦ Ilv- 
φηναίου ἐνσχήψαντι τῇ «Διβύῃ, πολεμεῖν, μυρίμις οὖν ναυσὶ 
μιακραῖς, ἃς καλοῦσι λιβύρνας, ἐπιστήσας στρατὸν οἷον ὃ μαχρὺς 
ἀπεθαύμασε χρόνος, εἷς ἐσχάτην ἀπορίαν περιέστησε τὴν ἀρχήν, 
5 ἀποτείνων αὐτὴν xol βιαζόμενος καὶ δαπάνην τεσσαράκοντα μυ- 
ριάσιν ἀνδρῶν πρὸς μάχην διαπόντιον καὶ γῆς ἀλιμένοις ὅρμοις 
ὠχυρωμένης δυσχωρίαν καὶ βαρβάρων ὑπὲρ λόγον πλουτούντων 
δόναμιν ἀρκεῖν. ἀνάλωται γὰρ περὶ τὸν κακοδαίμονα πόλεμον 
ἐχεῖνον, Βασιλίσχου τῶν δεινῶν ἡγησαμένον, χρυσίου μὲν λιτρῶν 
10 μυριάδες ἕξ πρὸς πεντακισχιλέαις, ἀργύρου δὲ χιλιάδες λιτριῦν 
ἑπταχόσιαι, ἵππων δὲ καὶ ὅπλων καὶ ἀνδρῶν τοσοῦτον ὅσον ἄν τις 
τῷ παντὶ χρόνῳ ἐλλείπειν καλῶς ἀφορίσεται. (44) καὶ μετὰ ταῦτα 
πάντα ναυάγιον τῆς ὅλης πολιτείας. οὐ γὰρ ἀρχέσαντος τοῦ δη- 
μοσίου χρήματος καὶ ὅσον ἦν ἴδιον τῇ βασιλείᾳ, πάντα τὰ τῶν 
£5 στρατιῶν πληρώματα ταῖς ἀστοχίαις ἐναπώλετο τοῦ πολέμου. καὶ 
ἵνα μὴ μαχρηγορῶ, ἐξ ἐχείνου τοῦ συμπτώματος οὐκχέτε τὸ ταμε-- 
εἴον ἐπήρκεσεν ἑαυτῷ, ἀλλὰ προσδαπαγᾷ τοῖς πράγμασι πρὸ xai- 
poU τὰ μήπω ἐν ἐλπίδι γοῦν τοῖς ὑποτελέσιν ὄντα, ὡς ἀπέραντον 
εἶναι τὴν ἀπορίαν τοῦ δημοσίους ἐπιλείποι δ᾽ ἂν ἡμᾶς ὃ χρόνος, 
0 εἰ τὰς ὑπὸ “Δέοντι πεσούσης τῆς πολιτείας ἀπαριϑμησώμεϑα συμ- 
φοράς, τῶν τότε οἴκοι κακῶν, τῶν ἐν μέσῳ πυρὶ δαπανηϑέντων,, 
συνέμιξαν τῶν τότε πολέμων τὸ δυστυχὲς καὶ ἄλλων μυρίων ἀτυ- 
1 γερμανικῶς C, patet aliquid excidisse. F. 5 xal] an 


εἰς 7 7 αἰχγυρωμένην C. 10 μυρεάδων - πενταχισχιλίας — 
λιας C. — 121lego ἐκλιπεῖν. PF. ἀφορήσεεαι C. 18 γον C, 
yov» F. 1 τῶν - καχῶν - συνέμιξαν. legendum, ni fallor, 


τοῖς - καχοῖς - συμμέίξαν. FF. 


Vandalis, nationi Germanicae, quae a Septentrione in Hispanias per 
Pyreneum montem transgressa Libyam invaserat, bellum ínferre decre- 
vit. ſtaque cum decem milia navium longarum, quas liburnas vocant, 
exercitu, qualem nulla aetas mirnta est, iniplesset , magistratum ad inci- 
tás redegit, intemtum coactumque quadringentis hominum milibus, trans 
mare contra terrae importuosis sinubus defensae difficultatem et barbaro- 
rim mirum quentam p ientorum potenttam dimicaturis, sumptum sufficere. 
insumpta quippe fatali illi bello, Basilisco malorum duce, auri sexaginta 
quinque, argenti autem septingentn librarum milia, equorum vero armprum- 
que et hominum tantus numerus quantum omni aevo interiisse quis iure 
negaverit. (44) et post haec omnia naufragium totius rel publieae. nam 
cum non sufficeret pecunia publica, quantumque privatae erat imperatori, | 
omnía exercituum complementa belli cladibus una perierunt. ac ne lon- 
gus sim, ex illo casu aerarium haud amplius suffecit, sed ante tempus, 
quae nondum in spe, id est collatoribus sunt, in rem publicam impendit, 
ut infinita sit aerarii angustia. tempus autem, opinor, nos deficiat, lapsae 
sub Leone rei publicae clades si enarremus, domesticis tum malis, media: 
urbis parte igne consumpta, mixtam bellorum infelicitatem aliorunque: 


238 IOANNIS LYDI 


χημάτων" ὡς αὐτὸν ἐκεῖνον, τὸν βασιλέα λέγω, τοῖς οἰχείοις κακοῖς 
ταραττόμενον μὴ μόνον τὴν αὐλὴν ἀπολιπεῖν, φασμάτων αὐτὸν 
ὥσπερ ᾿Ορέστην ἄνανδρον ἐνοχλούντων ἑτέρωϑι διαιτᾶσϑαι, ἀλλὰ 
καὶ αὐτὴν δὲ τὴν πάγχρυσον ἀπολιπεῖν διασκέψασθαι ἀπολεῖ xol 
εἷς τοιαύτην βασιλείαν μετατρέψαι, εἰ μὴ ϑεὺς τοῦϑ᾽ ὃ δέδωχε τῇ 5 
πόλει διεσώσατο χράτος. (45) xal déur μέν ποτε ἀπηλλάττετο, 
ἡ δὲ ἀρχὴ τοῖς ἐχείνου καταχλυσμοῖς ἐβυϑίζετο, Ζήνωνος ἔνϑεν 
τὸ τοῦ κηδεστοῦ κράτος ὑπεξελϑόντος. δειλὸς δὲ ἦν, μᾶλλον δὲ 
δείλαιος, καὶ τοὺς πολέμους ἀπηργυρίζετο, μηδὲ ἐν εἰκόσι μάχην 
ὑπομένων δρᾶν, καὶ συνώϑει τὸν ὕπαρχον χρυσίῳ πολλῷ τὴν εἰρή-- 10 
γην ὠνεῖσϑαι, αὐτὸς περὶ δημεύσεις καὶ ὄλεθρον τῶν ἐν τέλει τῆς 
πολιτείας ἀγρυπνῶν. ἔσχε δὲ ὅμως καὶ αὐτὸς ἀναίσιον πέρας. 
τοσούτων καχῶν ἐπιχεϑέντων τῇ πρόσϑεν εὐδαίμονι τῶν ἀρχῶν, 
T τύχη βραχύ τι γνήσιον δὲ γελῶσα τὸν Δναστάσιον ϑανατῶσιν 
ἐπέστησε τοῖς ὑπηχύίοις, ὃς διὰ πάσης ἦλϑεν 0000 τὴν ἔνδειαν τῶν 15 
κοινῶν ἀποτίσασϑαι, καὶ δίκην οἰχοδεσπότου τινὸς τοὺς φόρους, 
ὅσοι σώζεσθαι δύναιντο, ταῖς ἀληϑείαις ταῖς δαπάναις προσαρμό-- 
σας, καὶ λογισμοὺς ἀπῆτεε τῶν δαπανῶν καὶ δικαίως ἐτίϑετο, τὴν 
ἀμετρίαν διαφεύγων, οὐχ ὥσπερ ὃ Νέρων ποτέ, καὶ εἴ τινες ἐκεῖ-- 
vov ζηλώσαντες δαπάνας μὲν ἀμέτρους ἐποιήσαντο, λογισμοὺς δὲ 39 
μέχρι μνήμης ἢ λαβεῖν πρὸς τῆς ἐπαρχότητος ἢ πρᾶξαι πρὸς αὖ- 


2 τὸν. 4 χόλινλ΄͵ — 8 κηδετοῦ C. 10ϑρᾶν C. 14 ϑα- 
ψαξωσεν C. 17 ταῖς ἀληϑεστάταις δ.2 19 οὐχ add F. 


innumerarum calamitatum ; nt ipse ille, imperator inquam , suis pertur- 
batus malis, non modo aula relicta, spectris quasi ignavus Orestes ex- 

itatus, alibi babitaverit, verum ipsam quoque auream civitatem exitio 
relinquere cogitaverit, unusque tantam imperii sedem evertisset, ni deus, 
quod dedit urbi imperium, conservasset. (45) et Leo quidem aliquando 
esse desiit: at praefectura concitatis ab eo inundationibus submersa est, 
Zenone deinde soceri imperium tenente. erat autem timidus, seu potius 
miser, et bella pecunia redimebat, ne in imaginibus quidem pugnam su- 
stinens videre, praefectumque multo auro pacem mercari cogebat , ipse 
bonis publicandis et principum in re publica virorum exitio intentus. 
habuit vero et ipse pariter infelicem exitum. tantis malis submerso fe- 
lici quondam magistratu, fortuna paulisper quidem sed sincere arridens 
Anastasium moribundis civibus praeposuit; qui ut publicae inopiae mede- 
retur, nullam non iniit rationem, et more patrisfamilias cuiusdam tributa, 
quanta servari poterant , Sumptibus re ipsa accommodaps, rationes sum- 
ptuum et exigebat et iuste reddebat, immodicum fugiens; neque quem- 
admodum Nero olim, et si qui eum aemulati, sumptus quidem. immodicos 
fecere, rationes autem mentione tenus aut accipere a praefecto aut ei 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 239 


᾿ τὴν ἠξίωσαν, ποταμοὺς ἢ τάχα ϑάλασσαν ὅλην βλύζειν αὐτοῖς τὸ 
χυυσίον οἰόμενοι. 
46. Νέμασα δ᾽ οιμὼς ἢ τύχη, καὶ σκοπῷ διοικήσεως τὰ 
ψγεῦρα παρέλυσε τῆς πολιτείας. τῶν γὰρ βουλευτιχῶν συστημάτων 
5 διοικούντων τὰς πόλεις καὶ τὸν στρατιώτην ἀποτρεφόντων καὶ ἀλη-- 
Suc πολιτευομένων τοῖς πράγμασι, IMagivóg τις ἐκ τῶν λεγομένων 
σχρινιαρίων τῆς ἑῴας διοικήσεως παρεισδὺς ἐντέχνως τῷ βασιλεῖ 
ἀναπείϑει πᾶσαν αὐτῷ τὴν πολετείαν, διαψηφίσαντι τοὺς φόρους, 
καταπιστεῦσαι, ὁμολογήσας χρυσίον τῷ βασιλεῖ περιποιεῖν. φιλο-- 
10 κερδὴς δὲ ἠρέμα ἐτύγχανεν ἐκεῖνος οἷα Ταυλάντιος καὶ ᾿Ἐπιδάμνου 
τῆς Ἰλλυρίδος" Ζυρράχιον αὐτὴν Κρῆτες ἀποικήσαντες exei προσ-- 
ηἡγόρευσαν, ἀπὸ Zovopáxov τότε βασιλεύοντος Κρητῶν, ὡς ὃ 'Ῥω- 
μαῖος “Δουκανὸς iv τῇ δευτέρᾳ τῶν ἐμφυλίων φησίν; ἢ Kogxv-. 
ραῖοι Κορινϑίων ἄποικοι κατὰ τὸν συγγραφέα. καὶ πολὺς ἦν λόγος 
15 ἀπληστίας κατηγορῶν τὸν ᾿Αναστάσιον, ὡς xol ἐλεγείας τινὰς ἐπὲ 
τοῦ ἱπποδρομίου ἀνατεϑῆναε πρὸς τοῦ δήμου κατ᾽ αὐτοῦ, εἰκόνος 
αὐτῷ σιδηρᾶς ἐπὶ τοῦ ἱπποδρόμυυ ἀνατεϑείσης. οἱ δὲ στίχοι, 
τοῦ λεγομένου παρὰ μὲν Ῥωμαίοις φαμώσου xa9^ ἡμᾶς δὲ βλασ- 
φημίας οἵδε. 
20 εἰκόνα σοί, βασιλεῦ κοσμοφϑόρε, τήνδε σιδήρου 


στήσαμεν ὡς χαλκῆς οὖσαν ἀτιμοτέραν, 


1 lego οὐκ ἠξίωσαν. F. vel ἀπηξίωσαν. 8 νεμεσᾷ δ᾽ ὅμως 
8 ἀναπείθειν C. 10 καὶ] d£? 11 ἀὠποικχησαν C. 18 Luca- 
nus 2 610, de Brundusio : urbs est Dictaeis quondam possessa colonis. 
haec Lydus de Epidamno poetam dixisse putavit, eidemque, quod 
aliunde acceperat de nomine huius urbis, attribuit. F. 13 7 F, 
oi C. 15 ἐλεγεῖά τινα F. 19 às vulgo. 21 Antho- 
logia: ἄνϑεσαν εἷς χαλκοῦ πολλὸν ἀειμοτέρην. E. 


reddere non sunt dignati, flumina vel totum forte mare aurum sibi pro- 
fundere arbitrantes. 

46. At fortuna crudeliter dominata specie quoque administrationis 
nervos rei publicae solvit. nam cum curialia collegia civitatibus prae- 
essent ac militem sustentarent vereque rem publicam moderarentur, Ma- 
rinus quidam e scriniariis, ut vocant, orientalis dioecesis, cum se callide 
rebus insinuasset, imperatori persuadet ut totam sibi rem publicam, tri- 
buta vendituro, credat, aurum se imperatori conciliaturum pollicitus. erat 
autem ille lucri paulo amantior, ut pote Taulantius et Epidamno lllyriae 
civitate oriundus (Durrhachium eam Cretenses, qui coloni illuc venerant, 
a Durrhacho tum Cretensium rege appellarunt, ut ait Lucanus Romanus in 
libro secundo de bello civili; vel Corcyraei, Corinthiorum colonia se- 
cundum historicum). incusabantque vulgo Anastasium insatiabilis avari- 
tiae, adeo ut disticha quaedam in eum in Hippodromo populus suspen- 
derit, cum ferrea ei imago in illo posita fuisset. versus autem famosi 
(ut Romani vocant, quam nos blasphemiam) hi sunt: "imaginem tibi, 
imperator mundum destruens, bancce e ferro posuimus ut aenea vilio- 


240 IOANNIS LYDI 


ἀντὶ φόνου πενίης τ᾽ ὁλοῆς λιμοῦ τε καὶ ὀργῆς, 
οἷς πάντα φϑείρει σὴ φιλοχρημοσύνη. 
γείτονα δὲ Σκύλλης ὀλοὴν ἀνέϑεντο Χάρυβδιν, 
d ἄγριον ὠμηστὴν τοῦτον z4vaotáotov. 
δείδιϑε καὶ σύ, Σκύλλα, τεαῖς φρεσί, μή σε καὶ a)zv — 5 
βρώξῃ, χαλκείην δαίμονα κερματίσας. 
διαβάλλονται γὰρ πρὸς τῶν ἀρχαίων οἱ τὴν Εὐρώπην οἰκοῦντες 
σχεδὸν ἅπαντες ἐπὶ φιλαργυρίᾳ, ἅμα κερδαίνοντες ἅμα δαπανῶ»- 
τες τὰ περιγινόμενα αὐτοῖς, οἱ δ᾽ ᾿Εἰπειρῶται μάλιστα, Σύρων 
ὄντες ἄποικοι, ὡς ὃ Πολέμων ἐν πέμπτῃ ἐξηγήσεων τῆς κατὰ “2ου-- 0 
κανὸν τὸν “Ῥωμαῖον ἐμφυλίου συγγραφῆς ἀπεφήνατο. ὅϑεν καὶ 
Παλαιστήνη πρὸς τῶν ἀρχαίων καλεῖται, ἐν jj Ἡρώδης ποτὲ πρὸς 
τιμῆς «ὐγούστου Νικόπολιν ἐδείματο τὴν πόλιν, παρὰ “Ζευκάτην 
καὶ τὸν “χτιον κόλπον, ὅπου Κλεοπάτραν μετ᾽ ᾿Αντωνίου παρε- 


στήσατο. 15 
47. Ἦν μὲν οὖν τοιοῦτος 6 βασιλεύς, τὰ δὲ ἄλλα συνετὸς 


καὶ πεπαιδευμένος, ἐπιεικής τε ἅμα καὶ δραστήριος, μεγαλόδωρός 
τε καὶ κρείττων ὀργῆς, ἐρυθριῶν τε τοὺς λόγους, ὡς καὶ πλήρωμα 
χρόνου καὶ βαϑμὸν τοῖς τῶν λόγων διδασκάλοις βουληϑέντα παρω- 
σχεῖν ταῖς αὐτῶν διχονοίαις ἐμποδισϑῆναι" πέφυχε γὰρ ἐξ ἀπρα- 40 
γμοσύνης τὸ λογικὸν πρὸς ἑαυτὸ διαφωνεῖν. ἦν οὖν ἀγαϑός, ὡς 


1 δὲ ὀλοῆς λοιμοῦ C, 4 οἷς πάντα φθείρει σὴ F, οἷς πάντα 
φϑείρεις ἐκ φιλοχρημοσύνηρ Anthologia, ἡ πάντα φϑειρέσει C. 

Anthologia: ἐγγυθὲ τῆς Σκύλλης χαλεπὴν στήσαντο Χάρυβδιν. 
Lydus manifesto putavit posteriora duo disticha unum cum praece- 
dentibus epigramma efficere, unde patet, cur scripserit δέ, non τῆς. F. 
10 iip... oso» C. 11 ἐμφυλίαυρ F, ἐμφυλίων C. 12 lego 
JIaàa " cf. Caes. Bell, Civ. h 6 et Lucan. 5 460. 


rem, pro caede paupertateque exitiosa fameque et ira, queis omnia de- 
struit tua avariüa. vicinam autem Scyllae exitiosam posuere Charybdim, 
. ferum crudivorum hunc Anastasium, time et tu, Scylla, tuo animo, ne 
te quoque ipsam devoret, aeneam deam postquam signavit." etenim apud 
antiquos omnes fere Europam incolentes ob avaritiam male audiunt, simul 
lucro studentes, simul parta consumentes, Epirotae autem maxime, Sy- 
rorum colonia, ut Polemo in libro quinto commentariorum ad Luoani 
Romani de bello civili carmen ostendit. unde etiam Palaeste ab anti- 
quis vocatur, in qua Herodes quondam in honorem Augusti Nicopolia 
urbem ad Leucaten Áctiumque sinum aedificavit, ubi Cleopatram cum 
Antonio ille devicit. 

47. Erat igitur talis imperator, at cetera prudens et eruditus, bu- 
manusque simul et diligens, munificentissimusque et ira fortior, litera- 
rumque adeo reverens ut temporis complemeutum et gradum literarum 
magistris concedere cupientem dissensiones eorum impedierint: solent 
enun docti, utpote otiosi, inter sese dissentire. «erat igitur bonus, ut 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 241 


ἔφην, καὶ μηδένα τῶν δεομένων σχυϑρωπὸν ἀποπέμπων, ὡς μὴ 
πόλιν, μὴ φρούριον [17] εὐσίνιον] ἢ λιμένα ἢ τόπον οὖν τινὰ τῆς 
πάσης Ρωμαίων πολιτείας ἀμοιρεῖν τῶν ἐχείνου κατὰ τὸ ἀναγκαῖον 
δωρεῶν. ὅτε δὲ μόνος αὐτὸς μετὰ Κωγσταντῖνον τὴν τῶν ψυχῶν 
δ ἐχούφισε δασμολογίαν, εἰ καὶ μὴ πᾶσαν (οὐδὲ γὰρ iq3uat) , ϑεὸν 
ἐχέτω ἵλεω τῶν ὁπωσδήποτε πλημμεληϑέντων αὐτῷ" καὶ γὰρ ἄν- 
ϑρωπος ἦν. πολλῶν δὲ ὄντων καὶ ὑπὲρ τῶν κοινῶν ᾿Ἀναστάσιος 
ἔπραξεν, ἀρκέσει μόνη πρὸς ἀπόδειξιν 7j παρ᾽ αὐτοῦ ὑπὲρ Εὐφρά- 
τὴν κατασχευασϑ tica πόλις (4 άραν αὐτὴν οἱ ἐπιχώριοι, ψάναστα- 
10 oov δὲ πόλιν ἐξ αὐτοῦ προσαγορεύουσι xa3^ ἡμᾶς), ἣν εἰ μὴ ϑεὸς 
πρὸς ἐκείνου ταῖς φάρυγξι Περσῶν ἐπέβρισεν, ἔχπαλαι ἂν τὰ 
“Ῥωμαίων Πέρσαι, οἷον προσεχῆ αὐτοῖς ἐστί, χατεσχήκεσαν. 
48. ΧΧαλεπὸν δὲ οὐδὲν xai μιᾶς αὐτοῦ σκοτίας καὶ λανϑα- 
γούσης ἔτι ἐπιμνησϑῆναι πράξεως" δεῖ γὰρ καὶ τῶν εἰδικῶν vàr- 
16 δρὸς ἀρετῶν μίαν ἐγαποϑέσϑαι τῷ λόγῳ: Παῦλος ἀνὴρ εὐπατρί- 
δης ix Βιβιανοῦ πατρὸς ἐπισημοτάτου γέγονεν ὑπ᾽ αὐτῷ, ὃς καὶ 
τοὺς πώποτε τῶν ἔμπροσϑεν ἐπὶ μεγαλοφροσύνῃ ϑαυμασϑέντων 
ὑπάτων ταῖς φιλοτιμίαις ἀπέκρυψεν. οὗτος χρειῶν ἰδιωτικῶν ἕνεκα 
λυσιτελῶν αἰτῷ ἐπωφείλησε Ζηνοδότῳ, ὡς καὶ αὐτὸς τοῖς ὑπάτοις 
80 πρὸς ἀξιώματος καὶ μόνου τυχών, ᾿ἀναφαίρετον χουσίον, εἰς χιλίας 
χρυσίου λίτρας συναγόμενον. τοῦ δὲ Παύλου πρὸς τὴν ἔκτισιν 
ἀτονοῦντος, ὃ Ζηνόδοτος ποτνιώμενος τὸν ᾿Ἀναστάσιον ἀντεβύλει 


7 καὶ] d F. malim καὶ ὑπὲρ ἀριθμὸν d, 19 ὅσαῇΞὁ 19 ἐπο- 
φέλησεν Ο. lego τῆρ ὑπατείας. F. 20 ὠναφέρετον C. 


dixi, neque quemquam petentem tristi vultu dimittebat; ut non urbs, non 
castellum... non limen, nullus denique totius rei publicae Romanae locus 
munerum eius, postulante necessitate, expers esset. quod vero solus 
ipse post Constantinum animarum tributum, quamvis non omne (quippe 
mors praevertit eum), levavit, deum propitium experiatur suis qualibus- 
cunque peccatis: etenim homo erat. multa autem cum sint quae pro re 
publica Anastasius fecit, ad rem declarandam satis erit una trans Eu- 
phratem ab eo aedificata urbs (Daram eam indigenae, nos Anastasii ur- 

em ab ipso appellamus); quam nisi deus cum illo Persarum faucibus 
imposuisset, iam olim, opinor, Persae, quae finitima iis sunt Romanorum, 
Occupassent. 

48. Nihil vero nocebit unum quoque obscurum ejus atque etiam 
latens factum commemorare: oportet enim et privatarum viri virtutum 
unam literis mandare. Paulus, vir patricius, Bibiano splendidissimo patre 
ortus, sub eo vixit; qui quidem priores consules, quorum unquam in ad- 
miratione magnificentia fuit, liberalitate obscuravit. hic, privatas pro- 
per necessitates Anastasio utilis, Zenodoto, quippe et ipse consulatu 

onorem tantum consecutus, pecuniam, quae negari non posset, ad sum- 

mam mille auri librarum debebat. cui solvendae cum par non esset Pau- 

lus, Zenodotus Anastasii opem imploravit; qui intelligens neque Paulu" 
Ioannes Lydus. 16 


242 IOANNIS LYDI 


ἀμύνειν αὐτῷ. ὃ δὲ συνορῶν μηδὲ τὸν Παῦλον ἀρκεῖν πρὸς ἀπό-- 
δοσιν μηδὲ Ζηνόδοτον πρὸς ἔνδοσιν, δύο χιλιάδας χρυσίου δέδωκε 
λιτρῶν αὐτῷ, τὰς μὲν χιλίας τῷ χρήστῃ, τὰς δὲ λειπομένας (τοσαῦ-- 
ται δὲ ἦσαν») τῷ Παύλῳ χαρισάμενος. ' 

49. Ἐγὼ δὲ ἀναστρέφω τῷ λόγῳ πρὸς αρῖνον. ἐχλαβὼν 5. 
τοίνυν Σύρος ἀνὴρ καὶ πονηρὸς ὡς ἐπιεικὴς τοὺς φόρους, τὰ μὲν 
βουλευτήρια πασῶν παρέλυσε τῶν πόλεων, ἀπεμπολῶν τοὺς ὑπη- 
κόους παντὶ ὡς ἔτυχεν, εἶ μόνον αὐτῷ τὸ πλέον ὑπόσχοιτο, xol 
ἀντὶ τῶν ἀνέχαϑεν στηριζόντων τὰ πράγματα βουλευτῶν προχειρέ- 
ζεται τοὺς λεγομένους βίνδικας (Ἰταλοῖς ϑεὸν ἀποκαλεῖν), oi10 
παραλαβόντες τοὺς συντελεῖς οὐδὲν πολεμίων ἧσσον τὰς πόλεις 
διέϑηκαν. καὶ γίνεταε μὲν πολύχρυσος, εἴπερ τις ἄλλος, ὁ βα- 
σιλεὺς καὶ μετ᾽ αὐτὸν ὃ Ἰαρῖνος καὶ ὅσοι ἸΠαρινιῶντες ἁπλῶς" 
ἀπορία δὲ παντελὴς καὶ πενίας βάϑος κατέπιε τὰ πράγματα, τὸ 
λοιπιὸν τῆς ἐπαρχότητος τρόπῳ χαμαιζήλου δικαστοῦ μόναις ταῖς 15 
ἰδιωτικαῖς διαδίικασίαις σχολαζούσης. ἠρυϑρία δὲ ὅμως ὃ αρῖ- 
γος, καὶ τὴν ἀρχὴν ἐδόχει τιμᾶν, τέχνῃ τὸν φϑόνον ἀπωθούμενος. 
ἔγϑεν τῶν δημοσίων ὥσπερ ὕφ᾽ ἑτέρους τελούντων καὶ μὴ κατὰ 
τάξιν πραττομένων, ὑπώλισϑεν ἡ τάξις καὶ πενίας ἐνήρχετο" τί 
γὰρ περιεγένετο αὐτῇ μόναις ταῖς δίκαις τῶν ἰδιωτῶν ἐξυπηρε- 90 
τουμένῃ; 

50. Οὕτως οὖν τῶν πραγμάτων ὑπὸ τῷ Maplro πεσόν- 
των, συνεῖδεν ὃ βασιλεὺς ἑτέρᾳ τιμῇ τὴν ἀτιμίαν παραμυϑήσασϑαι 


10 patet aliquid excidisse. F. 13 μαρινιόντες C, μαρῖνοε ὄν- 
veg. F. 19 πενίᾳ συνείχετοῦ 


solvere neque Zenodotum remittere posse, duo milia auri librarum ei de- 
dit, mille creditori, reliquas (erant autem totidem) Paulo largiens. 

49. Kgo vero enarratione ad Marinum redeo. cam igitur Syrus 
homo improbusque tributa quasi aequus suscepisset, curialia omnium 
urbium sustulit, cives cuilibet temere, dummodo plus ei polliceretar, 
vendens; proque curialibus, antiquis publicorum moderatoribus, creat 
quos vindices (quo nomine Itali deum appellare solent) vocant, qui nacti 
in collatores potestatem, nihilo quam hostes melius civitates habuere. et 
auro quidem, si quis fuit alius, ditissimus fit imperator, post eumque 
Marinus, et quot omnino Marini: summa vero angustia et paupertatis 
ebyssus causas absorbuit, praefectura deinceps more pedanei iudicis pri- 
vatis tantum litibus vacante. verebatur tamen Marinus videbaturque 
colere magistratum, arte invidiam repellens. inde, cum quasi ad alios 
publica pertinerent neque rite exigerentur, collapsum officium est coepit- 
que paupertate laborare: solis enim privatorum causis operam dans quid 
reliqui habuit? 

50. fic igitur rebus sub Marino ruentibus, imperator alio honore 
contemptum magistratus solari constituit. nam forensium oratorum opti- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. IIl. 243 


τῆς ἀρχῆς. τῶν γοῦν δικανικῶν ῥητόρων τοὺς ἀρίστους ἐπὶ τὴν 
ἀρχὴν προύφερε" καί ποτε πρὸς τῆς γαμετῆς ᾿ἀριάδνης ὀχλούμε- 
voc “41»ϑεμίῳ τῷ ᾿Ανϑεμίου τοῦ “Ῥώμης βεβασιλευχότος παιδὶ τὴν 
ἀρχὴν ἐγχειρίσαι ἤγανάκτησεν, εἰπὼν δὲ μηδενὸς ἢ μόνων λογικῶν 
5 ἀξίαν εἶναι τὴν ἐπαρχότητας. ὅπως δὲ ἠρυϑρία τὴν ἀρχήν, γνώ- 
σεταί τις ἐκ τούτου. “Ἑρμίας τις τοῖς “«Ἰυδίας σχρινιαρίοις συν-- 
αριϑμούμενος ὑπὸ μέμψιν γέγονε, Σεργίου τοῦ τότε τὴν ἐπαρχό- 
τηταὰ διέποντος ἀγαναχτήσαντος. ὃ δὲ βασιλεὺς πρὸς τῆς Eouov 
μητρὸς ὀχλούμενος πολὺς ἐγίνετο τὸν ὕπαρχον παρακαλῶν παρα- 
10 χωρεῖν Ἑρμίᾳ" ἐκεῖνος δὲ μέχρε παντὸς ἀνεβάλλετο, καὶ ὃ βασι- 
λεὺς ἐνεδίδου, τήν τε ἀρχὴν τήν τε Σεργίου σεμνότητα παρατηρού- 
μενος " ἴσχυσε δ᾽ ὅμως ὑπὲρ δικαίου παρακαλῶν. αὐτῶν otv τῶν 
ἐν λόγῳ ἀμοιβαδὸν τὴν ἀρχὴν παραλαμβανόντων, παραδίδωσιν 
ἐκ τῶν λεγομένων “«Αὐγουσταλίων oi μάλιστα τοῖς λόγοις ἐνέπρε- 
1570», καὶ μὴν καὶ ταχυγράφων τοῖς ἀχολούϑοις, παριέναι καὶ 
λόγους παραδιδόναε καὶ ἀκροάσεσι δημοσίαις ἐπιδείκνυσθαι τὴν 
οὖσαν αὐτοῖς ἐπὶ τοῖς λόγοις παρασκευήν, γερῶν τε οὐ μικρῶν 
τυγχάνειν. | 
51. Τοιαῦτα μέν τινα τότε ἐπράττετο, ὃ δὲ βασιλεὺς ἐτρύ- 
40{α, ταῖς ἹΜαρίγου περινοίαις πλουτῶν καὶ ταῖς τῶν ὑπάτων εὐφη-- 
μίαις ἐναβρυγόμενος. εἰρήνη δὲ βαϑεῖα τὴν πᾶσαν ἐχαύγου πολι-- 
τείαν, καὶ οὐχ ἥκιστα τὸν στρατιώτην, πάντων δμοῦ τὴν τῆς «i - 
λῆς ῥαστώνην ζηλούντων καὶ διωκόντων τὰ βασιλέως ἐπιτηδεύ- 


9 μὴ πρὸς C. ἐγένετο 0. 13 παράϑωσιν C. an δί- 
009»? 16 δημοσέοιρ crue ^" 


mos ad praefecturam evexit; atque aliquando ab uxore Ariadne sollici- 
tatus ut Anthemio Anthemii, qui Romae imperavit, filio praefecturam de- 
ferret, succensens nemine nisi literatis dignam esse praefecturam dixit. 
quomodo autem veritus sit magistratum, ex hoc licet intelligere. Her- 
mias quidam e Lydiae scriniariis reprehensionem incurrit, ergo , qui 
tum praefectura fungebatur, succensente. imperator autem, ab Hermiae 
matre sollicitatus, multum hortabatur praefectum ut Hermiae concederet. 
at ille usque differebat; indulsitque imperator, et magistratum et Sergii 
splendorem reverens, quamvis causa esset fortior, quippe qui ad iustam 
rem hortaretur. cum igitur clarissimus quisque magistratu vicissim po- 
tiretur, ex Augustalibus, ut vocant, iis qui maxime eloquentia praesta- 
bant, nec non aemulantibus eos inter notarios, accedere concessit, 
orationesque tradere, et publicis in auditoriis suam in dicendo facultatem 
ostendere, praemiaque non exigua consequi. — 

51. 'lalia quaedam tum fiebant. imperator autem mollitiei indul- 
ebat, Marini artibus dives, et consulum laudibus elatus. pax vero pro- 
unda totam laxabat rem publicam, et maxime militem, omnibus una au- 

lae .otium aemulantibus sectantibusque studia imperatoris, ac finis cet 


244 JOANNIS LYDI 


para. καὶ πέρας ἣν λοιπὸν Livaotqoíov τοῦ βίου τοῖς ἀπὸ τῶν 
δογμάτων καὶ Βιταλιανοῦ ϑορύβοις ταραττόμενον. Ἰουστίνου δὲ 
τὴν βασιλείαν παραλαβόντος (ἀνὴρ δὲ ἣν ἀπράγμων καὶ μηδὲν 
ἁπλῶς παρὰ τὴν τῶν ὅπλων πεῖραν ἐπιστάμενος) Magivog μὲν καὶ 
ὅσοι ᾿ναστασίου τῆς αὐξήσεως ... οὐχ ὄντων δὲ τὸ λοιπὸν τοῖς 6 
κρατοῦσι κερδῶν ὥσπερ τὸ πρότερον (καὶ γὰρ ἀπεστρέφοντο τὰς 
κατὰ τῶν ὑπηκόων ἐπηρείας), ἅπας μὲν ὃ πλοῦτος “Ἀναστασίου, εἰς 
ἀπείρους μυριάδας χρυσίου λιτρῶν συναγόμενος, διερρύη, ὄχλος 
δὲ πολέμων τὰ Ῥωμαίων ἐδόνει, Περσῶν τὴν ἀειϑρύλητον ἐπὶ ταῖς 
Kaonlai πύλαις ἀπαιτούντων δαπάνην. ὃ δὲ περὶ abiti λόγος 10 
τοιοῦτος. 

59. ΠΠρὸς ἀνίσχοντα ὑπὸ λέοντι ἥλιον, ἦν ἀρχῇ στενῇ τοῦ 
Καυκάσου, πρὸς Βορέαν ἄνεμον κατὰ τὴν Κασπίαν χωριξομένων 
φύσει τῶν τοῦ Καυχάσου σφυρῶν εἴσοδος ἀπετελέσϑη βαρβάρων 
τοῖς ἀγνοουμένοις ἡμῖν τε καὶ Πέρσαις, oV περὶ τὴν ^ Ὑρχάνην 15 
νέμονται, δι᾽ ἧς εἰσβάλλοντες τά τε πρὸς Εὖρον Πέρσαις τά τε 
πρὸς Βορέαν Ρωμαίοις ἀνήκοντα ἐδήουν. καὶ ἕως μὲν ᾿Ἀρτάξατα 
καὶ ἔτι ἐπέκεινα εἶχον ὑφ᾽ ἑαυτοῖς οἱ Ῥωμαῖοι, ἀντέβαινον παρόν- 
τες ἐχεῖ" ὡς δὲ τούτων ἐξέστησαν καὶ ὕσων ἄλλων ἐπὶ Ἰοβιωνοῦ, 
οὐχ ἐξήρκουν οἱ Πέρσαι τά τε ἑαυτῶν τά τε πάλαι Ῥωμαίων φρου- 20 
ρεῖν, καὶ ϑόρυβος ἀεὶ τὰς ἑκατέρων “Ἀρμενίας εἶχεν ἀφόρητος. 
γίνονται δὴ οὖν λόγοι μετὰ τὴν ἐπὶ Ἰουλιανοῦ Ῥωμαίων ἀστοχίων 
Σαλουστίῳ τε, ὃς ἦν ὕπαρχος, ἐξ ημῶν xai Περσῶν τοῖς ἔξοχω- 


δ post αὐξήσεως aliquid excidit. F. 19 ὅσον ἄλλον C. 


rum vitae Anastasii cum dogmaticis tum Vitaliani tumultibus i pertorbata 
est. Iustino antem imperium tenente (erat vero vir ignavus, nihil omnine 
praeter armorum usum sciens) Marinus quidem, et quot ab Anastasio 
aucti fuerant ... sed cum deinceps nulla, ut antea, imperantibus lucra 
essent (etenim aversabantur subditorum iniurias), omnes Anastasii divi- 
tiae, innumera auri librarum milia, dilapsae sunt. bellorum vero turba 
rem Romamam agitabat, Persis semper celebratum de Portis Caspiis 
sumptum repetentbus; de quo sumptu haec traduntur. 

52. Orientem sub leone solem versus, angusto in aditu Caucasi, 
ventum Boream versus Caspiumque mare divisis natura Caucasi radici- 
bus, introitus patefactus est barbaris, nobis Persisque ignoüs, qui circa 
Hyrcaniam incolunt; per quem irruentes et Eurum versus, quae Perxa- 
rum, et Boream versus, quae Romanorum erant, populabantur. ac dum 

quidem Artaxata et ulteriera edam possidebant Romani, praesentes ibi 
occurrebant: cum vero baec et quae alia sub Ioviano pordidissent non 
sufficiebent Persae δὰ sua simul, et quae prius Romanorum fuerant, cu- 
stodienda; semperque tumultus utrorumque Armenias intolerabilis agita- 
bet. itaque post Romanorum sub Iuliano cladem inter Sallustium prae- 
fectum praetorio, ab nostra parte, et Persarum nobilissimos posteaque 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. Il. — 245 


τότοις καὶ Ἰσδιγέρδῃ ὕστερον, ὥστε χοιναῖς δαπάναις ἄμφω τὰ 
πολιτεύματα φρούριον ἐπὶ τῆς εἰρημένης εἰσόδου κατασκευάσαι, 
ἐπιστῆσαί τε βοήϑειαν τοῖς τόποις πρὸς ἀναχαιτισμὸν τῶν κατα- 
τρεχόντων δι᾽ αὐτῆς βαρβάῤων. “Ῥωμαίων δὲ τοῖς περὶ τὴν ἑσπέραν 
5 καὶ τὴν ἄρκτον πολέμοις ἐγνοχλουμένων, οἱ Πέρσαι ἔσχον ἀνάγχην 
οἷα προσεχέστεροι ταῖς τῶν βαρβάρων ἐφόδοις ἀντοικοδομεῖν φρού- 
ριον ἐκεῖ, Βιραπαρὰχ αὐτὸ πατρίως καλέσαντες, καὶ δυνάμεις ἐπέ- 
στησαν, καὶ πολέμιος οὐχ cog. | 
93. "Ex ταύτης τῆς ἀφορμῆς oí Πέρσαι Ῥωμαίοις ἐπετέ- 
10 ϑησαν κατὰ σμικρὸν ἐπὶ τὰς Συρίας καὶ Καππαδοχίας ἐχχέόμενοι, 
ὡς δῆϑεν ἀδικούμενοι καὶ τὴν ὑπὲρ τῶν κοινῶν γενομένην δαπάνην 
κατὰ τὸ ἐπιβάλλον “Ρωμαίοις ἀποστερούμενοι, ὥστε Σποράκιον 
τὸν πρῶτον ὑπὸ Θεοδοσίου τοῦ μείζονος ἐχπεμῳϑῆναι διαλεχϑη- 
σόμενον Πέρσαις. ὃ δὲ δυνάμει τε χρημάτων καὶ συνέσει λόγων 
15 ἐγγὺς ἔπειϑε Πέρσας, “Ῥωμαίων ὥσπερ χαριζομένων αὐτοῖς, [ὑπὸ 
“Ῥωμαίων) ἥσυχάζειν καὶ φίλους εἶναι. καὶ ταῦτα ἕως τοῦ καϑ' 
ἡμᾶς Avuoruolov διεσύρη λαλούμενά τε καὶ τυπούμενα xal ἁπλῶς 
ἠρτημένα. ἐπὶ δὲ αὐτοῦ, Κωάδου τοῦ γέροντος ὅλην Περσίδα 
κατὰ Ῥωμαίων ἄγοντος, γίγνεται πόλεμος" καὶ χειρὶ μὲν νικᾶν 
20“ Ῥωμαῖοι δυνάμενοι, ἀσωτίᾳ δὲ καὶ τρυφῇ “Ἱρεοβίνδου τοῦ τελευ-- 
ταίου (ἦν γὰρ φιλῳδὸς καὶ φίλαυλος καὶ φιλορχήμων καὶ ἀπειρίᾳ 
καὶ δειλίᾳ Πατριχοῦ καὶ “Ὑπατίου τῶν στρατηγῶν ἠλαττώϑησων 


2 εἰρήνης C. 4 τοϊς] τῆς C. 7 3, 58, C βιριπαραχ. 
15 Πέρσαις vulgo. 21 φιλορήμων C. 22 legendum Πα- 
τριχίου. F. 


Isdigerdem convenit, ut communibus utriusque imperii sumptibus castel- 
lum ad dictum introitmm aedificaretur praesidiumque locis imponeretur, 
quo barbari per eum irruentes arcerentur. Romanis autem bellis, quae 
in Occidente et Septentrione coorta erant, perturbatis, Persae, utpote 
propiores barbarorum incursionibus, coacti sunt castellum ibi contra eos 
aedificare, quod Biraparach patrio sermone dixerunt, praesidiumque im- 
posuere; nec hostis ingressus est. . 
Hac occasione utentes Persse Romanos aggressi sunt, paulatim 
in Syrias Cappadociasque irruentes, quippe utique iniuriam pass! et 
sumptu communem in rem facto pro parte Romanorum spoliati; quare 
Sporacius primus a "Theodosio maiori ad colloquium cum Persis missus 
est. hic autem cum pecuniae vi tum orationis prudentia prope persua- 
sit Persis ut, quasi concedentibus ipsis Romanis, quiescerent amicique 
essent; atque ita res ad Anastasium nostrum usque colloquiis pactioni- 
busque tracta et omnino suspensa est. sub eo autem, Coade sene omnem 
in Romanos Persidem agente, bellum existit; cumque manu vincere pos- 
sent Romani, luxuria mollitieque Areovindi postremi (erat entm cantus, 
tibiae et saltationis amator), et inscitia ignaviaque ducmmn, Patricii et 


246 IOANNIS LYDI 


piv τὸ πρότερον, ἐξαπίνης τῶν Περσῶν ἐπιχεϑέντων" τῶν δὲ λσε- 
no» τούς τε Πέρσας διωξάντων καὶ 1dulóav ἁλοῦσαν ῥυσαμένων 
αὖϑις, Πέρσης λόγους ἐκίνησε πρὸς Κέλερα, ὃς ἦν μάγεστρος' 
τῶν τῷ “Ἀναστασίῳ, περὶ Βιριπαράχ, ὡς προέφαμεν, καὶ τῆς 
xarà μόνας ὑπὸ Περσῶν γενομένης περὶ αὐτοῦ δαπάνης. καὶ πέρας 5 
ἔσχεν 5 φιλονεικία μετρίων τινῶν ὑπὸ ““ναστασίου χαρισϑέντων 
Κωάδῃ" τὸ γὰρ μεγαλόφρον “Αναστασίου καὶ εὐμέϑοδον εὐσεβῶς 
τὴν ὑπὲρ εἰρήνης ζημίαν ὑπέμενε. τοιοῦτος μὲν οὖν ὃ περὶ τῶν 
Κασπίων πυλῶν τοῖς “Ῥωμαίων συγγραφεῦσιν ὃ λόγος. ““ρριανὸς 
ἐπὶ τῆς ᾿“λανικῆς ἱστορίας καὶ οὐχ ἥκιστα ἐπὶ τῆς ὀγδόης τῶν 10 
Παρϑικῶν ἀκριβέστερον διεξέρχεται, αὐτὸς τοῖς τύποις ἐπιστὰς 
οἷα τῆς χώρας αὐτῆς ἡγησάμενος ὑπὸ Τραϊανῷ τῷ χρηστῷ" τοι- 
οὕτους γὰρ ἄρχοντας ἐχεῖνος ἔσχεν, ot τοῖς τε λόγοις τοῖς τε ἔργοις 
εἰς τοσαύτην εὔχλειαν τὴν πολιτείαν ἀνέστησαν. 

94. Τοιούτων μὲν περὶ Πέρσας, μυρίων δὲ ἄλλων πολέ- 15 
μων ἀναπτομένων τὸ λοιπὸν λογικοῖς πάροδος οὐκ ἦν ἐπὶ τὴν ἐπαρ-- 
χότητα. ἔδει δὲ χρημάτων, καὶ οὐδὲν ἣν ἄνευ αὐτῶν πραχϑῆναι 
τῶν δεόντων. ὅπως δὲ μηδὲν τῶν πρὸς ἀνατροπὴν τῆς πρόσϑεν 
εὐπραγίας παροφϑῇ, σάλοι σχιρτῶντες καὶ διιστῶντες τὴν γῆν Q- 
ζόϑεν τὴν Σελεύχου “Ἀντιόχειαν κατέαξαν, τῷ ὑπερχειμένῳ βουνῷ 20 
τὴν πόλιν σχεπάσαντες, ὡς μηδεμίαν διαφορὰν ὄρους καὶ πόλεως 


1 ἐκισχεϑένετων C. Φ ἐδίωξεν τῶν C. 4 τῶν) addo ὀφφικίων. 
cf. 2 24 ὀφφικίων et 8 17 in fine. F. 5 πέρσας C. 9 ὃν 
Mooravóg? 10 σαλανικᾷς C. oz C. 11 Παρϑικῶν) 
σαροίχων vulgo. αὐτοῖς vulgo. 


Hypatii, primo quidem superati sunt, repente irruentibus Persis: at re- 
liqui cum reppulissent Persas Amidamque captam recepissent, Persa cum 
Celere, qui erat magister officiorum Anastasio, collocutus est de castello 
Biraparach, ut praediximus, deque sumptu quem in illud Persae soli im- 
penderant. finemque habuit contentio, modicis quibusdam ab Anastasio 
Coadae concessis: quippe Anastasii generosus moderatusque animus ia- 
cturam pacis gratia pie ferebat. baec igitur de Portis Caspiis Romano- 
rum historici tradunt. Arrianus in historia Alanica, et maxime in libro 
octavo Parthicorum accuratius explicat; quippe ipsa loca lustravit, ut- 
pote ipsi regioni sub optimo Traiano praefectus: tales enim illi magi- 
stratus fuere, qui rem publicam et literis et factis ad tantam gloriam 
eveherent. 

54. His quoad Persas, innumeris vero aliis bellis coortis, in poste- 
rum literatis ad praefecturam aditus non patuit. pecunia autem opus 
erat, nec sine ea quicquam eorum quae oportebat fieri poterat. ac ne 
quid in evertenda pristina felicitate praetermitteretur, exsultantes ter- 
ramque findentes motus Seleuci Antiochiam radicitus eruerunt, superia- 
cenü colle urbem tegentes, nullo ut discrimine montis urbisque locis re- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 247 


ἀπολειφϑῆναει τῷ χωρίῳ, νάπην δὲ τὸ πᾶν καὶ σχοπέλους, οὗ πάλαε 
τὸν Ὀρόντην παρολισϑαίνοντα τῇ πόλει ἐσκίαζον. χρυσίον οὖν 
ἄπειρον ἐχρῆν ἐπομβρίσαι τὴν ἐπαρχότητα πρὸς ἐκφορὰν τέως τῶν 
ἀπὸ τοῦ πτώματος ἐξογκωϑέντων καὶ εἷς ἠλίβατον δυσχωρίαν ἄνοι- 
5 δησάντων χωμάτων" οὐδὲ γὰρ ἦν ἀσφαλὲς τὴν Σύρων πρωτεύου-- 
σαν παριδεῖν ἐρριμμέγην εἰς ἔδαφος. ὡς δὲ κόπῳ πολλῷ καὶ χρη- 
μάτων ἀφϑονίᾳ καὶ τεχνῶν συνεργίᾳ ὥσπερ ἐρεβόϑεν 7j πόλις ἄνε- 
φύετο Ἰουστίνου τέλος λαμβάνοντος, Χοσρόης ὃ κακοδαίμων διὰ 
τῆς ““ραβίας ἐμπεσὼν σὺν ἀπείρῳ στρατιᾷ ταῖς Συρίαις αὐτὴν μὲν 
10τὴν ἄρτι καταπεσοῦσαν, εὐχείρωτον αὐτῷ φανεῖσαν ὡς ἄφρακτον, 
λαβὼν πολέμῳ κατέφλεξε, φόνον ἄπειρον κατεργασάμενος, τοὺς 
δὲ ἀνδριάντας, οἷς ἐκοσμεῖτο τὸ ἄστυ, σὺν πλαξὶ καὶ λίϑοις καὶ 
πίναξιν ἁπλῶς ἀναρπάσας ὅλην εἰς Πέρσας Συρίαν ἀπήλασε. 
γεωργὸς δὲ οὐκ ἦν, οὐχ ὑποτελὴς τῷ δημοσίῳ λοιπόν" καὶ δασμὸς 
16 μὲν οὐκ εἰσεφέρετο τῇ βασιλείᾳ, τὸν δὲ στρατιώτην ἀποτρέφειν ὃ 
ὕπαρχος ἠναγκάζετο καὶ πάσας τὰς συνήϑεις ἐπιδιδόναι τῇ πολι- 
τείᾳ δαπάνας, οὐ μόνον τοὺς ἀπὸ Σύρων φόρους ζημιούμενος, οὗ 
καὶ μόνυι ῥοπὴν τοῖς κρατοῦσιν ἐποίουν, ἀλλ᾽ ἔτι καὶ προσεπιδιδό- 
ναι δαπάνας ἀριϑμοῦ χρείττονας συνωθούμενος περί τε τὰς ἁλού-- 
φ0σας τῶν πόλεων περί τε τοὺς συντελεῖς, εἴ πού τινας τὰ Περσῶν 
δεσμὰ διαφυγόντας ἐμπλανᾶσϑαι ἐν ταῖς ἐρημίαις τῶν πάλαι ϑαυ- 
μαζομένων χωρίων συνέβαινεν. 


S recentior manus ἐπομβρῆσαι. 16 συνηϑείας C. 


licto totum valles et scopuli occuparent, qui praeterfluenti urbem Oron- 
tae umbram quondam praebuerant. immensam itaque auri copiam effun- 
dere praefectus cogebatur, quo elatae ruina moles, quae in excelsa avia- 
que iuga intumuerant, interim auferrentur: etenim perieulosum erat Sy- 
rorum principem urbem deiectam negligere. cum autem multo labore et 
pecuniae vi artiumque ope quasi ex erebo urbs enasceretur, Iustino fato 
fungente, fatalis Chosroes per Arabiam cum innumerabili exercitu in 
Syrias irruit, ipsamque nuper collapsam urbem, facilem sibi, utpote 
apertam , superatu visam , bello captam, infinita caede patrata, combus- 
sit; signis autem , queis ornata erat, cum tabulis lapidibus picturisque 
omnibus una ablatis, totam in Persas Syriam abegit. neque vero agricola 
aut collator fisco relictus erat; et tributum quidem nullum imperatori in- 
ferebatur, at militem sustentare praefectus cogebatur, omnesque consue- 
tos rei publicae sumptus praebere, qui non tantum Syrorum tributa, 
quae quidem sola magni imperantibus momenti erant, amisisset, sed ad- 
dere insuper sumptus numero maiores cogeretur, cum in captas urbes 
tum in collatores, si quos elapsos Persarum vinculis in desertis admira- 
bilium quondam locorum errare contingeret. 


218 IOANNIS LYDI 


55. Τοιούτοις χλύδωσι τοῦ πολιτεύματος xal ϑυέλλαις 
καχῶν ῥιπιζομένου, ἀντίρροπον προύϑηχεν ἢ τύχη τῆς πάλαι Qa- 
ϑυμίας τὴν ἐμμέλειαν Ἰουστινεανοῦ, τὸν πάντων βασιλέων ἀγρυ- 
πνότατον ἐπιστήσασα τοῖς κοινοῖς, ὃς ζημίαν τῆς οἴχείας ζωῆς 
ᾧετο συμβαίνειν αὐτῷ, εἰ μὴ πάντες κατ᾽ αὐτὸν ἀγρυπνοῖεν καὶδ 
ὑπερμάψοιντο τῆς πολιτείας, μὴ τὰ “Ῥωμαίοις διενεγχόντα ποτέ, 
εἶτα ῥᾳστώνῃ τῶν ἔμπροσϑεν ἔξολωλότα μόνα, ἀλλ᾽ ἔτι καὶ τὰ 
πολεμίων πρὸς ἐκείνοις λαμβάνοιεν. καὶ Πέρσας μὲν οὖν καὶ 
Χοσρόην τὸν ἄτακτον χρυσίῳ μὲν πρῶτον, εἶτα παλιεμιμαχοῦντα 
xal σιδήρῳ κατέχωσε" Βανδήλοις δέ, ἔϑνει Γερμανικῷ, τὴν “4ε- 10 
βύην κατεσϑίουσι πόλεμον ἐξαπίγης ἐπιχέων ἐν μόναις δύο σελή- 
γαις εἶλέ τε αὐτοὺς καὶ πολέμῳ λαβὼν παρεστήσατο τῇ βασιλείᾳ, 
Γελίμερα αὐτὸν σὺν τοῖς ἐνδόξοις τοῦ ἔϑνους, οὖς ἐχάλουν ἀστίγ- 
γους οἱ βάρβαροι, γαμετῇ τε καὶ παισὶ καὶ πλούτῳ βαϑεῖ, κα- 
ϑάπερ οἰκέτας ἀχρειοτάτους, πρὸς ϑουλείαν ῬΡωμαίοις ἐκδούς. μι- 15 
χροῦ δὲ τούτου φανέντος αὐτῷ, Γέταις τήν τε ἱερὰν “Ῥώμην καὶ 
πάντα ὅσα ὑπ᾽ ἐχείνην ἐτέλεε διασπῶσι, Ῥωμαίων τε τοὺς ἀνέχα- 
ϑὲν εὐπατρίδας ὑβοίζουσιν, ἐπελϑὼν ἥρπασεν αὐτοὺς πανεστίους, 
σὺν Οὐϊττίγεε τῷ τυράννῳ παρεστήσατο, τῇ δὲ “Ῥώμῃ τὰ Ρώμης 
ἀπέσωσεν. 20 

56. Ὡς δὲ καὶ Συγάμβροις ἐπαγρυπνεῖν ἠπείλει (Φράγκους 
αὐτοὺς ἐξ ἡγεμόνος καλοῦσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος oi περὶ ᾿ Ῥῆνον καὶ 


6 lego dg μὴ. F. 9 χρυσίον C. xd» μαχοῦντα vulgo. 
16 τήν add F. 19 lego καὶ σὺν. F. 


55. "Talibus fluctibus malorumque procellis iáctata re putiica, parem 
fortuna priori ignaviae diligentiam Iustiniani opposuit, omrilum impera- 
torum vigilantissimum rebus praeficiens, qui vitae suae iacturam repu- 
tabat, si non omnes secundum ipsum vigilarent proque re publica pugna- 
rent, ut non tantum Romanis quondam subiectis, priorum ende avia 
perditis, verum insuper hostium ad haec rebus potirentur. et Persas 
quidem immanemque Chosroem auro primum, deinde iterum pugnantem 
erro quoque obruit. Vandalos vero, popnlum Germanicum, Libyam 
exedentes, cum bello repente invasisset, duobus tantum mefisibus vicit- 
que eos, et bello captos imperatoriae urbi exhibuit, Gelimerem ipsum 
cum illustribus gentis, quos Astingos barbari vocabant, uxoreque et 
liberis atque ingentibus divitiis, quási vilissimos servorum , Ramanis in 
servitutem tradens. quod cum ei parvum videretur, Getas sacram Ro- 
mam, et quaecunque ei subiecta, lacerantes, Romanorumque Uds p&- 
triciis insultantes , aggressus, raptam universam gentem cum Vittige ty- 
ranno nobis adduxit, Romaeque sua restituit, 

56. Cum autem et Sicambris invigilare minitaretur (Frencos eos a 
duce nunc vocant, qui circa Rhenum Rhodanumque incolunt), iterum 





DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. II. 249 


* Podavóv) , αὖϑις Χοσρόης ὡς μηδενὸς ἄρτι πραχϑέντος ἐπὶ τὰς 
Συρίας ἀπροόπτως ἐξεχύϑη, τῶν “Ῥωμαϊκῶν δυνάμεων “Ζιβύης τε 
πρὸς ἸΠαυρουσίων σειομένης καὶ τῆς ἑσπέρας πρὸς Γετῶν ὅλης 
ταραττομένης ὑπερμαχουσῶν, Κολχούς τε καὶ τὸν Καύχασον Zxv- 
5 ϑῶν καὶ τὴν Θρακικὴν μυρίων ὅσων ϑηρίων ἐνοχλούντων. καὶ 
ὃ μὲν βασιλεὺς ἤρχει πρὸς πάντας τοὺς πολέμους ὡσεὶ πρὸς ἕνα 
μαχόμενος, 7j δὲ ἐπαρχότης ϑεηλάτοις συνείχετο ϑυέλλαις, τῶν 
μὲν ὑπηκόων ταῖς ἀχινήτοις κτήσεσι δι᾽ ἔνδειαν ἀπολεγόντων, τῶν 
δὲ πραχτόρων μηκέτι τοὺς φόρους εἰσάγειν, οὐκ ὄντων ὑποτελῶν, 
10 roig κρατοῦσιν ἰσχυόντων. ὑπουργεῖν δὲ ὅμως ταῖς δαπάναις 
τοσαύταις οὔσαις καὶ οὕτως ἀνενδότοις ὃ κατὰ καιρὸν ὕπαρχος 
συγωθεῖτο. εἰκότως οὖν ἄλλος ἔξ ἄλλου συνεχεῖς ὃμοῦ καὶ βαρεῖς 
ἔξ ἀνάγκης διαδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν διέσπασαν. ἧ δὲ τάξις οὐδ᾽ 
ἐν λόγῳ οὐδ᾽ ἐν ἀριϑμῷ, ἄπολώλει δὲ παντελῶς" τῶν γὰρ ntQi- 
15 ἐχόντων ἀπολλυμένων εἰχὸς ἦν ἀπολέσϑαι τὰ περιεχόμενα. 

57. Kal που μετὰ τὸ δαιμόνιον συνώϑει, πρὸς ἀνάμνη- 
σιν ἔξάγων μυρίων κακῶν, Ἰωάννης τις ἐχ Ἰαζαχῶν δρμώμενος. 
Καισάρειαν τὴν πόλιν Τιβέριος Καῖσαρ μετωνόμασεν, 240yéAaov 
τὸν Καππαδοκῶν βασιλέα δόλῳ μεταστειλάμενος ἐν τῇ “Ῥώμῃ καὶ 

90 χατασχὼν ἐν αὐτῇ" τὴν δὲ Κυππαδοκίαν, οὐκ οὖσαν ἄνωθεν, 
πρῶτος ἐπαρχίαν “Ῥωμαίοις ὑπόφορον ἀπέφηνεν. οὗτος ὥρμητο 
μέν, ὡς ἔφην, ἐξ ἐκείνης, τοῖς δὲ τῆς στρατηγίδος ἀρχῆς σκρινιω- 


8 ὅλων C. 11 add F. . 14 οὐδὲ ἀριθμῷ C. 19 τὸν F, 
sov C. 


Chosroes, quasi nuper nil actum, Syrias de improviso invasit, Romano- 
rüm copiis pro Libya, quam Mauri agitabant , et Occidente, quem totum 
Getae turbabant, pugnantibus, Colchos vero et Caucasum Scythis et 
Thraciam innumeris veluti belluis vexantibus. et imperator quidem om- 
nibus bellis sufficiebat, quasi contra unum pugnans: at praefectura fata- 
libus procellis agebatur, cum subditi immotis possessionibus inopia re- 
nuntiarent, exactoresque tributa, quod ributarli nulli essent, imperanti- 
bus porro inferre non possent. s tamen tantis tamque necessariis 
sumptibus tum temporis praefectus cogebatur. itaque, quod necesse erat, 
alius ex alio, frequentes simul succedentes et necessitate graves, magi- 
stratum dilaceravere. officium vero omni amisso honore peribat: per- 
euntibus enim quibus steterat, necesse erat ipsum quoque perire. . 


57. Et impellebat quodammodo fatum, qui memoriam mille malorum 
revocat, Joannes quidam Mazacis oriundus. Caesaream hanc urbem Ti- 
berius Caesar nominavit, Àrchelaum Cappadocum regem dolo accersitum 
Romae retinens. Cappadociam idem, cum initio non fuisset, primus 

rovinciam tributarlam Romanis constituit. hic, ex illa, ut dixi, oriun- 
us, cum militaris praefecturae scriniarlis ammumeratus fuisset, seque 


250 IOANNIS LYDI 


οίοις συναριϑμούμενος, δολερῶς ola Καππαδόχης παρεισδύς, ol- 
κειοῦταε τῷ βασιλεῖ, καὶ κρείττογα πίστεως ἐπαγγειλάμενος πρῶ- 
ξαι ὑπὲρ τῆς πολιτείας εἰς λογοϑέτας προῆλϑεν. εἶτ᾽ ἐκεῖϑεν, 
ὥσπερ κατ᾽ ἐπιβάϑραν, ἐπὶ τοὺς λεγομένους ἰλλουστρίους ἀνελ-- 
Suv, καὶ μήπω γνωσϑεὶς ὅποῖός τίς ἐστε τὴν φύσιν, ἀϑρόως εἷς 6 
τὴν ὕπαρχον ἀνηρπάσϑη τιμήν" οὐδὲ γὰρ v... ὑπέμενεν ὃ βασι- 
λεύς, καλὸς καὶ ἐπιεικὴς τυγχάνων, πονηροῖς ἄρχουσι καταπιστεῦ-- 
σαι τὴν ἀρχήν, ἤδη μαϑὼν καὶ τοῖς ἔργοις εὑρὼν ὡς 
Καππαδόκαι φαῦλοι μὲν ἀεί, ζώνης δὲ τυχόντες 
φαυλότεροι, κέρδους δ᾽ ἑἵνεκα φαυλότατοι" 10 
ἣν δ᾽ ἄρα δὶς καὶ τρὶς μεγάλης δράξωνται ἀπήνης, 
δή Qa τότ᾽ dg ὥρας φαυλεπιφαυλότεροι. 
οὕτως οὖν, ὡς ἔφϑην εἰπών, ὃ πονηρὸς Καππαδόχης δυνάμεως 
ἐπιλαβόμενος δημοσίας ἀπειργάσατο συμφοράς, πρῶτον μὲν δεσμὰ 
καὶ πέδας καὶ ποδοκάχας καὶ σίδηρα προϑείς, ἔνδον τῆς πρωιτω- 15 
ρίας αὐλῆς ἰδιωτικὴν ἐν σκότῳ φυλαχὴν ἀφορίσας ταῖς ποιναῖς 
τῶν ὑπ᾽ αὐτῷ τελούντων, Φάλαρις ὥσπερ ἄνανδρος καὶ μόνοις 
τοῖς δούλοις ἰσχυρότατος, ἐκεῖ τε ἐνείργων τοὺς πιεζομένους, οὐ- 
deru τύχης οἷἱασοῦν ἐξαιρούμενος τῶν αἰχισμῶν, ἀναρτῶν τε ἁπλῶς 
ἀζητήτως τοὺς μόνον ἔχειν χρυσίον διαβαλλομένους, καὶ ἢ γυμνοὺς 30 
ἢ νεχροὺς ἀπολύων. καὶ τούτων μάρτυς μὲν ὃ δῆμος, ἐγὼ δὲ 
οἶδα ϑεωρὸς γενόμενος καὶ παρὼν τοῖς πραττομένοις. καὶ ὅπως 
δυο ΚΑ der σὰ Psy —D c te δράξωνται 
μεγαλῶς ἀπημεις δ᾽ ἤρατό τις ὁρας φαυλ᾽ ixupaviorégag C, An- 


thologia δὴ τότε γίγνονται φαυλεπιφαυλότατοι. 15 πεδοκάκας C. 
19 ἀναρτῶνται ἁπλῶς C. 


callide, utpote Cappadox, insinnasset, familiaris imperatori factus, fide- 
que maiora pro re publica se facturum pollicitus, iuter discussores rece- 
ptus est. inde porro quasi per gradus ad illustres quos vocant evectus, 
neque dum qualis natura esset notus, praefecturae honorem subito inva- 
sit: neque enim postea sustinuit imperator, utpote bonus atque beni 

improbis rectoribus magistratum credere, cum iam didicisset reque cogno- 
visset quod "Cappadoces mali quidem semper, cingulo autem potiti pe- 
iores, lucri autem causa pessimi: si vero bis et ter magnum tetigere cur- 
rum, utique tum in horas peiores." sic igitur, uti praedixi, potestatem 
adeptus improbus Cappadox publicarum calamitatum auctor exstitit, pri- 
mum vincula ac pedicas nervoaque et catenas proferens, intus in prae- 
toria aula privatam in tenebris custodiam poeuis apparitorum suorum 
constituens, Phalaris veluti ignavus et servis tantum fortissimus, ibique 
vinctos includens, neminem, qualiscunque fortunae, cruciatibus excipiens, 
omninoque nulla cognitione aurum tantummodo in simulatos babere suspen- 
dens, atque aut nudos aut mortuos solvens. quorum testis quidem 
est populus: ego vero memini spectatorem me, cum fierent, adxtitisse, 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 251 
20d. ᾿Αντίοχός τις, ἤδη γέρων τὴν ἡλικίαν, ἐμηνύϑη αὐτῷ yov- 


σίου δεσπότης εἶναί τινος" συσχὼν οὖν αὐτὸν καλωδίοις στιβαροῖς 
ἀνέδησεν ἐκ χειροῖν, ἕως ἕξαρμος γενόμενος ὃ γέρων νεχρὸς τῶν 
δεσμῶν ἠλευϑερώϑη. ταύτης ἐγὼ τῆς μιαιφονίας γέγονα ϑεωρός" 

5 ἠπιστάμην γὰρ τὸν "Ἀντίοχον. 
58. Πρᾶξις μὲν οὖν αὕτη τῷ Καππαδόχῃ πασῶν μετριω-, 

τάτη. καὶ εἶϑε γοῦν μόνος ταῖς ἀδικίαις ἐνηγρύπνει ! Βριάρεως 
δὲ καϑάπερ ὃ τοῦ μύϑου μυρίας χεῖρας ἔχειν τοῖς ποιηταῖς λέγε- 
ται, οὕτως ... ἐχεῖνος ἀλάστωρ ἀπείρους ὑπουργοὺς τῶν κακῶν 
10 ἔχων οὐχ ἐπὶ τῆς βασιλέως μόνον εἰργάζετο, ἀλλ᾽ ἐπὶ πάντα τόπον 
τε καὶ χώραν ἀπέστελλε τοὺς ὁμοίους αὐτῷ, δίκην ἐξειπότηρος τὸν 
ἁπανταχοῦ λανϑάνοντα τέως ὀβολὸν ἀνιμώμενος. ἐκ δὲ τῶν πολ-- 
λῶν ἑνὸς πρὸς ἀπόδειξιν τῆς τῶν λοιπῶν βδελυρίας ἀναμνησϑήσο- 
μαι. ὅὁμώνυμός τις ἦν αὐτῷ, πρὸς γένους ἐγγύς, ἀνὴρ ὑπὲρ πᾶσαν 
15 ἐπίνοιαν ϑεηλάτου κακίας, Καππαδόχης μὲν καὶ αὐτός, xal ἐκ 
μόνης τῆς τοῦ σώματος διασκευῆς τὸ βδελυρὸν τῆς ψυχῆς ἐκκα- 
λύπτων. ἦν μὲν γάρ τις πολύσαρκος καὶ περιττὸς τὴν ὄψιν, πλά- 
1& μὲν ἀμόρφῳ καὶ χρεῶν περιττώμασι τὰς σιαγόνας ἐξῳδημένος, 
καὶ τῷ βάρει τῶν σαρκῶν οἷα μανδύην ἀποχρεμάσας τοῦ προσώ- 
90z0v* τῶν ϑιλάχων μαξιλλοπλουμάκιον αὐτὸν ὃ δῆμος ἀπεκάλει. 
οὗτος ὃ Κέρβερος ὃ καρχαρόδους κοινὸς μὲν ἐτύγχανεν ἁπάντων 
ὄλεϑρος, τὴν δ᾽ ἐμὴν Φιλαδέλφειαν οὕτως εἰς λεπτὸν ἀπεμασή- 


7 μόναις C. 9 post οὕτως literae aliquot exstinctae, F. 
ὑπουργοὺς} coniectura ex reliquiis literarum. E. 14 recentior ma- 
nus πρὸς yévovg: prima enim πρὸς yévog. 18 ἐξοιδημένος C. 


quemadmodum exponam. Antiochum quendam iam senem auri nonnihil 
possidere, ei indicaverant. correptum itaque duris funiculis e manibus 
suspendit, donec solutis iuncturis senex mortuus e vinculis liberatus est. 
huius ego necis spectator fui: noveram enim Antiochum. 

Facinus quidem hoc omnium Cappadocis moderatissimum : at- 
que utinam solus utique iniuriis invigilasset! verum Briareus veluti fa . 
.bulae sexcentas manus habere a poetis dicitur, sic ... nefarius ille in- 
numeros malorum ministros habens non tantum imperatoria in urbe age- 
bat, sed in omnem locum regionemque sui similes mittebat, haustri more 
ubicunque latentem hucusque obolum hauriens. e multis vero ad decla- 
randam ceterorum impietatem unius mentionem faciam. erat quidam 
eiusdem cum illo nominis, vir super omnem cogitationem fatalis impro- 
bitatis, Cappadox et ipse, soloque corporis habitu impurum animum pro- 
dens. erat enim admodum carnosus quidam, et redundanti facie; latitu- 
dine quidem informi, et maxillis luxuriante carne tumentibus, carnium 
pondere quasi manduen a vultu demittens. ab utribus Maxillothylacium 
eum vulgo vocabant. Cerberus hic acutis dentibus communis quidem 
erat omnium pernicies: meam vero Philadelphiam ita penitus exhausit, 








252 IOANNIS LYDI 


σατο ὥς μετ᾽ αὐτόν, ἔρημον οὗ χρημάτων μιόνον ἀλλὰ καὶ ἀνθρώ- 
πων γενομένην, μηδεμίαν ἐπιδέχεσϑαε τὸ λοιπὸν ἀφορμὴν τῆς ἐπὶ 
τὸ κρεῖττον μεταβολῆς. περιηχηϑεὶς γὰρ ὃ μηδὲν ἢ νερτέφιος δαΐ- 
μων ὡς Εὐριπίδης εἶπε Δυδῶν ὑπάρχειν τὰς πολυχρύσους γύας, 
στῖφος ϑηρίων καὶ Ἀαππαδοχῶν στρατὸν ἐπαγόμενος ἐνσχήπτεε τῇ 5 
. Ζώρᾳ, οὐδὲν κοινόν, οὐδὲν μέσον, ἀλλ᾽ ἔπαρχος πραιτωρίων χρη- 
ματίζων. εἶτα διατρίβων ἐν αὐτῇ οὐδενὶ τῶν δειλαίων τῆς χώρας 
οἰκητόρων o) σχεῦος οἱονοῦν, οὗ γαμετήν, οὗ παρϑένον, οὐ μεειρά- 
suo» ἀπήμαντον xal φϑορᾶς ἔξω καταλέλοιπε, ταῖς μὲν ποιναῖς τῶν 
ἀναιτίων ὡς Φάλαρις, ταῖς δὲ Ecroxroríaig ὡς Βούσιρις, ταῖς δὲ 10 
ῥαϑυμίαις καὶ τρυφαῖς ὡς Σαρδανάπαλος διατελῶν. 

59. Kal εἶϑε . .. τούτων καὶ μόνων καὶ μὴ καὶ φόβων 
ὑπὲρ τραγῳδίαν ἐγένετο τοῖς ὑπηκόοις αἰτιώτατος. τὰ πλεῖστα δὴ 
, οὖν τῶν αὐτοῦ μιασμάτων ἐξηγεῖσθαι φρίττων (ἄπειρα δέ ἐστιν, 
ὡς καὶ αὐτῶν μόνων μεγίστας βίβλους πενθήρεις ἀποτελεῖν) μέαν 15 
αὐτοῦ πρᾶξιν τέως χρημάτων ἕνεκα τραγῳϑήσω τῷ λόγῳ. Πετρώ- 
ψιός τις ἐπὶ τῆς ἐμῆς Φιλαδελφείας ἀνὴρ ἀξιόλογος, γένεε τε καὶ 
περιουσίᾳ καὶ λόγοις διαπρεπής. οὗτος ἐκ προγόνων χύριος ἦν 
λίϑου τιμίας πολλῆς ἅμα καὶ διὰ κάλλος καὶ μέγεϑος τοῖς ἰδιώταις 
ἀχρήστως. τοῦτον ἁρπάσας ὃ Κύκλωψ, σίδηρά τε περιϑ εἰς, 90 
γυμνὸν ῥάβδοις ἔξαινε διὰ βαρβάρων ἀφειδῶς, ἐνεέρξας αὐτὸν ἐπὶ 


4 γαίας vulgo. 12 videtur fuisse ἄχρι. F. καὶ μὴ καὶ 
xal vulgo. 14 φρίττω vulgo. 17 καὶ post τε add F. 
20 ἀχρήσεως recenüor manus dxo(liexrog. 21 ἐνείξας CU. 


ut post eum, non pecunia tantum sed hominibus quoque vacua, nullam 
inposterum spem melioris condicionis recipiat. nam cum circumsonas- 
set illum vere infernalem daemonem, quod Kuripides dixit, Lydorum esse 
auro abundantes terras, agmen belltarum et Cappadocum exercitum tra- 
hens in regiones irruit, nullum commune, nullum medium, sed praefecti 
praetorio nomen usurpans. deinde in e& commorans nulli miserorum re- 
gionis incolarum aut vas quodcunque aut nxorem virginemve aut adole- 
scentem incolumem et stupri expertem reliquit, innocentium poenis 
larin, hospitem caedibus Busirin, voluptatibus et luxuria Sardanapalum 
referens. 

59. Atque utinam his contentus, neque et ... et terrorum cis 
maiorum civibus auctor fuisset! plurima qnidem eius facinora sane hor- 
reo referre: innumera autem sunt, ut vel iis solis maxima volumina lu- 

bria conficias. unum tragicum eius facinus pecuniae causa patratum 
ic depingam. Petronius quidam Philadelphiae, in patria mea, habita- 
bat, honoratus et genere facultatibus isque clarus, hic ἃ maio- 
ribus gemmas multas possidebat, simul et pulchritudine et magnitudine 
conspicuus multitudini. quem cum rapuisset Cyclops catenisque oneras- 


set, nudum virgis per barbaros crudeliter laceravit, mulorum in stabulo 








DE MAGISTRATIDUS P. R. LIB. III. 253 


τῆς ἐπαύλεως τῶν ἡμιόνων" στάβλον αὐτὸν Ἰταλοὶ λέγουαιν. οὗ 
δὴ γνωσθέντος 
ὥρτο πόλες πτήξασα καὶ ὄμμασι πήξατο χεῖρας, 
ἀνεχώκυέ τε ὃ δῆμος, βοηϑεῖν τῷ διασπωμένῳ μηδὲ πείϑειν τολ- 
5 μῶν τὸν ἀλάστορα. ὃ γε μὴν τὴν πόλιν ἐπισχοπῶν σὺν τοῖς ἱερω-- 
μένοις ἅπασιν, ἀναλαβὼν καὶ τὰ ϑεῖα λόγια, ἔδραμεν ὡς αὐτόν, 
πείϑειν δι᾽ αὐτῶν ἐννοήσας" ὃ δὲ Σαλμωνεὺς εἰς τοὺς ἀνϑρώπους 
καὶ ϑεὸν δρῶν ἐχέλευσεν ἐπὶ σκηνῆς ἐλϑόντας πράττειν τὰ ἑαυτῶν, 
μηδὲν ὑποστελλόμενος τῶν ὅσα ἐν πορνείοις κεχλημένοις τοῖς ἀχο-- 
10λάστοις λόγοις ἀσελγαίνεσϑαι. καὶ ἀσχεπῇ καὶ πᾶσι χάτοπτα 
παρῆν τὰ ϑεοῦ γνωρίσματα, καὶ ὃ ἱερεὺς μετ᾽ αὐτῶν ὑβριζόμενος 
ἐϑρήνει πικρῶς, οὕτως δρῶν τὸ ϑεῖον περιορώμενον ἀτίμως. ὃ δὲ 
Πετρώνιος τῆς οἰκείας περιουσίας πρῶτον δρῶν τὸν ϑεόν, πέμψας 
εἷς οἶκαν, πάντα ὅσα ἦν αὐτῷ αὺν xal ταῖς λίϑοις ἐχείναις ἐνεγκὼν. 
15 ἔρρεψεν ἐπὶ αὐλείου τοῦ Κύχλωπος. — xal... τό τε χρυσίον λαβὼν 
ἐπὶ τόχῳ κατέϑηκεν ἐπὶ τοὺς τιμωρούς, ὡς δὴ κεκμηκότας ἐπ᾿ 
αὐτῷ, σπορτούλων ἕνεχα" οὕτω δὲ τὸν ἔραγον οἱ Ρωμαῖοι προσ- 
ἀγορεύουσιν- 
60. Merolou δὲ τούτου δόξαντος εἶναι, συνεῖδεν ὃ Κέρβερος 
90 xai μιαιφονίας ἐργάσασθαι. Πρόκλον οὖν τινά, ἀπόμαχον τῆς ἐπι-- 
χωρίου στρατιᾶς, εἴκοσι χρυσίνους ἀπωμιτῶν εἰσφέρειν αὐτῷ συνώ- 
ϑει οὐχ ἔχοντα, καὶ πάντα τὰ τῶν ποινῶν ὄργανα ἀπήμβλυνε τοῖς 
γεύροις τοῦ ἀϑλίου πένητος" ὃς τὸ λοιπὸν μηδὲ ζῆν ὑπομέγων μηδὲ 


4 lego μηδὲ βοηϑεῖν. F. 9 ὑποστελλομένους C. 14 roig 
λίϑοις AMA C. 15 ἁλίου C. 


et... aurumqne vindicibus, utpote sane in eo fati , 
(sic Romani dicunt Graecum ἔρανος) causa in fenere posuit. 


aureos poscens ferre non habentem cogebat, et cuncta poenarum instru- 
menta nervis miseri pauperis obtundebat; qui deinde, neque vivere r 


254 IOANNIS LYDI 


τελευτῶν συγχωρούμενος τέχνῃ μετῆλϑε τὸν ϑάνατον. λαβὼν οὖν 
τοὺς ποινουργούς, καὶ δοῦναι τοὺς εἴκοσι χρυσοῦς ἐξ ἀνάγκης 
ἐπαγγειλάμενος, εἰ τυχὸν ἕψονται ἐπὶ τὸ καταγώγιον αὐτῷ ymo— 
μένῳ, ὡς ἦλθεν ἐχεῖ, παρελθὼν τῶν φυλάκων ἔξωϑεν προστη-- 
φούντων, βρόχον ἐνάψας τῷ τραχήλῳ τῆς ζωῆς ἀπηλλάγη. ὡς 5 
δὲ τὸ λοιπὸν οὐ προῆλϑεν, εἰσφρήσαντες ἐκεῖνοι καὶ ἐξηρτημένον 
αὐτὸν ἰδόντες τὸν μὲν νεχρὸν αὐτοῦ ἔρρεψαν ἐπ᾿ ἀγορᾶς συμπα- 
τοῦντες ὡς δῆϑεν ἠἡπατημένοι, τὰ δὲ ὄντα αὐτῷ διήρπασαν, μηδὲ 
πρὸς ταφὴν οἰχτροῦ τινὸς ἐπιβλήματος ἀξιώσαντες. 

61. Τοιούτοις κατορϑώμασιν ἐνασχολούμενος ὃ “αιστρυ-- 10 
γὼν ἢ μᾶλλον ὃ τεχνοραίστης λυμεὼν ἐμῆς πάτρης, ὥς φησιν ὃ 
“Τυκόφρων ἐκεῖνος, ἐφ᾽ ὅλον ἔτος τὴν πόρϑησιν τῶν ““υδῶν διέ- 
τεῖνε. γλίσχρον δὲ καὶ φαῦλον ἡγούμενος εἰ μόνην τὴν πρόσϑεν 
εὐδαίμονα ““υδίαν ὑπάγοι τοῖς ἀδικήμασιν, ἐφ᾽ ὅλην ὁμοῦ τὴν τῆς 
"Ἡσιανῆς ῥάχεως διοίχησιν συνεῖδεν ἐχτεῖναι τὴν ἀσέβειαν. νόμος 15 
ἄνωθεν ἐχράτησε πλατὺν ἅμα καὶ ὀξὺν δρόμον ἐνιδρύσϑαι ταῖς 
ἐπαρχίαις, ὧν ὃ μὲν πλατὺς ὀχήμασιν ἐχρῆτο, ὃ δὲ ὀξὺς ὑποζυ-- 
γίοις ἵπποις" βεραίδους αὐτοὺς οἱ κρατυῦντες ὠνόμασαν, καὶ τὴν 
αἰτίαν ἐν τοῖς περὶ μηνῶν ἴσμεν ἀποϑέμενοι. τῆς γὰρ ἠπείρου 
σχεδὸν ἁπάσης ὑπ᾽ αὐτοῖς, οὐκ ἦν εὐχερὲς τὰ πρὸς τὴν ἕω συμ- 30 
βαίνοντα ἐπὶ τοὺς κυρίους τοῦ πολιτεύματος ὡς ϑᾶττον ἀναφέρειν, 


8 ἐπαγγειλάμενος vulgo. 9 ἐπιβλήματος F', ἐπιρρήμαεος C. 
11 τεκνορέστης λυ. εων C. 12 versus est. Cass. 38. ἔπο- 

C, et mox ἐπολην. 16 ὀξύδρομον C. 19 v. de Mens. 
p. 12. 20 ὑπ᾽ αὐτοῖς τελούσης 7 


stinens neque moriendi facultatem habens, arte mortem quaesivit. sum- 
ptis itaque carnificibus, viginti aureos se daturum necessitate pollicitus, 
Si forte se in deversorium euntem sequi velint, ubi eo venit, pro 

sus, dum custodes foris praestolantur, in laqueum inserto collo vita libe- 
ratus est. inde cum non prodiret, ingressi illi et suspensum conspicati 
cadaver quidem in foro proiectum, quippe utique decepti, conculcarunt, 
facultates vero eius diripuere, ne vili tegumento quidem ad sepulturam 


eum dignantes. 

61. Huiusmodi praeclaris facinoribus intentus Laestrygon, seu po- 
tius infanticida, perditor patriae meae, ut Lycophron ille ait, annum in- 
tegrum Lydorum vastationem continuavit. parvum autem et vile repu- 
tans, si solam felicem ante Lydiam iniuriis subiiceret, per totam simul 
Asiani dorsi provinciam impietatem extendere noverat. secundum anti- 
quam legem in provinciis simul et celer cursus constituü erant, 
quorum ille carpentis, hic autem subiugibus equis (veredos eos impera- 
tores vocavere, causamque in opere de mensibus a nobis relatam esse 
scimus) utebatur. quippe tota fere continente iis subiecta, non erat 
facile, quae in Oriente acciderant, ad principes rei publicae quam celer- 








DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 255 


ἔστιν ὅτε xal αὐτὸν ὠχεαωνὸν τοῖς ὅπλοις ...dyovrag. τῷ γοῦν 
ὀξεῖ δρόμῳ τὰ τῆς μηνύσεως πρὸ τῆς ἀκοῆς ἐγίνετο. καὶ ταύτην 
τὴν οὕτω σωτηριώδη τοῖς πράγμασιν ἐπίνοιαν συνεῖδεν ὃ πλατύ-- 
γναϑὸς ἀπαλεῖψαι δε᾽ οἰκείας μηνύσεως, ἀναπείσας τὸν ὁμόγνιον 
5 καὶ ὁμόψυχον τῆς αὐτοῦ βδελυρίας ὕπαρχον, περιττὴν εἶναι δια- 
γνοὺς τὴν τῶν δημοσίων ἵππων ὑπηρεσίαν, ov συνορῶν ὃ Νιόβης 
αὐτῆς λιϑωδέστερος τὸ τοῦ πράγματος χρήσιμον" ὃ δὲ ὕπαρχος 
ἀγνοούσης τῆς βασιλείας (πῶς γὰρ ἐνεδίδου τοῖς κοινοῖς ἀτυχή-- 
μασι;) καὶ ταύτην τὴν ὄψιν τῆς πολιτείας ἠφάνισεν. ἔνϑεν τῶν 
10 εἰδῶν ἀπράτων ἐνσηπομένων ταῖς κτήσεσιν, ἔξαλρυυ σχεδὸν τῆς 
“Ἀσιανῆς τυγχανόύσης, ὃ συντελέστης ἀπώλετο, χρυσίον πρὸς τῶν 
δασμολογούντων ἀντὶ τῶν εἰδῶν εἰσπραττόμενος, μηδὲ διαπωλεῖν 
τὰ εἴδη δυνάμενος πόρρω ϑαλάσσης ἀπῳχισμένος, μηδὲ δαπανᾶν 
ὡς πάλαι τῷ δημοσίῳ συγχωρούμενος. τούτοις ἠκολούϑησε καὶ 
15 ἡ τῶν ἐνιδρυμένων τοῖς τόποις στρατευμάτων μετάϑεσις πρὸς τὸ 
χοειῶδες ὑπὸ τῶν κοινῶν γενυμένη, ὡς κἀχ τούτου τοῦ συγκυρή-- 
ματος τῶν καρπῶν ἐναπομενόντων τῇ χώρᾳ, [καὶ] τοὺς μὲν φόρους 
εἰς χρυσίον μεταβληϑῆναι, τοὺς δὲ καρποὺς ἀπογεοῦσϑαι κατ᾽ 
ἔτος. καὶ εἶϑε μόνος αὐτὸς καὶ μόνην ἐχείνην τὴν ἐπαρχίαν ἔτυχε 
90 διατρώγων, καὶ μὴ xa9^ ἑκάστην πόλιν τε καὶ χώραν οἷος αὐτὸς 
ἄλλοι, καὶ χείρους αὐτοῦ, τὸν ὁποίᾳ δ᾽ ἂν κατορωρυγμένον ὀβο-- 
λὸν ἀνασπῶντες παρῆλϑον, στρατὸν ἀλαστόρων καὶ στίφη Kunnu- 
δοχῶν ἐπισιρόμενοι ! 
1 lego περιάγοντας. F. 7 τὸ vulgo om. 10 ἐξ ditvoov F. 


13 ἀποκείμενα F, ἀπωκισμένον C. 16 an 9zio? 22 dya- 
πῶντες C. 


rime afferre, quandoque ipsum oceanum armis lustrantes, celeri itaque 
cursu nuntiatio ante famam fiebat. et hoc tam salutare rei publicae in- 
stitutum lata illa maxilla delere sua nuntiatione constituit, et consangui- 
neum ipsiusque concordem nequitiae praefectum persuasit, supervaca- 
neum iudicans publicorum equorum ministerium, neque intelligens, Niobe 
ipsa lapidosior, rei utilitatem. praefectus vero inscio imperatore (qui 
enim publicis calamitatibus indulsisset ἢ) et hoc rei publicae institutum 
exstinxit. inde cum species non venditae in possessionibus putrescerent, 
Asiana provincia fere in frumentum conversa, collator periit, aurum spe- 
cierum loco ab exactoribus postulatus, cum neque vendere species pos- 
set, procul a mari habitans, neque fisco eas impendere, ut antea, lice- 
ret, his accessere constituti in regionibus exercitus, contra utilitatem 
ἃ concordibus illis translati; quippe et hac mutatione fruges in regione 
manebant, dumque tributa in aurum, ipsae in terram quotannis conver- 

* tebantur. atque utinam solus ipse solamque illam provinciam exhausis- 
set, neque in unaquaque civitate provinciaque, qualis ipse, alii, ipso 
etiam peiores, ubicunque demum defossum obolum retrahentes prodiis- 
sent, exercitu nefariorum et agminibus Cappadocum stipati ! 





956 IOANNIS LYDI 


69. Συνήχϑη οὖν πλοῦτος ἄπειρος τῷ ϑικαιοτάτῳ ὑπάρχῳ, 
ὥστε αὐτὸν καὶ πρὸς τυραννίδα παραχαλεῖν, τῆς αὐθαδεστέρας 
. μοίρας τοῦ δήμου συνούσης αὐτῷ καὶ τοῖς ἐγχειρουμένοις συναπτο-- 
μέγης. ϑεραπεύων οὖν καὶ προσοικειούμεγος αὐτὴν οὐχ ᾧετο πεί- 
Suv ὡς ἐραστὴς εἴη τοῦ χατ᾽ αὐτὴν κόμματος, εἰ μὴ πρὸς τὴν 5 
ἕω διαβαίνων αὐτὸς καὶ στολὴν ἀνθηρῷ χλοάζουσαν χρώματι πε- 
ριϑέμενος διαφανὴς ἅπασι γένοιτο. οἷα μὲν οὖν ἔπραξε περὶ Ki- 
λικας, καὶ ὅσοις τοὺς δασμοὺς ἐπέβρισεν ἄχϑεσι παρὰ τὴν βασε- 
λέως εὐμένειαν, οὐδενὶ τῶν πάντων ἠγνόητωι. ἐπανελϑὼν δὲ πρὼς 
ἡμᾶς, ὡς εἶδεν ὠκεανοὺς χρημάτων περερρέοντας αὐτόν, πάντας 10 
μὲν ὠχειωμένους αὐτῷ, καὶ τοὺς ὀψοποιούς γε μήν, ἐπὶ τὰ πρῶτα 
τῶν τῆς πολιτείας ἀξιωμάτων ἀνήρπασεν, ὡς μηδένα καὶ τῶν 
ἀργυρωνήτων αὐτοῦ ἔξω πλούτου βαϑέος καὶ τιμῆς βουλενταῖς 
εὐχταίας ἀφεθῆναι γυμνόν, αὐτὸς δὲ ἐτρύφα, μειραχίοες ψιλοῖς 
καὶ μήπω λίω τοῦ σώματος ἀρρενοφανέσι καὶ πρρνῶν ταῖς ἀκολά- 15 
στοις συμβαλανευόμενος, καὶ ἀχολασταίνων τὸ πράττειν ἅμα xai 
πάσχειν, ἐξ ἑκατέρας ὠχρεῶν νόσου, ἕλκων τε ἐπὶ τῶν ἐμπύρων 
τὸν ἄχρατον οὕτως ἀφειδῶς ὡς φοράδην ἐχκεχυμένον ὑπὸ τῶν γυ- 
μνῶν ἀναβαστάζεσϑαι, πρὸς ἀντιβολὴν ὄψων ἐπιχωννύντων τὸν 
οἶνον. οὐκ ἐξαρχοῦντος τῇ τρυφῇ o) τοῦ ὑποχειμένου τῇ πόλει 80 
πορϑμοῦ, οὐχ Ἑλλησπόντου σύμπωντος, τὸ λοιπὸν οὐ χτενός, οὐχ 
ἔλοπος, χρυσοστάϑμου Ἰἰχϑύων ποικιλίας καταλειφϑείσης τῷ πελά- 


6 ἀνϑηροχλοάζουσαν C. 7 διαφανὴη C. 8 δεσμοὺς C. 
15 λείω F. 17 νόσους C. εἴ. Iuvenalis Sat. 2 50: morbe 
allet utroque, 19 ἐπιχωννύντος C. 20 τῇ δὲ τῇ 


χρυσοδτάϑμους vulgo. 


G2. (οἰϊερίδα igitur immensae divitiae iustiesimo praefecte, adeo 
ut ad tyrannidem eum hortarentur, audacissima populi parte cum ee 
stante conatusque adiuvante. quam colens conciliansque sibi, non puta- 
vit se persuasurum eius se notae amantem esse, nisi in Orientem traii- 
ciens ipse, et florida virentem colore vestem indutus, omnibus manife- 
síus fieret. et apud Cilices quidem quae egerit, quantisque tributa one- 
ribus contra imperatoris benevolentiam gravarit, nemo est qui ignoret. 
ad nos autem reversus cum oceanos pecuniarum se circumfluentes vide- 
ret, omnes familiares suos, quin etiam ooquos, ad primas rei publicae 
dignitates rapuit, ut neminem vel e mancipiis suis ingentium opum αἰ 
henoris curialibus optandi expertem reliquerit, ipse autem luxuriabatur, 
cum adolescentulis depilibus et impubere etiam propter corporis laevita- 
tem adspectu, cumque scortorum impudicissimis una lavans, ac faciendo 
simul et patiendo libidinans, utroque pallens morbo, merumque ad tosta 
tam immoderate hauriens, ut in sella extensus ab nudis referretur, vicis- 
sim obsoniorum acervo. vinum operiente. cui luxuriae cum non subie, 
ctum urbi fretum, non totus Hellespontus sufficeret, postea, non peotine, 
non acipensere, nen aureorum piscium varia copia in pelago relicta, 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. 1Π. 297 


yet. ἐπὶ τὸν Εὔξεινον οἵ τῆς τρυφῆς ὑπηρέται ἐτρέποντο, μὴ τῇ 
ϑαλάττῃ ἰχϑύος, μὴ τοῖς ὕρεσιν ἢ τοῖς ἄλσεσιν ὀρνέου συγχωρου- 
μένου, μὴ Φάσιδος ὅλου ταῖς εὐωχίαις ἀποχρῶντος, ὡς ἀφίστα-- 
σϑαι τοὺς κτένας, μὴ τῇ κατὰ φύσιν ἐκ τόπου εἰς τόπον πτήσεε 
δ χαταπιστείοντας ἑαυτούς, ἀλλ᾽ εἰς ἀέρα, τοῖς ὀστράχοις ὡσεὶ πτέ- 
Qv5t χρωμένους, δοχεῖν ἐκκλίνειν τὴν Καππαδοχῶν ἀδηφαγίαν. 
63. Ὅτι δὲ τυχὸν ἔλοπος τοῦ ἰχϑύος μνήμη παρῆλϑε, 
περὶ αὐτοῦ τὰ γνωσθέντα μοι παραϑήσομαι. ἰχϑύς ἐστιν ἅπα- 
λός, διαυγής, ὡσεὶ πηκτὴν καὶ κρυσταλλώδη ἀλλ᾽ οὐ ναστὴν καὶ 
101» δοχῶν ἔχειν τὴν σάρκα, ζωοτόχος μὲν καὶ μηρυκισμόν τινα 
ἀνάγων. πέφυχε δὲ τοῖς εὐτυχέσιν ἐνδιατρίβειν τόποις" ὅϑεν μετ᾽ 
αὐλῶν καὶ χυμβάλων τοῖς Ρωμαίοις παρετίϑετο, ὥς φησιν 2491- 
γαιος. ἐν δὲ τῷ νήχεσϑαι σχέπει τοὺς ὀφϑαλμοὺς ταῖς παραπε- 
φυχυίαις αὐτῷ πτέρυξι. καὶ ἔλοπα μὲν αὐτὸν ““ριστοτέλης καὶ 
15 πάντες oí φυσικοὶ καλοῦσι, καὶ ᾿(ριστοφάνης δὲ 0 Βυζάντιος ἐν 
τῇ ἐπιτομῇ τῶν ἐν ἰχϑύσι φυσικῶν, οἱ δὲ Ῥωμαῖοι ἀχυιπήνσερα, 
δι᾿ ác αὐτοὶ γεγράφασιν αἰτίας. Κορνήλιος Νέπως καὶ “Ἰαβέριος 
ὅ ποιητής, ἄμφω Ῥωμαῖοί, φασὶν 'Onzárov τινὰ ναύκληρον τοῦ 
Kagna9(ov στόλον, οἰκεῖον Κλαυδίον βασιλέως, ἐνεγκόντα ἐκ 
$017; κάτω ϑαλάσσης ἔλοπας ἀγὼ μέσον τῆς στησίας καὶ Kuu- 


9 oor πικτην C. 10 si»$05 C. ᾿ 6owi» C. 
17 Νέπως F, δὲ κῶς C. Lydus, e Plinii leco (H. N. 9 17) 
haec, ut videtur, fallente memoria petens, de Cornelio Labe- 
rioque, ante Claudii principatum exstinctis, plane aliud, de Optato 
idem fere atque Plinius rettulit, mutato tamen piscium nomine; 
in eo enim scari sunt, non acipenseres, FK. 19 οἰκίον C. 
20 cv«va C. 


Euxinum se luxuriae ministri converterunt, non mari piscem, non monti- 
bus silvisve avem concedentes, toto Phaside epulis haud sufficiente , ut 
refugere pectines , non naturali e loco in locum volatui sese confidentes, 
sed per aérem, ostracis veluti alis utentes, evitare Cappadocum voraci- 
tatem viderentur. . 
63. Quod vero acipenseris piscis forte mentio incidit, de eo mihi 
cognita proponam. piscis est mollis, pellucidus, ut quasi glaciei et 
erystallo similem neque densam et nervosam carmem babere videatur; 
viviparus idem, et quodámmodo ruminat, solet autem felicibus locis 
immorari; unde cum tibiis cymbalisque apud Romanos apponebatur, ut 
&it Athenaeus. natans autem sucorescentibus ipsi pinnis oculos tegit. 
et elopem quidem eum Aristoteles omnesque physici vocant, nec non 
Aristophanes Byzantius in epitome de piscium proprietatibus: Romani 
vero aquipenserem, ob quas ipsi tradidere causas. Cornelius Nepos et 
ius poeta, ambo Romani, aimnt Optatum quendam, Carpathiae 
classis nauclerum , Claudii imperatoris famliarem, elopes ex infero ma" 
loannes Lydus. 17 





* 


258 IOANNIS LYDI 


πάνης περισπεῖραι ϑαλάσσης. τοιαῦτα μέν τινα τοῦ ἰχϑύος χώρεν 
εἰρήσϑω. 

64. Περὶ δὲ τὴν ἄνοδον, μᾶλλον δὲ ἀναχομιδὴν τοῦ 
Καππαδόκου στιχηδὸν αὐτῷ παρεφαίνοντο κόραι σάνδυξι περικε- 
χυμέναι τὰ μέλη, προφανῶς ἐκκαλύπτουσαι ὅσα καλύπτειν ὄμματ᾽ ὁ 
ἀρσένων ἐχρῆν. πρὸς βραχὺ δὲ τὸ προκείμενον ἀφείς, 6 τι vvy- 
χάνει σάνδυξ καὶ ποῖον εἶδος ἐσθήματος γέγονε ““υδοῖς τὸ πάλαι, 
ἑρμηνεῦσαι πειράσομαι. σπουδὴ γέγονε τοῖς πολυχρύσοες τὸ πάλαε 
“Τυδοῖς εὐπορίᾳ χρυσίου, ὅσον αὐτοῖς ὃ Πακτωλὸς μετὰ τὸν Ἕρ- 
μὸν ἐχορήγει, καὶ χρυσοστήμονας διεργάζεσϑαι χιτῶνας ( καὶ 10 
μάρτυς ὃ Πείσανδρος εἰπὼν Audot χρυσοχίτωνες ), καὶ οὐκ αὖ- 
τοὺς μόνους ἀλλὰ καὶ τοὺς καλουμένους σάνδυκας (χιτῶνες δὲ 
ἦσαν ὑπ᾽ αὐτῶν εὑρημένοι, λινῶν μὲν οἱ διειδέστατοι, .-σάνδυχος 
δὲ χυλῷ τῆς βοτάνης καταβάπτοντες αὐτούς" σαρχοειδὴς δὲ ὃ 
χρὼς τῆς βοτάνης), οὕς ai γυναῖκες τῶν “«Τυδῶν γυμνῷ τῷ σώ- 15 
ματι ἐπισκιάζουσαι οὐδὲν μὲν ἐδόκουν ἢ ἀέρα μόνον περικεῖσϑαι, 
κάλλει δὲ ἔξω τοῦ καλοῦ καὶ σώφρονος ἐφείλκοντο τοὺς ϑεωμένους. 
τοιούτῳ τὸν “Ηρακλέα χιτῶνι περιβαλοῦσα Ὀμφάλη ποτὲ αἰσχρῶς 
ἐρῶντα παρεϑήλυνε. ταύτῃ καὶ Σανδὼν Ἡρακλῆς ἀνηνέχϑη, ὡς 
ἩἩπουλήϊος ὁ Ῥωμαῖος φιλόσοφος ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ ἐρωτιχῷ, 29 
καὶ Τράγκυλλος δὲ πρὸ αὐτοῦ ἐν τῷ περὶ ἐπισήμων πορνῶν ἄνε-- 
γηνόχασιν. ἔνϑεν οἶμαε σανδόνας ἔτι xol νῦν πρὸς διασυρμοῦ 
λέγεσϑαι, οὕς τὸ πλῆϑος ἀπὸ τῆς κατασχευῆς τῶν σινδόνων σαν- 


7 τυγχάνοι vulgo. 11 «ἰσανδρος Ο. 14 καεέβαπτον 
attulisse atque inter Ostiense et Campanum mare sparsisse. haec de 


pisce. 
64. Revertebatur autem Cappadox, seu referebatur potius, serie 
puellarum utrinque comitatus, quae sandycibus membra circumfandentes 
cuncta aperte ostendebant quae celare viriles oculos oportebat. ego 
vero, relicto paulisper proposito, quid sandyx et quale vestis genus an- 
tiquis. Lydis fuerit, exponere conabor. auro olim abundantes Lydi, 
quod Pactolus iis Hermusque praebebant, tunicas adeo aureis stamini- 
bus texere studuerunt (quod testatur Pisander, dicens "Lydi aureas 
tunicas gerentes ); neque illas tantum, verum etiam sandyces quos vo- 
cant (erant autem tunicae ab iis inventae, linearum lucidissimae, quas 
succo sandycis plantae tingebant: carnosus autem plantae color); quibus 
mudum corpus inumbrantes Lydorum mulieres aére tantum indutae vide- 
bantur, formaque, decore et pudore remotis, intuentes alliciebant, tali 
Herculem tunica Omphale olim circumdedit, cum turpiter amantem effe- 
minavit, hinc et Sandon Hercules dictus est, ut Apuleius Romanus 
philosophus, in libro qui amatorium inscribitur, et ante eum i 
in opere de insignibus meretricibus rettulit. inde existimo sandonas 
edamnum ignominiae causa dici, quos vulgus ab habitu sindonum san- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. 1Π, 259 


δόνας ὡσανεὶ σινδόνας οἴεται χρηματίζειν. τοιαῦτα μὲν ἂν τις 
ὡς ἐν παρεκβάσει λέγοι, (65) ἐγὼ δὲ πρὸς τὸν Καππαδόχην 
ἐπάνειμι. ἐπεσπῶντο δὲ αὐτὸν πόρναι, ὕπ᾽ ἄλλων πορνῶν γυμνο- — 
φανῶν βασταζόμενον, φιλήμασιν ἐκλύτοις, πρὸς μῖξιν αὐτίχα 
5 βιαζομένοις" ὃ δὲ κεχυμένος ἐκ τῶν προτεινομένων ὄψων τε καὶ 
ποτῶν πρὸς κιναίδων ἄλλων ἐλάμβανε" τοσαῦτα δὲ ἦν καὶ οὕτω 
μαλακὰ ὡς ἐμετὸν αὐτῷ κινεῖν, μηκέτι χωροῦντος τοῦ στόματος, 
χειμάρρου δὲ δίκην ἐξαυλακίζοντος τὴν ἑστίαν, καὶ κίνδυνον οὐ 
μικρὸν ἐξολισϑαίνουσι τοῖς κόλαξι τῷ στιλπνῷ τῶν ψηφολογημά- 
10 rw» ἐπιφέροντος. οὕτω διετέλει σηπόμενος, συνάπτων ταῖς νυξὶ 
τὰς ἡμέρας, ὥστε πέρας μὲν αὐτῷ ἑστιωμένῳ τὸν φωσφόρον, 
ἀρχὴν δὲ πραγμάτων τὸν ἕσπερον γίνεσϑαι. ὅπως δὲ μὴ τυχὸν 
ἐμπόδισμα ταῖς ῥᾳϑυμίαις ἐγγένοιτο, ἀπολέγειν καϑάπαξ τῷ τε- 
μένει τῆς δίκης (σήκρητον αὐτὸ καλοῦσιν ἐν τοῖς δικαστηρίοις ), 
15 φαίνεσϑαι μόνον ὑπομένων ἐν αὐτῷ, ὅτε περιφερόμενος τῇ ἀμε- 
vola τῶν σίτων τοὺς ἐπιφανεστάτους τῆς τάξεως ταῖς ποιναῖς ἐξέ- 
Sero. δικαστὰς δὲ προβάλλεται ἐπὶ τῆς βασιλέως στοᾶς, ὥστε 
ἐκείνων τῶν ἐπὶ χρήμασι δικῶν ἀκροωμένων αὐτόν, ὡς ἔφϑην 
εἰπών, ἀγρυπνεῖν. 
20 66. Οὐκ ἦν οὖν τὸ λοιπὸν o) δικηγόρῳ σπουδὴ λόγων 
κοσμῆσαι τὴν συνηγορίαν ἢ πείϑειν ἄρχοντα δυναμένων μέγιστῃν, 
οὐδενὸς τὸ λοιπὸν ἐπὶ σηχρήτον πραττομένου, οὐ πρεσβείας ἢ 


7 αἰμετον C. 13 excidit aliquid, aut legendum ἀπολέγει. F. 
15 αὐτοῖς C. 18 αὐτῶν C. 19 εἰπόντες C. an οἷς ἔφϑην 
εἰπὼν ἐναγρυπνεῖνῦ 40 οὐδὲ ὃ.7 21 ἢ vulgo om. 
δυναμένῳ. vulgo. 


donas, quasi sindonas, appellari arbitratur. haec quasi in digressione, 
(65) ego vero ad Cappatdocem redeo. quem dum alia scorta nuda, ut 
videbantur, ferebant, alia eundem osculis enervantibus, ad coitum sta- 
tim cogentibus, pelliciebant: ipse autem extensus de porrectis obsoniis 
potibusque ab alis cinaedis accipiebat. tanta autem erant tamque mol- 
ja, ut vomitum ei moverent, non amplius capiente ore, sed torrentis 
instar epulas eructante, periculoque non parvo labentes splendido pavi- 
mento adulatores exponente. sic agebat, putrescens, noctibus dies iun- 
gens; ut finis epulanti Lucifer, initium vero negotiorum Hesperus esset. 
ne autem impedimentum forte voluptatibus incidat, semel templo iustitiae 
(secretum illud in iudiciis vocant) renuntiat, tantum apparere in eo 
sustinens, cum, dum ob ciborum immensam copiam circumferebatur, 
eminentissimos apparitorum poenis obiiceret. iudices autem creat in 
porticu imperatoris, ut, dum illi pecuniarias causas audirent, ipse, ut 
modo diximus, vigilaret. 

66. Nemo itaque advocatus, qui ornare defensionem et summum 
magistratum movere posset, porro eloquentiae studuit, cum postea nihil 
in secreto tractaretur, neque deprecatio, neque unimembris actio, neque 


260 IOANNIS LYDI 


μονομεροῦς. ἐντυχίας ἢ, διδασκαλικοῦ ἢ μετρήσεως ἣ ἐξισώσεως ἢ 
τινος ἑτέρου τῶν πάντων, ὥστε λοιπὸν οἀδένα τῶν ἔμπροσϑεν 
εἰωθότων εὐδοκιμεῖν περὶ λόγους τοιούτοις τισὶν ἐπαγρυπνεῖν. 
τίνι γὰρ ἔμελλέ τις ἀρχέσειν, ἢ τίνος χάριν τῶν ἐπαίγων ἀντέχε- 
σϑαι, ὅτε μηδὲ μάρτυς ἦν τις ἢ ὅλως ἐπαινεῖν τὸ σχῆμα τῶν δι-5 
καστηρίων δυνάμενος ; ἔνϑεν ἀπόλωλεν ἥ τάξις, καὶ πραγμάτων 
οὐκ ὄντων ἀσχήμων ἐρημία κατερρύπωσε τὰ δικαστήριον, οἴμω- 
γαί τε καὶ δάπρνα τῶν πρὸς τὸ πέρας τῆς στρατείας ἀφικνουμένων 
εἷς γήρας ἄπορον καταφερομένων. εἰχότως οὖν οὐδεὶς ἐπὶ στρα- 
τείαν ἀπήγγελλε, τὸ πρὶν εἰωθὸς ὑπὲρ χιλίους κατ᾽ ἕτος ταχυγρά- 10 
φους στρατευομένους τοῖς πανομένοις τῶν πάγων, μάμστα τῷ 
λεγομένῳ ματρικουλαρίῳ ( ἀντὶ τοῦ τῶν καταλόγων φύλαχι) πόρον 
οὐ μικρὸν περιποιεῖν. χαὶ ταύτης ἐγὼ μετέσχον τῆς ἀστοχέας, 
μηδὲ τὴν ἐφήμερον δαπάνην ἐν τῷ πληροῦν τὴν στρατείαν εὑρώ- 
μενος. μαρτυρούσης γάρ μοι τῆς ἀληϑείας, ἕνα ταχυγράφον 15 
παρ᾽ ὅλον τὸν ἐνιαυτὸν τοῦ πληρώματος οὐκ οἶδα στρατευσάμενον, 
πολυτρόπου τῆς ἀφορμῆς τυγχανούσης, πρῶτον μὲν τῆς ἐν τοῖς 
πράγμασι παντελοῦς ἀπορέας, εἶτα δὲ καὶ τῆς τῶν καλουμένων 
προβατοριῶν δυσπορίστου μεταλήψεως. καὶ ὅπως ἐρῷΕςἘὡ — (67) ᾧ 
παλαιότης πέντε χρυσίνους οἶδε παρεχομένους τοῖς μεμοφιαλίοις 90 
ὑπὲρ προβατορίας ἀδιούτωρος πρὸς τὴν ἔπαρχον ἐξουσίαν κατα- 
πεμπομένης, καὶ τότε ἡνίκα κατὰ τὸ μυϑικὸν ὃ χρυσοῦς αἰὼν ἐξέ- 

9 uem Ot τ —— ἢ τ ?oaa d pdlave τοῦ 

— ] restet, quod est 4 99, xarà νὸν μϑον. vereque oo 


aestimatio, neque aequatio, neque aliud omnino; quare neio eorum qui 
antea eiusmodi in orationi cum laude versari consueverant, in 

porro operam posuit. cui enim opem tulisset, aut cur laudibus vacasset, 
cum ne testis quidem quisquam adesset, aut omnino qui laudare iudicio- 
rum formam posset? inde periit officium; et cum causae nullae essent, 
deformis solitudo iudicium evertit, cum gemitn lacrimisque eorum qui ad 
finem miliiae perveniebant, inopem senectutem sortientes. iure igitur 
nemo militiae nomen dabat, cum antiqua consuetudine plus mille quot- 
ennis notarii militantes laboribus ctis, praesertim matriculario, 
ut vocant (id est catalogorum i), non parvum reditum concilias- 
sent. atque huius ko particeps fui infortunii, ne quotidianum quidem 
victum complendo militiam consecutus. etenim, testante mihi veritate, 
unum notarium per totum completionis annum haud scio militasse. 
cuius rei variae erant causae, primum quidem summa litium penuria, 
deinde vero et quas probatorias vocant parandi difücultas, quemadmo- 
dum exponam. (67) iore antiquo mermorialibus pro probatoria adiuto- 
ris, quae ad praefecturam mittebatur, quinque aurei praebebantur tum 
quoque, oum secundum fabulam aurea aetas splendelat nunc autem, 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. UI. 261. 


λαμπε" νῦν δέ, ὅτε οὐδὲ ὄνομὰ ἔστιν εὑρεῖν τῷ xa9^ ἡμᾶς χρόνῳ 
ἀρκοῦν ἐπιδεῖξαι τὴν ἐν αὐτῷ μοχϑηρίαν, εἴκοσι χρυσῶν ἔχριναν 
αὐτοῖς ἀποδίδοσϑαι τὴν προβατορίαν. ὡς δὲ ἔγνωσαν μηδένα τολ- 
μᾶν, μᾶλλον δὲ μὴ ἔχειν τοσούτου χρήματος προβατορίαν πορί- 
5ζεσϑαι, τύπον πραγματικὸν ἑαυτοῖς ἐξεμύζησαν μηδενὶ συγχω- 
ροῦντα γραμμάτων ἄνευ βασιλικῶν ἐπὶ στρατείαν ὑπὸ τοῖς ἐπάρ- 
χοις διαβαίνειν. τὸ δὲ ὅλον πρὸς ἀτιμίας ἐπράττετο τῆς ἀρχῆς, 
τοῦ νόμου δόντος ἀνέκαϑεν αὐτῇ δι᾽ οἰχείων ψήφων ovg ἂν ἐϑέλῃ 
τοῖς ταχυγράφοις τοῦ δικαστηρίου συναριϑμεῖν" καὶ πολλοὺς 
10 αὐτὸς ἐπίσταμαι ἀπὸ διαλαλιᾶς στρατευσαμένους, διαπρέψαντάς 
τε ἅμα καὶ τὴν ζώνην ἐντίμως ἀποϑεμένους. καὶ ταύτης δὴ οὖν 
τῆς ὁδοῦ τὸ λοιπὸν σχολαζούσης εἷς παντελῆ δυστυχίαν ἤλασε τὰ 
τῆς τάξεως, τὸ δὲ τῶν καλουμένων ματρικουλαρίων ῥιζόϑεν ἄνα- 
σπασϑὲν ὅλωλε φρόντισμα. καὶ τί λέγω, αὐτῶν πάντων xo9^ 
16 ὁμαλοῦ μετὰ τὸ τῆς στρατείας πέρας ἐν ἀπορίᾳ αἰσχρᾷ ὀδυνηρὸν 
τὸν λοιπὸν τῆς ζωῆς χρόνον παρασυρόντων; τὴν οὖν στρατείαν 
ἀπεϑέμην τεσσαράκοντα ἐνιαυτοὺς προσεδρεύσας καὶ μηδὲν παρὰ 
τὴν ἐπωνυμίαν τοῦ πληρώματος ἀπενεγκάμενος. καὶ καλὸν μὲν 
ἀναχωρῆσαι τὸ λοιπὸν τῆσδε τῆς τραγῳδίας, ἀποχρώσης τῆς ἐκ- 
20 βάσεως ἐπιδεῖξαι τὴν ἀλήϑειαν" πλὴν καὶ ἄλλης χρῆναι νομίζω 
ἀφηγήσεως ἅψασϑαι. 
68. Νόμος ἀρχαῖος ἦν πάντα μὲν τὰ ὁπωσοῦν πραττό- 
μενα παρὰ τοῖς ἐπάρχοις, τάχα δὲ καὶ ταῖς ἄλλαις τῶν ἀρχῶν, 


5 ἐξεμοέξησαν C. 10 αὐτοὺς C. 


cum ne nomen quidem est reperire tempori nostro per eitis pravitati ex- 
primendae, viginti aureis probatoriam lis vendi decrevetwat. cum au- 
tem intelligerent neminem audere, imo neminem pesse tanti. pretii pro- 
batoriam sibi parare, pragmaticam formam sibi extorsere nemini per- 
mittentem sine literis imperatoriis ad militiam praefectis subiectam acce- 
dere. totum vero in contemptum magistratus fiebat, cui inde ab initio 
lex concessisset, suo suffragio quos vellet notariis judicii annumerare j 
multosque ipse scio colloquio receptos militasse, et eminuisse simul cin- 
gulumque cum honore posuisse. et h&c itaque vi& in postertm occlusa 
penitus res apparitoram concidere, matricnlariorum vero, ut vocant, 
munus radicitus evulsum interiit; de quo quid multa, cum omnes una 
post finem militise aérumnose turpi In inopia reliquum vitae tempus 
trahant? militiam igitnr post quadraginta stmerum operum deposui, 


nih] ea praeter nomen completionis consecutms. ia congruum huic 
tragoediae finem imponere, exitu ad declarandam v tem suffüciente. 
unam tamen rem mihi commemorandam esse existimo. 


68. Lex antiqua erat, omnia ae quemodecunque apud praefe- 
ctos ac forte alios etiam magiatratus agerentur , Latino setmone efferri; 


262 IOANNIS LYDI 


τοῖς Ἰταλῶν ἐχφωνεῖσϑαι ῥήμασιν" οὗ παραβαϑέντος ὡς εἴρηται 
(οὐ γὰρ ἄλλως) τὰ τῆς ἐλαττώσεως προύβαινε. τὰ δὲ περὶ τὴν 
Εὐρώπην πραττόμενα πάντα τὴν ἀρχαιότητα διεφύλαξεν ἐξ ἀνάγ.-- 
κης διὰ τὸ τοὺς αὐτῆς οἰχήτορας, καίπερ Ἕλληνας ἐκ τοῦ πλείο-- 
γος ὄντας, τῇ τῶν Ἰταλῶν φϑέγγεσϑαι φωνῇ, καὶ μάλιστα τοὺς 5 
δημοσιεύοντας. ταῦτα μετέβαλεν ὃ Καππαδόχης εἰς γραώδη τινὰ 
καὶ χαμαίζηλον ἀπαγγελίαν, οὐχ ὡς σαφηνείας φροντίζων, ἀλλ᾽ 
ὅπως πρόχειρα ὄντα καὶ κοινὰ μηδεμίαν ἐμποιῇ δυσχέρειαν τοῖς 
xarà σχοπὸν αὐτοῦ πληροῦν τὰ μηδαμόϑεν αὐτοῖς ἀνήκοντα τολ- 
μῶσι. πράττων γὰρ καὶ γράφων καὶ καινοτομῶν καὶ ἐκ παντὸς 10 
τρόπου σαλεύων τὴν ἀρχαιότητα, οὗ τοῖς ἁρμοδίοις τῶν χωρῶν 
ἐπιστάταις (οὗς καλοῦσι τρακτεύτας ἀντὶ τοῦ κληματούρχας) ἢ 
διαψηφισταῖς ἐδίδου κατὰ τὸ σύνηϑες τὰ πραττόμενα πρὸς πλή- 
ρωσιν, ὥστε μηδὲν παρὰ τὸν νόμον γίνεσθαι" ἀλλ᾽ αὐτὸς διὰ τῶν 
οἰκείων πληροῦσϑαι τὰ σύμβολα ἐκέλευσε, τῶν εἰωθότων παρέχε- 15 
σϑαι δαπανημάτων τοῖς ἁρμοδίοις πληρωταῖς αὐτὸς γενόμενος κύ- 
ριος. εἶτα ἐκ τῆς μὴ κατὰ τὸ προσῆχον τολμωμένης τῶν χαρτῶν 
ἐχδόσεως μεγίστων ἀνισταμένων τοῖς ὑποτελέσι δυσχερειῶν, αὐτὸς 
ἠγανάκτει καὶ ϑανάτους ἐπέφερε τοῖς οὐκ ἐπισταμένοις τὴν τῶν 
ἀναίδην καὶ ὡς ἔτυχεν ἀπολελυμένων χαρτῶν δύναμιν. καὶ νόμος 20 
ἐχράτησεν ἐξ ἐκείνου, καὶ πάντες ὡς ἔτυχε καὶ γράφουσι καὶ πλη- 
ροῦσι καὶ ἀπολύουσι τὰ παντελῶς αὐτοῖς ἀγνοούμενα, τὸ πρὶν 
μυρίοις κατησφαλισμένα τρόποις, τοῖς τε λεγομένοις κοττιδιανοῖς 


'12 forte legendum xLpaerdozag. F. 18 δυσχερῶν vulgo. 
20 lego ἀνέδην. F. 


qua neglecta res, ut diximus (neque enim aliter), prolabi coeperunt. 
quae vero circa Europam agebantur, cuncta antiquitatem necessario 
servaverant, quoniam eius incolae, quamvis maiori ex parte Graeci, 
latina lingua utebantur, maxime qui publica munera gerebant. haec 
Cappadox in anilem quandam humilemque expositionem mutavit, non 
quod perspicuitas ei curae erat, sed ut in promptu res communisque 
esset, neque ullam iis difficultatem exhiberet qui ex eius voluntate im- 
plere nequaquam ad se pertinentia auderent. agendo enim et scribendo 
et innovando, omnibus denique modis antiquitatem concutiens, non con- 
gruis regionum praesidibus (quos tractatores vocant, id est regionum 
praefectos) aut ratienalibus, secundum consuetudinem, acta implenda 
dabat, ne quid contra legem fieret; verum per suos chartas compleri 
iussit, sumptibus, quos congruis completoribus praeberi mos fuerat, 
ipse potitus. deinde cum ob chartas temerarie illiciteque editas ma- 
xima subiectis incommoda existerent, ipse iratus chartarum audacter 
temereque absolutarum vim ignorantes morte afficiebat. atque ex illo 
mos obtinuit, omnesque et scribunt et complent et absolvunt sibi pror- 
sus iguota, olim mille modis firmata, cum cotidianis (ut vocant, id est 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 263 


οἷον ἐφημέροις τοῦ ἀβ ἄκτις, τοῖς τε προσφόροις σχρινίοις, καὶ 
αὐτοῖς δὲ τοῖς ἐξ αὐτῶν ἔχουσι τὸν πόρον. καὶ τί μαχρηγορῶ ; 
πάντα παντελῶς διαπέπτωχε, μηδεμίαν ἐπίγνωσιν τῶν πρὶν κατ- 


ορϑωμάτων διασώζοντα. 
5 69. Οὕτω τοῦ μιαρωτάτου πολεμίου τῶν νόμων διαγενο- 


μένου ϑεὸς ἐπεστράφη » ἔχδοῦναι τὸν αἴτιον τῶν κακῶν ταῖς ἰδέαις 
πράξεσι ψηφισάμενος, πείϑων αὐτὸν ὡς 
ἔστι δίκη νέμεσίς τε κακοῖς καχότητα φέρουσα. 
τοῦ γὰρ ἠπιωτάτου βασιλέως μηδὲν τούτων ἐπισταμένου, πάντων 
10 δὲ διὰ τὴν ἄχρατον δυναστείαν, καίπερ ἀδικουμένων, συνηγο- 
ρυύντων τῷ πονηρῷ Καππαδόκῃ καὶ τοῖς πάντων ἐξοχωτάτοις 
ἐπαίνοις ἐπ᾿ αὐτῷ παρὰ βασιλεῖ χρωμένων (τίς γὰρ ἂν ἐτόλμησε 
καὶ μόνης ἐπαίνων χωρὶς μνησϑῆναι τῆς αὐτοῦ προσηγορίας ;) 
μιόνη ?) ὁμόζυγος γυνή, κρείττων τῶν ὄντων δτεδήποτε ἐπὶ συνέσει, 
15 καὶ συμπαϑείᾳ τῶν ἀδικουμένων ἀγρυπνοῦσα, μὴ φέρουσα τὸ 
λοιπὸν περιορᾶν τὴν πολιτείαν βυϑιζομένην, οὐ μετρίοις λόγοις 
ὡς τὸν βασιλέα ὁπλισϑεῖσα διαβαίνει, ἅπαντα αὐτὸν τὰ τέως δια-- 
λανϑάνοντα διδάσχουσα, καὶ ὡς κινδυνεύοι οὐ τὸ ὑπήχοον μόνον 
ἐναπολεῖσϑαι τοῖς καχοῖς, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν ἐγγὺς σαλεύεσϑαι τὴν 
90 βασιλείαν. εἰχὸς οὖν ὃ βασιλεύς, καλὸς ὧν καὶ πρὸς ἄμυναν τῶν 
κακῶν βραδύς, ἀμηχάνοις ἀπορίαις εἴχετο, μηδὲ ἀποκινεῖν τὸν 
καταστροφέα τοῦ πολιτεύματος εὑρίσκων" οὕτως ἔτυχεν, οἷα 
“καχός, ταράξας τὰ πράγματα καὶ τοὺς πόρους ἀπορέᾳ καὶ συγχύ- 


9 ἠἡπιστάτου C. 14 χρειττον C. 20 s/xeg C. v. ad 
p. 202 19. 23 xaxog C. 


ἐφημέροις.) actis Jraefect, tum competentibus scriniis, tum vero per 
eos ipsos qui ex illis reditum habebant. paucis dicam: omnia penitus 
interiere, nullo prioris eorum excellentiae indicio relicto. 

69. Sic cum egisset sceleratissimus legum hostis, respiciens deus 
malorum auctorem ipsius tradere factis decrevit, persuadens ei "esse 
Iustitiam Nemesinque, malis mala ferentem." nam cum horum nil sci- 
ret mansuetissimus imperator, omnes véro propter immodicam eius po- 
tentiam, quamvis iniuria affecti, improbum Cappadocem tuerentur, 
longe omnium maximis laudibus eum apud imperatorem celebrantes 
(quis enim vel solius mominis eius sine laude mentionem facere ausus 
fuisset? ), sola coniux, omnibus quae unquam fuere ingenio praestans, 
et iniuriarum miseratione vigilans, diutius negligere praecipitantem rem 
publicam non sustinens, haud levibus instructa rationibus ad imperato- 
rem accedit, cunctaque eum hucusque occulta edocet, nec subiectos 
tantum malis interire periclitari, sed ipsi quoque imperio ruinam immi- 
nere, itaque, quod necesse erat, imperator, utpote bonus et in malo- 
rum ultione lentus, summa consilii inopia laborabat, ne, quemadmodum 
rei publicae eversorem amoveret, reperiens quidem: adeo, utpote im- 
probus, res perturbaverat, ac reditus difficultate et inexplicabili confu- 


264 IOANNIS LYDI 


σει ἀδιαχρίτῳ σχοτώσας, ἀλλήλαις τὰς λεγομένας ἐπινεμήσεις διε- 
μίξας, ὡς μηδέποτε πέρας αὐτῷ γενέσϑαι τῆς ἀρχῆς, μηδέ τινα 
τῶν ἀπὸ τῆς βουλῆς ἢ ὅλως τοῦ δικαίου περιαγροῦντα τολμᾶν ἐπε-- 
λαβέσϑαι τῆς διοικήσεως. ἐπεχούρει δὲ ὅμως τοῖς ὑπηκόοις ὃ 
βασιλεὺς xa9? ὅσον ἀνθρώποις δυνατόν. (70) οἱ δὲ ὑποτελεῖς 5 
τὸ λοιπὸν οὐχ οὔσης αὐτοῖς οὐδὲ ἀφεϑείσης περιουσίας διὰ τὰς 
συνωνὰς καὶ ἀγγαρίους καὶ τοὺς ἐξ αὐτῶν πόνους, γυναικῶν τε 
σὺν ἐπιμαζίοις βρέφεσιν ἀχϑοφορουσῶν καὶ διακομιζουσῶν τὰ εἴδη 
ix μεσογείου μαχρᾶς ἐπὶ ϑάλασσαν ἀνηλεεῖς καὶ ἄταφοι ἐπὶ τῆς 
ὁδοιπορίας ϑάνατοι, τῶν τε τοὺς δασμοὺς πραττομένων πολυτρό- 10 
πους καὶ πολυσημάντους .... κηνσουάλια, ὁλογραφικά, βουλευ- 
τικά, ὅμόδουλα, ὁμόκηνσα, ἀφαντικά, ἐγχαταλελειμμένα, πο- 
λιτικά, ταμιαχά, δεπουτάτα, ῥεκολάτα, ῥέφουσα, κχεραστι- 
σμούς, ῥοπάς, παραλλα.α, τόπους, ἐνδοματικά, μητατορεκά, 
καὶ μετὰ τὴν τούτων ... εἐλληφορον ἀπαίτησιν, ἐπὶ τοῦ νομίσμα- 15 
τος ἄλλων μυρίων ὥσπερ ἐξ ὕδρας ἀνισταμένων καχῶν τοῖς ὕπο- 
πελέσιν ὑπὲρ ἀνωμεριτικὼων σουσὸς medo .... iiv, χομετατη- 
σίων, μονοπτέρων, uova... ἀπηλλημένων, λευχοχρύσων ... περας 
τας ἐν ... xal... ὑπερμαχούντων τὰς κατὰ ... προνοουμένων 
λαφυραγωγοὺς ἅρπαγάς, βίας τε καὶ φϑορὰς τῶν παραπορευομέ- 20 
yt» διὰ τῶν ἐπαρχιῶν στρατευμάτων, ὅσα κατὰ τὸ ἀναγχαῖον ἐπὶ 
τοὺς πολέμους δρμᾶν συμβαίνει, διὸ κουφοτέραν τὴν ἐπιδρομὴν 
τῶν βαρβάρων τῆς ἐπιστασίας τῶν οἰκείων τὸ ὑπήκοον ἑαυτῷ συλ- 
λογίζεται. διὼ ταύτας τοίνυν τὰς αἰτίας, μᾶλλον δὲ περιστάσεις, 


8 περιαλγοῦντα an περιεργοῦντα ἢ 4 ὅμως τοῖς Ἐ', ὁμοίως C. 
11 tributorum nomina, quoniam alia non intelligo, alia Latina sunt 
&ut depravata, in versione omisi. F. 24 αρτίας C. 


sione, quas indictiones vocant inter se miscens, involverat, nunquam 
ut finem eins magistratus haberet, neque quisquam e senatu, aut omnino 
cui cordi esset iustitia, suscipere administrationem auderet. succurre- 
bat nihilominus subiectis imperator quantum ab homine fieri poterat. 
(70) collatores vero cum porro neque facultates neque eas acquirendi 
copiam haberent ob coemptiones et angarios atque inde nascentes labo- 
res, mulierum, lactantibus cum infantibus onera ferentium , dum species 
longinquum ad mare portant, immiserabiles et sepultura carentes 1n iüi- 
nere obitus; et tributa exigentium multiplices multorumque nominum .... 
ad quorum .... exactionem alia innumera mala sccedebant, e numismate 
subiectis veluti ex hydra nascentia .... tam ob propugnatorum, quibus 
prospiciebant, praedantium rapinas, vimque et populationes per provin- 
clas iter facientium exercituum , quos obvia neceseitate in hostes ire 
contingit; quam ob rem leviorem sibi barbarerum incursionem .quam 
suorum moram subiecü reputant: has igitur ob camsas seu potius cala- 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 265 


τὰς ἐνεγκούσας αὐτοὺς ἀπολείποντες ἅπαντες, xol ῥᾳϑυμεῖν μᾶλ- 
λον ἢ κάμνειν σωφρόνως ἐϑέλοντες οἷα μηδὲ συγχωρούμενοι, τὴν 
βασιλέως πόλιν ὄχλου ἀχρήστου ἐνεφόρησαν. καὶ πολὺς ἦν ὃ νό- 
μιος πρὸς ἀπειρίαν πταισμάτων τῷ πλήϑει συνεχτεινόμενος, ὥστε 
δκαὶ τοὺς τὸ πρὶν ἠμελημένους ἄρχοντας προαγαγεῖν, πραίτωράς 
τε καὶ κυαισίτωρας, κατὰ τήν ποτε κρατήσασαν παρὰ Ῥωμαίοις 
συνήϑειαν, ὡς προαφηγησάμεϑα. τῶν δὲ τοῖς ἁμαρτήμασι τοῦ 
δήμου ἐπεξιόντων σφοδρότερον, ἀναστὰν τὸ πλῆϑος καὶ εἰς κακο-- 
δαίμονα συναχϑὲν ὁμόνοιαν πᾶσαν ἐγγὺς τὴν πόλιν ἐνέπρησε. καὶ 
106 μὲν Καππαδόχης ἄφαντος ἐγένετο, ἀρχῆς δὲ λαβόμενον τὸ πῦρ 
ix τῶν τῆς αὐλῆς εἰσόδων, εἶτα ἐξ αὐτῶν ἐπὶ τὸ πρῶτον ἱερόν, 
ἐξ ὧν ἐπὶ τὴν Ἰουλιανοῦ γερουσίαν, ἣν καλοῦσι σένατον κατὰ τὴν 
«Αὐγούστου πανήγυριν, ἀφ᾽ ἧς ἐπὶ τὴν ἀγορὰν ἣν καλοῦσι Ζεύ- 
ξιππον ἀπὸ Ζευξίππου βασιλέως, ὑφ᾽ ᾧ ἐπὶ τῆς τριακοστῆς ὀγδόης 
46 ὀλυμπιάδος IMeyagetg εἰς Βυζάντιον ἀποικήσαντες πρὸς τιμὴν ad- 
τοῦ τὴν ἀγορὰν οὕτως ἐπωνόμασαν, καϑάπερ τὰς Χαριδήμου 
στοὰς οἱ Κύζικον οἰχίσαντες ΠΠεγαρεῖς" καὶ ... βασιλεῦσαι “Ἑλλή- 
»ov μνημονεύεται, ὡς ὃ Κάστωρ ἐν ἐπιτομῇ χρονικῶν ἀπέϑετο. 
τὸ γὰρ δημόσιον βαλανεῖον Σεβήρειον ἀπὸ Σεβήρου Ρωμαίων ἡγη- 
Ξ0 σαμέγου παρωνόμασται, ὃς ἀρϑρίτιδι νόσῳ ... ὑμένος ἐδείματο 
τὸ βαλανεῖον, προσκαρτερῶν τῇ Θράκῃ διὰ τὴν πρὸς Νῖγρον δια- 


8 ὄχλον ἄχρηστον vulgo. 9 καχοδαίμονας C: quo servato F 
ὁμονοίας. 15 μεσγαρις Ο. σρὸς τιμῆς usitatius: v. p. 168 
10, 240 12. 16 χαριδήμους C. 17 οἰκήσαντες C. 


lego καὶ γὰρ. F. 


mitates, suam quisque patriam relinquentes, cum otiari quam sapienter 
laborare mallent. «ipoe ne c^^i&m quidem habentes, imperatoriam ur- 
bem inntili turba rji :.: — c-cebatque contra innumera delicta una 
cum multit;iine legis severitas, adeo ut antea neglectos magistratus, 
praetores et cuaesitores, iuxta priscam apud Romanos, ut supra memo- 
ravimus, consuetudinem, creaverit. qui cum populi peccata perseque- 
rentur acrius, excita multitudo, et fatales in consensiones compulsa, 
totam paene urbem incendio delevit. et Cappadox quidem evanuit, 
inis vero, initio ex aulae aditibus capto, ab iis porro ad primum tem- 
plum, ab hoc ad Iuliani curiam, quem senatum sccuudum Augusti con- 
gregationem vocant, indeque ad forum progressus est, quod uxippum 
ἃ Zeuxippo rege vocant, sub quo octogesima octava olympiade Mega- 
rensium colonia Byzantium missa in eius honorem forum ita appellavit, 
quemadmodum Charidemi porticibus, qui Cyzicum condiderunt Mega- 
renses, nomen posuere: etenim imperasse Graecis traditur, uti Castor 
in epitome Chronicorum commemoravit. balneum publicum autem Se- 
verium a Severo Romanorum imperatore nominatum est, qui articulari 
morbo laborans balneum illud exstruxit, propter ortam inter eum et Ni- 





266 IOANNIS LYDI 


φοράν. τῶν δὲ τηλικούτων σωμάτων εἷς πῦρ μεταβαλόντων, ἦρ- 
πάγησαν ci μέχρι τῆς Κωνσταντίνου ἀγορᾶς τὴν πόλιν διευϑύ- 
ψοῦσαι στοαί, κάλλει καὶ μεγέϑει κιόνων εὐγράμμως διασχηνοῦσαε 
τὴν πλατεῖαν. Καμπάνοι ταύτας εἷς χάριν Κωνσταντίνου λέγον-- 
ται κατασκευάσαι, ἀπὸ Παρϑενόπης τῆς καϑ᾽ ἡμᾶς Νεαπόλεως 5 
καὶ τῆς ποτὲ 4Δικαιαρχίας νῦν δὲ Πουτεόλων el; Βυζάντιον πρὸς 
χάριν, ὡς εἴρηται, τοῦ βασιλέως παραγενόμενοι. — ovvantrt- 
φροώϑη οὖν (πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλον; ) τὰ συνημμένα τοῖς μέσοις 
πρὸς τὸ βόρειον καὶ νότον ἄνεμον οἰχοδομήματα, καὶ ὄρος ἦν ἦ 
πόλις καὶ βουνοὶ μέλανες ἀπερρωγόύότες, καϑάπερ ἐν “Διπάρῃ 5j10 
Βεσβίῳ, κόνει καὶ καπνῷ xal δυσωδίᾳ τῶν ἀποτεφρουμένων ὑλῶν 
ἀοίκητος, φόβον ἐλεεινὸν τοῖς ϑεωμένοις ἐνσείουσα. καὶ ὃ μὲν 
δῆμος, μᾶλλον δὲ τὸ βάρβαρον καὶ ἀνηλεὲς πλῆϑος, ποιναῖς ταῖς 
ἀξίαις πρὸς αὐτῆς ὑπεστάλη τῆς νίκης, εἰς πέντε σύνεγγυς μνριεά- 
δας σιδήρῳ χύδην διαφϑαρέν" 7j δὲ πόλες ἔρριπτο πυρὶ καὶ χώ- 15 
paci καὶ λειψάνων ἀμορφίᾳ κατάπληκτος. ἀλλὰ ϑεὸς (μόνον 
γὰρ ἦν αὐτοῦ τὴν τοσαύτην παραμυϑήσασθϑαι 

71. ἐνίκησε δὲ ὅμως μετὰ ϑεὸν ἡ βασιλέως τύχη, κατὰ 
πάντα συνειπών. xal ἐν βραχεῖ χρόνῳ κρείττων δὲ ἡ πόλες xal... 
ἰσχυρά τε ὁμοῦ καὶ ἀσφαλής, καϑάπερ ἐξ ἀμόρφου ὅλου αὖϑις 420 


1 μεταβαλλόντων C. 2 ei F, μὴ C. διευϑήνουσαι C. ' 
 παραγεναμένων C. 9 οἰκοδομητά vulgo. 18 ante ἐνί- 
ænot aut paucae tantum lineae, quas legere non potui, aut, quod 
verisimilius est, praeter has duae saltem paginae desiderantur. F. 
ιαϑάπερ ἔφϑην εἰκών 19 post καὶ aliquot literae exstin- 


ctae. F. 


grum discordiam in Thracia commorans. tantis autem molibus in ignem 
mutatis, correptae usque ad forum Constantini per urbem pertinentes 
porticus (Campani eas in gratiam Constantini exstruxisse dicuntur), 
pulchritudine et magnitudine columnarum, Parthemope (quae nunc Nea- 
polis) et Dicaearchia (qui nunc Puteoli) Byzantium in gratiam, ut dixi, 
imperatoris advectarum, in tabernacula scite descripta plateam partien- 
tes. simul igitur in cineres redacta (qui enim non fuissent?) mediis ad 
Septentrionem et Meridiem cohaerentia aedificia; monsque erat urbs et 
nigri praeruptique colles, veluti in Lipare aut Vesuvio, pulvere fumo et 
foetore combustae materiae inhabitabilis, miserandum intuentibus terro- 
rem incutiens. et .populum quidem seu potius barbarum οἱ immiseri- 
cors vulgus meritis poenis ipsa victoria subiecit, ad quinquaginta fere 
, Rilia acervatim ferro necatum: urbs vero iacebat, igne et ruderibus οἱ 
reliquiarum deformitate horrenda. sed deus (etenim ille solus poterat) 
tantam solatus 

71. vicit tamen post deum imperatoris , in omnibus ei affait, 
fortuna; brevique et praestantior urbs et ... ue simul et secura 


DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. III. 267 


ToU δημιουργοῦ, καϑάπερ τότε, πᾶν εἷς φῶς μόνῃ τῇ δυνάμει 
τῆς βουλῆς ἀνωκμλοῦντος. 

72. Πέρας οὖν τοῦτο τῆς πρώτης λῃσταρχίας τοῦ πονη- 
Qo? Kannaóóxov. ἀντίρροπον δὲ ϑεὸς τῇ κακίᾳ εὐμένειαν ταῖς 

δσυμφοραῖς ἐπιδέδωκε. Φωκᾶς γέγονεν ἀνὴρ εὐπατρίδης, ΣΣαλβίου 
μὲν τοῦ δικαιοτάτου ἔγγονος, Κρατέρου δὲ τοῦ πάντων εὐσεβε- 
στάτου παῖς, ὃς τὰ πρῶτα τοῖς λεγομένοις σιλεντιαρίοις τῆς αὐλῆς 
διαπρέψας, τοὺς πώποτε inl τῇ μεγαλότητι ψυχῆς μετὰ δόσεων 
ἀμετρίας ὑπερβαλλύμενος, ἐπὶ τοὺς πατέρας τῆς βασιλείας κατ᾽ 

10 ἀξίαν ἀνελήλυϑε, πλούτῳ κομῶν καὶ τοῖς δεομένοις ἐπαρχῶν, αὖ- 
τὸς ἑαυτῷ μόνῳ φειδωλίαν διέσωζεν" δίαιτα γὰρ ἦν αὐτῷ καὶ 
τρυφῆς ἀσιτία τοσαύτη 005 τοῖς ἄγαν μεμετρημένοις τὸν βίον ἐν 
εὐτελέσιν ἠριϑμεῖτος καὶ τῆς μὲν περιουσίας τύχης αὐτοῦ ἀξίως 
τὰ τῆς ἑστίας διε... τοῖς φίλοις, αὐτὸς δὲ μόναις ταῖς τῶν δαι- 

15 τυμόνων εὐθυμίαις ἐτρέφετο, σεμνὸς μὲν καὶ φιλόχαλος ὦν, ἀλλ᾽ 
οὐ καλλωπιστής, ἐξ αὐτοῦ καὶ μόνου ... 

73. ... καὶ δόλους ῥάπτειν, αἰτεῖν μὲν ἠρυϑρία τῶν 
ἀναγκαίων δεόμενος, ἔστενε δὲ καὶ ᾧμωζε, καὶ δάκρυσι πεφορ-- 
τωμένος τὰς ὄψεις δῆλος ἦν καὶ τοῖς ἄγαν ἀγνοοῦσιν αὐτὸν ὡς εἴη 

Φολυπούμενος. τοῦτον ὃ Φωχᾶς ἐκ τύχης ἰδών, καὶ ὡς ἀνὴρ ἀγα- 
1 vo... C. 2 versu post ἀνακαλοῦντος sequente C ΜΟΓΟΣ, 


nullo addito numero, in indice neque haec, neque libri tertii in- 
scriptio reperitur, 7 ἐν τοῖς F. 8 μεγαλητι C. 10 ἀνή- 


Avüs vulgo. πλούτῳ δὲ x.? 11 lego διασώζων. F. 
12 19097? μεμετριμένοις C. 14 forte legendum διέ- 
ψεμε. F. δαιμόνων vulgo. 15 ἐτρέφετο F, ἐστρέφετο C. 
σεμνὴ C. ' 16 post μόνου sequitur pagina, quam legere frustra 
conatus sum. nihil praeterea desideratur ante καὶ δολουράκτειν. F. 


ita enim vulgo legebatur. . 18 οἴμοζεν C. 


exstitit, quasi ex informi mole rerum opifice iterum, quemadmodum 
olim, cuncta in lucem sola voluntatis potestate revocante. 

72. Finis igitur hic primae latrocinalis improbi Cappadocis prae- 
fecturae. parem autem deus improbitati benevolentiam calamitatibus 
concessit. Phocas fuit vir nobili genere, Salvii iustissimi nepos et Cra- 
teri longe piissimi filius, qui cum primo inter quos silentiarios aulae 
vocant eminuisset, magnitudine animi et donorum immensa copia, quot- 
quot unquam fuere, vincens, ad patres imperii pro merito pervenit, 
opibus splendidus, egentesque iuvans, sibi uni parsimoniam servans: 15 
enim victus illi, ea luxuriae abstinentia erat, quam vel parcissime vi- 
ventes vilem putarent. et abundanti quidem fortuna dignam amicis 
mensam adornabat; ipse autem solis convivarum oblectationibus aleba- 
tur, splendidus et pulchri, at non fuci amans, ex se solo ... . 

79. ... et dolos suere: rogare qnidem erubescebat, necessariis 
egens, ingemiscebat autem, et oculis fletu gravatis vel prorsus igno- 
rantibus ipsum manifeste tristitiam prodebat. hunc casu cum vidisset 





268 IOANNIS LYDI 


ϑὸς καὶ λαβεῖν ἱκανὸς ψυχῆς ὀδύνην ἐκ μόνης δλιγωρίας τοῦ προσ-- 
wnov γνωριζομένην, εἰπεῖν τε πρὸς αὐτὸν ἀν...λετο" ἐμὲ δὲ με-- 
ταστειλάμενος (καὶ γὰρ ἀγαπᾶν παρὰ τοὺς ἄλλους ἠξίου, ἀἄπα-- 
τώμενος μᾶλλον ὡσεὶ περὶ λογυδρίων τινῶν δῆϑεν οὐκ ἄφροντες ) 


καὶ χάριν ἐϑέλων παρ᾽ ἐμοῦ λαβεῖν ἠξίου περιγοῆσω τινὰ πρὸς S 


διδασκαλίαν αὐτῷ τῆς IraMOoc φωνῆς, “4ίβυν ἐπιζητῶν" αὐτοὺς 
γὰρ ἔφασχεν ἐγνωκέναι στωμυλωτέρως παρὰ τοὺς Ἰταλοὺς διαλέ- 
γεσϑαι. ἑνὸς. δὲ τῶν παρόντων Σπεκιώσον μνήμην ἀνάγοντος, 
ἐξαναστὰς ἐμέ τε καὶ τὸν εἰπόντα ἀντεβόλει, πρὸς ἔντευξιν ἐκείνου 


παρακαλῶν. ἐγὼ δὲ ἑρμαῖον ἡγησάμενος ὡς τάχος τὸν Σπεκέωσον 19 


ἄγω πρὸς αὐτόν" καὶ γὰρ ἠπιστάμην τὸν ἄνϑρῳπον. ὃ δὲ λαβὼν 
αὐτὸν κατ᾽ ἰδίων γονυπετῶν διετέλει, καὶ σωφρόνως ἐχλιπαρῶν 
ἥτει τῆς οὔσης αὐτῷ μεταδοῦναι φωνῆς. ἐμὲ δὲ χωρίσας βραχὺ 
τοῦ λόγυυ ἑκατὸν χρυσίνους λαβεῖν ἠξίωσε δοϑησομένους ἐκείνῳ " 


ὃ δὴ πράξας ἐγώ, καὶ τῶν λεγομένων συστατικῶν ἕνεκα τῷ Σπε- 15 


κιύσῳ δούς;, ἔπεισα συχνότερον πρὸς τὸν πάντα ἀγαϑὸν ἐκεῖνον 
ἄνϑρωπον φοιτᾶν. (πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλεν;) ὄρϑριος παρῆν, 
πρὸ τῆς αὐλείου τοῦ δῆϑεν ἠξιωκότος αὐτὸν παραφυλάττων" ὁ δὲ 
μιεταστειλάμενος καὶ ϑεραπεύσας ἀντεβόλησε μὴ πρότερον προσε- 


δρεύειν αὐτῷ, πρὶν αὐτὸς διαστειλάμενος ἀξίως γενέσϑαι παρ᾽ 29 


αὐτόν. καὶ τὸ λοιπὸν ὃ Σπεχίωσος συμβάλλων τῇ τέχνη περιόδῳ 
τοῦ σκέμματος ...ϑει τῆς προσεδρίας" οὐδὲ γὰρ ἔμελλε τῷ 


2 lego ἀνεβάλλετο. F. 4 ag sto»? λογοιδρύων C. 
5 ἐδέλων coniectura, in C literae exstinctae. F. TS αὐτὸς C. 
12 καϑιδιαν C. 17 lego 9 δὲ (πώς etc. F. 20 ἀξιώσῃϊΐ 


Phocas, atque ut vir bonus et qui dolorem animi e solo vultus neglecta 
colligeret, alloqui tum quidem distulit; me autem arcessitum (etenim 
prae aliis diligere dignabatur) decipiens, quasi scilicet , ... quibusdam 
occupatus gratiam ἃ me accipere vellet, rogavit ut aliquem sibi repe- 
rirem linguae latinae magistrum, Libyn quaerens: hos enim aiebat se 
animadvertisse lepidius prae Italis loqui. cum vero e praesentibus ali- 
quis de Specioso mentionem fecisset, surrexit, meque et illum orans ut 
eum adiremus hortatus est. quod ego in lucro ponens, Speciosum quam 
celerrime ad eum adduco: noveram enim hominem. ille, postquam eum 
seduxit, genibus usque flexis, modesta prece petivit ut suam ipsi lin- 
£uam velit communicare. me autem, a sermone paulisper avocatum, 
cenfum aureos petere iussit, quos illi darem; quod cwm ego fecissem et 
commendaticiarum , ut aiunt, causa Specioso dedissem , suasi ei ut sae- 
pius ad optimum illum virum iret, ille autem (qui enim aliter fecisset?) 
mane aderat, ante vestibulum eius a quo fuerat videlicet rogatus ἢ pre 
stolane. qui cum arcessitam coluisset, petivit ut non prius sibi adside- 
ret, quam ipse digne instructus ad eum venisset. ac iosus deinde, 

assedisset, solertes consilii ambages comiecit: neque enim iis 





DE MAGISTRATIBUS P. n. 1.18. III. 9269 


Quxá, μάλα πρὸς ἑκατέραν παρεσχευασμένῳ παιδείαν, μαϑη- 
τείαν εὑρεῖν ἐκείνοις ἃ παρὰ τυὺς πολλοὺς ἀξιολόγως ἠπίστατο. 
Καί τις στοχάσεται ἐκ τῶν περὶ ἀνθρώπους τἀνδρὸς κατορ-- 
ϑωμάτων, πόσης ἦν περὶ τὸ ϑεῖον εὐσεβείας. μιᾶς οὖν πράξεως 
6 αὐτοῦ ἐπιμνησϑεὶς πέρας ἐπιϑήσω ταῖς ὑπὲρ ἀριϑμὸν αὐτοῦ τῶν 
ἀγαϑῶν ἀφηγήσεσιν. (74) πρὸς Πεσσινοῦντι πόλει τῆς Γαλα-- 
τίας (οὕτω δὲ τὸ χωρίον ὀνομασϑῆναι συμβέβηκεν ἐκ τοῦ πεσεῖν 
ἀπείρους ἐχεῖ, Γαλατῶν τῶν περὶ Ῥοδανὸν ἐπιπεσόντων τῇ χώρᾳ 
Βρέννου ἡγησαμένου, καὶ τὴν ὁμώνυμον αὐτοῖς χώραν ἐκδικεῖν 
10 βιαζομένων, ὡς Φενεστέλλας καὶ Σισένας οἵ Ῥωμαῖοί φασιν, ὧν 
τὰς χρήσεις ὁ Βάρρων ἐπὶ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων ἀνήγαγεν" 
ἐγὼ δὲ τὰς βίβλους οὔπω τεθέαμαι) ἐκεῖ τοίνυν τέμενος ἦν τῇ 
ἀχράντῳ στρατιᾷ τῶν ἱερῶν ἀγγέλων τοῦ ἀρρήτου ϑεοῦ καϑωσιω-- 
μένον, περὶ οὗ μετὰ πάντας ἀνθρώπους γνοὺς ὃ Φωχᾶς ὡς Ἔλλα- 
15 μός τις τῷ ϑείῳ χρυσίου λίτρας εἴκοσιν ὑφὲν ἐπιδούς, τοῖς ἱερου-- 
μένοις πρόσοδον ὀγδοήκοντα χρυσῶν προσγενέσϑαι τῷ ἱερῷ εἰς 
φιλοξενίαν ἐσπούδασεν. 
75. Τοιαύταις μὲν οὖν τέχναις ἐπὶ τῆς πόλεως ἐχρῆτο, 
χουσίαν δὲ κατ᾽ Froc ἕκαστον ἐπὶ λύτροις αἰχμαλώτων λαϑραίως 
40 ἐχχέων διετέλει, δαχρύων εἴ πού τις περὶ πολεμίων ἐφόδου καὶ 
ἀπαγωγῆς αἰχμαλώτων πρὸς αὐτὸν διεξίοι τῷ λόγῳ. καὶ μάρτυρα 
τὴν ἀλήϑειαν οὐχ αἰδοῦμαι καλεῖν ἀληθεύων" οἶδα κχυτονίστων ... 


2 tv C. 4 πόσος C. 18 τῷ ἀρρήτῳ θεῷ C. 22 legen- 
dum j ni fallor, κοιτωνιεῶν αὐτῷ (cum eius essem cubicula- 
rius). F. 


quae prae vulgo probabiliter sciebat, Phocae utrisque literis admodum 
ornato disciplinam repperisset. 

Àc coniiciet aliquis ex egregiis viri erga homines factis, quanta in 
deum pietate fuerit. ego ex innumeris eius virtutibus unam etiam rem 
commemorabo. (74) ad Pessinuntem urbem Galatiae (ita autem a pel- 
lari locüm contigit, quod innumera ibi Gallorum, circa Rhodanum habi- 
tantium, multitudo cecidit, qui Brenno duce regionem invaserant, co- 
fnominem ipsis terram ulcisci copantes, ut aiunt Fenestella et Sisena 

omani, quorum loca Varro in libro de Rebus Humanis protulit; ego 
autem libros needum vidi ) ibi igitur templum erat immaculato sanctorum 
angelorum exercitui indicti dei consecratum; de quo Phocas, sicat 
omnes, sciens, Ellamum quendam deo viginti auri libras donasse , octo- 
ginta aureorum reditum, hospitibus in templo excipiendis destinandum, 

' sacerdotibus adiungi curavit. | 

75. Eiusmodi quidem artibus in civitate utebatur. aurum vero 
quotannis captivis redimendis occulte effundebat, lacrimams, cum forte 

iquis de hostium incursione captivisque abductis ei narraret. et veri- 
tatem testem invocare non vereor, vera dicens: scio ... me tantum 





- 970 -. JOANNIS LYDI 


xovolov τοσούτου τυχών, ἀπόντος αὐτοῦ, πρὸς τὸ πλῆϑος τῶν 
λυτρουμένων (ταύτης γὰρ ... ἀνθούσης ἐσθῆτα διεπώλεσεν ... 
καὶ προσϑεὶς ὅσον ἦν αὐτῷ δυνατὸν προ...αν τῶν λύτρων ἔξέ- 
πεμψε τοῦτον ἀμύνην ἀντίροπον καὶ ϑεοπρεποῦς ἀνέλαβε τὸν υἱὸν 
νατὰ πάντα τρόπον ἐχπαιδεύσας τούτοις ἐνασχολεῖσϑαι. ὃ δὲ τὸν 5 
παριόντα καὶ μαρτυροῦντα τοῖς γινομένοις κατ᾽ εὐχὰς ἀπενίκησεν, 
ὡς ἐκείνων χάριτας εἰδέναι τῷ ϑείῳ, ὅτι τῷ σώματι τελευτῶν ταῖς 
εὐσεβείκις ἀϑάνατος διὰ τῶν παρὰ τοῦ παιδὸς πραττομένων δια-- 
μένοι. 

76. Ὑσοῦτον ὄντα τὸν ἄνδρα χαίρων ὃ βασιλεὺς πείθει 10 
χαμάτῳ πολλῷ κοινὴν εἷς ἅπαντας ἐπιδείξασθαι τὴν οὖσαν αὐτῷ 
τῆς ψυχῆς ἐλευϑερίαν, καὶ τὴν ὑπὲρ τῶν κοινῶν ἀναδέξασθαε 
φροντίδα, καὶ διιϑῦναι τὸν οἴακα βυϑιζομένης ἤδη τοῖς χαχοῖς 
τῆς ὅλης πολιτείας. ὃ δὲ ἄχων (οὐδὲ γὰρ ἀσφαλὲς βασιλέως αἴ- 
τησιν παρακρούσασϑαι τοιούτου) τὴν μὲν λειτουργίαν ὕπῆλϑε, 16 
δεδιὼς δὲ ὅμως καὶ τῷ μεγέϑει τῶν qo... ἰλιγγιῶν εἶδε τὸν ϑεὸν 
παρόντα βοηϑεῖν αὐτῷ προϑυμούμενον. ἅμα γὰρ τὴν ἀρχὴν πα- 
ραλαβὼν καὶ τῆς αὐλῆς προφανεὶς ἐπὶ τῆς ἀπήνης ἀνεφέρετο, 
σύμπας ὃ δῆμος ἡλικία τε πᾶσα καὶ φύσις, ὁμοῦ τὰς χεῖρας εἰς 
τὸν οὐρανὸν ἀνατείναντες, ὕμνους εὐχαριστηρίους μετὰ δακρύων 90 
ἀνέφερον τῷ ϑεῷ τοσαύτης ἀξιώσαντι προνοίας τοὺς μυρίοις χα-- 
κοῖς χατεστρωμένηυς. πείϑειν δὲ ϑεὸς ἀνθρώπους ἀξιώσας, δεί- 
κγυσι παρεῖναι τοῖς πραττομένοις καὶ βουλαῖς αὐτοῦ προϊέναι τὰ 


2 post γὰρ aliquot literae exstinctae. P. post διεκώλεσεν duae 
tem paginae desiderantur. F. 8 xal — 5 ἐνασχολεῖσθαι in 
versione omisi. F. 13 oix« C. 16 ..«ἐὡς C. lego 


φόβων. F. 29 πείθει C. 


auri ipso absente pro redimendorum captivorum multitudine accepisse 
(hac enim vigente ... vestem quoque vendidisset) ... ille antem su- 
pervenientem et facta testantem obsecrabat ut propterea gratias deo 
ageret, quod corpore piis operibus moriturus, immortalis per filii facta 
maneret. 

76. "Tanto viro laetus imperator multo labore persuadet communem 
omnibus suam animi bonitatem ostendere, et rerum publicarum cura 
suscepta, totius malis iam depereuntis imperii clavum regere. ille au- 
tem invitus (etenim periculosum erat talem imperatorem petentem reii- 
cere) munus subiit: timens tamen, et magnitudine terrorum quasi ver- 
tigine correptus, vidit deum praesentem se adiuvare paratum. nam si- 
mul atque suscepto magistretu extra aulam curru vehens apparuit, uni- 
versus populus omnisque aetas ac sexus, una extensis in coelum mani- 
bus, hymnos in gratarum actionem cum lacrimis deo cantavere, tanta 
providentia innumeris malis prostratos dignato. persuadere antem ho- 
minibus dignatus deus, ostendit sese adesse rebus suisque consiliis optima 





DE MAGISTRATIBUS P. R. LB. IIT. 271 


χρηστά. ὡς γὰρ ἔστη τῆς ἀπήνης ἔμπροσθεν ὃ ὕπαρχος, βέλος 
ἀναϑεὶς τόξῳ πονηρός τις (ἔτι γὰρ ὃ δῆμος ἀτυχήσεσιν ἐχρῆτο) 
στοχάζεται μὲν αὐτοῦ, τοῦ δὲ βέλους ἀμπλαχκόντος αὐτὸς μὲν 
ἀβλαβὴς ὡς ϑεόπαις τῆς προνοίας φανερὸς ἀπεδείχϑη. τούτου 
5 δὲ συμβάντος ὃ μὲν δῆμος τῶν ὅπλων καὶ ϑορύβων παρεχώρει, 
τόν τε κράτιστον ἀνυμνῶν βασιλέα ἐν εὐθυμίαις ἡδυπαϑῶν καὶ 
σχιρτήμασι διετέλει, ἀϑρόως ἐκ μεγίστων ϑορύβων καὶ φόβων εἰς 
αὐλοὺς καὶ χορείας μεταβαλών, πᾶσα δὲ ἀφϑονία τῶν ἐπιτηδείων 
κατελήλυϑε τὴν πόλιν, ἀδεῶς καὶ μετ᾽ εὐφροσύνης πάντων τῶν 
10 ὁπουδήποτε χρυπτομένων καὶ διαφυγόντων τοὺς κινδύνους εἰσρεύν-- 
των τῇ πόλει καὶ παντοίαν συμφορούντων εὐετηρίαν" ἤδει γὰρ 
ἅπας ... rig οὖν ἀβλαβῆ καὶ λυσιτελῆ τὸ λοιπὸν ἔσεσϑαι τοῖς ὑπη-- 
κόοις τὴν τοῦ βίου μέθοδον, τῶν γε ἀγαϑῶν ἐν αὐτῇ πλημμυ- 
ρούντων. ἔχων ὃ βασιλεὺς μετὰ τὸν αὐτὸν ὕπαρχον ἐνάρχετω 
16 προθύμως ἀνιστῶν τὸ τοῦ μεγάλου ϑεοῦ τέμενος" καὶ ποταμὸς 
ἔρρει χρημάτων ταῖς βασιλέως εὐχαῖς καὶ τῇ δικαιοσύνῃ τοῦ ὑπάρ-- 
χου χεόμενος. τέσσαρας οὖν χιλιάδας αὐτίκα χρυσίου λιτρῶν ὃ 
ὕπαρχος τοῖς ἔργοις ἐπέχεε τοῦ ἱεροῦ, μηδενὸς ἀδικουμέγου, μηδὲ 
τῆς τυχούσης εὐετηρίας εἰς ἀσεβῆ ποίησιν ἐπινυηϑείσης" ἔχαιρε. 
90 γὰρ ἠξιωμένος, εἰς ϑευῦ τιμὴν καὶ σπουδὴν εὐσεβείας παρατει-- 
γόμενος. καὶ ϑαυμάζειν οὐκ ἔνεστιν, εἰ ϑεοῦ παρόντος πάντα 
παρεῖναι συμβαίνει τοῖς αὐτῷ μᾶλλον ἢ περινοίαις ἀνθρώπων τὴν 


2 ἀναφεὶς vulgo. dtvyéotow C. 8 ἐμπλακέντος vulgo. 
4 εἷς ϑεόπαιρ) coniectura ex reliquiis literarum. F. ἀπεδέχϑη C. 
11 ἤδη C. 12 post ἅπας aliquot literae exstinctae. F. 


14 lego ἐξ à». F. 18 ἐπεχεν C, ἐπέσχε F. 22 αὐτὸν C. 


rocedere. dum enim in primori curru praefectus stabat, arcum impro- 
us aliquis (etenim calamitatibus adhuc populo opus erat) in eum diri- 
it: at erravit telum, ipseque incolumis veluü divinae providentiae 

ius manifeste apparuit. quo facto populus ab armis turbisque destitit, 
optimumque celebrans imperatorem oblectationibus saltibusque indulsit, 
maximis e turbis ac terroribus ad tibias subito et saltationes transgres- 
süs. summa vero necessariarum rerum abundantia in urbem rediit, cum 
securi laetique omnes, quocunque latentes loco pericula effugissent, in 
urbem influerent atque omnis generis copiam conferrent: noverat enim 
quisque incolumem in posterum et. salutarem civibus fore vitae condicio- 
nem, bonis nimirum in ea redundantibus. post quae imperator cum 
eodem praefecto magni dei templum alacriter exstruere coepit ; fluebat- 
que flumen pecuniae, votis imperatoris. et praefecti iustitia effusum. 
quattuor igitur auri librarum milia statim pgaefectus operibus fani im- 
pendit, nemine iniuriam patiente , neque in malum usum praesenti abun- 
dantia quaesita: etenim bona fama gaudebat, honori dei et pietatis 
studio intentus. neque est mirandum, si, cum deus adest, omnia adesse 
conüngit ad eum potius quam ad hominum consilia bonorum abundan- 


Φ 


972 IOANNIS LYDI DE MAGISTRATIBUS P. R. LIB. II. 


ἀφϑονίαν τῶν ἀγαϑῶν ἀναφέρουσιν. ἡ δὲ τάξις, καϑάπερ τες 

σβεννυμένης ἤδη φλογὸς ἔλαιον ἀφϑόνως ἐπιχέεε, ἀνέλαμψε" xal 
ϑόρυβος ἦν τοῖς πραττομένοις χαρίεις, καὶ κέρδη σώφρονα καὶ 

φίλα τῷ νόμῳ τοῖς ὑπηρετοῦσιν ἠκολούϑει, καὶ τὸ τέμενος τῇς 

δίκης ἀνεῴγει, καὶ ῥήτορες τοῖς λόγοις ἐνέπρεπον, καὶ βιβλέων 5 
— xal φιλογεικία ἐφ᾽ ὅλον τὸ χρῶμα ἐπανήει τοῦ πολε-- 

τεύματος, 


6 φιλονικία 89 .. 1o» C. ixavía C. 7 hic desinit serva- 
—— 


tiam referentibus. officium autem, veluti cum quis emoriente iam flamma 
oleum abunde infundit, refulsit ; eratque turba laborantibus iucunda, et 
lucra casta legique accep ta ministrantes endiebat, et! et iustitiae tem- 
plum patebat, et oratorüm eloquentia ntia splendeba ebat, et libri prodibant, et 
aemulatio per totam rei publicae 





ΠΕΡῚ AIOXHMEIAN. 





LIBRI DE OSTENTIS ARGUMENTA. 


Fia. initio. "Dod de divinationis opud Romanos eri ao 

ogressu, cap. 1—8. (1). de effectibus defectibusque eelie, α. 9 et 10. (9 
P rcrrpta e Campestrio, de stellis crinitis, c. 11—16. (3). de habitu —8 
per duodecim signa, c. 17---90. (4). de tonitribus, c.21—26. (5).  dia- 
rium tonitruale secundum PNigidium Figulum, ez scriptis Tagetis ex- 
pressum, c. 27—98. (6). — tonitruale ex ecriptis Fonteii, c. 99—41, (7). 
generalis observatio de fulminibus, ex Labceone translata, c. 42. (6): 
de fulgurali disciplina veterum commentarius, confectus ab ipso Ledo, se- 
cundum auctores Laiinos, e. 43—52. (9). de terraemotibus exordium, 
€. 53 et 54. (10).  deterracmotibus, per duodecim signa, ex Vicellio se- 
cundum Tugae carmina, c. 55—58. (11). — ortws atque occasus siderum, 
e scriptis ii Twsci, c. 5$9—70. (12). — eonclusio, c. 71. (13). 


LI 


τουτὶ πράττειν ἐπαγγειλάμενοι. τῆς μὲν οὖν τῶν πολλῶν 
δόξης καγὼ πρῴην ἐτύγχανον ὦν, καὶ γράμματα μόνα τὰ 
περὶ τούτων γεγραμμένα τοῖς ἀρχαίοις ἐνόμιξον. ἐπειδὴ δὲ 
ἢ πεῖρα τὴν περὶ αὐτῶν ἀλήϑειαν ἔδειξε καὶ ἡ γενομένη τοῦ 
δκομήτου πρώην ἐπιτολὴ (ἱππεὺς δὲ ἄρα ἦν τὸ γενόμενον 
σχῆμα) καὶ ἡ διὰ ταύτην συμβᾶσα τῶν κακοδαιμόνων Περ- 
σῶν ἔφοδος, μέχρι μὲν τῶν "Ogóvrov γενομένη μερῶν, συν- 
τομωτάτην δὲ τὴν ὑποστροφὴν ὡς olov τὸ λαβοῦσα (ἐδήλου 


5$ num λεγόμενον7 Hasius (H). 


id facere professi. ita dudum eadem opinione qua vulgus ego quoque 
fui, et scripturas, nec quicquam amplius, quae hac super re a priscis 
scripta sunt esse arbitrabar. sed postquam earum rerum veritatem cum 
observatio constans comprobavit, tum nuper factus stellae crinitae ortus 
(ea figura quam hippea vocant), et ob "hunc ortum consecuta impuro- 
rum Persarum irruptio, quae ad Orontis usque partes evagata receptum 
tamen quam celerrimum habuit (nam fortissimi principis victoriam stella 
Joannes Lydus. 18 


274 IOANNIS LYDI 


yàg δὴ xal τὴν τοῦ κραταιοτάτονυ βασιλέως vixgv), ὑπ᾿ αὖ- 
τῶν λοιπὸν τῶν πραγμάτων καὶ τῆς ἐξ αὐτῶν μαρτυρίας 
γράφειν περὶ τῶν. τοιούτων προήχϑην, ἅμα μὲν πρὸς τῆς 
ἐμῆς ἔσεσθαι μνήμης τὸ πρᾶγμα νομίζων, ἅμα δὲ ἄτοπον 
καὶ φϑόνου γέμον ἡγούμενος εἶναι τό πόνους «τοσούτους 5 
τοῖς ἀρχαίοις καταβεβλημένους slg τοὺς περὶ τούτων λόγους 
ἄχρι παντὸς μεῖναι λανθάνοντας. 

2. ᾿Δρμόδιον δὲ εἶναε νομίξω τῷ περὶ τῶν τοιούτων 
γράφειν ἐθέλοντι, πόθεν vs ἡ τῶν τοιούτων κατάληψις 
ἤρξατο, λέγειν, xal ὅϑεν ἔσχε τὰς ἀφορμάς, καὶ ὅπως ἐπὶ 10 
τοσοῦτον προῆλθεν ὡς καὶ αὐτούς, εἰ ϑέμις εἰπεῖν, 4ἰγυ- 
«τίους ὑπερβαλεῖν. τούτων γὰρ δή, μετὰ Ζωροάστρην τὸν 
πολύν, Πετόσιρις τοῖς εἰδικοῖς τὰ ἐν γένει διαπλέξας πολλὰ 
μὲν κατ᾽ αὐτὸν παραδοῦναι βιάζεται, οὐ πᾶσι δὲ παραδίδωσι 
ταῦτα. μόνοις δὲ τοῖς καϑ᾽ αὐτόν, μᾶλλον δὲ ὅσοι καὶ 15 
αὐτῶν πρὸς στοχασμοὺς ἐπιτηδειότεροι. ᾿Αντίγονος δὲ μετ᾽ 
ἐκεῖνον διέκρινε μὲν xal διήρϑρωσε τὴν παράδοσιν, πρὸς δὲ 
τὸ πυκνὸν τῶν ἐν τῇ ἀστρονομίᾳ γραμμῶν ἀποχλίνας ἀμύ- 
ϑητον ὄχλον καὶ ἀσαφείας πάσης ἀνάμεστον τῇ γραφῇ συγκατ- 
ἔθετο. τὰ γὰρ ᾿Αριστοτέλει εἰρημένα γνωριμώτατα. Ἡλιό- 90 
δωώρος δὲ καὶ ᾿Δσχλατίων, Ert καὶ zfavog ὃ Θηβαῖος. ....... 
καὶ Πολλῆς καὶ ὁ ϑειότατος πρὸ αὐτῶν Πτολεμαῖος, oU 
μέχρι παντὸς ἴσχυσαν τὴν παλαιὰν ἀσάφειαν τοῦ πράγματος 
ἐχβαλεῖν, καίτοι γε σφόδρα καὶ τοῦτο ποιῇσαι σπεύσαντες. 

18 ἰδικοῖς C. 


item declarabat), iccirco ipsis eventibus eorumque testimonio ad scri- 
ptionem de rebus huiusmodi sum adductus, et memoriam id meam com- 
mendaturum existimans, et incommodo invidiaque rem non carere cen- 
sens, si tot labores a veteribus in disciplinas illas impensi in omne 
tempus absconditi manerent. 

2. Appositum autem esse arbitror, si quis de rebus eiusmodi 
scribere velit, primum a quo earum cognitio coeperit dicere, undeque 
sit subsidia nacta, quoque pacto eatenus processerit ut vel ipsos, si 
hoc fas est dictu, Aegyptios su us. ex his enim, post Zoroastrem 
ingentem, Petosiris locos singulares. permiscens generatim dictis, multa 
iuxta illum conatur docere: sed tamen non quemvis unum ea docet, sed 
solos suos, horumque illos potius qui sint ad contemplationem habilio- 
res. post hunc Antigonus divisit quidem et distinxit disciplinam, sed ad 
crebra astronomica lineamenta conversus inexplicabilem molestiam omni- 
que obscuritate refertam in scriptionem introduxit suam. quae Aristo- 
teles prodidit, admodum cognita sunt. Heliodorus autem et Ascletario, 
Dapsus "Thebanus ........ et Polles Aegiensis, quique hos aetate an- 
tecessit divinus Ptolemaeus, antiquam a scientia prorsus dispellere cali- 
ginem non potuerunt, . quamvis id quoque effcere oppido conati. nobis 





DE OSTENTIS. 275 


ἐπειδὴ δὲ ἡμῖν, τοὺς ἐξ Ἰταλίας φημί, Τάγης ἀρχηγὸς τοῦ 
σράγματος γέγονεν, ἀκόλουθον τοῖς αὐτοῦ ῥήμασι χρήσα- 
σϑαι, μᾶλλον δὲ τῇ τούτων ἐννοίᾳ" τοῖς γὰρ ἀρχαιοτέροις 
ὀνόμασιν ἐκεῖνα συγχείμενα δυσπαραχολούθητά πώς ior, 
5 καὶ οὐ σφόδρα σαφῆ ....... λοιποῖς, Ταρχοντί τὸ τῷ 9vo- 
σκόπῳ καὶ Ταρκύτῳ τῷ τελεστῇ καὶ Καπίτωνι ἵερεῖ, ὥστε ix 
τῶν πᾶσι τούτοις εἰρημένων γλαφυράν τινα διαπλέξαι τοῦ 
σεράγματος ἁρμονίαν. δεῖ τοίνυν ἀφηγήσασθαι πρῶτον τίς τὸ 
οὗτος ὁ Τάγης καὶ τίνες oi λοιποί, καὶ ὅπως γράμμασιν 
10 ἐνεπιστεύθη παρὰ τὸ κρατοῦν ἐν τοῖς ἱεροῖς τὰ τοιαῦτα. 

8. Τάρχων, ταύτῃ ἔχων τὴν προσηγορίαν, ἀνὴρ γέγονε 
μὲν ϑυοσχόποςρ, ὡς αὐτὸς ἐπὶ τῆς γραφῆς εἰσενήνεκται, εἷς 
τῶν ὑπὸ Τυρρηνοῦ τοῦ Δυδοῦ διδαχϑέντων. καὶ γὰρ δὴ 
τοῖς Θούσχων γράμμασι ταῦτα δηλοῦται, οὔπω τηνικαῦτα 

15 τοῖς τόποις ἐκείνοις Εὐάνδρου τοῦ ᾿Δρχάδος ἐπιφανέντος. 
ἦν δὲ ἀλλοῖός τις ὁ τῶν γραμμάτων τύπος, καὶ οὐδὲ ὅλως 
καϑθημαξευμένος ἡμῖν᾽ 7 γὰρ ἂν τῶν ἀπορρήτων τὸ καὶ 
ἀναγκαιοτέρων οὐδὲν ἔμεινεν. ἄχρι τοῦ παρόντος λανθάνον. 
φησὶ τοίνυν ὁ Τάρχων ἐπὶ τοῦ συγγράμματος, ὅπερ εἶναί 

90 τινες Τάγητος ὑποπτεύουσιν, ἐπειδήπερ ἐκεῖ κατά τινα δια- 
λογικὴν ὁμιλίαν ἐρωτᾷ μὲν δῆθεν ὁ Τάρχων, ἀποκρίνεται 
δὲ ὁ Τάγης ὡς προσκαρτερῶν ἑκάστοτε τοῖς ἱεροῖς, ὡς τυχὸν 
συμβέβηκεν αὐτῷ κατά τινα χρόνον ἀροτριῶντι ϑαυμάσιόν 
τι) οἷον οὐδὲ ἀχήκοξ τις bv τῷ παντὶ χρόνῳ γενόμενον" 


1 τοῖς malim. 17 κατημαξευμένος C. 


vero, hoc est Italis hominibus, quandoquidem Tages auctor disciplinae 
fuit, consentaneum est dictis eius vel potius sententia menteque illorum 
«uti. etenim verbis priscis concepta ea difficilia intellectu neque ita di- 
lucida sunt. neque minus utemur reliquis, Tarchonte aruspice, L'Tar- 
quitio rege sacrorum, Capitone pontifice, ut ex omnium horum dictis 
concinnam efficiamus argumenti compositionem. oportet igitur enarrare 

rimum quis fuerit is "Tages, qui reliqui, quoque modo, iuxta morem 
1n sacris servatum , id genus disciplinae literis sit mandatum. . 

8. 'Tarchon (id ei nomen) aruspex fuit, ut ipse in scripto affert, 

unus de illis qui a '"Tyrrheno Lydo edocti,sunt. Etruscorum literis 
aperiuntur haec, neque dum in locis illis Evander Arcas apparuerat. 
erat autem tunc alia literarum figura, nec prorsus pervagata apud nos: 
aliter enim ex secretis necessariisque nihil ad hanc diem mansisset oc- 
culum. ait igitur Tarchon in scripto, quod 'Tagae esse sunt qui suspi- 
centur, quod ibi, in personas distributo sermone, interrogat videlicet 
Tarchon, respondet ages utpote assidue operam dans sacris: sed ait 
forte accidisse sibi cum araret quodam die rem mirabilem, et qualem 
nemo audierit unquam omni memoria evenisse, exstitisse enim e sulco 


216 IOANNIS LYDI 


ἀναδοθῆναι γὰρ τοῦ «UAaxog παιδίον, ἄρτι piv τεχθῆναε 
δοχοῦν, ὀδόντων δὲ καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἐν ἡλικίᾳ γνω- 
οισμάτων ἀπροσδείς. ἦν δὲ ἄρα τὸ παιδίον ὁ Τάγης, ὃν 
ϑὴ καὶ χϑόνιον 'Eouzv εἶναι τοῖς "Ελλησιν ἔδοξεν, ὥς που 
καὶ Πρόκλος φησὶν ó διάδοχος. τοῦτο δὲ ἀλληγορικῶς 5 
παρὰ τὸν ἱερατικὸν παρακεκάλυπται νόμον. ἐπεὶ οὐ προ- 
φανῶς ὁ περὶ ϑειοτέρων πραγμάτων λόγος διὰ τοὺς ἀνιέ- 
ρους, ἀλλὰ νῦν μὲν μυϑικῶρ νῦν δὲ παραβολικῶς παραδέ- 
δοται' ἀντὶ γὰρ τοῦ εἰπεῖν ψυχὴν τελειοτάτην καὶ τῶν ol- 
κείων ἐνεργειῶν ἀπροσδεῇ ἐπὶ τὴν ὕλην ἐλθεῖν, βρέφος ἀρ- 19 
τιγενὲς ix τοῦ αὕλακος ἀναδοθϑῆναί φησι. Τάρχων δὲ ὁ 
«ρεσβύτερος (γέγονε γὰρ δὴ καὶ νεώτερος, ἐπὶ τῶν Alvslov 
στρατευσάμενος χρόνων) τὸ παιδίον ἀναλαβὼν καὶ τοῖς ἴε- 
οοῖἴς ἐναποθέμενος τόποιρ ἠξίου τι παρ᾽ αὐτοῦ τῶν ἀπορ- 
ρήτων μαθεῖν. τοῦ δὲ αἰτουμένου τυχὼν βιβλίον ἐκ τῶν si- 15 
οημένων συνέγραψεν, ἐν ᾧ πυνθάνεται μὲν ὁ Τάρχων τῇ 
τῶν ᾿Ιταλῶν ταύτῃ τῇ συνήθει φωνῇ, ἀποκρίνεται δὲ ὁ 
Τάγης γράμμασιν ἀρχαίοις τὸ καὶ οὐ σφόδρα γνωρίμοις 
ἡμῖν ys ἐμμένων τῶν ἀποκρίσεων. «λὴν ἀλλ᾽ ὅσον μοι 
γέγονε δυνατόν, ἔχ τε τῶν πεύσεων ἕχ ve τῶν ἄλλων 660120 
τούτους ἡρμήνευσαν, Kozxírovog τέ φημι καὶ Φοωντηΐου 
καὶ ᾿Απουληΐου Βικχελλίου τε xal 4Δαβεῶνος καὶ Φιγούλου 
Πλινίου τὸ τοῦ φυσιχοῦ, πειράσομαι ταῦτα πρὸς ὑμᾶς 
διελθεῖν. 


1 τετεχϑῆναι C. 22 βεκελλίου C. sed vide infra ad c. 54. H. 


puerum, specie quidem eorum qui recentes ἃ partu sunt, dentibus ta- 
men instructum ceterisque aetatis adultae signis. hic igitur puer erat 
Tages, quem eundem Mercurium inferum esse Graeci opinantur, sicut 
Proclus alicubi ait Diadochus. idque allegoriis lege sacrorum velatum 
fuit: neque enim dilucide rerum divinarum disciplina propter profanos, 
sed modo fabulis modo parabolis involuta traditur. ita pro hoc, ani- 
mum perfectissimum propriisque facultatibus minime egentem ad mate- 
riam accessisse, illud ait, infantem recens natum exstitisse sic e sulco. 
'Tarchon maior (nam alter quoque inferioris aetatis fuit, Aeneae tem- 
poribus in bello versatus) cum puerum sublatum locis sacris deposuis- 
set, petit ut ipsum quid arcanorum edoceat. quae rogaverat impetrat. 
e pronuntiatis librum conscribit, in quo interrogat "Tarchon Italo nostro 
gari sermone, respondet Tages, literas vetustas neque ita nobis co- 
itas retinens in responsis. sed tamen, quantum in me fuit, cum ex 
interrogationibus, tum ex auctoribus aliis qui hos interpretati sunt, hoc 
est ex Áteio Capitone, Fonteio, LApuleio, Vicellio, Intistio Labeone, 
PNigidio Figulo, CPlinio naturalis historiae scriptore, conabor ea vobis 
*arrare. 


"ς 


DE OSTENTIS. 271 


4. Σαπουδὴ δὲ ἡμῖν ἐστὶν εἰπεῖν περί τε ἡλιακῶν καὶ 
σεληνιαχῶν ἐπισκιασμάτων (οὕτω γὰρ τὰς ἐκλειπτικὰς τῶν 
φώτων ὀλισθήσεις ἐκεῖνοι καλοῦσι), κομητῶν τὸ καὶ τῆς 
κατ᾽ αὐτοὺς διαφορᾶς, αὐλακισμῶν τὸ καὶ διαττόντων, 

δ ἀστραπῶν τὸ καὶ βροντῶν καὶ κεραυνῶν xal τῶν ἄλλων 
ἀερίων τερατισμῶν, καὶ τὸ δὴ πέρας περὶ σεισμῶν καὶ ἐμ- 
πρησμῶν καὶ τῆς ἐκ τούτων μαντείας, οὐχ ὥστε τὰς φυσι- 
xdg αἰτίας ἢ τὰ περὶ τούτων εἰπεῖν ϑεωρήματα (φιλοσόφοις 
γὰρ δὴ τὸ περὶ τούτων ἀνείσθω), ἀλλ᾽ εἴ πως οἷόν τέ ἐστιν 

10ἐχ τούτων δὴ τῶν διοσημειῶν τὴν τῶν ἐσομένων ἴσως προ- 
μανθάνειν ἀπόβασιν. ἔστι γὰρ ἐκ τῆς πολυμαϑθεστάτης ἴστο- 
οίας λαβεῖν ὡς fol τὸ πλείους κατὰ ταὐτὸν καὶ σελῆναι 
πεφήνασι, γινομένου μὲν ἐξ dvaxAddsog τούτου. τοιγαροῦν 
οὐχ ὑπὶρ τὸν ἥλιον ἢ τὴν σελήνην, ἀλλ᾽ ἐκ πλαγίου τὴν 

15 λεγομένην ἀντιδίσχωσιν ϑεωρεῖσθαι συμβαίνει, καὶ ἀνισχόν- 
τῶν αὐτῶν 7 δυομένων. βασιλέων δὲ τοῦτο δυνατῶν κατ᾽ 
ἀλλήλων ἐπαναστάσεις σημαίνει, ὡς ix τῆς Καμβύσου xev" 
Αἀϊγυπτίων ἐφόδου λαβεῖν ἐστὶ δυνατόν, καὶ ἐπὶ τῇ Νέρω- 
νὸς καταστροφῇ, xc0' ἣν ἐπὶ μὲν τῆς ᾿Ιουδαίας διάγων 

90 Οὐεσπασιανὸς πρὸς τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν ἀνεφέρετο, κατὰ 
δὲ τὴν ἑσπέραν Βιτέλλιος, Γάλβας δὲ καὶ "O9ev ἑτέρωθεν 
ἀντανίσταντο. ᾿Δπουλήϊος δὲ περὶ τῶν τοιούτων γράφων 
καὶ vxo Κλαυδίῳ Καίσαρι τρεῖς ἡλίους ὀφθῆναί φησιν, 
ὁμοίως δὲ καὶ δελήναρ τοσαύτας ἐπὶ Γναίου καὶ “Ζομιτίου 


4 διαταττόνετων C. 9 ὅπως C. — 15 καὶ] num legendum ἢ7 H. 
22 ἀανϑανίσταντο C. 23 φασίν C. 


4. Propositum nobis est dicere de solis lunaeque obumbrationibus 
(sic ecliptica luminum decrementa illi vocant) , de cometis deque discri- 
mine inter ipsos, de sulcis et traiectionibus stellarum, de fulgetris, to- 
nitribus, fulminibus, de reliquis per aérem prodigiis, postremo de ter- 
raemotibus, incendiis, et de divinatione quae inde fiat. neque id, ut 
naturales. ostentorum causas commentationesque super illis exponamus; 
philosophis id liceat: sed si quid eius fieri possit, ut ex his de caelo 
signis rerum futurarum forte praenoscamus eventum. possumus ex hi- 
storia, eruditionis omnis fonte, deprehendere soles plures eodem tem- 
pore lunasque fulsisse. id repercussu accidit, quamobrem nec supra 
solem lunamve, sed ex obliquo, geminationem orbis quam aiunt cerni- 
mus fieri, oriente sidere utroque aut obeunte. principum potentium in- 
festos motus hoc significat, ut ex Cambysis in Aegyptios impetu animad- 
verü potest; item in Neronis Caesaris exitu, cum et Vespasianus Iu- 
daeam tenens ad imperium est evectus, et contra per Occidentem Vitel- 
lins Galba Otho, exstiterunt. de simili argumento scribens LApuleius et 
Claudii Caesaris principatu soles tres visos esse auctor est, ac lunas 
totidem CnDomitio CFannio coss.; quibus haud obscure declarabatur 


278 IOANNIS LYDI 


τῶν ὑπάτων" d ἄντικρυς ἐδηλοῦτο Γάλλους τε καὶ Σαυρο- 
μάτας τὰ Ρωμαίων δῃώσειν" τὸ δὲ ........ eee eee 3 5-- 
ναι. «ολλάκις δὲ καὶ διάπυρος ἀστήρ, ἀσπίδος ἀπομιμούμενος 
εύπον, ἐκ τῆς ξῴας ἐπὶ τὴν δύσιν σπινθῆρας ἐκπέμπων διατρέ- 
χει, τῶν Παρθυαίων ἔφοδον μαντευόμενος. καὶ τὰ niv ix τῶν 5 
πρωτοτύπων κέντρων, ἀνατολὴν λέγω καὶ δύσιν, οὕτως ἔστε λα- 
Bev: ἀπὸ δέ ys ἄρκτον καὶ μεσημβρίας, οὐκέτι ἐφόδους βαρβα-- 
Quxdg ταῦτα ἡμῖν προδηλοῖ, ἀλλὰ βιαιοτέρας ἀνέμων ἐκρήξεις. καὶ 
εἰ μὲν ἐξ ἄρκτου διάττων ἐκτρέχεε αὔλακάς τε πυρὸς ixl τὸν 
ἀέρα ποιεῖ, βοοντώδεις λέγεται διοσημείας, φυστρορὴν ἀέρος 10 
καὶ βορρᾶν βιαιότερον ἀναστήσασϑαι, ἐκ δὲ τοῦ ἐναντίου φερό- 
μενος νότον ἐπάγει. τῶν γὰρ πνευμάτων ix τῶν ἐσχάτων 
τοῦ κόσμου μερῶν διανισταμένων καὶ τὸν ἀέρα «πρῶτον 
π«ληττόντων, μηδενὸς σώματος ἀντιτυποῦντος, εἶχός ἔστε 
τοὺς ἐκ τῶν ἀστέρων τούτων ἀφορίξεσθαι σπινθῆρας. 15 
5. Ὁμοίως ἔστιν ἑτέρους ἀστέρας εὑρεῖν ποτὲ μὲν ἐν 
γῇ ποτὲ δὲ ἐν θαλάττῃ τὰς ἰδίας ἐνεργείας δεικνύντας. — xi 
v5 γὰρ στρατιωτικῶν ἀκοντίων πολλάκις ὥφϑησαν ἐφιζά- 
vovtsg ἐπί τὸ τῶν ἰστίων τῶν νεῶν, καὶ ἐν ἄλλοις δὲ μέ- 
οεσι, λιγυρόν τι σύριγμα προσηχοῦντες καὶ ὀρνέων δίκην 90 
slg τόπον ἐκ τόπου τῆς vid μεθιστάμενοι, ὡς ἂν κάταδύ- 
σωσι ταύτην. ὅϑεν καὶ τοῖς ξηροτέροις τῆς νεὼς ἐμαίπτουσι 
μέρεσιν, ἐξ ὧν συντομωτέραν εἰκὸς γενέσϑαι τὴν ἐχεύρω- 
σιν. τὸ δὲ τοιοῦτον σχῆμα ἤτοι κατάστημα οἱ τὴν ϑάλατ- 


2 incipit hic codicis fol. 2 versum, cuius prima linea ex dimidia 
parte prorsus est desperata. H. 


Gallos Sarmatasque rei publicae vastitatem illaturos. id autem.......... 
ececess s. Gri. saepenumero quoque ardens stella, clipei effigiem refe- 
rens, ab oriente ad occasum igniculos iaciens transcurrit: ea Parthorum 
motum portendit. atque emicantia e primitivis punctis, hoc est ex 
oriente et occasu, sic oportet intelligi: quae ruunt a septentrione et 
meridie, non iam barbariei motus significant, sed procellarum vehemen- 
tiorum coortus. quodsi stella micans e septentrione prosilit sulcosque 
igneos efficit per aérem, tonitrualia dicitur signa, concretionem aeris 
et aquilonem truciorem, ut ita dicam, ciere: sin contra rapitur, austrum 
apportat. etenim cum in extremis mundi partibus oooriantur flatus ibi- 
que primum aérem feriant, corpore nullo renitente, e sideribus quae 
ibi sint scintillas seiungi credendum est. 

5. jnveniuntur et aliae stellae, modo in terra modo in mari certas 
quasdam efücientias ostendentes. pilis militum saepenumero insidere 
visae sunt et velis aliisque partibus navium, vocali quodam sibilo edito, 
tanquam volucres sedem ex sede in navi mutantes, ut eam mergant. 
quocirca et in sicciores navigii partes decidunt, unde facilior exustio. 
hanc speciem sive statum navigantes in mari Helenam vocant. sed ibi 


DE OSTENTIS. 219 


ταν πλέοντες Ἑλένην καλοῦσιν. ἀλλὰ κἀνταῦϑα τὰ ἐξ αὖ- 
τῆς ἡ πρόνοια δείκνυσε' δύο γὰρ ἀστέρες εὐθὺς κατασχή- 
“τουόσι τῆς τοιαύτης φορᾶς, ovg Κάστορα καὶ Πολυδεύχην 
φαλοῦσιν, ol παραχρῆμα πρὸς φυγὴν τὴν λεγομένην ἐλαύ-. 
ὄνουσι. τὰ δὲ τῶν ἱστοριῶν μὴ καὶ περιττὸν ἐν ὑμῖν ἡ λέ- 
γειν, ὡς ἐπὶ κεφαλῆς πολλάκις ἀνθρώπων διθσημεῖαι ysyó- 
νασιν, ἐπί τὸ τῆς Asxcvulov καὶ Σερβίου Τύλλου τοῦ ῥηγὸς 
«xal Κωνσταννίνου τοῦ τὴν μεγάλην ταύτην συστησαμένου 
πόλιν. οἷς ἅπασι τὸ μὲν τῆς βασιλείας ἐντεῦϑεν κατεμη- 

10 vósro κράτος, οὐ μὴν εἰρηνικὸν οὐδὲ ἥσυχον, ἀλλὰ μυρίων 
γέμον κακῶν αὐτοῖς τὸ ἐκδίνοις καὶ τοῖς ὑπ᾽ αὐτοὺς ἐσομένοις, 
μᾶλλον δὲ καὶ πλέον ἐκείνοις, ὅσῳ καὶ ἐλάττοσι τύχαις παρὰ 
rodg βασιλεύοντας τὸ ὑπήκοον χρῆται. ᾿Ασκάνιος μὲν γὰρ ἐν 
"Bp τὴν. μητρυιὰν (e e eO δαὶ τὴν προδηγορίαν τῆς 

15 πόλεως ..... ὁ δέ ye Τύλλος οὕτω πολέμων τὴν πόλιν 
ἐπλήρωσεν ὥστ μὴ δυνηθῆναι τῆς ὑπὸ Νουμᾶ κατασταϑείσης 
οἰρήνης Ῥωμαίους ἀπολαῦσαι. «περὶ δὲ Κωνσταντίνον μα- 
πρηγορεῖν οὐκ ἀναγχαῖον, i» βιβλίοις τὴν μνήμην τῶν περὶ 
αὐτὸν συμβεβηκότων ἐχόντων ἡμῶν. 

920 6. . πολλάχις δὲ καὶ σπινθὴρ βραχὺς ix μενεώρων κα- 
ταφέρεσθαι δόξας ἐπὶ τῆς γῆς, εἶτα ἐξ ἐκιδόσεως εἰς κύκλον 
τινὰ σελήνης ὕμοιον ὄφϑη διόσχωθείς. τοῦτο, ὅπερ ἔναγχος 
γέγονεν, οὐ μετρίων προδοσιῶν τὸ καὶ τυχῶν παρεδήλωδε 


A4 4 fortasse τὴν λεγομένην Ἑλένην. Ἡ. 5 ἐν ἡμῖν C, ἂν ἡμῖν H. 
cf. πρὸς ὑμᾶς p. 276 23. 19 an ὑμῶν ? ᾿ 


quoque suum numen monstrat providentia: nam illico in hunc motum 
stellae duae deferuntur ( Castorem et Pollucem nommant), quae e ve- 
stigio illam quae appellatur Helena in fugam agunt. ex historia autem 
vereor ne supervacaneum sit apud nos dicere in capitibus hominum sae- 
penumero praesagia facta, velut in Ascanii, in Servii Tullii regis, in 
Constantini, qui amplam hanc civitatem constituit. quibus omnibus im- 
perii opes inde portendebantur, nec tamen pacati aut tranquilli, sed 
referti calamitatibus infinitis, affligentibus cum ipsos, tum futuros sub 
ipse: eo magis tamen et gravius hos, quo duriore quam imperantes 
ortuna subiectum vulgus solet conflictari. Ascanius enim Albae nover- 
Cam ..... e...» 6t nomen quoque rei publicae immutavit. tum Tul- 
lus adeo urbem bellis miscuit, ut nequirent Romani stabilitae a Numa 
pacis fructum ullum capere. de Constantino denique verbosius dicere 
quid attinet, cum fortunarum ipsius memoriam librorum monumentis te- 
statam habeamus ? . 

6. Saepe quoque scintilla exigua, e stellis in terram cadere visa, 
ibique aucta in orbem lunae magnitudine, conglobata illuxit. id, quod 
nuper obvenit, haud communium proditionum casuumque periculum prae- 





280 IOANNIS LYDI 


κίνδυνον. καὶ ὄμβρων δέ τινας τοραστίουρ διοσημείας aeri 
τῆς ἰστορίαρ εὑρίσκομεν. ἐπὶ μὲν γὰρ ᾿ἀχολίου Μάρκου καὶ 
Πορκίου τῶν ὑπάτων γάλα πρῶτον, εἶτα dà καὶ αἷμα κατα- 
φψεχθῆναί φασιν. καὶ κρέα δὲ παραδόξως ἀνθ᾽ ὑετοῦ κατοὸὶ 
τὴν Βολουμνίου κατέπεσεν ὑκατείαν, καὶ ἔμεινεν οὕτως" οὐ 5 
γὰρ ἄν θηρίον ἢ πεηνὸν ᾧ τι τῶν ἐμψύχων λιμώξαν καϑά- 
ῴαιτο ἐκείνου τοῦ σώματος. κατερρύη δὲ καὶ σίδηρος ixl 
“Μευκανίας ἀνθ᾽ ὑετοῦ, Κράσαου τὴν ixi Πέρσαρ ἐλαύνοντος 
ecc.» Μαρκέλλου δὲ τὴν ὕπατον ἀρχὴν διανύοντος 
ἔριον κατενεχϑῆναί φασι περὶ Κάψαν τὸ φρούριον ἐπὶ MÍ-10 
λωνος" ὃ τοῦ τὴν χώραν ἐπιεροπεύοντος ἀναίρεσιν ἐμαν- 
ξεύετο. κατηνέχϑησαν δὲ πλίνθοι πολλάκις ὀκταὶ καὶ κόνις, 
ὥσπερ ἐπὶ Ζήνωνος τοῦ καϑ᾽ ἡμᾶρ. ὅπλων τε καὶ σαλπκίγ- 
γῶν ἀπ᾽ οὐρανοῦ γενέσθαι διαφόρως ἔδοξεν ἦχος, ὅπερ 16- 
γεται δυμβῆναι, κατὰ τὴν Κίμβρων ἐκιδρομήν, καὶ ἡνίκα 15 
τοῖς ἐμφυλίοις ἐκείνοις πάθεσι τὸ Ῥωμαϊκὸν διδταράτετετο. 
ἔστε δὲ καὶ ὅτε χατ᾽ αὐτὸν τὸν οὐρανὸν ἐχαεύρωσις ἔδοξε 
γίνεσθαι, καθάπερ xcO' ἡμᾶς, ᾿Δναστασίου ἕξ πρόσθεν 
δνιαυτοῖς τῆς τελευτῆς, ὠνίκα τοιαύτη μὲν ἡλίου γέγονεν 
ἔκλειψις εἷς ἐν ἡμέρᾳ μέσῃ καὶ τοὺς ἀλαμπεσεάτους τῶν ἀστέ- 20 
ρῶν διαφανῆναι, τὰ δὲ ἀεροπόρα καθάπερ iv νυχτὶ μέσῃ 
Ναταπεσεῖν. δἷτα τῆς ἐπιούσης νυχτὸς πῦρ ἀνεφλέχϑη τοσοῦ- 
τον ὥστε δπινϑήρων τὸν ἀέρα γενέσθαι μεστόν. ἐδηλοῦτο 
᾿δὲ ἄρα ὁ μὲν δῆμος ἐπαναστησόμενος τῷ βασιλεύοντι, ἡ δὲ 
9 hic aliquot verba lacerato folio interciderunt. num ἐλαύνοντος 


στρατιάν, aut ὁρμῶντος ἐπισερατείαν7ὴ H. 10 Plinius 2 56 
Carissanum. 


significat. pluviarum quoque portentosa prodigia invenimus in monu- 
mentis. MAcilio Porcio coss, lacte primo, deinde et sanguine p 
ferunt. carne prodigiose pluit PVolumnio Ámentino cos. frustraque illa 
sic iacuerunt: neque enim aut gradiens aut volucris aut omnino ulla 
uamvis esuriens bestia ea tetigisset. ferrum manavit imbris loco in 
ucanis, MOCrasso expeditionem in Parthos parente. CMarcello fasces 
habente lana pluisse memorant. circa Capsam castellum, 'TAnnii Milonis 
tempore; id quod caedem curatoris regionum illarum praenuntiabat. et 
lateres cocti delapsi sunt saepe et cinis, velut nostra memoria Zenonis 
principatu. armorum et tubarum sonitum e caelo fieri passim credide- 
runt; idque accidisse fertur sub motus Cimbricos, cumque domesticis 
tunc malis res publica perturbaretur. interdnm ipsum ardere caelum vi- 
sum est, sicut nostra memoria, annis sex ante obitum Anastasii Augu- 
sti; ubi solis defectus tantus accidit ut meridie stellae vel obscurissimae 
pellucerent, volucresque tanquam media nocte delaberentur. nocte au- 
tem insequenti ignis exarsit tantus ut scintillis repletus aer easet. qua 
re portendebatur, cum plebem seditionem facturam adversus principem, 


DE OSTENTIS. 281 


xoóg τῇ υσίᾳ σερατιὰ ἔργον τῆς Βιταλιανοῦ γενηδομένη 
χειρός" αὐτὸς δὸ μέχρι τῶν τῆς πόλεως τειχῶν ἐλάσας παρὰ 
μικρὸν ἦλθε τῶν πραγμάτων κρατῆσαι. καὶ τὸ δὴ πέρας, 
οὕτως ἀτιμοτάτης βαρβάρων γενομένης ἐφόδον, μικροῦ 
δαροήκατο καὶ τὴν βασιλείαν ἑκὼν ᾿ἀναστάσιος, καὶ φαῦλα 
δὲ συνέβη πάντα, ὅσα ἐν εἰδόσι λέγειν ἀδολεσχίας ἐστίν. 
7. Καὶ ϑαυμαστὸν οὐδὲν εἰ προϑεωροῦσιν ἄνθρωποι 
τὰ ἐσόμενα, τῆς φύσεως αὐτῆς προδειχνυούσης τὰ πράγματα. 
ὥς που xal ᾿ἀναξαγόρας ἐπὶ τῆς ἑβδομηκοστῆς καὶ ὀγδόηρ 
10 ὀλυμπιάδος λίθον μέγιστον ix τοῦ ἡλίου ἐχαεσεῖν ἐμαντεύ- 
Gato, ὅπερ καὶ συμβέβηκεν ὕστερον ἐπὶ Θρῴκης.» xal μέχρε 
viov ἔστιν ὁ λίθος, καὶ ἐξ αὐτῆς svOUg τῆς ϑέας περιπε- 
φλέχϑαι δοκῶν. ταὐτὸ δὲ τοῦτο κατά vs "Αβυδον καὶ Κύ- 
ξικον συμβῆναί φησιν 'AxovAgiog" ὅϑεν ὅτι καὶ νῦν λίθος 
16 ἐστὶ xaQ' αὐτοῖς πυρώδης μὲν τὸ χρῶμα, σιδήρῳ δὲ ἅπας 
καταδεσημασμένος᾽ παραδεδόσϑαι γὰρ λόγος Κυξικηνοῖς ὡς 
συναπολέσθαι τῷ λίϑῳ τὴν πόλιν ἀνάγκη. Ἵππαρχος δὲ 
ἑξακοσίοις ἔμπροσθεν ἐνιαυτοῖς ἡλιακὴν προκχατέλαβεον ἔχ- 
λειψιν. ἐπὶ δὲ τῆς φυσικῆς ἱστορίας ὁ Ῥωμαῖος Πλίνιος 
20 λίϑον ἑωρακέναι φησὶν ἐν Βοκοντίῳ τῆς Ἰταλίας ἐξ οὐρα- 
ψοῦ κατενηνεγμένον" ὥστε πολλὴ κοινωνία ταῖς διοσημείαις 
«τοὺς τὰ γήϊνα, κἂν τοῖς ἀπὸ τῆς στοᾶς μὴ δοχῇ. ὥσπερ 
ἡ μὲν ἐπιτολὴ τῶν ὑάδων ὄμβρον πολύν, ἡ δὲ τῶν ἐρίφων 
καὶ τοῦ ἀρκτούρου χαλαξώδη τοῦτον ἀποτελεῖ, περὶ δὲ τῆς 
23 ἡμῖν C. corr H. 


tum exercitus Moesiacos manu Vitaliani caesum iri: ipse quoque Vita- 
lianus, ad urbis moenia promotis signis, parum abfuit quin rerum poti- 
retur. ad postremum, foedissima adeo barbarorum incursione existente, 
propius nihil est factum quam ut sponte imperio Anastasius cederet, 
omniaque tunc perversa acciderunt, quae nimium esset apud scientes 
persequi. | 

7. Nec mirum, si prospiciunt homines futura, cum ipsa natura 
eventa praemonstret. Anaxagoras Olympiade 78 saxum casurum esse e 
sole praedixit, idque factum est posterius in "Thracia. et ostenditur 
etiam nunc lapis, statim ipso aspectu ambustum se prodens. illud ipsum 
ad Abydum Cyzicumque accidisse LApuleius memorat; unde adhuc lapis 
servatur apud illos, colore igneus, ferri ex omni parte vestigia retinens. 
et memorant opinionem ductam apud Cyzicenos, esse in fatis ut. simul 
cum lapide illo civitas intercidat. defectus solis in sexcentos annos 
praeoccupavit Hipparchus. apud Vocontios in Italia vidisse se lapidem 
e caelo delatum CPlinius Secundus in Historia naturali refert; ut igitur 
signorum de supero rerumque terrestrium magna sit coniunctio, tametsi 
Stoicis minime id videatur. ita sucularum exortus imbrem largum, hoe- 
dorum et arcturi grandinosum efficit. nam de caniculae ortu vereor ne 


282 IOANNIS LYDI 


τοῦ κυνὸς ἐπιτολῆς μὴ καὶ περιττὸν εἴη λέγειν ὡς τῆς 
ἡλιακῆς ἀναπτομένης θερμότητος λυττῶσιν οἵ κύνες, καὶ 
τοῦτο τῆς ἀναιρέσεως αὐτῶν γέγονεν αἴτιον, ὡς ἂν μὴ 
δάκνοντες ἀναιρῶσιν. ἀναβλύζειν δὲ πέφυκε καὶ τὲ 9α- 
λάττια ὕδατα ἐν ὡρισμέναις τισὶ περιόδοις, ἄνθρωποί ys5 
μὴν νεύροις ἢ κεφαλῇ 7 καὶ αὐτῇ τῇ διανοίᾳ ἀσθενεῖν. α- 
γειροι μὲν γὰρ καὶ πτελέαι περὶ τὰς ἡλίου τροπὰς μεταβάλλεεν 
τὴν κόμην πεφύκασιν, (8) ὁ δὲ λεγόμενος γλήχων ὑπ᾿ αὖ- 
τὴν τὴν τοῦ ἡλίου ϑάλλει τροπήν᾽ ἡ δὲ ἡλιότροξος καλον-. 
μένη βοτάνη πρὸς τὴν ἡλιαχὴν μετασερέφεται φοράν, ἀνέ- 10 
ὄχοντι αὐτῷ καὶ δυομένῳ συμμετατιϑεῖσα τὸ σχῆμα. περὲ 
γὰρ τῶν ἐναλίων τούτων, ὀστρέων λέγω καὶ χημῶν «el xre- 
νῶν καὶ τῶν ἄλλων, οὐδεὶς ἀμφισβητεῖται ὅτι αὔξεται xol 
συμφϑίνει ταῖς δεληνιαχαῖς φάδεσιν ὡς καὶ τὰ τῶν μυῶν 
ἥπατα καὶ πλεῖστα ἕτερα, περὶ ὧν ἐν τοῖς περὶ Μηνῶν 15 
γραφεῖσιν ἡμῖν διελάβομεν. πρὸς τούτοις ἐμπρησμοὺς vi- 
φεόϑαι συμβαίνει, ὅταν ἡ σελήνη κατ᾽ ἔλλειψιν ὑπὸ Ἄρεως 
ϑεωρηθῇ. ὡς γὰρ αὐτὰ καϑ᾽ ξαυτὰ τὰ γήϊνα δηλωτικὰ 
τυγχάνει τῶν ἐσομένων, περιττὸν ἂν εἴη μακρηγορεῖν. ὅταν 
μὲν ἰδροῦν ἢ δακρύειν δοκῇ τὰ ἀγάλματα ἢ εἰκόνες, ἢ ὅταν 40 
φάμινος ἢ ἱπνὸς περιπεφραγμένος ἐκλάμψῃ, στάσεις ἐμφυ- 
λίους ἀπειλεῖ. ἢ ὅταν ποταμοὶ τὰς ἑαυτῶν ὑπερχέωδι κοί- 
τας, ἔφοδον πολεμίων φράζουσιν. αἱ γὰρ ἰδρώσεις προβα- 
τείων σπλάγχνων τί σημαίνουσιν, οὐδεὶς ἀγνοεῖ. ἢ καὶ ὅταν 
1 εἴη C: sed forte legendum 4j. "vide supra 979 5. Η. 


13 ἀμφισβητή... C. 90 δοκεῖ C. 21 an περιπεφρυγμένος 
22 κοίλας vulgo. 


supervacaneum sit dicere, accenso solis aestu in rabiem api canes, id- 
que occisionis eorum factam esse causam, ne ipsi morsu homines tollant. 
solent et marinae aquae fervere statis temporibus, et homines nervis, 
capite, ipsa mente, commoveri. populis ulmisque id inest natura ut 
folia solstitio cireumagant. (8) floret quod appellant pulegium sub ipso 
solstitio: herba quae vocatur heliotropium, δὴ solarem circumverütur 
motum, oriente illo et abeunte habitum simul mutans. nam de marinis 
his, ostreis chamis pectunculis, reliquis, nemo est qui ambigat, lunae 
varietatibus augeri ea ac rursus minui: quin et soricum iecuscula et 

lurima alia, de quibus in scripto nostro De mensibus egimus. praeter 

aec, incendia fieri contingit, quando luna laborans sub Marte conspi- 
citur. nam terrestria per se vim habere praenuntiandi futura, vereor 
ne supervacuum sit pluribus edisserere. signa aut simulacra quando 
sudare vel flere videntur, aut fornax lucernave circumclusa siquando 
eluxerit, motus id civiles minatur. amnes extra alveos redundantes in- 
cursum hostium indicant. sudores viscerum ovinorum quid significent, 
memo est qui nesciat. putei quando aquam turbidam emittunt, res pa- 


) DE OSTENTIS. 283 


ὀδκίϑολον ὕδωρ ai φρεατίαι ἀναβλύζωδσι, xa0' ξαυτῆς ἡ 
πολιτεία. ἢ καὶ ὅταν ἱκτῖνος ἐν ϑεάτρῳ συνηγμένω τῷ 
σ«λήϑει ἀναίδην περιίπταται, ὁποῖον ἱπποδρομίας ἐπιτελου- 
μένης εἴδομεν ἐπὶ τῆς ἄρτι διελθούϑης ἐνάτης ἐπινεμήσεως, 

δῆς ἀγομένης ἱκτῖνος τὸ βέλος, τὴν λεγομένην σαγίτταν, τῷ 
ῥέμφει φέρων, ὅλον ἐκικυκλώσας τὸν δῆμον, ἐπὶ τοῦ ὁβε- 
λοῦ ταύτην διωλύγιον συρίττων ἀκέϑετο. ὁ δὲ δῆμος ov- 
δὲν βραδύνας, καθ᾽ ξαυτοῦ δὲ κινηϑείς, αὐτὸς μὲν ἀπώλ- 
λυτο, ἡ δὲὺ πόλις πυρὶ πᾶσα διεφθείρετο, ὡς καὶ αὐτὴν 

1οτὴν βασιλείαν, εἰ μὴ ϑεὺς ἀντέπραττεν, οὐ πόρρω κινδύ- 
vov ἐλθεῖν. τὰ γὰρ περὶ ἐκόπων καὶ νυχτικοράχων λύχων 
τὸ καὶ ἀλωπέκων, ὅταν ἐν πόλεσι φαίνωνται, τὰ εἰρημένα 
τοῖς ἀρχαίοις μεταπκολλητα, καὶ τοὺς ἐξ ὧν αὐτοῖς διαλέγε- 
ται, περιττὸν ἄντικρυς ἀναφέρειν. 

15 Τοσαῦτα μὲν οὖν πρὸς τοὺς ταῖς διοσημείαις ἐνιστα- 
μένους καὶ Πτολεμαίῳ τολμῶντας ἀντιλέγειν ἐκ πολλῶν 
ὀλίγα λελέχθω. καιρὸς δὲ ἄρξασθαι τῆς ἐπαγγελίας, ἐκ 
τῶν ἡλιακῶν ἀποτελεσμάτων λαμβάνοντας τὰ προοίμια. 

9. Ἰστέον ἐν πρώτοις ὡς μόνος ὁ ἥλιος καϑολικὰς 

40 ἔχει ἐνεργείας, τῶν ἄλλων διοσημειῶν τοπικὰὲς ἐχουσῶν. δέ- 
δοται γὰρ ἅπαξ ἡλίῳ μὲν καλύπτεσθαι τῇ παρεμπτώσει τῆς 
σελήνης, αὐτῇ δὲ τῇ ἀντιπτώσει τῆς γῆς» καὶ τὸν μὲν ἐν 
συνόδῳ πάντων, τὴν σελήνην δέ, ὅταν ἡ πλησιφαής. καὶ 

2 fort. add. κινηϑήσεται. H. 7 διαλύγιον C. 13 num 


μετ᾽ ἀπόρρητα, sive μήτ᾽ ἀπόλυτα sed neque haec placent. H. 
22 malim ταύτῃ. H. 


blica contra se ipsa concitabitur; vel quando milvus in circo considen- 
tem multitudinem impudenter circumvolat, quemadmodum ludorum eque- 
strium celebratione vidimus, indictione nona ea quae modo peracta est. 
quibus commissis milvus telum, quod sagittam vocant, rostro ferens, 
cum: omnem ambisset populum, sagittam argutum stridens in obelisco 
deposuit. neque ulla mora interposita populus in se concitatus et ipse 
interiit et urbs omnis incendio absumpta est, ut vel ipsum imperium, 
misi numen obstitisset, non multum abfuisset a discrimine. nam de 
upupis cicumis lupis vulpibus, quando in civitatibus conspiciuntur, su- 
—— est ea quae veteres inter abscondita memoraverunt, qui- 
usque auctoribus ea exponunt, palam proferre. 

Haec iis qui auguriis adversantes contra Ptolemaeum argutari au- 
dent, e multis pauca dicta sunto. sed iam tempus est solvendi pro- 
missa, ita ut ab effectibus solaribus exordium capiamus. 

9. Sciendum est in primis solem solum universales habere efficien- 
tias, cum cetera sidera locales habeant. etenim datum est omnino soli 
ut interventu lunae, huic ut obiectu terrae occultetur, sol in conetella- 
tone omnium, luna, quando est pleno lumine. atque hac de re nemo 


284 IOANNIS LYDI 


τούτου χάριν οὐδεὶς ἂν ἀμφισβητήσειδ. xooyvoó9 vai δὲ τοῦτο 
λέγεται παρὰ μὲν "EAÀgow ὑπὸ Θαλοῦ τοῦ Μιλησίου ixl τῆς 
ἔνατης καὶ τεσσαρακοστῆς ᾿Ολυμπιάδος, ἔτει ἑβδομηκοστῶ xal 
ἑκατοστῷ τῆς κτίσεως Ρώμης ὕστερον, παρὰ δὲ Ῥωμαίοις ὑπὸ 
Σουλπικίου Γάλλου, μιᾷ πρόσϑεν ἡμέρᾳ τῆς Περσέως τοῦ 5 
Μακεδόνος ἥττης. ἐπὶ δὲ Οὐεσπασιανοῦ τοῦ Καίσαρος ἐν 
πέντε καὶ δέκα ἡμέραις ἀμφοτέροις τοῖς φωσὶ τοῦτο συνέβη 
παθεῖν. οὐ μὴν ἀεὶ τοῦτο τὸ πάϑος τὰ αὐτὰ προμηνύεξι" 
οὐδὲ γὰρ μονοειδεῖς αἱ ἐκλείψεις, ἡλίου μὲν τὴν ᾿4σίαν διέ- 
xovrog, σελήνης δὲ τὴν Ευρώπην. καὶ μάλιστα ὅταν πρὸς 10 
τοὺς λεγομένους κακοποιοὺρ ἡ ἔχλειψις γένηται, κακουμέ- 
vov μὲν τῶν βασιλικῶν ξωδίων καὶ τῆς τῶν ἀγαθῶν izv- 
κουρίας ἀργούσης. ταύρῳ μὲν γὰρ ἢ παρϑένῳ ἢ αἰγόκερῳ 
συμβαινούσης ἐκλείψεως ὁποτέρῳ τῶν φώτων κατὰ τοὺς 
«ροκειμένους λόγους, καρπῶν ἔνδεια καὶ διαφερόντως τῶν 15 
ὡρίμων συμβαίνει, καϑὸ σταχυηφύρος μὲν ἡ παρϑένος, 
ἀροτρεὺς δὲ ὁ ταῦρος, ὁ δὲ αἰγόκερως πρῶτος τῶν τοιού- 
τῶν καρπῶν ἀπογεύεται" εἰ δὲ διδύμοις ἢ ζυγῷ ἢ ὑδροχόῳ 
γένηται τὸ τοιοῦτον, ἀνθρωκποειδοῦς ὄντος τοῦ τριγώνου, 
oí λοιμοέ τὸ καὶ λιμοὶ ἐνσκήψουσιν᾽ ὅταν δὲ καρκίνῳ ἢ 90 
σχορπίῳ ἢ ἰχϑύσι συμβαίνῃ, ὄχλων φϑοραὶ καὶ πολέμων 
στάσεις καὶ ἐναλίων ὄλεϑρος ἐπικείδσεται. τηρητέον δὲ πρὸς 
τὰς καϑόλου περιστάσεις τὰ κατὰ τὰς ἐχλείψεις χρώματα 59 
τῶν φώτων αὐτῶν ἢ τῶν περὶ αὐτὰ συστημάτων, οἷον 


5 Kdifov C. 7 Plinius 2 13 duodecim diebus. 21 συμβαί- 
sti C. fort. πόλεων. H. 


fere est qui ambigat. praecognitum defectum esse aiunt apud Graecos 
a "T'halete. Milesio. Olympiade 49, urbis conditae anno 170; apud Ro- 
manes & Sulpicio Gallo, pridie pugnae die qua Perseus rex Macedoniae 
superatus est. sub Vespasiano quoque Caesare ut intra 15 dies utrum- 
que sidus id pateretur accidit. nec tamen ea affectio idem semper prae- 
nuntiat, neque uniusmodi sunt defectus, cum sol Asiam regat, luna Ku- 
ropam; maxime, quando sub maleficis, ut vocant, fit defectus, ubi ve- 
xantur signa regia et auxilium tardat benevolorum. nam si in tauro vir- 
gine capricorno, utri siderum hac ratione accidit defectus, fructuum, et 
praecipue maturorum, penuria contingit; quippe spicifera virgo, taurus 
arator, capricornus autem primus fructus eiusmodi degustat. quodsi in 
geminis aut libra aut aquario id accidit, cum sit specie humana hoc 

i um, pestes et.annonae durae ingruent. quando fit in cancro vel 
scerpione vel piscibus, populorum strages, civitatum motns et maritimo- 
rum interitus ingruent. observandi autem praeter generales rationes 
colores in defecübus vel ipsorum lumipnm, vel concretionum quae cir- 


DE OSTENTIS. 285 


δάβδων ἢ τινων τοιούτων. μέλανα μὲν ἢ ὑπόχλωρα φα- 
φέντα σημαίνει «e ee ee 
e. Gavel τόξον xal μανιαχῶς κυρῶδες. τοιαῦτά τινα οἱ περὶ 
τὸν Ῥωμαῖον Βάρρωνα Νιγίδιὸόν vs καὶ ᾿Δἀπουλήϊον προύθη- 
5 παν. ὁ μέντοι Καμπέστριος, ἐξειλεγμένην τινὰ περὶ τούτων 
συντάξας πραγματείαν,. αὐταῖς λέξεσι xaO' ἑρμηνείαν περὶ 
φτομητῶν, καὶ ὅ τι ἀπειλοῦσι, ταῦτα λέγει. 
11. Ὁ καλούμενος ἱππεὺς ἔστι μὲν ᾿ἀφροδίτης, ix δὲ 
τῆς ὀξύτητος οὕτως ὠνόμασται" «λαγίους δὲ ἕλκει καὶ πυρώ- 
10 δεις πλοχάμους, αὔλακάς τινας φωτὸς ἀπκοτείνει, καὶ πάλιν 


2 hic exciderunt ad minimum duo folia, et fortasse multo plura, ubi 
de defectibus solis de coloribusque eius orientis et obeuntis expo- 
suisse auctorem verisimile est; item de areis, et circulis repen- 
tinis. deinceps ad disputationem de cometis (vide supra c. 4) 
eum convertisse se existimo, ita ut more suo allatis ex historia 
exemplis certis hominibus potestatibusve exitium eos portendere 
demonstraret, causamque aperiret quare variis nominibus distin- 
guerentur, ex Plinio 2 25. postea, ratione habita verborum 
statim sequentium , coniectura fieri possit Lydum sumpsisse a 
Plinio summam eorum quae habet de caeli coloribus, flammis 
caeli, et coronis caelestibus. sunt autem ea haec fere, H. N. 2 
26 — 30: emicant et trabes simili modo, quas docos vocant; fit et 
caeli ipsius hiatus, quod vocant chasma. fit et incendium, aicut 
Olympiadis centesimae septimae anno tertio, cum rex Philippus 
Graeciam quateret. cernuntur et stellae cur sole totis diebus, ple- 
rumque et circa solis orbem, ceu spiceae coronae; et versicolores 
circuli, qualiter Augusto Caesare in prima iuventa urbem intrante, 
post obitum patris, ad nomen ingens capessendum. circa solem 
apparuit etiam aliquid qua- (sequentia exstant hic) quae sic 
Graece convertat aliquis, imitans non Attici quidem sermonis 
suavitatem, sed cum usum peculiarem saec. 6, tum maxime pro- 
prietatem, interdum etiam stuporem Lydi: 10. φαίνονται δὲ 
καὶ δοκίδες, καὶ οὕτως αὐτὰς καλοῦσιν οἱ “Ἕλληνες " γίγνεται δὲ 
καὶ τὸ λεγόμενον γάσμα ἐν οὐρανῷ. καὶ ἕτερον δέ τι ἐμπρησμοῦ 
παραπλήσιον πολλάκις φαίνεται, ὡς ἐπὶ τῆς ἑβδόμης καὶ ἑκατοστῆρ 
᾿Ολυμπιάδος (vide supra 284 4), ὅτε Φίλιππος ὁ ἡμύντου τὴν 'EA- 
λάδα ἐσάλευε. φαίνονται δὲ καὶ σὺν ἡλίῳ ἀστέρες διὰ πάσης τῆς 
ἡμέρας, καὶ μάλιστα περὶ τὸν δίσκον αὐτόν, καθάπερ στέφανοε 
σταχύϊνοι" καὶ ποικιλόχροοί τινες κύκλοι, ὁποῖοι ἐφάνησαν ὅτε A4U- 
γουστος νέος κομιδῇ μετὰ τὴν τοῦ Καίσαρος τελευτὴν εἰς Ῥώμην, 
τὸν πατέρα ἀνανεούμενος, εἰσῆλθεν. οὐδὲν δὲ ἧττον φαίνεσθαι 
συνέβη τι περὶ τὸν ἥλιον ἐἰ- 9 malim ἕλκων. H. 


cum fiunt, velut virgarum aut specierum eiusmodi. quae si nigra slve 
subpallida apparent, significant....... 
...Si arcus et prodigiose rubens. haec fere in scriptis MVarro civis 
Romanus, PNigidius, LApuleius proposuerunt. at Campestrius qi 
amplum de eodem argumento conscripsit commentarium, de cometia de- 
que lis quae minitantur totidem verbis translata haec ait. 

11. Hippeus qui vocitatur Veneris est: a celeritate invenit nomen: 
obliquas trahens atque ardentes iubas, proilicit radios lucis, rursusque 


2986 IOANNIS LYDI ᾿ 


εἷς βραχύν τινα κύχλον συνάγεται, ἀπείρῳ τινὶ συντομίᾳ καὶ 
ὀξύτητι ποτὰ μὲν περιρραίνων ποτὸ δὲ συνάγων τοὺς Àsyo- 
μένους αὐλαχισμούς. οὗτος ὅταν πυρώδης ἀνίσχῃ καὶ dxó 
δύσεως πρὸς ἀνατολὰς ἀκονείζῃ τοὺς αὐτοῦ πλοχάμους, τήν 
vs Περσῶν ἀπειλεῖ ἐπανάστασιν, ὥστε καὶ δυνάμεις πολλὰς 5 
στρατευμάτων ἐπὶ τὴν ἀνατολὴν συνδραμεῖν, τάς τὸ Συρίας 
«ληρῶσαι τὸν ὁποιδήποτε γῆς ἀποσταλέντα στρατιώτην, xal 
ὡς οὐκ ἀρκούσης τῆς παρασκευῆς πρὸς ... κίνημα καὶ vso- 
τέραν γενέσθαι στρατολογίαν. ἡγήσεται δὲ λοιμός, καὶ διαφε- 
Qóvrog τοῖς ἵπποις ἐνσκήψει, οὐ τοῖς Περσῶν ἀλλὰ τοῖς ἐξ 10 
Εὐρώπης ἐπ᾽ ἐκείνους φερομένοις. καὶ τοῦτο ἐλάττωσις ἔσται 
«οώτη τοῖς λοιμώττουσιν. ἀλλ᾽ οὐ μέχρι παντὸς τὰ Περσῶν 
οὐτυχήσει᾽ μεγάλης γὰρ συντρεχούσης κατ᾽ αὐτῶν παρασκευῆς 
φεύξονται, καὶ αἱ ληφϑεῖσαι παρ᾽ αὐτῶν πόλεις ἀφεϑήσονται, 

ὁ δὲ βασιλεὺς αὐτῶν φεύγων ἀπολεῖται ταῖν ἰδίαιν χεροῖν. 15 
εἶτα καὶ διαρπαγήσεται ὃ πλοῦτος Περσῶν. τὰ δὲ λήϊα 
ἄχφηστα, τῶν γεωργῶν ἀναιρεθέντων ἢ καὶ λοιμῷ διαφϑαρέν- 
τῶν γενήσεται. οὐ μὴν ἐμμενοῦσι τοῖς Περσῶν οὐδὲ ἐμβρα- 
δυνοῦσε τοῖς αὐτῶν οἱ ἐκ τῆς Εὐρώπης, ἀλλ᾽ ἑκάτερον ἔϑνος 
ὥσπερ τετελεσμένης τῆς μάχης ἐν τοῖς οἰκείοις ἐπανήξει. καῦτα 90 
μὲν οὖν ἀπειλεῖ, ὅταν πυρώδης ἀνίσχῃ» εἰ δὲ ὠχρός, πολέ- 
μους μέν τινας, ἀλλ᾽ οὐ Περσιχούς, σημαίνει, σεισμοὶ δὲ 
πάντως καὶ πένϑη τινὰ τοῖς ἀνθρώποις ἐνόκήψουσι. λοιμὸς 
δὲ τοῖς βοσχήμασιν ἐπιπεσεῖται καὶ λιμὸς κάρτα βίαιος. 


8 ἀνίσχει ἀπὸ C. corr H. 5 τε] fort. τῶν. H. 8 fort. 
«πρὸς τὸ πολεμίων x. H. 


in angustum glomerat orbem, velocitate atque impetu incredibili, modo 
circumspergens modo contrahens crines quos vocant. is quando ardens 
oritur et ab Occidente ad orientem iaculatur iubar, tumultum Parthicum 
nuntiat: exercituum magnam vim raptum iri in orientem, militem undi- 
que terrarum missum repleturum Syrias, et velut non sufficiente appa- 
ratu motui hostium novos exercitus scriptum iri. antegredietur autem 
lues, et equos praecipue invadet, non Parthicos, sed eos qui ex Europa 
in barbaros transmittentur. atque hoc primum incommodum erit lue 
laborantibus. nec tamen Parthi diuturna cum fortuna erunt. nam in- 
gentibus copiis convenientibus adversus eos in fugam se conferent, op- 
pida populi Romani a se capta dimittent. rex Parthorum fugiens peri- 
it propria manu. gaza Parthorum diripietur. fruges tenues erunt, 
agricolis aut occisis aut tabe sublatis. neque instabunt Parthis ex Eu- 
ropa adversus illos profecti, neque in finibus eorum commorabuntur: 
sed uterque populus quasi debellato ad propria redibit. haec minitatur, 
quando ardens oritur: quodsi luridus, bella quidem, sed non Parthica 
significat; terraeque motus haud dubie et acerbitates homines invadent. 
Ines et fames admodum gravis pecudibus accidet. 


DE OSTENTIS. 287 


19. E) δὲ ὁ τοιοῦτος χομήτης ixi μεσημβρίαν ὁρᾷ, 
ὠχροὺς καὶ ὀξεῖς ἐπ᾽ ἐκείνην βάλλων τοὺς πυρσούς, περὶ τὴν 
ϑερινὴν τροπὴν λοιμὸς βαρὺς ἐπιπεσεῖται τῇ Διβύῃ καὶ πλῆ- 
ϑὸς ποικίλων κακῶν. ὅταν δὲ ἐπὶ τὴν ἄρχτον ἴδῃ, ἐκ τοῦ 

δέἐναντίου. ἡ Λιβύη κατὰ τῶν βορείων στρατεύσεται, μεγίστης 
αὐτῇ συμμαχούσης δυνάμεως. ἐλαττωθεῖσα δέ, εἶτα καὶ δυνα- 
piv ξενικὴν συλλαβοῦσα, τὴν μὲν ἀρχὴν οὐκ ἀγεννῶς καϑο- 
«λίσεται τῶν ἐναντίων, οὐ μετὰ πολὺ δὲ εἰς παντελῇ κακο- 
δαιμονίαν πεσεῖται, ὥστε μετὰ τὸ ἀναιρεϑῆναι ἐγγὺς ἅπαντας 
10χαὶ αὐτὸν ἀνδραποδισϑῆναι καὶ δεϑῆναι τὸν ἡγεμόνα τοῦ 
ἔθνους. ἰστέον δὲ ὡς Διβύην τὴν ἀπὸ τῆς ἐρυϑρᾶς ϑαλάσ- 
σης ἄχρι Γαδείρων ἢ Ταρτησσοῦ ἢ τῆς λεγομένης τοῖς πλεί- 
ὅτοις Γάδεως λαμβάνειν χρεών. οὐδὲ γὰρ περὶ “Ἔ[ἴγυπτον 
τὴν λέξιν ταύτην, ἀλλ᾽ ἀπολύτως περὶ τὴν Διβυκὴν ἐπαρχίαν 
15 οἱ παλαιοὶ ἀπελαμβάνοντο, καὶ διαφερόντως τὴν Μαυρουσίαν, 
καὶ ὅσαι προσεχεῖς εἰσὶ πρὸς τὰς δύσεις. Εὐρώπῃ, μόνῳ τῷ - 
λεγομένῳ Σεπτῷ κατὰ τοὺς ἐπιχωρίους οἱονεὶ πορϑμῷ ἀπ᾿ 
αὐτῆς διακεχωρισμένα. «ἔρας δὲ λοιμοὶ ἐχψικήσαντες, ὡς 
ἀπαρτίσαι περὶ γένος ἕκαστον τὴν ἐν πολέμῳ ἀπώλειαν, αὐχμὸς 
200à ἐξ αὐτοῦ καὶ λιμὸς εἰσαῦϑις διαφερόντως ἐνσκήψει, ὡς 
ἐλεεινὴν τὴν ζωὴν τοῖς περιλειφϑεῖσιν εἶναι» νόσος γὰρ βα- 
ρεῖα ἐπιπεσεῖται τῇ νέᾳ ἡλικίᾳ, καὶ ὁ ἥλιος ἀποστραφήσε- 
ται, καὶ ἀνομβρία λοιμώδης ἔσται. εἰ δὲ ἐπὶ δίσιν ἀπίδοι, 
19 γαδήρων ἢ ταρτησοῦ C., 18 γάνδεως ΝΥ litera 


rope iam deleta. H. 15 τὴν] malim περὶ τὴν. H. 15 conf. 
ocop. de aedific. 2 117 C. 


12. Quodsi eiusmodi cometes in meridiem s t, pallidas et ce- 
leres eo proiiciens faces, circa solstitium aestivale fames gravis et va- 
riarum calamitatum multitudo Africae accidet. sin vero spectat in se- 
ptentriones, Africa contra in aquilonios movebit bellum, magnis ad sui 
auxilium adiunctis opibus. victa nihilominus, inde ascitis copiis pere- 
grinis, primo haud ignave repugnabit contra hostes. sed non multo post 
in consummatissimam miseriam incidet, ut post omnium paene interne- 
cionem vel princeps gentis ipse servitutem et vincula non sit evitaturus, 
sciendum autem Africam accipiendam esse de regione omni a Rubro 
mari usque Gadira sive TTartessum, seu, ut a plerisque vocatur, Gades. 
non enim de Aegypto veteres hanc vocem, sed quando absolute profer- 
tur, de África provincia et praecipue de Mauritania usurpabant, et 
quotquot aliae regiones ad occidentem finitimae sunt Europae, solo Se- 
pto, ut incolae nominant, quasi freto, ab ea distinctae. ad postremum 

estes obtinentes adeo ut consummaturae sint belli calamitatem, siccitas 
einceps et fames magna incidet, ut miserabilis vita superstitibus sit fu- 
tura. nam morbus gravis invádet iuventutem , sol retro convertetur, 
pluviae inopia pestifera erit. quodsi in occidentem vergit, ad Gadita- 


e 


288 IOANNIS LYDI 


ἕως τῶν Ἡρακλέους στηλῶν πόλεμος καὶ ἀπώλεια ἔσται σερα- 
τευμάτων καὶ λιμὸς καὶ πτώσεις τῶν βοσκημάτων. εἰ δὲ ἐπὶ 
τὸν Βοώτην Ψεύοι, κρύορ dx5»ic ἄχρε Εὐξείνου. καὶ χειμῶ- 
veg ἀήϑεις ἐπιχεϑήσονται, καὶ πολέμιοι καταδραμοῦνται τὴν 
χώραν. καὶ τὴν μὲν ἀρχὴν ἐλαττωθήσονται οἱ ἐγχώριοι; 5 
δυνάμεως δ᾽ ὕστερον συντρεχούσης οὐ μόνον ἡττηϑήσονται 
of πολέμιοι, ἀλλὰ καὶ αἰχμάλωτοι οὗ ἡγεμόνες αὐτῶν ἐν 
δεσμοῖς ἔσονται. εἶτα ἐκεῖθεν ἐπὶ μεσημβρίαν μετελεύσονται 
ὁ νικήσας στρατός, καὶ τῶν ἐκεῖ ἀνθέξεται πόλεων, καὶ ἐν 
ἐπαίνοις ἔσται᾽ καὶ αὐτὰ δὲ τὰ ϑεῖα καταλείψουσι τοὺς 10 
πολεμίους ὥστε ἐκ περισσοῦ προστεθῆναι τοῖς ψικηταῖς. 
τοσαῦτα τὰ δημαινόμενα, ὅταν αὐχρὸς φαίνηται ὁ ἱππεὺς μετρίως * 
ὅταν δὲ xaO' ὁμαλοῦ ὠχρότατος, ἐξωτικὸν μὲν οὐχ ἀπειλεῖ, 
ἐμφυλίους δὰ φράξει πολέμους, οὐχ. ἐλάττους τῶν πρὸς τοὺς 
ἔξωϑεν ἀπειλοῦντας τὰς συμφοράς, καὶ οὐ τοῦτο μόνον ἀλλὰ 15 
καὶ ἐλάττωσιν. ἐκείνῳ δὲ μάλιστα προσεχτέον, ὡς ἐπὶ χρό- 
vov φαινόμενος, Og εἴρηται, ἐπὶ τὸν γαλαξίαν (οὐδὲ γὰρ 
«Τοὺς ἀνατολὰς ὑπὲρ τὰς ἑπτὰ φανήσεται ἡμέρας ὁ τοιοῦτορ 
ἀστήρ). χρόνια τὰ κακά, πρὸς βραχὺν δὲ καιρόν, ἐπίκαιρα 
σημαίνεις 90 
13. Κομήτης ξιφίας. οὗτος ὁ ἀστὴρ ἀναφέρεται 
μὲν Ἑρμῇ, οὐχ ἥτεον δὲ τοῦ προτέρου, δολιωτέρας μέντοι 
ἐνεργείας ποιεῖται. ἂν μὲν γὰρ ἐπὶ τὴν ἀνατολὴν βλέπῃ, ol 


8 νέοι C. 16 post ἐλάττωσιν vox videtur praetermissa esso ab 
ipso librario qui codicem exaravit. H. 


num fretum usque bellum et internecio erit legionum, ltem fames et lues 
ecudum. sin declinat in Bootem, frigus immite usque ad Euxinum 
ontum et tempestates insuetae incident, hostes incurrent provincias, 
ac primo quidem detrimentum accipient provinciales, post autem, copiis 
in unum convenientibus, non solum superabuntur barbari, sed duces 
etiam eorum captivi facti in vinculis erunt. posthaec inde remeans vi- 
ctor exercitus meridiem versus in civitatibus ibi sitis stativa ponet erit- 
que in laude. ipsae quoque sanctitates relinquent hostes, ut in cumu- 
lum ad victores accessurae. haec significantur, quando mediocriter pal- 
lidus existit cometa Hippeus: quodsi totus aequabiliter pallidissimus, 
barbara quidem non minatur, sed civilia indicat bella, non minores quam 
externa allatura calamitates. neque id solum, sed detrimentum quoque... 
illud vero maxime notandum, cometam , ut dictum est, diutius in lacteo 
circulo conspectum (ad orientem enim nunquam ultra septem dierum 
spatium se aperiet eiusmodi sidus) diuturna mala siguificare; sin per 
breve tempus ardeat, temporaria. 
13. Cometes xiphias. id sidus attribuitur Mercurio; nec 
minus quam superius, imo magis infestas efficientias habet. nam si spe- 


DE OSTENTIS. 280 


δυνατοὶ Περδῶν καὶ “1ϑιόπων τοὺς ἑαυτῶν βασιλεῖς φαρμά- 
xo διαφϑείρουσι. τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ἐπὶ Φοινίκης πρός τινων 
τοῦ πλήϑους κατὰ τῶν iv τέλει ἁμαρτηϑήσεται. φῆμαι δὲ 
ἔσονται οὐκ ἀληϑεῖς, ἐκδειματοῦσαι τοὺς ἁπανταχοῦ. εἰ δὲ ἐπὶ 

5 μεσημβρίας ἀνίσχοι, Αἰγυπτίοις καὶ ἄλλοις Λιβυχοῖς ἔϑνεσι δό- 
λους ὡσαύτως ϑανατηφόρους ἐπιφέρει, καὶ Αἰγύπτιοι μὲν ἔξουσι 
μεταβολὴν τῶν κακῶν, Λίβυες δὲ ἐμφυλίοις πολέμοις δαπα- 
νηϑήσονται. ὅδτε’δὲ ἐπὶ τὴν δύσιν ὁρῶ, τοῖς ἐκεῖσε δυνατοῖς 
τὰ ὅμοια ἀπειλεῖ, ὡς ἐξ ὑπονοίας κατ᾽ ἀλλήλων ἐξενεχθῆναι 

10 εἷς φανερὸν πόλεμον. ὅτε δὲ ἐπὶ τὴν ἄρχτον ὁρᾷ, ἐπιμιξίαν 
δηλοῖ τῶν aQxroov καὶ “Μιβυκῶν ἐθνῶν, ὥστε θυγατέρα Δί- 
βυος δυνάστου δοθῆναι πρὸς γάμον ἀρκτῴῳ τυράννῳ, καὶ' 
ἐπιβουλεῦσαι τῷ πατρὶ τὴν παῖδα, καὶ προδοῦναι αὐτόν, 
ἔρωτι ἀσεβεῖ πρὸς τὸν ἄνδρα κρατουμένην. 

15 14. Λαμπαδίας κομήτης, οὕτω προσαγορευόμενος ἐκ 
τοῦ σχήματος, ἔστι μὲν Ἑρμοῦ καὶ αὐτός, ὅταν δὲ ἐπὶ ἀνατο- 
λὰς ἴδῃ, ἀχλυώδη τὸν ἀέρα καὶ ἐξ αὐτοῦ βλάβην τῇ ἀμπέλῳ 
μαντεύεται" ἐκ γὰρ τῆς ἀχλύος τίχτονται σχώληκες οἵ λεγόμενοι 
πες. καὶ ἡ βλάβη καϑολική, μάλιστα μέντοι περὶ τὴν ἄνω 

90 ᾿Δομενίαν, Εὐφρατησίαν τε καὶ Φοινίκην καὶ Ταυροκιλικίαν 
γενήσεται. καὶ οὐ μόνον ἐν ἡμέρᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐν νυκτὶ οὔ- 
τῶς ἡ ἀχλὺς πυχνωϑήσεται ὡς καὶ λαμπάδας ἀνημμέναρ 
ἐναποσβέννυσϑαι. τοῖρ δὲ καρποῖς ἐμφυήσεται ἣ λεγομένη 


19 μέντοι] num μὲν τοῖς 7 H. 


ciat in primam partem caeli, megistanes Parthorum et Aethiopum reges 
suos veneno tollent, idem facinus in Phoenitia ἃ quibusdam e plebe in 
magistratus admittetur. rumores spargentur inanes, orbem terratum per- 
terrentes, quodsi meridiem versus einicat, A tiis ceterisque Africae 
gentibus fraudes similiter mortiferas affert. sed Aegyptii cóminutatio- 
nem habebunt malorum, Afri autem intestinis bellis consumentur. quando 
occidentem spectat, potentibus per eas oras similia minitatur, adeo ut 
propter suspiciones mutuas in apertum bellum erupturi sint. quando 
septentriones aspectat, commixtnram nationum septentrionalium et Afri- 
canarum significat ; inde filiam principis Afri regnatori aquilonari in ma- 
trimonium datum iri; eandemque succumbentem scelesto erga coniügem 
amori insidias facturam patri, eumque prodituram. 

14. Lampadias cometes, a forma sic vocatus, ipse quoque 
Mercurii est. 1s ad orientem conversus mebulosum aérem, indeque viti 
detrimentum fore praenuntiat. etenim nascuntur e nebula vermes, qui 
ipes vocantur. malum illud universe quidem, sed maxime tamen in Ar- 
menia superiore, Syria Euphrátensi, Phoenicia, Taurocilicia , accidet, 
nec solum interdiu sed noctu quoque adeo spissabitur nebula, ut lumina 


accensa exstinctura sit. frugibus innascetur lolium, quod vocant, mes- 
Ioannes Lydus. 19 


290 IOANNIS LYDI 


αἷρα καὶ ὑγρασία τις σηπκτικὴ xal βλαπτικὴ τοῖς ἀμητοῖς " 
ἐχτροπαί vs ποταμῶν καὶ ὄμβρων ῥήξεις βιαιοτέρων καὶ 
κεραυνῶν βολαὶ ἔσονται, καὶ οὐδὲν ἧττον ὁ αὐχμὸς ἔπι-- 
τείνῃ, ὡς καὶ τοὺς ἀεννάους τῶν ποταμῶν ἀναφρυγῆναιε. 
εἰ δὲ ἐπὶ νότον, Ir, μᾶλλον ξηρότερον καὶ λοιμωδέστερον 5 
τὸ τοῦ ἀέρος κατάστημα, τοῦ Νείλου ὑποξηραίνοντος, ὥστε 
ἑρπετῶν πάντα πληρωθῆναι. εἶ δὺ ἐπὶ τὴν ἄρκτον, ὁ μὲν 
αὐχμὸς τῷ ψυχρῷ τοῦ κέντρου ἡττηθήσεται, πῦρ δὲ ταῖς 
ὕλαις ἀδοκήτως καὶ τοῖς ὄρεσιν ἐμπεσεῖται, ὡς μηδὲ τοὺς 
iv τοῖς ἀγροῖς ἢ φρουρίοις διατρίβοντας ἕξω τῆς βλάβης 10 
γενέσθαι" ϑάνατός τε πολὺς ἔσται, καὶ μάλιστα. ἐπὶ τῆς 
Αἰγύπτου. ὅταν δὲ ἀνίσχων πρὸς δυσμὰς ὁρᾷ, κεραυνοὺς 
μὲν τῇ χώρᾳ, πτῶσιν δὲ τοῖς βοσκήμασι μαντεύεται, ἐμ- 
φ«ρησμοί τὸ ἔσονται βαρεῖς. . 

15. Κομήτης. οὗτος ὁ ἀστὴρ 4ιὸς μὲν ἐστιν, οὕτω 15 
δὲ ἐστιν ἐπίσημος ὡς ἐξ αὐτοῦ πάντας τοὺς ἄλλους διοση- 
μειαχοὺς ἀστέρας κομήτας προσαγορεύεσϑαι. οὗτος ἡνίκα 
λαμπροὺς xal ἀργυροειδεῖς τοὺς πλοχάμους καὶ ἐπὶ τὴν ἀνα- 
τολὴν ἀκονείσῃ. 4ióg καρκίνῳ ἢ σκορπίῳ 1j ἰχϑύσιν ὄντος, 
Πέρσαις ἀγαϑὰ μεγάλα μαντεύεται. ἀναστήσονται γάρ, καὶ 90 
ἐκὶ vd Ῥωμαίων ἐκχυθέντες πόλεις τε καὶ φρούρια καϑέξου- 
σιν, αἰχμαλώτων τε ἀπείρων πλῆϑος καὶ πλοῦτον πολὺν λα- 
βόντες νικηταὶ εἷς τὴν ἑαυτῶν χώραν ἀναξεύξουσι, μήτε συμ- 
βαλεῖν ὅλως τινὸς τολμῶντος αὐτοῖς. ὅταν δὲ ἀπόστροφος ἀνί- 


22 praestat ἄπειρον" ac sic verti. H. 23 malim μηδέ. H. 


sibus humor putrefaciens ac laedens. amnium elnvies, imbrium vehe- 
mentiorum delapsus, fulminum elisiones erunt. et tamen nihilominus 
gliscet siccitas: inde perennes quoque amnes exarescent. si meridiem 
spectat, magis etiam arida ac pestifera erit a&ris temperatio. siccescet 
Nilus: inde serpentibus referta erunt omnia. δὶ septentriones, siccitas 
enperabitar a frigore centri; ignis in silvas montesque de improviso in- 
cidet, ut neque rusticantes neque castelani extra noxam futuri sint. 
mortes multae erunt, praecipue per Áegyptum. quando idem exoriens 
in occidentem spectat, terrae fulgura, pecudibus interitum praedicit; in- 
cendia acerba erunt. 

45. Cometes proprie sic dictus. id sidus Iovi attribuitur: est 
adeo insigne ut ex illo omnes aliae prodigiosae stellae crinitae nuncu- 
[estar is quando ardentes argenteosque crines in orientem iaculatur, 

ve in cancro ant scorpione aut piscibus morante, Parthis bona 
praedicit. etenim concitati et effervescentes in provincias populi Ro- 
mani oppida et castella tenebunt; captivorum infinita multitudine gaza- 
que ingente potiti victores in suos se fines recipient, nemine omnino ne 
ad manum quidem venire illis andente. quodsi aversus exoritur cometa 





DE OSTENTIS. 201 


€zy ὁ κομήτης οὗτος, τοῖς καϑ' ὧν ἀποστρέφεται τὰς doro- 
χίας ἐπιφέρει. εἰ δὲ ἐπὶ τὸν νότον ἴδῃ, ἐπιδώσει ὁ Νεῖλος 
ἀφϑονώτερον, εἰρήνη τε καὶ εὐετηρία ἔσται ἐπὶ τῆς Αἰγύπτου, 
ὁμόνοιά vs xal εἰιχρινὴς τοῖς πᾶσιν ἡσυχία. εἰ δὲ ἀπο- 
ὅ στρεφόμενος καὶ κατὰ νότον ἔχων τὴν ἀνατολὴν ἐπὶ τὴν δύ- 
σιν ὁρᾷ, ἄπειρος ἔσται τοῖς Ῥωμαίοις εὐδαιμονία" Πέρσας 
τε... 
16. «e yeveolav τῷ παντὶ παρέχουσα" καὶ ὅσα ἁπλῶς 
i» τῷ περὶ γενέσεως καὶ φϑορᾶς ὁ φιλόσοφος ἀναφέρει. — dore 
10 ἀνάγκη πᾶσα τῶν ὑπὸ σελήνην πάντων μὴ μίαν μηδὲ τὴν 
αὐτὴν εἶναι φύσιν. εἶ γὰρ ἀρχὴ γενέσεως καὶ φϑορᾶς σϑ- 
λήνη, εἰκός der: μὴ ἀεὶ ὡσαύτως ϑεωρεῖσθαι τὰ ὑπ᾽ αὐτὴν 
φυόμενα συμβάντα. εἰ γὰρ ἔκκεντρος παρὰ τοὺς ἄλλους τῶν 
πλανωμένων αὕτη, λοξῶς καὶ οὐ πρὸς ὀξὺ τὰ τῶν ἀποτε- 
15 λεσμάτων γίνεται. of. μὲν γὰρ κατὰ τοὺς διαπλόχους πόλουρ 
τὴν ἐπὶ ταῖς διοσημείαις μαντείαν ἀπευϑύνουσιν, ἄλλοι δὲ κατὰ 
τὰς ἐπιτολὰς ἢ κατὰ τὰς φάσεις" καὶ οὗτοι μὲν πρὸς τὼ 


4... C. 5 νότον) ad sensum melius esset φῶτα. εἴ, 
cap. 61. H. 7 hic desideratur folium certe unum, in quo credibile 
est de reliquis generibus cometarum disputasse Lydum, velut de di- 
sceo pogonia typhone, ac deinceps ad observationes lunareà [oran- 
ψιακὰς ἐπιτηρήσεις ) transiisse, ibi suspicor (ex peroratione capi- 
tis 16) suscepisse auctorem defensionem disciplinae auguralis contra | 
voces quorundam, negantium consociari eam posse cum pietate re- 
ctaque persuasione de numine ac mente dei cui opinioni oppo- 
suisse videtur ratiunculas e libris Aristotelis de caelo deque gene- 
ratione et corruptione conquisitas: tempestatum vicissitudines re- 
rumque humanarum commutationes, modo leges a providentia fixas 
noveris, non minus a mortalibus sciri praedicique posse quam 4ide- 
rum cursum impetumque caeli. qua ex argumentatione supersunt 
' ja cap. 16, fugienübus plerumque literis, quae hunc in modum 
restituere atque vertere sum conatus. 18 fort, εἴ ye. H. 


ille, iis in quos devergit frustrationes exspectationum affert. δὶ in au. 
strum spectat, Nilus incremento maiore abundabit; pax et abundantia 
erit per Áegyptum: concordia et tranquillitas sincera per orbem ter- 
rarum. si devergens et austrum versus exortum habens in occidentem 
spectat, summa erit populi Romani felicitas: Parthos... . 

16. ......conversio caeli vim genitalem huic universitati tri- 
buens; et quicquid omnino in libro De generatione et corruptione prin- 
ceps Peripateticorum commemorat. ut necesse plane sit rerum sublu- 
narium omnium non unam hequé eandem esse naturam. nam si luna 
principium est generationis et corruptionis, sequitur noh semper eodem 
modo apparere quae stb illa forte existaht. si enim a cehtro magis ré- 
cedit quam alia ertantia, obliqua fit nec praerapida efficientiarum ratio. 
divinationem quae ex prodigiis fit, ad polos deflexos moderantur alii 
alii ad ortus aut praefulsiones: hi servato ad duodecim signa sole, illi 


Ld 


292 IOANMIS LYDI 


ἑῴδια τὸν ἥλιον ἐκιτηρήσαντες, ἐκεῖνοι δὲ πρὸς τὸς σεληνια- 
xdg συνόδους καὶ ἀποστάσεις, ἄλλοι κατὰ φυσικάς τινας ἔπε- 
τηρήσει. κῆρυξ δὲ τῶν ἀπορρήτων ἡ φύσιρ. ὥστ᾽ οὐκ ἕξω 
φρενοβλαβείας μέμφονται ταῖς μεϑόδοις δι’ ὧν τοῦ μέλλοντος 
στοχάζεσθαι εἰσαγέμεθα» οὐδὲ τὸ περὶ τὴν τῶν ἀστέρων ϑεω- 5 
ρίαν ἀπασχολοῦν ἔξω θεοσεβείας ποιεῖ" ἀλλ᾽ ἔτι μᾶλλον τὴν 
πάνσοφον ἔστι διὰ τῶν ἔργων αὐτῶν ϑεωρῆσαι πρόνοιαν τοῦ 
πάντων ἀρρήτου πατρός, καὶ θαυμάσαι τὴν ψυχὴν ἀνθρώπου 
δύνασθαι ἡγουμένου ϑεοῦ καὶ περὶ τῶν οὐρανίων, ὡς δυ- 
ψατόν, διαλέγεσθαι. ταῦτα μὲν οὖν Φουλβιός φησιν, ἐκ τῶν 10 
τοῦ Νουμᾶ ἰστορήσας. ἡμεῖς 9à μετὰ τὰς ἐκ διαφόρων σύυνει- 
λεγμένας δόξας καὶ τὰς ἐξ ὁμαλοῦ τοῖς παλαιοῖς γραφείσας 
ὑποθήσομεν, ἐκ τῶν περὶ σελήνης σχηματισμῶν κατὰ τὰ ξῷ- 
δια τῆρ ϑεωρίαρ λαμβάνοντερ. 

17. Σελήνη αἰγόκερῳ. εἰ κατὰ τὴν διχομηνίαν ἢ 6t-15 
λήνη ἀμυδρὰ φανῇ. εὐθηνία ἔσται. εἰ δὲ ἐν τῇ δευτέρᾳ φνυ- 
λακῇ ὁμοίως ἀμυδρὰ φαίνηται, ἔφοδον πολεμίων σημαίνει. εἶ 
eoscccccccccce (tg τεχμήριον. δὲ δὲ eee eere eere 
...... ἀπειλεῖ, εἰ δὲ ἄστρον διαδράμῃ, ἀπώλειαν ἀνθρώπων 
σημαίνει. εἰ δὲ ὁμίχλη γένηται, χάλαξα πεσεῖται. εἰ δὲ ἄνεμοι 90 
βιαιοτέρωρ πνεύσουσιν, ἐφόδους πολεμίων φράξουσιν. 

Σελήνη ὑδροχόφ. εἰ κατὰ τὴν πρώτην ἢ δευτέραν φυλα- 
«qv ἡ σελήνη ἀμυδρὰ φαίνοιτο, πόλεμος ἔσται" εἶ δὲ κατὰ 
τὴν δωθινήν, εἰρήνην μετὰ ἐλλείψεως τῶν ἐπιτηδείων δηλοῖ. 


12 συνειλιγμενας C. 18 νχοθησωμεν C. 


ad lunares congressus recessusque. alii moderantur ad observationes 
certas naturales. magistra autem occultorum natura est. quare non sine 
amentia improbant rationes, quibus perducimur ad coniicienda futura: 
nec sidereae scientiae studium a pietate avertit: sed vel magis licet ex 
ipsis operibus sapientissimam perspicere providentiam parentis ineffabi- 

huius universitatis, et admirari, quod potis est mens humana, duce 
deo, de caelestibus quoque rebus pro facultate disserere. haec Fulvius 
Nobilior ait, e scriptis Numae mutuatus. nos, post opiniones ex variis 
auctoribus collectas, item quae in eandem sententiam a priscis hominibus 
scripta sunt subüciemus, ita ut ab habitu lunae secundum duodecim 
signa commentationem aggrediamur. 

17. Luna in capricorno, luna pleno orbe quando pallida vi- 
detur, abundantia erit. secnnda vigilia δὶ item pallida conspicitur, in- 
cursionem hostium significat. si..ae signum. sin vero . . minatur. 
traiectio stellae interitum hominum significat. nebula si existit, grando 
cadet. venti si spirant violentius, accessum hostium indicant. 

Luna aquario. si prima aut secunda vigilia luna pallida vide. , 
*ur, bellum erit. si quarta vigilia, post defectum annonae pacem deda- 


DE OSTENTIS. 293 


el δὲ σεισμὸς ἢ ἦχος ix τοῦ οὐρανοῦ γένηται, νόσους ση-- 
μαίνει. εἰ δὲ ὁμίχλη γένηται, σίτου καὶ οἴνου δαψίλειαν 
δηλοῖ. εἰ δὲ παρ᾽ ὅλον τὸν μῆνα ἐπιτείνουσι πνεύματα, 
ὑετὸς ἥξει. εἰ ὁ ἕσπερος ἐν τῇ σελήνῃ εἰσέλθῃ, ἴδιοι ἰδίοις 

5 δυνατοὶ ἐπιβουλεύσουσιν. εἰ δὲ δόξῃ ἐχλιπεῖν ἡ σελήνη "". 
εἰ δὲ αἱ κεραῖαι τῆς δελήνης συνέλθωσι, σίτου ἀφϑονία ἔσται. 
εἰ δὲ ἄστρον ἐκτρέχον ἐπὶ τὸν οὐρανὸν αὐλακίξει, κίνδυνον 
τοῖς παραλίοις ἀκειλεῖ. 

Σελήνη ἰχϑύσιν. εἰ ὁ fog φαύλως ἐχλάμπειν 

10 δόξῃ, φϑορὰ ἔσται ἀνθρώπων. εἰ δὲ ἐν τῇ πρώτῃ φυλακῇ 
7 σελήνη τὰς κεραίας συνάγῃ, εἰρήνη ἔσται. εἰ δὲ σεισμὸς 
γένηται, ἀπορίαν σημαίνει τοῖς συναλλάγμασιν. idv ἄστρον 
iv ἡμέρᾳ φανῇ, ἀνάγκη τὰ κοινὰ περιστήσεται. ἐὰν κεραυ- 
vog εἰς γῆν πέσῃ, παῦλα τῶν κακῶν. ἐὰν ὁμίχλη εἰς τὴν γὴν 

is πέσῃ, συνοίσει τοῖς καρποῖς. 

18. Σελήνη κριῷ. εἶ ἡ σελήνῃ ταραχώδης φαίνηται, 
πόλεμοι ἔσονται καὶ ἐπαναστάσεις. εἰ δὲ κατὰ τὴν δευτέραν 
φυλανὴν ἡ σελήνη αἱματώδης φανῇ, ὃ σῖτος ἔσται ἀφϑονώ- 
τατος. ἐὰν ὁ ἕσπερος ἐγγίξῃ τῇ σελήνῃ, πόλεις “πύλεσι συρρα- 

90 γήσοντει καὶ λιμὸς ἔσται. εἶ νυχτὸς πρηστὴρ κατενεχϑείη, 
βασιλεὺς τοῖς ἑαυτοῦ ἐπιβουλεύσει. εἰ δὲ σεισμὸς γένηται, 
ἔνδειαν σίτου σημαίνει. εἰ δὲ ἦχος ix τοῦ οὐρανοῦ γένηται, 
οἱ τῆς Εὐρώπης τοῖς τῆς ἄνω ᾿Ασίας πολεμήσουσιν. ἐὰν ἡ 

5 omieit librarius clausulam prioris sensiculi et initium sequentis, 


neque ego supplere illam quidem ausus sum. H. 9 φαυλος C. 
16 φανῆται vulgo. 20 .. εἐχεϑειη C. 


rat. si terraemotus fit aut^caelum boat, morbos significat. si nebula 
fit, abundantiam frumenti et vini declarat. sed si per totum mensem se 
intendunt flatus, pluvia incidet. si vesperus in lunam ingreditur, poten- 
tes suis ipsi insidiabuntur. si videtur deliquium pati luna... cornua 
si lunae conveniunt, frumenti copia erit. si stella traiiciens per caelum 
sulcum ducit, periculum oris maritimis minitatur. 

Luna piscibus. sol si videtur lucere languidius, strages erit 
mortalium. prima vigilia si luna cornua coniungit, pax erit. si terrae- 
motus fit, difficultatem. commerciorum significat. si stella interdiu se 
aperit, tempora rei publicae aspera incurrent. fulmine si terra tangi- 
tar, cessatio erit calamitatum. nebula si in terram funditur, proderit 

ibus. 

“Ἔ 18. Luna ariete. luna si turbida videtur, bella erunt et rebel- 
liones. sub secundam vigiliam luna si cruenta videtur, frumentum erit 
copiosissimum.  vesperus si accedit propius ad lunam, civitates cum ci- 
vitatibus conflictabuntur et fames erit. turbo accensus si delabitur no- 
ctu, rex suis insidiabitur. terraemotus si fit, penuriam frumenti signi- 
ficat, caelum si crepat, Europaei bellum inferent gentibus Ásiae supe- 


294 IOANNIS LYDI 


ἀριστερὰ κεραία τῆς σελήνης δόξῃ ὑπερβάλλειν τὴν ἄλλην, 
αὐχμὸς ἔσται καὶ σίτου ἀπορία. ἐὰν ἐν ἡμέρᾳ πρώτῃ τῆς 
φωνῆς «eee 6... ἄνεμοι τὸν μῆνα κατακνεύσουσιν. 

Σελήνη ταύρῳ. sb ἐκλίπῃ ἥλιος, ἐρήμωσιν ἀπειλεῖ 
τοῖς ἀνθρώποις. εἰ ἢ σελήνη ἐπὶ τῆς δευτέρας φυλακῆς ταρα- ὅ 
χώδης φανῇ, φϑορὰ ἀνθρώπων ἔσται. εἶ ἡ δελήνη ἐξ ἴσον τὰς 
κδραίας ἀνίσχουσα ἔχῃ, ϑόρυβον τῇ βασιλείᾳ ἀπειλεῖ᾽ εἰ δὲ κατὰ 
τὴν μίαν μόνον ἐξέχῃ, ϑόρυβοι ἔσονται καὶ φυγαί. εἰ δὲ σει- 
σμὸς γένηται ἀπὸ πρώτης Matov ἕως δωδεκάτης, ἀφαίρεσιν 
τῆς ἀρχῆς τῷ ἡγουμένῳ τοῦ τόπου, ἐφ᾽ oU γένηται, καὶ 10 
φόβον οὐκ ἀκίνδυνον ἀπειλεῖ. εἶ δὲ ἀπὸ δωδεχάτης γένη-- 
ται, οὐ μόνον ἀποκινεῖται ὁ ἐπιτροπεύων τὸ ἔϑνος, ἀλλὰ 
καὶ ἀπόλλυται. κχαϑολικῶρ δέ, ὅποι ἂν δεισμὸς ἀπὸ δεχά- 
της ἕως τριακοστῆς τοῦδε τοῦ μηνὸς συμβῇ, ϑορύβους καὶ 
αολέμους ἀποτελεῖ. εἰ ἀπὸ πρώτης φυλακῆς ἕως ἕχτης σει- 15 
σμὸς γένηται, πολέμου ἐϑνικοῦ κίνησις ἔσται, ὁ δὲ ἡγούμε- 
ψος τοῦ κινήματος ἀναιρεϑήσεται. 

Σελήνη διδύμοις. εἰ ἔκλειψις γένηται ἡλιακή, μετα- 
βολὴ ἔσται καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἕτεροι ἔσονται. εἰ δὲ 
τῆς πρώτης φυλακῆς ἐκλίπῃ ἡ σελήνη, ἀκρίδες ἔσονται" εἶ 30 
δὲ ταραχώδης φανῇ, πόλεις πρὸς πόλεις χαταφεύξονται. 
ἐὰν ὃ τῆς ᾿ἀφροδίτης ἀστὴρ ταραχώδης γένηται, ἀνθρώπων 
φϑορὰ ἔσται. ἐὰν νυχτὸς ἀστὴρ πέσῃ, καχῶν σημεῖον, 

1 malim τὴν ἑτέραν. H, 10 fort. ꝙ od d» γένηται. H. 


12 μόνον ovx C, 16 ἔχτης] num ἔχκτη; doag?  H. 20 fort. 
ἐπὶ τῆς. H. 


rloris. laevum cornu lunae si excedere videtur alterum, siccitas erit et 
rei frumentariae inopia. si die primo vocis . . . venti per mensem spi- 
rabunt. 

Luna tauro. sol si deficit, vastationem minatur hominibus. luna 
sub secundam vigiliam si turbida videtur, interitus hominum erit. luna 
exoriens si cornua habet aequalia, turbas rei publicae minatur: sin au- 
tem altero prominet, tumultus erunt et exilia. terraemotus si fit ἃ Ka- 
lendis Maiis ad 4 Id. Mai. praeposito regionis, ubi fit, ademptionem 
imperii et formidinem non sine periculis minitatur. sin vero fit inde ἃ 
4 ha. Mai., non modo removebitur procurator gentis, sed interibit quo- 

ue. universe autem, ubicunque terraemotus accidit ἃ 6 Id. Mai. ad 3 
Kalend. Iun., tumultus ac bella efficit, terraemotus si fit prime vigilia 
ad extremam, bellum civile movebitur, sed auctor motus 
de medio. 

Luna geminis. si defectio solis accidit, conversio erit rerum, 
civitatemque alii obtinebunt. luna si deficit prima vigilia, locustae exi- 
stent: si turbida videtur, civitates ad civitates confugient. Veneris stella 
si turbida conspicitur, hominum erit strages. stella noctu traiiclens ca- 


us tolletur 





DE OSTENTIS. 295 


ὥσπερ εἶ ἐν ἡμέρᾳ ὀφθῇ. ia» πρηστὴρ πέσῃ, θόρυβος ἔσται 
ταῖς πόλεσι ταῖς πρὸς τὴν ἀνατολήν. εἶ σεισμὸς γένηται, 
χάσματα τοπικὰ ἔσται. ἐὰν ὁμίχλη πυκνωθεῖδα sig γῆν 
σπόσῃ, σῖτος ἔσται πολύς. εἰ ὁ ἥλιος αἱματώδης γένηται, 

5 ἀποβολὴ ἔσται ἀνθρώπων. ἐὰν πνεῦμα ἐξαίσιον zvsvog ἐπὶ 
ἑπτὰ ἡμέρας, σῖτος ἔσται πολύς. ἐὰν ἀπὸ νεομηνίας ἕως 
ἐννάτης τοῦ μηνὸς τούτον σεισμὸς γένηται, φθορὰν ἀν- 
ϑρώπων ἀπειλεῖ. εἰ δὲ ἀπὸ ἐννάτης ἕως δεκαεννάτης δει- 
σμὸς γένηται, ὁ κρατῶν τῶν πραγμάτων κάχιστα διαγενή- 

10 σεται, ἔσται δὲ καὶ λιμὸς τοῖς χτήνεσι καὶ ὕδατος λεῖψερ. 
εἰ ἀπὸ εἰκοστῆς σεισμὸς γένηται, ταπείνωσιν τοῖς διὰ λόγων 
ἀπειλεῖ, τῷ δὲ τόπῳ ἐναλλαγὴν ἄρχαντος, εἰ ἀπὸ εἰκοστῆς 
xíuxtgg ἕωρ τριαχοστῆς σεισμὸς γένηται, χειμῶνας μεγά-- 
λους σημαίνει, καὶ πόλεμος ἔσται καὶ ἀπόπτωσις ἄρχοντος 

15 καινοῦ. εἶ ἐπὶ τῆς τριαχάδος σεισμὸς γένηται. χειμῶνας 
μεγάλους σημαίνει. 

19. Σελήνη καρκίνῳ. εἴ ἡ σελήνη ἀμυδρὰ ὀφθείη, 
στράτευμα ἀλλότριον ἐπὶ τὴν βασιλέως ἥξει χώραν. ἐὰν ἦχος 
ἐκ τῆς γῆς γένηται, τύραννος ἀναιρεϑήσεται. ἐὰν κεραυνὸς 

eozíog εἰς γῆν, πόλεις παράλιοι ἐρημωθήσονται καὶ ἀπορία 
ἔσται ἀνθρώπων. idv ἡ σελήνη αἱματώδης φανῇ, ἄνδρες 
δυνατοὶ κακοδαιμονήσουσιν᾽ idv ἡ σελήνη ἐξ ἴσου ἔχῃ τὰς 
κεραίας, εἰρήνη ἔσται καὶ εὐθηνία" εἰ δὲ ὑπερέχῃ ἡ ἑτέρα 
τὴν ἑτέραν, ὕδατος ἔσται λεῖψις. εἰ σειδμὰς γένηται ἀπὸ 

12 ἀπὸ id C. 15 num κλεινοῦ ? H.. 43. ἢ vulgo om. 
lamitatum indicium, itemque si interdiu conspicitur. turbo accensus si 
defertur, tumultus erit in urbibus per Orientem. si movetur terra, hia- 
bit passim. nebula crassa si in terram delabitur, frumentum erit copio- 
sum: sol si fit sanguinolentus, interitus hominum. erit. ventus ingens 
si flat per dies septem, frumentum erit copiosum. si ἃ nova luna usque 
ad diem nonum huius mensis movetur terra, hominum stragem minita- 
tur. idem si accidit a luna nona usque ad deeimam nonam, is qui rem 
publicam tenet miserrime vitam peraget, inediaque conflictabuntur peco- 
ra, et aqua deficiet. si terraemotus fit inde a die vigesimo, literatis 
hominibus imminutionem auctoritatis denuntiat, regioni commutationem 
principis. si terra movetur a die vigesimo quinto ad trigesimum , tem- 
pestates magnas significat, eritque bellum et recentis principis ruina. 
si terraemotus fit die trigesimo, tempestates magnas signmficat. 

19. Luna cancro. luna si obscura videtur, exercitus i- 
nus in Caesaris fines veniet. si sonitus fit e terra, tyrannus tolletur de 
medio. terra si fulmine tangitur, urbes maritimae vastabuntur, hominum- 
que erit inopia. luna si sanguinolenta videtur, viris potentibus dura 
erit fortuna ; si aequalia habet cornua, pax erit et copia rerum; si alte 
rum supereminet, aquae erit defectio. terra si quatitur a mane dici ' 


296 IOANNIS LYDI 


πρωΐ ἕως μδσημβρίας, ϑεοχολωσίαν ἀπειλεῖ" εἰ ἀπὸ ἕχτης 
ὥρας ἕως τριακάδος σεισμὸς γένηται, voig μὲν πρωτεύουσε 
τῆς χώρας μετανάστασιν, τοῖς δὲ λοιποῖς ϑόρυβον ἀπειλεῖ. 
εἰ δὲ ἀπὸ πρώτης φυλακῆς τῆς νυχτὸς Bog τρίτης ἀρχομέ- 
νης σεισμὸς γένηται, τοῖς μὲν διὰ λόγων ὀφϑεῖσιν ἀτιμίαν 5 
ἀπειλεῖ, τοῖς δὲ βιβλίοις φϑορὰν καὶ τοῖς περὶ τὴν ἀνατο- 
- λὴν πολέμους. 

Σελήνη λέοντι. sl ὁ ἥλιος, ἀμαυρὸρ γενήσεται, μέ- 
yag ἀνὴρ ἀπολεῖται. ἐπὶ δὲ τῶν πραγμάτων ἕτερος ἔσταε 
ἀρχικώτερος. sl ἡ σελήνη ἀμαυρὰ γένηται τῇ ἑωθινῇ φυλα- 19 
xj, στράτευμα ἀλλότριον ἐπελεύσεται τῇ τοῦ βασιλέως χώρᾳ- 
ἐὰν σεισμὸς γένηται, ϑόρυβος ἔσται καὶ ἀνδρὸς δυνατοῦ dvat- 
ρφεόις. εἰ κεραυνὸς πεσεῖται, πόλεις παράλιοι ἐρημωϑήσονται- 
εἶ ἡ σελήνη αἰματοειδὴς φανῇ, ἀπώλειαν δυνατῶν δηλοῖ. εἶ 
ἄνεμος σφοδρὸς πνεύσῃ, τῇ χώρᾳ συνοίσει. ἐὰν ὁμίχλη 15 
πέσῃ, ἀνάγχη συμπεσεῖται ἀνδρὶ μεγάλῳ. ἐὰν σεισμὸς γένη- 
ται ἀπὸ νουμηνίας ἕως δεχάτης, φόνους καὶ στενώσεις καὶ 
g9ogdv τῶν κτηνῶν ἀπειλεῖ ἢ Ἡμόν, μεταλλάξει δὲ καὶ ὁ 
ἡγούμενος τῆς χώρας. εἰ ἀπὸ δεκάτης ἕως τριακοστῆς Ott- 
σμὸς γένηται, σημαίνει μὲν ταραχὰς καὶ φυγάς, ἐλπίδα δὲ 90 
ἀγαϑῶν. si δεισμὸς γένηται νυκτὸς παρ᾽ ἀμφιλύκῃ, πρὸς 
μὲν βραχὺ ἀγαϑὰ ἔσται, ἀκολουθήσει δὲ τὰ πάντων ἀλγει- 
ψότατα. 

8 λοιποῖς} num χοινοῖς 7 quod Lydus opposuisset τοῖς πρωτεύου- 


σιν. Ἡ. 11 restitui ex phrasi simili p. 295 18. H. 14 num 
αἱματώδης 7 certe αἱμαξοειδής nusquam alibi repperi. 21 num 


4 


φυκτὸς ἢ παρ᾿ 7 H. 


meridiem, numina irata minitatur; si motus fit ἃ hora sexta ad tricesi- 
mam, principibus regionis exilium, reliquis turbas denuntiat. terraemo- 
tus si fit ἃ prima vigilia noctis ad tertiam ineuntem, viris doctrina 
spectatis debonestamentum, libris interitum, gentibus Orientis bella mi- 
natur S 


Lunaleone. sol si obscuratur, vir magnus interibit, reramque 
potietur alter aptior ad imperium. luna si obscuratur quarta vigih 
exercitus peregrinus invadet provincias Caesaris. terra si quatitur, tu- 
multus erit et viri potentis ruma. fulmen si defertur, urbes maritimae 
vastabuntur. luna si cruenta videtur, interitum potentium declarat. si 
ventus flat vehemens, proderit regioni. nebula fusa necessitas obveniet 
viro magno. terraemotus si fit ἃ nova luna ad decimam, caedes angu- 
stiasque et interitum pecudum minitatur ant famem; princeps quoque 

ionis mutabitur. si motus fit ἃ die decimo ad tricesimum , turbas 
quidem et exilia, sed spem tamen prosperitatis significat. terra si mo- 
vetur noctn anteluculo, per exiguum tempus prosperitates erunt, sed 
casus omnium acerbissimi sequentur. 


DE OSTENTIS. 297 


Σελήνη παρϑένῳ. εἰ ὁ ἥλιος ἐρυϑρὸς γένηται, 
σύμμαχοι ἀποστήσονται. εἰ ἡ σελήνη ἀμαυρὰ γένηται τῇ 
πρώτῃ φυλακῇ, φϑορὰ κτηνῶν ἔσται. εἶ τῇ ἑωθινῇ φυλακῇ 
τὸ αὐτὸ γένηται, μέγας ἀνὴρ ἀπολεῖται. εἶ ὁ τῆς ᾿ἀφροδίτης 

δάστὴρ πλησίον τῇ σελήνῃ γένηται, πολέμους ἐμφυλίους ἀπειλεῖ. 
εἰ πρηστὴρ πέσῃ, αἱ παράλιοι πόλεις ἀφανισθήσονται. εἰ ἀπὸ 
γῆς ἦχος γένηται, πόλεμον τοῖς παραλίοις ἀπειλεῖ. εἰ σελήνης 
ἀνισχούσης aL κεραῖαι αὐτῆς ἄλλήλαις πλησιάσωσι, κατομ- 
βοίαν δηλοῖ εἷς ἀπώλειαν καρπῶν. εἶ ἐκλίπῃ ἡ σελήνη, μέγας 
. 10 ἀνὴρ ἀπολεῖται. — sl σεισμὸς γένηται, ἀνθρώπων φϑοράν 
ἀπειλεῖ. εἰ ἐν ἡμέρᾳ ἀστέρες φανῶσιν, ἀναίρεσις ἔσται dy- 
ϑρώπων. εἰ ἄνεμος βίαιος πνεύσῃ, εἰρήνην παρ᾽ ὅλον τὸν 
ἐνιαυτὸν δηλοῖ. εἰ σεισμὸς γένηται ἀπὸ νουμηνίας ἕως ἕβδό- 
ἡϑηνίαν, ἅμα δὲ καὶ βίαιον ϑάνατον προσδοκητέον 
15 καὶ Περσῶν ον. εἰ ἀπὸ ὀγδόης ἕως δεκάτης σεισμὸς 
γένηται, ἔνδειαν σῆρυ ἀπειλεῖ. εἰ σεισμὸς γένηται νυκτός, 
φϑορὰν τῶν πρωτευόντων τοῦ ἔθνους καὶ ἀλλοίωσιν τῶν 
πραγμάτων ἀπειλεῖ. εἰ πολλάκις γένηται σάλος, ταραχὰς 
καϑολικὰς προλέγει καὶ τῶν δυναστῶν μετάπτωσιν. 

: $0 90. Σελήνη ξυγῷ. tl ὁ οὐρανὸς ταραχώδης γένη- 
ται ἐπὶ τῆς πρώτης φυλακῆς τῆς νυχτός, λιμὸν ἀπειλεῖ" εἶ 
δὲ ἐπὶ δευτέρας, δυτικαὶ πόλεις αἰχμαλωτισϑήσονται" εἰ δὸ 
ἐπὶ τῆς ἑωθινῆς, λικμητὸν ἀνθρώποις ἀπειλεῖ. εἰ ἦχος ἀπὸ 
τῆς γῆς γένηται, φϑόνους ἀπειλεῖ. εἰ πρηστὴρ πέσῃ, παλαιαὶ 

, 94 fort. φόνους. H. 

Luna virgine. sol si rubet, socii deficient. luna si prima vi- 
gllia obscura fit, strages pecudum erit. idem si fit vigilia quarta, vir 
magnus interibit. Veneris stella si propius accedit ad lunam, bella civi- 
lia minatur. prester si cadit, civitates maritimae delebuntur. fremitus 
terrae si auditur, maritimis bellum denuntiat. lunae orientis cornua, si 
alterum alteri appropinquat, vim imbrium significant ad perniciem fru- 

um. si luna deficit, vir magnus interibit, terra si quassatur, inter- 
tum minatur hominum. si stellae luce apparent, internecio hominum 
erit. ventus vehemens si flat, pacem declarat per totum annum: si ter- 
raemotus fit a nova luna ad septimam, copia rerum simulque mors vio- 
lenta exspectanda et Parthorum irruptio. si ab octava luna ad decimam 
quassatur terra, penuriam frumenti minatur: idem si fit noctu, populo 
exitium principum rerumque immutationem minitatur.  procela mare 
crebro agitans turbas omnia miscentes praedicit hominumque potentium 
rainam. 

20. Luna libra. caelum si prima vigilia noctis turbidum vide- 
tur, famem minatur: si secunda, civitates Occidentis in servitutem redi- 


gentur: si quarta, dispersionem hominibus minitatur. si sonitus fit e 
terra, invidias denuntiat. prester si cadit, civitates antiquae vastabun- 





298 ]OANNIS LYDI 


πόλεις ἐρημωθήσονται. εἰ ὁ ἕσπερος ὑπὸ τῆς δελήνης διξλ- 
$y, ἀνὴρ δυνατὸς ἀναιρεθήσεται. εἰ παρὰ πάντα τὸν μῆνα 
βίαιος ἄνεμος δεύσῃ, ταραχὰρ ἀπειλεῖ. εἰ δεισμὸς ἀπὸ νου- 
μηνίας ἕως δεκάτης γένηται, φϑορὰ κτηνῶν ἔσται καὶ πτῶ- 
σις τοῦ ἡγουμένου τῆς χώρας" εἰ δὰ ἀπὸ ἐνδεχάτης fog 4,5 
σιρονομὴν ἀπειλεῖ τῆς χώρας. 

Σελήνη óxoQzíg. si κατὰ τὴν πρώτην τῆς νυχτὸς 
φυλακὴν αἱματώδης ἡ σελήνη φανῇ, ἀνταρσίαν καὶ ἑτέρου 
προαγωγὴν δηλοῖ. εἰ ὁμιχλάνῃ ὁ ἀὴς 5 ἐπὶ γῆρ ῥίψῃ τὴν 
ἀχλύν, φϑορὰ ἔσται σίτου. al δὲ διάττῃ ἀστήρ, φϑορὰν σί- 10 
sov καὶ ἀνθρώπων ἀπειλεῖ, ὅταν μέντοι ἀπὸ ἀνατολῶν slg 
δυσμὰς ἐκτρέχοι. εἰ δὰ ἦχος ἐκ τῆς γῆς γένηται, φυγὴν ἀπει- 
λεῖ. εἰ δὲ aL χεραῖαι τῆς δελήνης συμπέσωσι, σῖτος μὲν ἔστα: 
πολύς, τετραπόδων δὲ ϑάνατος καὶ ϑηρίων ἔσται. εἶ σεισμὸς 
ψένηται, ἀνὴρ ἀπολδῖται μέγας. εἰ δ᾽ ὁ ἕσπερος ἐγγίσῃ τῆς ds-15 
λήνης, ϑόρυβοι ἔσονται. 

Σελήνη τοξότῃ. tb ἡ σελήνη αἱματώδης φανῇ, πόλεις 
μεγάλαι ἀνάστατοι ἔδονται. εἶ ἡ σελήνη ἀμαυρὰ γένηται κατὰ 
τὴν πρώτην φυλακὴν 7 κατὰ τὴν μεσομηνίαν, οἱ περὶ τὰ βα- 
σίλεια ταραχθήσονται" εἶ δὲ κατὰ τὴν δευτέραν φυλακήν, 90 
τοῖς ἐν θαλάσσαις πόλεμον δηλοῖ" εἰ δὲ τῇ ξωθινῇ, ἀνὴρ 
δυνατὸς ὑπὸ βασιλέως ταραχϑήσεται. εἰ κατὰ τὸν αὐτὸν 
καιρὸν ἡ σελήνη αἱματώδης φανῇ, σφαγὰς ἀπειλεῖ. εἶ 
πνεῦμα βίαιον παρ᾽ ὅλον πνεύσῃ τὸν μῆνα, ἄνδρες μεγάλοι 

5 ἀπὸ is C. 9 num ógig? H. 12 φυγεῖν C. 


tur. Vesperus si sub luna transit, vir potens tolletur de medio. ventus 
vehemens si flat per totum mensem, turbas minatur. terra si quassatur 
ἃ luna nova ad decimam, lues pecuaria erit et ruina eius qui praeest 
regioni. si ab undecima ad trigesimam, vastationem minatur tra- 
ctui illi. 

Luna scorpione. luna si prima noctis vigilia cruenta videtur, 
seditionem novique principis evectionem declarat. caelo nebuloso aut 
caliginem in terram fundente, calamitas frumenti futura est. traiectiones 
ignium calamitatem et frumento et hominibus minitantur, quando nimi- 
rum stella ab oriente occidentem versus emicat. sonitus si fit ex terra, 
fugam minatur. si lunae cornua confundunt sese, frumentum copiosum, 
sed strages quoque erit quadrupedum et belluarum. si terra movetur, 
vir magnus interibit.  Vesperus si ad lumam appropinquat, turbae 


erunt. 
Luna sagittario. luna ei cruenta videtur, civitates am s0- 
lum vertent. luna si obscura fit sub primam vigiliam aut sub idus, pa- 


latini conturbabuntur. si circa secundam vigiliam, iaris incolis bellum 


declarat: si vigilia tertia, vir potens a Caesare vexabitur. eodem tem- 
vore luna si cruenta videtur, caedes minatur. flatus vehemens si spirat 





DE OSTENTIS. 299 


ἀπολοῦνται. εἰ ἀστὴρ διάττοι ἀπὸ τοῦ νότου ἐπὶ τὸν βορ- 
φᾶν, οὐ μόνον αὐτὸν πνεῦσαι τὸν νότον ἀλλὰ καὶ πόλεμον 
τοῖς ἐπιϑαλασσίοιρ δηλοῖ. εἰ ὀμίχλη πέσῃ εἰς τὴν γῆν, βλα- 
βερὸν τῷ σπόρῳ. εἰ ἐχλείψῃ ἡ σελήνη, φϑορὰ ὑποξυγίων 

δἔσται. εἰ ἦχος ἐκ τῆς γῆς γένηται, ἀνθρώπων φυγὴ ἔσται. 
εἶ αἴ κεραῖαι τῆς σελήνης συμπέσωσι, σῖτος ἔσται πολὺς καὶ 
ϑάνατος τετραπόδων καὶ φθίσις ἀνθρώπων. 


ΠΕΡΙ BPONTON. 


21. Πολλῶν καὶ ὑπὲρ ἀριϑμὸν ὄντων ὅσα τοῖς φυσικοῖς 

10 περὶ βροντῶν ἐδόκει, κέκριται συμβαίνειν αὐτὰς ἀπορρηγνυμένων 
τῶν νεφῶν καὶ ἐπικυλιομένων ἑαυτοῖς κινήσει σφοδρᾷ, τῇ τε προσ- 
ρήξει ἐξαπτομένων εἰς ἀστραπὰς καὶ ἤχους κάρτα βιαίους, ἀλ- 
λοιοῦσϑαι δὲ τὸν ἀνάμεσον τῆς ὑπηνέμου ζώνης καὶ τῆς γῆς ἀέρα. 
Χαλδαῖοί γε μὴν δυνάμεων ἀερίων εἶναι φωνὰς μὲν τὰς βροντάς 
16φασι, δρόμους δὲ τὰς ἀστραπάς. τῷ δὲ ᾿Επικούρῳ ἀπὸ ξηρᾶς 
δγχώσεως ἐκ τῆς γῆς, εἶτα συγχλειομένης τοῖς ὄρεσι, δίκην τῶν 
ἐν τοῖς σώμασιν ὄγκων, οὔπω διεξόδων τυχόντων, oV στρόφους 
καὶ τροχώσεις ἐμποιοῦσι τῷ κατ᾽ αὐτὸν λεγομένῳ κενῷ. οὐδὲ γὰρ 
δυνάμεων εἶναι πλήρη τὸν ἀνάμεσον οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς δίδωσε 
90 χῶρον κατὰ τοὺς Πυϑαγορείους. καὶ ἀληϑῆ ἀξιοῖ λέγειν τῷ μὴ 
καϑ᾽ ἑτέραν ἢ κατὰ τὴν ϑερινὸν ὡς ἐκ τοῦ πλείονος ὥραν βρον-- 


16 ἰομένης C. 18 αὐτῶν C, αὐτούς R. 20 ἀληθῆ 
om ες so C. 21 ὁρᾶν RV. 


per totum mensem, viri magni interibunt. stella sí emicat ab austro ad 
aquilonem, non modo spiraturum austrum sed bellum quoque maritimis 
declarat. nebula si in terram funditur, damnosum sementi: luna si de- 
ficit, interitus iumentorum erit. sonitus si fit e terra, hominum erit 
fuga. cornua lunae si confundunt sese, frumentum erit copiosum, inci- 
dentque mortes quadrupedum et hominum tabes. 


DE TONITRIBUS. 


21. Cum multae sint atque innumerae physicorum de tonitribus 
opinlones, obtinuit sententia, accidere illa, quod diffractae nubes aliae 
super alias volvantur citato motu, adeo ut collisu accensae in fulgetra 
strepitusque immanes admodum erumpant, immuteturque aér qui inter 
tranquillam a ventis zonam et terram intersit. Chaldaei potestatum ae&« 
riarum voces tonitrua esse aiunt, fulgura eorundem discursus. iuxta 
Epicurum e sicca mole atomorum ex terra manante montibusque con- 
clusa, ritu uncorum (ita enim atomos, hoc est individua, vocat) in cor- 
poribus, qui tormina efficiunt et rotationes in eo quod inane auctore 
eodem appellatur: haudquaquam enim concedit Epicurus refertum esse 
secundum Pythagoreos potestatibus interiectum inter caelum et terram 
locum. atque ideo perhibet vera se dicere, quod plerumque nonnisi 


LI 


800 JOANNIS LYDI 


τὰς ἐπιρρήγνυσθαι, καὶ διαφερόντως ἐχδίδοσϑαι ξηροτέρας, ἡνέκα 
βαϑείας οὔσης τῆς ἐν τῷ μέσῳ χώρας ὄρεσιν ὑψηλοῖς ὃ τόπος ἐχ-- 
κλείοιτο. καὶ ἅμα μὲν οὖν αὐτὸν ἑχάτερον γίνεται, ἢ βροντὴ 3] 
τε ἀστραπή" ἐπειδὴ δὲ ὀξυτέρα τῆς ἀκοῆς ἡ ὄψις τῷ ϑᾶττον 
ἐπὶ πᾶν ἐχτείνεσϑαι, πρώτην ὁρᾶσθαι πολλάχις συμβαίνει τὴν 5 
ἀστραπήν. 

29. Πᾶσα δὲ βροντή, καὶ τούτων oi μετέωροι καὶ διηχέ- 
σταται μάλιστα, σημαίνουσί τι, καὶ διαφερόντως ix τοῦ ἀριστε- 
οοῦ μέρους τοῦ κόσμου" τοῦτο δ᾽ ἂν εἴη τὸ νότιον. αἷ γὰρ πρὸς 
γύτον εἰσὶ ϑειότεραι κατὰ τὸν ποιητήν, ἐπεὶ καὶ πρὸς τοῦ τῆς γῆς 10 
ἐφύρου ἐπιτροπεύεται, ὡς «Αἰγυπτίοις δοκεῖ, τοῦ Κρόνον λέγω, 
ὥσπερ τὸ βόρειον ὑπὸ τοῦ τῆς γενέσεως αἰτίου" ὅϑεν καὶ πρὸς 
vrov τὰ ἱερὰ ἀπευϑύνεσθϑαι “Ἑβραίοις καὶ «Αϊγυπτίοις δοκεῖ. τὰ 
δὴ οὖν χρησιμώτατα τῶν περὶ τούτου ϑεωρημάτων καταμαϑών, 
καὶ τῶν κιβδήλων ἐχκαϑάρας, τὴν ϑεωρίαν ὑποϑήσω τῷ λόγῳ" 15 
ποικίλως γε μὴν οὔσης καὶ πολυσχιδοῦς τῆς ϑεωρίας, τέως χρειῶ- 
δὲς διαρϑρῶσαι τὴν παράδοσιν. οἱ μὲν δὴ παλαιοὶ τῶν περὲ 
ταῦτα σπουδαίων πρὸς τὴν σελήνην καὶ τὰς ἐν αὐτῇ φάσεις τὸν 
περὶ βροντῶν σκοπὸν ἀπευϑύνουσιν, ἐπεὶ καὶ μᾶλλον ἐπιβέβηκεν 
αὕτη τῷ γένει τῷ παντὶ καὶ πάντα προσεχῶς διοιχεῖται δι᾽ αὐτῆς, 30 
ὅϑεν καὶ τύχη πρός τινων καὶ πρόνοια λέγεται" οἵ δὲ «Αϊγύπτιοι 
πρὸς ἥλιον xul τοὺς τῶν ἐν οὐρανῷ ζῳδίων οἴκους τὸν στοχασμὸν 

8 malim ἐγκλείοιτο. H. . leg. αὐτῶν sive αὐτοῖν. H. 


7 ai 
ἔρωροε C. — 8 fort. αὖ ἐκ. Η. 10 καί C. 17 μὲν δὴ om C. 
18 τὴν σελήνην καὶ om C. τῶν C et σχοπῶν. 


aestas tempore tonitrua displodantur, et sicciora maxime evadant, 

uando, depressa media regione, celsis montibus locus concludatur. 
flunt autem ambo simul, tonitruum et fulgetrum: sed quoniam auditu 
visus velocior ociusque ad omnia extenditur, saepe ut fulgetrum prius 
cernatur accidit. 

22. Omne tonitruum, eorumque potissimum quae sunt maxime subli- 
mia οἱ resonantia, significat unum quid, ac praecipue quae audiuntur 
a parte laeva mundi, quam australem nuncupare possis. nam quae ver- 
gunt ad austrum, diviniora sunt, Homero teste, quandoquidem, ut Ae- 
&ypti autumant, a praeside terrae administrantur, nimirum ἃ Saturno, 
eicnt par septentrionalis ab eo qui generationis est principium. quo- 
circa Hebraei quoque et Áegyptiüi ad austrum versus peragere sacra 
solent. ego percognitis utilissimis ex disciplinae huius capitibus, doctri- 
nam expurgatis adulterinis subiungam sermoni; sed cum varia sit disci- 
plina et multiplex, ex usu est prius articulatim distinguere principia. 
ex studiosis disciplinae antiquiores ad lunam eiusque pracfulsioges ob- 
servationem tonitrualem dirigunt, quod illa potius praesit generi uni- 
verso, et omnia continuo ab ea administrentur ; quare e£ fortuna ἃ non- 
mullis et providentia nominatur. contra Aegyptii ad solem et caelestium 


DE OSTENTIS. 301 


ἁρμόζειν διισχυρίζονται. καὶ oí μὲν καϑ' ἑκάστην ἡμέραν τοῦ 
ἡλιακοῦ μηνός, oi δὲ ὡσαύτως ἐφήμερον τὸν σεληνιακὸν μῆνα 
διαλαμβάνουσι. καὶ οὗτοι μὲν πρὸς τὰ ζῴδια τὸν ἥλιον, ἐκεῖνοι 
δὲ τὴν σελήνην ἀνιχνεύουσιν. ὥστε χρειῶδες πάντων ἀνὰ μέρος καὶ 
5 ὑφ᾽ ἕν ἐπιμνησϑῆναι, καὶ πρῶτον τῶν ἡλιακῶν σημείων" δεῖ γὰρ 
ἥλιον κάλλει καὶ δυνάμει τὴν πᾶσαν διακόσμησιν ἀναβεβηκότα, 
καὶ τοσούτῳ χρείττονα τῶν αἰσϑητῶν ὅσῳ τἀγαϑὸν τῶν νοητῶν, 
κἀνταῦϑα τὰ πρῶτα λαβεῖν. ᾿ 
23. Ὃ ἥλιος αἰγοκέρωτε μηνὶ Ἰανουαρίῳ. ἡλίου 
10 πρὸς αἰγόκερων παριόντος, εἰ βροντὴν ἐπιρραγῆναι συμβαίη, 
ἀχλὺς ἔσται παχεῖα καὶ καπνώδης, ὡς ἀώρους τοὺς καρποὺς ἔνα-- 
πομαρανϑῆναι τοῖς φυτοῖς, καὶ ἄποιος ὃ οἶνος. εἶ δὲ μέχρι τῆς 
δπιτολῆς τοῦ κυνὸς 5 ἀχλὺς ἐπιμένοι, ἐπίνοσος ὃ ἐνιαυτὸς ἔσταε 
καὶ σίτου ἐνδεής. διωφερόντως δὲ ταῦτα συμβήσεται ἐπί τε IMa- 
15 χεδονίας Θράκης Ἰλλυρίδος καὶ τῆς ἄνω Ἰνδικῆς “ριανῆς τε xal 
Γεδρωσίας" καὶ γὰρ αὗται ὑπὸ τὸν αἰγόχερων. ταραχαὶ δὲ καὶ 
φόβοι τοῖς ϑήλεσι τῶν ζῴων, λογικῶν τε καὶ ἀλόγων, ἐπιγενή- 
σονται, ὅτι ϑῆλυ ζῴδιον ὃ αἰγόκερως. 
Ὃ ἥλιος ὑδροχόῳ μηνὶ Φεβρουαρίῳ. ἡλίου ἐπὶ ὕδρο- 
90 χόον ἰόντος εἰ βροντὴν γενέσθαι συμβαίη, ΣΣαυρομάταις Ὀξιανοῖς 
Σογδιανοῖς, “Ἀραβίᾳ μικρᾷ, ᾿Αζανίᾳ μέσῃ, «Αἰϑιοπίᾳ (ὑδροχόῳ 
δὲ ἀνάκεινται αὗται αἵ χῶραι) ἀφϑονίαν μὲν τοῦ σίτου διασημαί- 
vt , πτῶσιν δὲ ἀνδρῶν ἐνδόξων ἐν ταῖς εἰρημέναις διαφαινομένων 


8 κἀνταῦθα πρῶτον V. 20 βροχήν C. 


signorum domos contemplationem accommodari a se contendunt. hi quo- 
tidie diem mensis solaris, illi aeque quovis die mensem lunarem distin- 
guunt: hi per duodecim signa solem, illi lunam investigant. ita non ab 
re fuerit omnium sigillatim et ad unum meminisse, ac primo quidem au- 
gurii solaris. oportet enim solem, qui specie ac vi toti huic ordinationi 
antecellat, tantumque inter sensibilia praestet quantum bonum inter in- 
telligibilia, hic quoque prima tenere. 

28. Sol capricorno, mense lanuario. sole ad capricornum acce- 
dente, si tonitrum edi contingat, nebula existet spissa et fumida, ut 
fruges in ipsis stipitibus ante tempus marcidae futurae sint vinumque 
fatuum. nebula si usque ad ortum caniculae perseveret, morbis obno- 
xius annus erit et sterilis frumenti. inprimis ea accident per Macedo- 
niam, Thraciam, Illyriam, Indiam superiorem, Arianam, Gedrosiam: 
hae enim sub capricorno sitae sunt. turbae quoque et formidines inva- 
dent feminas inter animantia cum rationalia tum ratione destituta, quia 
femineum signum est capricornus. 

Sol aquario, mense Februario. sol quando δὰ aquarium accedit 
tonitrumque fieri contingit, Sarmatis, Oxinnis, Sogdianis, Arabiae mi- 
nori, Ázaniae mediae, Áethiopiae (ad aquarium referuntur haé regiones) 
frumenti abundantiam significat, ruinamque item virorum nobilium, elu 





902 IOANNIS LYDI 


χώραις, καὶ οὐκ ἀνδρῶν μόνον ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν τοῖς ἄλλοις wore 
ἀρσενικῶν, ὅτι ἄρρεν ζῴδιον ὃ ὑδροχόος. 

Ὃ ἥλιος ἰχϑύσι μηνὶ Παρτίῳ. ἡλίου ἰχϑύσι γενομέ- 
vov εἶ τυχὸν ἐν ἡμέρᾳ βροντὴ γένηται, ὃ ἄμητος ἔσται γεννημά-- 
των ἀφϑονώτατος, οἵ τε ὑγροὶ καρποὶ οὐχ ἥκιστα ἐπιδώσουσεν. 5 
ἐπί τε τῆς καϑ᾽ ἡμᾶς ““υδίας Κιλικίας Παμφυλίας Φαζανίας 
Νασαμωνίτιδος καὶ Γαραμαντικῆς (καὶ γὰρ ὑπὸ τοῖς ἰχϑύσεν a£ 
xpo) τὰ ϑήλεα τῶν ζῴων ἀπὸ λογικῶν ἕως ἀλόγων σκυϑρωπά-- 
σει, ὅτι ϑῆλυ ζῴδιον οἱ ἰχϑύες. 

24. Ὃ ἥλιος χριῷ μηνὶ ᾿Απριλίῳ. ἡλίου ἐπὶ τὸν κριὸν 10 
ἀνιόντος εἰ βροντὴν γενέσϑαι συμβαίη ἀλλὰ μὴ βροχὴν ἐπακολου-- 
ϑῆσαι, ἐπὶ Βρεταννίας, Γαλατίας, Γερμανίας, Βασταρνῶν, 
Συρίας κοίλης, Ἰουδαίας, ᾿Ιδουμαίας πτῶσις ἀνθρώπων ἔσταε 
ϑόρυβοί τε κατὰ πόλεις καὶ πνιγμοὶ καὶ αὐχμοὶ καὶ τῶν φυτῶν 
ἀχαρπία, καὶ διαφερόντως τῶν ἀρρενωπῶν, ὅτι ἄρρεν ζῴδιον ὃ 15 
κριός. 

Ὃ ἥλιος ταύρῳ μηνὶ Ἰαΐῳ. κατὰ τοῦτο τοῦ καιροῦ 
εἰ βροντὴν ἐπιτροχάσαι συμβαίη, ἔνδειαν τῶν ἐπιτηδείων προσ-- 
δοκητέον, οὐχ ἥκιστα δὲ τὰ ἀχρόδρυα ἀποτεύξεται" καὶ γὰρ 
ἁπαλὰ καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους καρποὺς μαλαχώτατα. οὐδὲν δὲ 90 
ἧττον καὶ πόλεις ai πρὸς τῇ ϑαλάττῃ πολεμίοις παραστήσονται, 
ἐπί τε τῶν Κυχλάδων καὶ τῶν παραλίων τῆς μικρᾶς “Ἀσίας (xal 
γὰρ "Ἀφροδίτης ἢ ϑάλαττα), Κύπρου IMydíag τε καὶ Περσίδος 


8 τὰ vulgo om. σκυθρωπάζει C. 19 ἐπιτεύξεται Ἀ. 


centium in regionibus modo dictis. neqne hominum solum, sed mascu- 
lorum quoque inter alias animantes: quippe masculum signum aquarius. 

Sol piscibus mense Martio. sole pisces ingresso, si forte interdiu 
tonet, messis erit frugibus abundantissima, nec minimus baccarum po- 
morumque fetus. sed per nostram Lydiam, Ciliciam, Pamphyliam, Pha- 
zaniam, Nasamonitidem, Garamanticam (nam sub piscibus tractus illi) 
feminae animantium , ab iis quae ratione utuntur usque ad bruta, con- 
tristabuntur: nam signum femineum sunt. pisces. 

24. Sol ariete mense Aprili. sole ad arietem se tollente si forte 
tonet, ita tamen ut pluvia non subsequatur, per Britanniam, Galliam, 
Germaniam, per Bastarnas, Coelesyriam, Iudaeam , Idumaeam, strages 
hominum erit, tumultus per civitates, aestus, siccitates, frugum interitus, 
praesertim in plantis speciei virilis: nam signum masculum aries. 

Sol tauro mense Maio. sub id tempus si contingit ut tonitruum 
fiat, inopia victus exspectanda, nec minimam calamitatem baccae acci- 
pient: tenerae enim sunt et cum aliis frugibus collatae mollissimae. ne- 
que minus civitates maritimae ab hostibus subigentur, per Cyclades 
orasque Ásiae minoris (quippe mare Veneri proprium est), per Cyprum, 


DE OSTENTIS. 303 


αὑτῆς, ἐπεὶ xol μαλαχώτερα τὰ ἔϑνη, ὅτι ϑῆλυ ζῴδιον ὃ ταῦρος. 
ταύτῃ γὰρ xal ταῦρος Εὐρώπης ἐρασϑῆναι λέγεται, ὅτι τοῦ &va- 
τολικοῦ xévrQov χριῷ, ἔστι δ᾽ ὅπου xal πρὸ αὐτοῦ, νέους δὁρῶν- 
τος χαρποὺς μόλις Εὐρώπη ὑπὸ τῷ ταύρῳ βλέπει. 

5 ἸΠηνὶ Ἰουνίῳ. εἰ ἐν διδύμοις ἡλίου ὄντος βροντὴν ye- 
γέσϑαι συμβαίη, ὑγρῶν μὲν καὶ ξηρῶν καρπῶν ἀφϑονίαν ἔλπι- 
στέον, ἀνδρὸς δὲ δυνατοῦ ἀϑρόαν ἀπόπτωσιν, “Ὑρκχανία δὲ καὶ 
“Δρμενίαι δύο, ᾿“μαδιανή, ἸΪαρμαρική, «ἴγυπτος ἢ κάτω, παρὰ 
τὰς ἄλλας χώρας ἀτυχήφουσι, καὶ διαφερόντως περὶ τοὺς ἄν- 

10 δρας" καὶ γὰρ ἀρσενικὸν ζῴδιον οἱ δίδυμοι καὶ ἀνθρωποειδὲς καὶ 
φίλιον. 

25. ἸΠηνὶ Ἰουλίῳ. ὅτι μὲν ὃ μὴν Κουϊντίλιος οὗτος 
τὸ πρὶν ὠνομάζετο, πρὸς δὲ τιμῆς Ἰουλίου Καίσαρος elg ταύτην 
μετετέθη τὴν προσηγορίαν, εἰς πλάτος ἡμῖν εἴρηται ἐν τῇ περὶ 

15 Myvóv πραγματείᾳ. εἰ τοίγυν χαρκίνῳ ἡλίου γενομένου βρον- 
τὴν γενέσϑαι συμβαίη, οἴνου μὲν δαψίλεια, τοῦ δὲ ἀέρος ξηρύ--: 
της ἔσται. νόσοι τε φρικώδεις καὶ πυρεκτικοὶ καὶ κινδύνων ἐγγὺς 
ἐπί τε Βιϑυνίας καὶ Φρυγίας ὅλης, Κολχικῆς, Νουμιδίας, Kuo- 
τάπων καὶ “Ἀφρικῆς ταῖς ϑηλείαις διαφερόντως προσπεσοῦνται- 

90 φϑαρήσονται δὲ xoi τὰ ἐνάλια τὰ ὀστραχώδη μάλιστα" καὶ γὰρ 
ϑῆλυ ζῴδιον καὶ σελήνης olxog ὃ καρκίνος. 


4 ὁρᾷ R. 9 ἄλλας] ἄκρας V. 90 τὰ ósrQax.] tà om C. 


Mediam, Persiam ipsam, quia molliores gentes illae et taurus femineum 
signum est. ideo quoque thurus Europae amore captus esse traditur, 
quod, cum orientalis cardo sub ariete [hoc est mense Aprili] atque adeo 
prius nonnusquam fruges novas videat, Kuropa vix sub tauro eas con- 
spicit. 

Mense Iunio. sole in geminis commorante si forte tonitrus editur, 
udarum siccarumque frugum copia exspectanda, itemque viri potentis 
subita ruina. Hyrcania, Armeniae ambae, Amadiana, Marmarica, Ac- 
gyptus inferior praeter ceteras regiones vexabuntur, praecipue in viris: 
etenim signum masculum sunt gemini, specie humana et benevolentia 
prae iti. 


25. Mense Iulio. mensem hunc prius Quintilem appellatum in 
honorem Divi Iulii id ipsum nomen invenisse, in opere De mensibus fuse 
demonstratum a nobis est. ibi si sole cancrum ingresso accidat toni- 
truum fieri, vini abundantia aérisque siccitas erit, morbi horrendi, fe- 
briculosi, ancipites, per Bithyniam et Phrygiam totam, per Colchidem, 
Numidiam, Carthaginem , Africam, feminarum praesertim sexum inva- 
dent. peribunt item praecipue ex animalibus marinis quae sunt testacei 
operimenti. etenim femineum signum est cancer, et demus lunae. 


804 IOANNIS LYDI 


Mav1 Αὐγούστῳ. ΣΣεξτίλιος τὸ πάλαι xol οὗτος 6 
priv? “ὔγουστος δὲ τῷ ἴσῳ τρόπῳ πρὸς μνήμης «Αὐγούστου Καί- 
σαρος μετεκλήϑη, ὡς 7j ἱστορία λέγει. ἐφ᾽ οὗ ἡ βροντὴ γενομένη 
ϑόρυβον ἐξαίσιον τοῖς πράγμασι καὶ φϑορὰν τοῖς καρποῖς ix ϑη- 
plov ἀπειλεῖ ἐπί τε ᾿Ιταλίας Γαλλιῶν Σικελίας Φοινίχης Ὀρχηνέας 5 
ἤτοι Zdyropygvíag. οὐχ ἥχιστα δὲ ταραχϑήσονται οἱ ἄνδρες τῶν 
ἐϑνῶν τούτων" καὶ γὰρ ἄρρεν ζώδιον ὃ λέων. . 

Mov) Zenveuflolo. ἡλίου παρϑένῳ γενομένου εἰ βρον-- 
τὴν γενέσϑαι συμβαίη, φϑορὰν ζῴων εὐλαβητέον, ἁρπαγάς τε 
πολεμίων καὶ ἀνδραποδισμοὺς ἀνήβων, καὶ διαφερόντως τῶν παρ- 10 
ϑένων, ἐπειδὴ ϑῆλυ ζῴδιον ἢ παρϑένοςς. οὐκ ἀπἢ ταῦτα συμ- 
βήσεται, ἀλλ᾽ ἐπὶ “Ελλάδος Κρήτης Βαβυλωνίας ἸΠεσοποταμέας 
καὶ Κοίλης Συρίας. 

26. Ἥλιος ζυγῷ μηνὶ Ὀχτωβρίῳ. ἡλίου ζυγῷ γενο- 
μένου ἐὰν βροντὴ γένηται, ϑορύβους καὶ στάσεις σφαλερὰς μετὰ 15 
δυσμὰς ἡλίου ἀναφϑῆναι προλέγει, καὶ τῇ ἀμπέλῳ τὴν ἐκ ϑηρίων 
βλάβην ἀπειλεῖ, ἐπί τε Βαχτρίας, Κασπίας, Σηρικῆς, Θηβῶν 
τῶν ἄνω, Ὃάσεως, Τρωγλοδυτικῆς. ἡ δὲ ἐκ τοῦ ϑορύβου βλάβη 
οὗ γυναιχῶν, ἀνδρῶν δὲ μᾶλλον καϑάψεται, ἐπεὶ καὶ ἄρρεν τὸ 
ζῴδιον. 40 

Ἥλιος σκορπίῳ μηνὶ Nosuflo. εἶ κατὰ τοῦτο τοῦ 
καιροῦ βροντὴν γενέσϑαι συμβαίη, ἀνὴρ μὲν δυνατὸς ἐχ τοῦ πο- 


11 οὐκ --- Zvglag] ea in solo C exstant, ibique 4 circiter vocabula 
hic sunt deleta. 13 δλης R. 17 num X«cíag?2 H. 
18 Θάσεως CR. 


Mense Augusto. is quoque mensis antiquitus Sextilis, postea item 
in memoriam Divi Áugust mutato nomine Augustus, teste historia, vo- 
catus est. in eo tonitruum factum rebus tumultum ingentem, frugibus 
calamitatem ab animalibus illatam, per Italiam, Gallias, Siciliam, Phoe- 
niciam, Orcheniam sive Ántorcheniam, minitatur. nec minime conturba- 
buntur mares gentium illarum, quia signum masculum leo est. 

Mense Septembri. sole virginem ingresso si accidit tonitruum fieri, 
strages animalium , direptiones hostiles, impuberum captivitates veren- 
dae, et praecipue puellarum, quia signum femineum est virgo. neque 
tamen * haec accident, sed per Graeciam, Cretam, Babyloniam , Meso- 
potamiam et Syriam coelen. 

26. Sol libra mense Octobri. sole libram ingresso si tonat, tur- 
bas et seditiones periculosas post solis occasum exarsuras id portendit, 
vitique calamitatem ab animalibus inferendam minitatur, per actriam, 
Caspiam, Sericam, Thebas superiores, Oasim, Troglodyticam. tamets 
turbarum incommoda non feminas sed mares magis aíficient: quippe 
signum masculum est. 

Mense Novembri. si per id tempus tonitru audiatur, vir potens in 





DE OSTENTIS. 305 


λειτεύματος πεσεῖται, ὃ δὲ σῖτος ἄφϑονος ἔσται ἐπί τε Κομμαγη- 
vijc καὶ Συρίας, Κασπίας, Ἰαυριτανίας καὶ Γαιτουλίας. τὸ δὲ 
ϑῆλυ γένος τῶν ζῴων κακωθήσεται, καὶ διαφερόντως ἐπὶ τῶν 
χωρῶν τούτων, ὅτι ϑῆλυ ζῴδιοι ἃ ψχορπίος. 

5 Myuvi dexeufBolg. ἡλίου ἐπὶ τοξότην ἰόντος εἶ βρον- 
τὴν ἐπιρραγῆναι συμβαίη, τοῖς Περσῶν βασιλεῦσι κίνδυνος ἐπι- 
πεσεῖται τῷ Tt ἔϑνει παντίί ἡ δὲ Κελτικὴ πρὸς. σπανίας sol 
Τυρρηνία καὶ 7 εὐδαίμων Ἀραβία σφόδρα ταραχϑήσεται, καὶ 
διαφερόντως τοῖς ὅπλοις, ἐπεὶ καὶ ἄμρην ὃ τοξότης. 


8 τῇ εὐδαίμονι ' Agafíg C. 


re publica corruet; frumentum copiosum erit per Commagenem, Syriam, 

iam, Manritaniam, Gaetuliam, sexus muliebris tam vexa- 
bitur, et praecipue in regionibus ilis: nam femineum signum est 
scorpio. Ul | 

Mense Decembri. quando sole ad 'sagittarium accedente contingit 
tonitruum cieri, regibus Parthorum totique. popula periculum afferetur. 
Celtica Hispaniam versus, Etruria, Arabia felix conturbabuntur admo- 
dum, et praecipue armis, quia masculini sexus sagittarius est. 


loannes Lgdus. | | 20 


906 JOANNIS LYDI 


EOHMEPOZ BPONTOZKOIII. 
TONHIKH ΠΡΟΣ ΤῊΝ ZEAHNHN 
KATA TON POMAION OITOYA40N 
EK ΤΩΝ TALTHTOZ 

K40' EPMHNEIAN ΠΡΟΣ AEXIN. 5 
27. El ἐπὶ πάσαις τῆς διοσημείας παραδόσεσι τὴν σελήνην 
φαίνονται λαβόντες οἱ ἀρχαῖοι (ὑπ᾽ αὐτὴν γὰρ τά τε βροντῶν 
146 τε χεραυνῶν ἐκδέδοταε σημεῖα), καλῶς ἄν τις ἄρα καὶ τὸν 
σελήνης οἶχον ἐπιλέξαιτος dors ἀπὸ τοῦ καρκένου καὶ ἐνταῦϑα 
τὴν ἐφήμερον ἀπὸ τῆς σεληνιαχῆς νουμηνίας κατὰ τοὺς σεληνια-- 19 
κοὺς μῆνας ληψόμεθα τῶν βροντῶν ἐπίσκεψιν" ἐξ ἧς τὰς τοπι- 


xác, ἐφ᾽ ὧν ῥήγνυνται χωρίων αἱ βρονταί, παρατηρήσεις οἱ Θοῦ- 
σχοι παρέδοσαν. 


6 πάσης Rutgersius. 11 voxixdg δὴ ἐφ᾽ Rutg. 


DIARIUM TONITRUALE 
ET LOCALE IUXTA LUNAM 
SECUNDUM P. NIGIDIUM FIGULUM 
EX SCRIPTIS TAGETIS 
EXPRESSUM AD VERBUM. 


DE OSTENTIS. 307 


MHNI IOTNIA. 


Z8. α΄. ἐὰν βροντήσῃ, τῶν καρπῶν εὐφορία ἔσται, ἐξῃ- 
ρημένων κριϑῶν" νοσήματα δὲ ἐπισφαλῆ τοῖς σώμασιν ἐπι- 
σχήψει. | 
5 β΄. ἐὰν βροντήσῃ, ταῖς uiv ὠδινούσαις ἀπαλλαγὴ μᾶλ.- 
λον ῥᾳδία, τοῖς δὲ ϑρέμμασι φϑορά, ἰχϑύων γε μὴν ἀφϑονία 
ἔσται. 
γ΄. βροντῆς γενομένης καύσων ἔσται ξηρότατος, ὥστε μὴ 
τοὺς ξηροὺς μόνους ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑγροὺς καρποὺς διαφρυγέντας 
10 ἀποκαυϑῆναι. 
| δ΄. ἐὰν βροντήσῃ, νεφελώδης καὶ δετώδης ὃ ὃ ἀὴρ ἔσται, ὡς 
ἐχ σηπτικῆς ὑγρότητος φϑαρῆναε τοὺς καρπούς. 
ε΄. ἐὰν βροντήσῃ; ἀπαίσιον τοῖς ἀγροῖς" οἱ δὲ χωρίοις ἢ 
πολέχναις ἐφεστῶτες ταραχϑήσονται. 
15 ς΄. ἐὰν βροντήσῃ , ἀκμάσασι τοῖς καρποῖς ἐντεχϑήσεταί 5 
ϑηρίον τὸ βλάπτον αὐτούς. 
ζ΄. ἐὰν βροντήσῃ, νοσήματα μὲν ἐνσκήψει, ἀλλ᾽ οὗ πολλοὶ 
ἐξ αὐτῶν τεϑνήξονται" καὶ oi μὲν ξηροὶ καρποὶ ἐπιτεύξονται, ol 
δὲ ὑγροὶ ξηρανϑήσονται. 
90 η΄. ἐὰν βροντήσῃ, ἐπομβρίαν καὶ φϑορὰν σίτου δηλοῖ. 
ϑ΄. ἐὰν βροντήσῃ, φϑορὰ τοῖς ϑρέμμασιν ἔσται ἐξ ἐπιδρο- 
μῆς λύχων — 
dé, ἐὰν βροντήσῃ, ϑάνατος μὲν ἔσται συχνός, εὐθηνία δὲ 
ὅμως. 


4 βροντῇ Rutg., et ita semper. 591 φϑορὰ] θάνατος Rutg. 


MENSE IUNIO. 


Luna 1. si tonuerit, frugum abundantia erit, hordeo excepto: morbi 
riculosi corpora invadent. 2. si tonuerit, parturientium enixus erit 
acilior, pecudes interibunt, piscium copia erit. 9. tonitru facto ae- 

stus erit siccissimus, ut non siccanae solum sed udae quoque fruges 
arefactae deurantur. 4. si tonuerit, nubilus et pluvius aér erit, ut 
ex ἢ humiditate putrida interiturae fruges sint. 5. si tonuerit infan- 
qui pagis aut oppidulis praesunt turbabuntur. 6. si to- 
uerit, f frugi us maturis innascetur bestiola nociva. 7. si tonuerit, 
morbi incident, nec tamen mulü inde interibunt. fruges siccae prove- 
nient, udae arescent, 8. si tonuerit, vis imbrium et interitus fru- 
menti praenuntantur. — 9. si tonuerit, pecudes interibunt ex incursione 
luporum, 10. si tonuerit, crebrae erunt mortes, fertilitas tamer 


308 IOANNIS LYDI 


wx. ἐὰν βροντήσῃ, καύματα μὲν ἀβλαβῆ, τὰ δὲ πολετεκὰ 


ἐν εὐφροσύνῃ ἔσται. 

ιβ΄. ἐὰν βροντήσῃ, ὁμοίως ὡς ἐπὶ τῇ πρὸ ταύτης. 

uy. dày βροντήσῃ, δυνάστου πτῶσιν ἀπειλεῖς 

ιδ΄. ἐὰν βροντήσῃ, καυσῶδες μὲν τὸ περιέχον ἔσται, εὗφο-- 5 
ola δὲ τῶν καρπῶν καὶ εὔροια * τῶν ποταμέων οὐχ ἥχιστα 1x9 ocv. 
τὰ σώματά γε μὴν ξξασϑενήσει. 

i$. ἐὰν βροντήσῃ, τὰ μὲν πτηνὰ λυμανϑήσεται τῷ ϑέρει, 


οἱ δὲ ἰχϑύες φϑαρήσονται, 
ed. ξὰν βροντήσῃ, οὖκ ἐλάττωσιν μόνον τῶν ἐπιτηδείων 10 


ἀλλὰ καὶ πόλεμον ἀπειλεῖ, ἀνὴρ δέ τις εὐτυχὴς ἀφανεῖται. 
εζ. ἐὰν βροντήσῃ, καύματα ἔσται καὶ μυιῶν καὶ ἀσφαλά- 
κων καὶ ἀκρίδων φϑυρά" εὐθηνίαν δὲ ὅμως καὶ φόνους τῷ δήμῳ 


φέρει. 
tj. ἐὰν βροντήσῃ, φϑορὰν τῶν καρπῶν ἀπειλεῖ, 15 
εϑ΄. ἐὸν βροντήσῃ; τὰ λυμαινόμενα τοὺς καρποὺς ϑηρία 


φϑαρήσεται. 

κ΄. ἐὰν βροντήσῃ, διχόνοιαν ἀπειλεῖ τῷ δήμῳ. 

κα΄. ἐὰν βροντήσῃ, ἐλάττωσιν μὲν οἴνου, ἐπίδοσιν δὲ τῶν 
ἄλλων καρπῶν δηλοῖ καὶ ἀφϑονίαν ἰχϑύων.- 20 


1 τοῖς δὲ πολμετικοῖς Rutg. 8 ὁκὶ τῆς ὀνδεκάτης Ruotg. 
G fortasse ποταμῶν, sequenti diastole, quemadmodum habet Rut- 
ferent ut supplendum sit aliquid in phrasi sequenti. scaturigines 

ium aqu garum infra quoque numerantor in rebus salutaribus 
810 7 Iuk 102 H. 11 ἐφανεῖται C, ἀναφανεῖται Rutg. sed 
legendum fortasse ἀφανιεῖται. H. 19 prius καὶ om Rutg. μυιῶν 
ambo, sed scribendum arbitror μνῶν, οἱ sic verti. vide 816 8, 
319 7, 332 20, 325 1, 827 4, sine controversia quoque 319 13 
οἱ αὖὔες φϑαρήδονται, 'et 899 1, 399 22, μυῶν ἀρουραίων. 
18 φορά C, non male fortasse. H. δὲ δ ὅμως φόνους 
Rutg. fortasse leg. ὁμῶς καὶ, ut ὅμα καὶ 919 3, καὶ ὁμοῦ 312 6. H. 
15 φϑορά Rutg. 16 τοῖς καρποῖς Rutg. melius fortasse. H. 


11. si tonuerit, calores innoxii, laetitia rei ublicae. 12. si tonuerit, 
fiet idem quod die die proxime superiore. . si tonmerit, viri 

tatur. 14. si tonuerit, aestuosus erit aer, inen 
* laetus. proventus us frogum, nee minime cemmoditas * piscium fluviati 
corpora mibilomimus in languorem incident. 15. si tonuerit, volucres 
bestiae incemmodis afficientur aestate, nantes interibunt. 16. si to- 
nuerit, non modo imminutionem annonae sed bellum quoque minitatur. 
homo llorentissimns de medio tolletur. 17. si tonuerit, calores erunt 
et murium talparum locustarum interitus. populo Romano tamen abun- 
dantam et caedes annus feret. 18. si tonuerit, calamitatem fructuum 
minitatur. - 19. sí tonuerit, animalia fructibus nociva interibunt. 
$0. si tenuerit, dissensionem minatur populo Romano. 21. si tonue- 
rit, penuriam vini, proventem reliquarum frugum declarat et copiam pi- 


5 


15 





DE OSTENTIS. 309 


xf'. ἐὰν βροντήσῃ, ἐπίφϑορον ἔσται τὸ καῦμα. 

κγ΄. ἐὰν βροντήσῃ, εὐφροσύνην καὶ κακῶν ἀπαλλαγὴν καὶ 
νύσων ἀφανισμὸν δηλοῖ. 

κδ΄, ἐὰν βροντήσῃ, εὐθηνίαν δηλοῖ, 

κε΄, ἐὰν βροντήσῃ, πόλεμοι καὶ μυρία ἔσονται κακά. 

xd. ἐὰν βροντήσῃ, ὃ χειμὼν τοῖς καρποῖς ἐπιβλαβὴς ἔσται. 

κζ΄, ἐὰν βροντήσῃ, κίνδυνος στρατιωτικὸς τοῖς κρατοῦσιν 
ἔσται. 

κη΄. là» βροντήσῃ, εὐετηρία ἔσται καρπῶν. 
' χϑ', ἐὰν βροντήσῃ, τὰ τῆς βασιλίδος πόλεως ἔσται κρείτ- 
τονα. 


à. ἐὰν βροντήσῃ, πρὸς βραχὺ ϑάνατος ἔσται συχνός. 


IOTAIO Z. 


28. α΄. Ἐπὶ τῆς σεληνιακῆς νουμηνίας ἐὰν βροντήσῃ, εὐθηνία 

μὲν ἔσται, τῶν δὲ ϑρεμμάτων πτῶσις. 

β΄. ἐὰν βροντήσῃ, καλὸν τῷ φϑινοπώρῳ. 

γ΄. ἐὰν βροντήσῃ, χειμῶνα βαρὺν σημαίνει. 

δ΄, ἐὰν βροντήσῃ, ἄέριοε ἔσονταε ταραχαί, ὡς ἐξ αὐτῶν 
σπάνιν γενέσθαι. 

ε΄. ἐὰν βροντήσῃ, εὐθηνία μὲν σίτου, ἄρχοντος δὲ ἀγαθοῦ 
πεῶσις ἔσται. 

ς΄. ἐὰν βροντήσῃ, νόσους ϑανατηφόρους ταῖς δουλικαῖς 
τύχαις ἀπειλεῖ, 


7 στρατιχός C. 9 ἐλευθερία Rutg. 14 ἐλευθερία Rutg. 


sclum. 92. si tonuerit, detrimentosus erit calor. 23. si tpnuerit, 
laetitiam, propulsationem malorum, morborum finem declarat. 24. si 
tonuerit, abundantiam rerum declarat. 25. si tonuerit, bella erunt et 

innumera, 406. si tonuerit, hiems ibus nocebit, — 27. si to- 
nuerit, a militia periculum erit principibus rei publicae. — 28. si tonue- 
rit, ubertas erit frugum. 25. si tonuerit, res urbanae erunt meliore 
statu. 90. si tonuerit, ad breve mortes crebrae erunt. 


I ULIU S. 


28. 1. Luna nova si tonuerit, abundantia erít, sed lues pecorum. 
2. si tonuerit, bonum autumno. 8. si tonuerit, hiemem gravem signi- 
ficat. 4, si tonuerit, aéris erunt turbationes, ut inde penuria nasci- 
tura sit. 5. si tonuerit, abundantia erit annonae et principis boni 
eversio. 6. si tonuerit, morbos fortunis servilibus morüferos minita- 


810 IOANNIS LYDI 


ζ΄. ἐὰν βροντήσῃ, κατομβρία ἔσται βλαβερὰ τοῖς σπο- 
φέμοις. 

η΄. dà» βροντήσῃ, εἰρήνην μὲν τοῖς χοινοῖς, ὄλεθρον δὲ 
τοῖς βοσκήμασι καὶ βῆχα ξηρὸν ἐνσχῆψαι δηλοῖ. 

9'. ἐὰν βροντήσῃ, ἐποψίαν ϑεῶν καὶ ἀγαϑῶν πολλῶν πρόο-- 5 
δον δηλοῖ. 

(.. ἐὰν βροντήσῃ, σωτηριώδη ἔσται τὰ ποτάμια ὕδατα. 

ια΄. ἐὰν βροντήσῃ, καῦμα σημαίνει καὶ ὄμβρον βίαιον καὶ 
σπάγιν σίτου. 

ιβ΄. ἐὰν βροντήσῃ, ψῦχος τῷ ϑέρει ἔσται ἀδόκητον, di^ οὗ 10 
φϑαρήσεται τὰ ἐπιτήδεια. 

ey. ἐὰν βροντήσῃ, ἑρπετὰ φανεῖται βλαβερώτατα. 

ιδ΄. ἐὰν βροντήσῃ, εἷς ἕνα τὴν πάντων δύναμιν ἐλϑεῖν φρά- 
ζει" οὗτος δὲ ἔσται τοῖς πράγμασιν ἀδικώτατος. 

tw. ἐὰν βροντήσῃ, διχόνοια ἔσται τοῦ δήμου καὶ τοῦ σέτου 15 
ἔνδεια. 

ig. ἐὰν βροντήσῃ, πόλεμον ὃ τῆς ἀνατολῆς βασιλεὺς " " 
ἐκδέχεσθαι xal νόσον ἀπὸ ξηροῦ καύματος. 

ij. ἐὰν βροντήσῃ, διαδοχὴν μεγάλου ἄρχοντος δηλοῖ. 

η΄. ἐὰν βροντήσῃ, ἔνδειαν καρπῶν ἐξ ἐπομβρίας δηλοῖ. — $9 

ιϑ΄. ἐὰν βροντήσῃ, πόλεμον δηλοῖ καὶ ἀπώλειαν δυνατῶν" 
ἀφϑονία δὲ ἔσται τῶν ξηρῶν καρπῶν. 

κ΄, ἐὰν βροντήσῃ, αὐχμὸν νοσώδη ἀπειλεῖ. 


5 θείων Rutg. 10 δι᾽ o9] καὶ o? Rutg. 13 ro» Ratg. 
17 βασιλεὺς ἐκδεχέσθω Rutg. in C hic membrana lacerata eet: 
fortasse excidit μέλλει et commate sequenti verbum alind. H. 
20 ὑπομβρίας ἀπειλεῖ Rutg. sed vide p. 314 14. H. 252 καρπῶν 
om 


Rutg. 


tur. 7. si tonuerit , pluvia erit nociva segetibus. B. si tonuerit, 
declarat rem publicam pacatam fore, perniciem autem et siccam tussim 

ecora invasuram. 9. si tonuerit, deorum immortalium praesentiam, 

onorum complurium incrementum declarat. 10. si tonuerit, aquae 
fluviales salubres erunt. 11. si tonuerit, calorem, imbrem vehemen- 
tem, penuriam frumenti significat. — 12. si tonuerit, aestate erit frigus 
insperatum, quo peribunt alimenta. 13. si tonuerit, reptilia existent 
nocentissima., 14. si tonuerit, indicat ad unum summam rerum redi- 
turam; isque erit rei publicae iniquissimus. —— 15. si tonuerit, dissensio 
erit populi Romani et frumenti penuria. — 16. si tonuerit, rex Orientis 
bello gravabitur et morbo ex calore sicco. 17. si tonnerit, successio 
nem magni principis significat. 18. si tonuerit, defectum frugum de- 
clarat ob imbres 3 etuos, 19. si tonuerit, bellum declarat et stra- 
gem potentium hominum; ubertasque erit fructuum siccorum. 20. si 


DE OSTENTIS. 311 


κα΄, ἐὰν βροντήσῃ, Ouyórous ἔσται ταῖς ὑπηκόοις, ἀλλ᾽ οὐχ 
εἰς μακράν. ' 
xf. ἐὰν βροντήσῃ, ἀγαϑὰ μὲν τοῖς κοινοῖς πράγμασι, νό- 
σους δὲ τοῖς θώμασι περὶ τὴν κεφαλὴν σημαίνει. 
5 xy. ἐὰν βροντήσῃ, ἡ διχόνοια τοῦ δήμου παυϑήσεται. 
xà. ἐὰν βροντήσῃ, δυνατοῦ ἀνθρώπου δηλοῖ δυνατὸν ἀτύ- 
χημα. 
x/. ἐὰν βροντήσῃ, τῇ νεολαίᾳ κακῶς καὶ τοῖς καρποῖς μετ᾽ 
αὐτῆς" νοσώδης δὲ ὃ καιρὸς ἔσται. 
10 xc. ἐὰν βροντήσῃ, ἀπὸ μεγάλης εὐθηνίας ἔνδεια ἔσται. 
κζ΄. ἐὰν βροντήσῃ, ἐχβρασμὰν τοῖς σώμασιν ἀπειλεῖ. 
x34. ἐὰν βροντήσῃ, ἔνδεια ὑδάτων. καὶ ὄχλος ἑρπετῶν ἐπι- 
βλαβῶν ἔσται. 
x9'. ἐὰν βροντήσῃ, εὐετηρίαν δηλοῖ. 
15 A. ἐὰν βροντήσῃ, οἱ ἄνϑρωποι ἐκ ποινηλασίας ἐπὸ τὰ χειε 
ριστα τῶν πταισμάτων ὀλισϑήσονται.. 


ΑΥ̓ΤΟΥ͂ΣΤΟΣ. 


29. α΄. ᾿Εὰν βροντήσῃ, καὶ τὰ τῆς πολιτείας ἠρέμα πωρ xaA- 
λέονα, καὶ εὐθηκία ἔσται. 
90 β΄. ἐὰν βροκτήσῃ, νόσους Gua xal ἔνδειαν τῶν ἐπιτηδείων 
ἀπειλεῖ, 
γ΄. ἐὰν βροντήσῃ, δίκας καὶ λέσχας τῷ δήμῳ ἀπειλεῖ. 


2 μαχρόν C. cf. 894 138. H. 16 ὀλισθήσουσιν Rutg. 
18 xal om Rutg. 


tonuerit, aestum merbidum minatur. 2T. si tonnerit, dissensio erit 
inter provinciales, nec tamen din. 22. si tonuerit, bona rebus publi- 
cis significat, corporibus morbos capitis. 23. si tonuerit , dissensio 
popul! Romani finem reperiet. 24. si tonuerit, summi viri summum 
P fortanium declarat. 425. si tonuerit, dirum pübi, simulque frugibus ; 
tempusque erit morbidum. 26. δὶ tonuerit, post magnam abundantiam 
erit inopia. — 27. si tonuerit, eruptiones corporibus minitatur. 28. οἱ 
tonuerit, erit penuria aquarum et reptilium nocentium turba. 29, si 
tonuerit, prosperitatem declarat. 90. si tonuerit, homines a furiis 
acti ad delicta atrocissima delabentur. 


AUGUSTUS. 


29. 1. 8i tonuerit, et respublica erit paulo meliore condicione, et 
abundantin futura est. 2. si tonuerit, morbos simul et penuriam vi- 
ctus minitatur. 9. si tonuerit, contentiones forenses et rumores mi- 





312 IOANNIS LYDI 
δ΄, ἐὰν βροντήσῃ , ἔνδεια τροφῶν λογικοῖς ἅμα καὶ ἀλόγοες 


ἔσται. 

ε΄. ἐὰν βροντήσῃ, τὰς γυναῖκας συνετωτέρας δηλοῖ. 

ς΄. ἐὰν βροντήσῃ» μέλιτος μὲν ἀφϑονίᾳ ἔσται, ὕδατος δὲ 
καὶ τῶν λοιπῶν τροφίμων λεῖψις. 5 

ζ΄, ἐὰν βροντήσῃ, ἀνέμους τραχεῖς xal νόσους ὅμαῦ ση- 
μαίνει. 

qj. ἐὰν βραντήσῃ, νόσον ἀκίκδυνον τοῖς τετραπόδοις ἀπειλεῖ. 

ϑ΄. ἐὰν βροντήσῃ, ὑγίειων μὲν ἀνθρώποις ὡς ἐκ τοῦ πλείο-- 
voc ἐπαγγέλλει. te 

ἐ. ἐὰν βροντήσῃ, λύπας καὶ μοχϑηρίας τῷ πλήϑει ἀπειλεῖ. 

εα΄. ἐὰν βροντήσῃ, εὐετηρία μὲν ἔσται, πτῶσις δὲ ἑρπετῶν 
καὶ βλάβη τοῖς ἀνθρώποις. 

ιβ΄. ἐὰν βροντήσῃ, χόρτου καὶ βαλάνου ἀφϑανία ἔσται, τῇ 
δὲ πρώτῃ ἡλικίᾳ κακῶς. 16 

ιγ΄. ἐὰν βροντήσῃ, ὄλεϑρος ἔσται τοῖς σώμασι λογικῶν τε 
καὶ ἀλόγων. 

ιδ΄. ἐὰν βροντήσῃ, πόλεμον μὲν τοῖς κοινοῖς, ἀφϑονίαν δὲ 
τοῖς καρποῖς δηλοῖ. 

ιε΄. ἐὰν βροντήσῃ, ἐπὶ τὸ χεῖρον τὰ πράγματα. 90 

ες΄. ἐὰν βροντήσῃ, εἰρήνην βαϑεῖαν ἐπαγγέλλεται. 

εζ΄. ἐὰν βροντήσῃ, oi χείρους τῶν ἀνθρώπων στυγνάσουσιν. 

ej. ἐὰν βροντήσῃ, πόλεμον ἐμφύλιον ἀπειλεῖ. 

εϑ΄. ἐὰν βροντήσῃ, φόνους αἱ γυναῖκες καὶ τὸ δουλιχὸν 
τολμήσει. 95 

1 λογικοῖς τε Rutg. 8 ἔσεσθαι δηλοῖ Rutg. 10 . 


ἐπαγγέλλεται, quod videtur melius. cf. vs. 21 et cap. 51. 
16 d om Ratg. 22 στυγνάζουσιν Rutg. 


natur populo Romano. 4. si tonuerit, penuria alimentorum aeque ra- 
tionalia et irrationalia vexabit. 5. si tonuerit, declarat mulieres aa- 
pientiores fore. 6. si tonuerit, mellis erit abundantia, sed defectus 
aquae victusque reliqui. 7. si tonat, ventos truces simulque morbos 

ificat. 8. si tonat morbum, periculo tamen vacantem, quadrüpe- 
dibus minatur. 9. si tonat, bonam valetudinem hominibus ut. pluri- 
mum annuntiat. 10. si tonat, dolores et facinora multitudini minita- 
tur. 11. si tonuerit, feracitas erit, delapsus reptilium , damnum ho- 
minibus. 19. si tonuerit, pabuli et glandis copia erit, sed cum ineunte 
aetate male agetur. 19. si tonuerit, exitium invadet corpora cum ra- 
tionalium tum brutorum. 14. si tonat, bellum rei publicae, abundan- 
tiam frugibus declarat. 15. εἰ tonuerit, in peiorem partem res ver- 
tentur. . 16. sitonaí, alam pacem pollicetur. 17. si tonuerit, per- 
versi inter homines contriatabuntur. 18. αἱ tonat, bellum civile mi- 
natur. 19. si tenmerit, mulieres et servitium caedes audebunt. — 20. si 


DE OSTENTIS. 313 


x». dà» βροντήσῃ, ὄλεθρον βοῶν καὶ ταραχὰς τοῖς πρά- 
γμασιν ἀπειλεῖ. 
κα΄, ἐὰν βροντήσῃ, εὐθηνίαν ἅμα καὶ διχόνοιαν τῷ δήμῳ 
ἀπειλεῖ. 
5 κβ΄. ἐὰν βροντήσῃ, καλὰ μετρίως τὰ πράγματα ἀνὰ πάντα 
τὸν ἐνιαυτόν. 
xy. ἐὰν βροντήσῃ, κεραυνὸν πεσεῖσϑαι δηλοῖ καὶ φόνους 
ἀπειλεῖ. 
xÓ. ἐὰν βροντήσῃ, ἀπώλειαν εὐγενῶν νέων ἀπειλεῖ. ᾿ 
10 κε΄. ἐὰν βροντήσῃ, χειμῶνα καὶ σπάνιν ὀπωρῶν ἔσεσϑαι 
προλέγει. 
sg. ἐὰν βροντήσῃ, πόλεμον σημαίνει. 
χζ΄. ἐὰν βροντήσῃ, πολέμους ἅμα καὶ δόλους ἀπειλεῖ. 
xj. ἐὰν βροντήσῃ; εὐθηνίαν μὲν τῶν καρπῶν φϑορὰν δὲ 
1514» βοῶν σημαίνει. 
x9'. ἐὰν βροντήσῃ, οὐδεμίαν ἐναλλαγὴν σημαίνει. 
λ΄, ἐὰν βροντήσῃ, νόσους τῇ πόλει, ἐφ᾽ ἧς ῥαγήσεται, 
ἀπειλεῖ. 


AZEITEMBPIOZz. 
90 380. α΄. 'Eà» βροντήσῃ, εὐετηρίαν ἅμα καὶ εὐφροσύνην δηλοῖ. 
β΄. ἐὰν βροντήσῃ, διχόνοια τῷ δήμῳ ἔσται. 
γ΄. ἐὰν βροντήσῃ, κατομβρέαν καὶ πόλεμον δηλοῖ. 
δ΄. ἐὰν βροντήσῃ, δυνατοῦ πτῶσιν καὶ πολέμου παρα- 
σχευὴν δηλοῖ. ᾿ 


7 κεραυνοὺρ Rutg. φόνους δέ C. 10 καὶ om Rutg. 
11 δηλοὶ Rutg. 17 νόσους em Ratg. 29 παρ. δι᾽ αὐτὴν 
ἔσεσθαι Rutg. 


tonat, bobus interitum, rebus publicis turbas minatur. 21. si tonat, 
abundantiam, simulque dissensionem populo Romamo minitatur. 22. si 
tonuerit, res per totnm annum tolerabili stata erunt. 23. si tonat, 
declarat fulmen casnrum , et caedes minitatar. 24. si tonat, minatur 
$nteritum pubis patriciae. 45. si tonat, hiemem foedam et penuriam 
pomorum fore praedicit. 26. si tonat, bellum significat. 27. si 
tonat, bella simol et dolos minatur. 28. si tonat, copiam frugum, sed 
in boum significat. 29. si tonat, conversionem rerum nullam 
declarat. 80. si tonat, morbos minatur urbi, super quam erumpet. 


SEPTEMBER. 


80. 1. Si tonat, fertilitatem simul et gaudium declarat. 9. si 
tonnerit, dissensio erit in populo Romano. 8. si tonat, imbrem fu- 
sum et bellum declarat. Ἢ si tonat, declarat ruinam viri potentis et 


814 -IOANNIS  LYDI 
&. ἐὰν βροντήσῃ, χριϑῆς μὲν ἀφϑονίαν σίτου δὲ ἐλάττα;:- 


σιν δηλοῖ. 

ς΄. ἐὰν βροντήσῃ, δύναμις ἔσται ταῖς γυναιξὶ κρείττων ἢ 
κατ᾽ αὐτάς. 

ζ΄. ἐὰν βροντήσῃ, νόσον καὶ πτῶσιν τῷ δουλικῷ ἐξ αὐτῆς 5 
ἀπειλεῖ. 

η΄. ἐὰν βροντήσῃ, τοὺς μάλιστα δυνατοὺς τοῦ πολιτεύμα-- 
τος σχολιὰ ἐννοεῖν, ἀποτεύξεσϑαι δὲ τῶν ἐσομένων κατηγορεῖ. 

ϑ΄. ἐὰν βροντήσῃ, ἄνεμον πνεῦσαι ἐπίγοσον ἀπειλεῖ. 

ἐ. ἐὰν βροντήσῃ, ἔρις ἔσται τῷ τόπῳ ἐφ᾽ οὗ ῥήγνυτο, 10 
πρὸς ἕτερον οὐκ ἄλογος. 

wc. ἐὰν βροντήσῃ, οἱ ὑπεξούσιοι τῶν εὐγενῶν σκέψονταί τε 
κοινὸν ἐν τοῖς κοινοῖς. 

ιβ΄. ἐὰν βροντήσῃ, ἐπόμβριον τὸν τοῦ ἀμητοῦ καιρὸν καὶ 
λιμὸν ἔσεσϑαι λέγει. 15 

ιγ΄. ἐὰν βροντήσῃ, λιμὸν βαρὸν ἀπειλεῖ | 

εδ΄. ἐὰν βροντήσῃ, νόσους ἀπειλεῖ. 

εἰ. ἐὰν βροντήσῃ; κατομβρίαν μὲν δηλοῖ, εὐθηνίαν δὲ 
ὅμως. 

tg. ἐὰν βροντήσῃ, ὃ σπόρος πολὺς ἄκαρπος δὲ δηλοῦται. 90 

ἐζ΄. εἰ βροντήσῃ, ἔνδειαν τῶν ἀναγκαίων ἀπειλεῖ. 

εη΄. εἰ βροντήσῃ, λιμὸν ἅμα καὶ πολέμους σημαίνει. 

ιϑ΄. εἰ βροντήσῃ, ὃ μὲν δενδρώδης καρπὸς ἐπιτεύξεται, vó- 
σοι δὲ καὶ στάσεις δημοτικαὶ ἔσονται. 


5 τῶν δουλικῶν Rutg. 8 fortasse legendum ἐλπιζομένων. Ἡ. 

P τι καινὸν Η " τι xor & τὸ κοινὸν . 16 β 14 ini n- 
Quo» 0 ov . t 

91 ἀπειλῶν Rug. ἢ μβοὸν Ruis bi 


belli praeparationem. 5. si tonat, hordei copiam, tritici imminutio- 
nem declarat. — 6. si tonuerit, potestas erit apud mulieres maior quam 
pro sexus debilitate. 7. si tonat, morbum et inde stragem servitio- 
rum minatur. 8. si tonat, praepotentes in re publica praepostera 
agere consilia enuntiat, sed tamen eos repulsum iri de futuro statu rei 
publicae. — 9. ai tonat, ventum morbidum flaturum minatur. 10. si 
tonuerit, inter regionem super quam erumpit, aliamque dissidium erit non 
sine causa. 11. si tonuerit, clientelae patriciorum aliquid novi mo- 
lientur in re publica. 12. si tonat, tempus messis aquosum famem- 
que fore praedicit. 13. si tonat, famem gravem minatur. 14. si 
tonat, minitatur morbos. 15. si tonat, vim imbrium, sed tamen abun- 
dantiam, declarat. 16. si tonat, sementes magnas, sed steriles fore 
declaratur. 17. si tonat, penuriam victus necessarii minatur. — 18. si 
tonat, famem simul et bella significat. 19. si tonuerit, fruges arbo- 
^ae provenient, erunt autem morbi et seditiones populares. 20. si 


DE OSTENTIS. 315 
κ΄, el βροντήσῃ , ἀπώλειαν κλεινοῦ ἀνθρώπου καὶ πόλεμον 


ἀπειλεῖ, 

κα΄. εἰ βροντήσῃ, λύπας καὶ ζημίας τῷ δήμῳ ἀπειλεῖ. 

κβ΄. εἰ βροντήσῃ, εὐθηνίαν μέν, χειμῶνα δὲ βαρὺν καὶ 

5 ὑγρὸν σημαίνει. 

xy. εἰ βροντήσῃ, τὸν χειμῶνα τοῦ ἔτους ἐνδεᾶ προλέγει. 

κδ΄, & βροντήσῃ, λειψυδρίαν ἀπειλεῖ, τῶν δὲ ἀκροδρύων 
εὐφορία ἔσται" περὶ δὲ τὸ φϑινόπωρον ϑυέλλαις διαφϑαρή- 
σονται. 

10 κε΄. εἰ βροντήσῃ, ἐκ διχονοίας τοῦ πολιτεύματος τύραννος 
ἀναστήσεται, καὶ αὐτὸς μὲν ἀπολεῖται, ζημίαις δὲ ἀφορήτοις οἱ 
δυνατοὶ ὑποστήσονται. 

xc. εἰ βροντήσῃ, ὃ κακὸς δυνάστης βουλῇ ϑεοῦ πεσεῖται. 
κζ΄. εἰ βροντήσῃ, δυνατοὶ πρὸς ἑαυτοὺς διενεχϑήσονται καὶ 

15 ἀλλήλους διαλάβωσιν. 

κη΄. εἰ βροντήσῃ, σημεῖα ἔσταε πραγμάτων μεγάλων μηνυ- 
τικά,. εὐλαβητέον δὲ μὴ καὶ πυρὶ ἐπομβρίσει ἰαχοῦ. 

χϑ'. εἰ βροντήσῃ, αὐχμὸν ἐπιβλαβῆ ἀπειλεῖ. 

λ΄, & βροντήσῃ, ἀπὸ χειρόνων ἐπὶ τὰ κρείττω τὰ κοινά. 


4 σημαίνει Rutg. 7 τῶν δέκα C. 15 an διαβάλωσιν 7 

16 ἔστι mavult Rutg. 17 x«l — ἰαχοῦ } haec non sunt sana, nec 

quid Lydus scripserit adhuc affirmare licet. pro /ego9 tamen in 

romptu est ἐνιαχοῦ alicubi, uspiam: vide cap. 58. Rutgersius 
et ἐπκομβρήση : reliqua concordant. H. 


tonat, interitum clari hominis bellumque minatur. 21. si tonat, aegri- 
tudines et detrimenta minatur populo Romano. 22. si tonat , abun- 
dantiam, sed hiemem gravem et aquosam significat, 23. si tonat, hie- 
mem anni illius rerum necessariarum indigam fore praedicit. — 24. si to- 
nat, penuriam aquae minatur. baccarum in arboribus uber erit proven- 
tus, sed sub autumnum procellis peribunt. ^ 25. si tonuerit, ex dissen- 
sione rei publicae unus imperio potietur. is peribit, sed potentes in 


republica malis intolerabilibus afficientur. 26. si tonuerit, improbus 
dominator voluntate deorum immortalium corruet. 27. si tonuerit, 
potentes inter se dissidebunt seque circumvenient. 28. si tonuerit 
prodigia erunt de rebus magnis admonentia. cavendum autem ne i 
uoque *. 29. si tonat, siccitatem noxiam minatur. 80. si tonue- 


rit, res publica a deteriere in meliorem statum perveniet. 





316 — IOANNIS LDI 


OKTABPIOZ 
31. α΄. El βροντήσῃ, κακὸν τύραννον τοῖς πράγμασιν ἀπειλεῖ. 
β΄. εἰ βροντήσῃ, εὐθηνία μὲν ἔσται, φϑορὰ δὲ τῶν χερ- 
σαίων μυῶν. j 
y. εἶ βροντήσῃ, ϑυέλλας καὶ ταραχὰς δηλοῖ, δι᾽ ὧν τὰ 5 
μὲν δένδρα φϑαρήσεται" μεγάλων δὲ ζαλῶν ἔσται τοῖς κοινοῖς 
μήνυμα. ' 
δ΄. εἰ βροντήσῃ, οἱ ἐλάττους τῶν κρειττόνων καϑέξουσιν, 
ὑγιεινὸν δὲ ἔσται τὸ τοῦ ἀέρος κατάστημα. 
ε΄. εἰ βροντήσῃ, πάντων ἐπιδόσεις τῶν ἀναγκαίων, ἔξῃρη- 10 
μένου σίτου. 
ς΄. εἰ βροντήσῃ, ἡ ὄψις μὲν εὐθηνίας, ἀμητὸς δὲ ἐλάττων, 
καὶ τὸ φϑινόπωρον ἐγγὺς ἄκαρπον. 
ζ΄. εἰ βροντήσῃ, ὄσπρια μὲν ἄφϑονα, οἶνος δὲ ἐλάττων 
ἔσται. 15 
η΄. εἰ βροντήσῃ, σεισμὸν μετὰ μυκήματος προσδοχητέον. 
9'. εἰ βροντήσῃ, ὕλεϑρον ϑηρίοις ἀπειλεῖ. 
c. εἰ βροντήσῃ, ἀνδρὸς ἐπαινουμένου πτῶσιν δηλοῖς 
ix, εἰ βροντήσῃ, ἀλληλανεμίαν ἐπωφελῆ ταῖς βοτάναις 
δηλοῖ. 90 
εβ΄. εἰ βροντήσῃ, εὐθηνία μὲν ἔσται, σχηπτοὶ δὲ ἐχϑλιβή- 
σονται. 
ιγ΄. εἰ βροντήσῃ, καλὰ τὰ συναλλάγματα, καὶ εὐθηνία 
πρὸς αὐτοῖς" ὃ δὲ ἐπὶ τῇ πολιτείᾳ βαρὺς οὐκ ἐπὶ πλέον ἰσχύσει. 
τὰ τῶν mH. ὯΟ ialons Kg. ^ 20d euo 
λιαὶ βήσονται C. 
OCTOBER. 


81. 1. Si tonat, tetrum tyrannum rem publicam occupaturum mi- 

. . 2. si tonuerit, abundantia erit et interitus murium terre- 
strium. — 3. si tonat, procellas turbinesque declarat, quibus arbores 
evertentur; idque erit magnarum tempestatum rei publicae indicium. 
&. si tonuerit, inferiores in superiores dominabuntur, et aéris tempera- 
tio erit salabrior. 6. si tonuerit, erit incrementum omnium quae sunt 
ad victum necessaria, excepto frumento. 6. si tonuerit, species abun- 
dantiae futurae, sed messis erit minus laeta et autumnus propemodum 
fructu vacans. 7. si tonuerit, legumina copiosa erunt, vinum rarius. 
9. si tonat, terrae motus cum mugitu exspectandus. 9. si tonat, feris 
interitum minatur. 10. si tonat, probati viri ruinam declarat. 11. si 
tonat, declarat mutationem variam ventorum herbis utilem. 12. si to- 
nuerit, abundantia erit; vortices ignei delabentur. ^ 13. si tonuerit, 
^mmercia iucunda et insuper abundantia. dominator rei publicae im- 


DE OSTENTIS. 317 


εδ᾽. εἶ βροντήσῃ» πόλεμον καὶ φϑορὰν βοσκημάτων ἀπειλεῖ. 
e. εἰ βραντήσῃ , σπάνις ἔσται πνεύματος ξηροῦ καὶ καυ- 
στικοῦ ἐμπέπτοντος τοῖς καρποῖς. 
ες΄. εἰ βροντήσῃ, ἐξασϑενήσουσιν οὕτως ἄνθρωποι ὡς ἀγνώ- 
στους εἶναι δοχεῖν. 
iD. εἰ βροντήσῃ; πλουσίου ἀνδρὸς καὶ ἀνδρῶν εὐγενῶν εὖ-- 
τυχήματα. J 
rj. εἶ βροντήσῃ, ἐπείσαχτον εὐθηνίαν δηλοῖ, ᾿ 
(9^. εἰ βροντήσῃ, δυνάστου πτῶσιν ἢ βασιλέως ἐχβαλὴν 
19 ἀπειλεῖ , διχόνοιάν τε τῷ δήμῳ καὶ ἀφϑονίαν ἀπειλεῖ. 
x. εἰ βροντήσῃ, ἕλχη ξένα ἀπειλεῖ, τῷ δὲ πλήϑει. ix Jae- 
volac ἐσχάτην ἀτυχία». 
κα΄. εἰ βροντήσῃ, νόσοι βηχώδεις, ἔσονται καὶ στηϑῶν κα- 
κώσεις. ᾿. 
ι5 κβ΄. εἶ βροντήσῃ , μοχϑηρίας τῷ δήμῳ καὶ γόσους ποικίλας 
ἀπειλεῖ. 
xy. εἰ βροντήσῃ, ὃ δῆμος εὐφρανϑήσεται παραδόξως. 
«κδ΄, εἰ βαοντήσῃ, éx διχονοίας τῶν χρατούντων 0 δῆμος πε- 
ecran. | 
κεῖ, εἰ βροντήσῃ; βαρεῖα t ἔσται ἀπὸ τῶν κακῶν δειλία. 
κε΄. εἰ βροντήσῃ; αὐξηϑήσεται μὲν τὰ ϑηρία, λιμώξει δὲ 
ὅμως. 
κζ΄, εἰ βροντήσῃ; ἐπομβρίαν δηλοῖ. 
κη΄. εἰ βροντήσῃ, ἔνδεια ἔσται τῶν ἀναγκαίων. 


90 


2 σπάνη C. 4 οὕτως oi Rutg. 6 πλουσίου] Λουσίαν 
Rutg. 21 εὐξυνϑήσεται Rutg. 23 ἐπομβρίας R. 


portunus nom diu valebit. 14. si tonat, bellum et interitum pecoris 
minatur. 15. si tonuerit, penuria erit flatu sicco et urente frugibus 
incidente. 16 si tonuerit , lta homines debilitabuntur ut propemodum 
non agnoscendi futuri simt. 17, si tonat, viri opulenti hominumque 
genere praestantium felicitates. 18, si tonat, annonam copiosam sed 
aliunde importatam declarat, 19, si tonat, "potentis ruinam regisve 
exactionem minatur; item dissensionem | et copiam populo Romano, 
20. si tonat, ulcera insolita minatur, et multitudini ob disco rdiam mise- 
riam summam. 21. si tonuerit, morbi tussiculares erunt et thoracum 
tabes. — 23. si tonat, populo Romano flagitia morbosque varios mina- 
tur. — 23. si tonuerit, populus praeter spem laetitiam capiet. —— 24. si 
tonuerit, ex dissensione principum plebs superior erit. ^ 25. si tonue- 
rit, erit immanis a calamitatibus formido. 26. si tonuerit, augebun- 
tar bestiae, sed esurient. 47. si tonat, pluvias crebras declarat. 
29. si tonuerit , penuria erit rerum ad victum necessariarum. —— 29. si 


418 IOANNIS LYDI 


x9'. εἶ βροντήσῃ, ἐπίγοσος ὃ ἐνιαυτός. 
λ΄. εἰ βροντήσῃ, οὐχ εὐθηνίαν μόνον ἀλλὰ καὶ ἐλάττωσεν 
τῶν πολεμίων καὶ εὐφροσύνην τοῖς πράγμασι δηλοῖ. 


NOEMBPIOZ. 


82. α΄. El βροντήσῃ, διχόνοιαν δηλοῖ τῇ πόλει. δ 

β΄. εἰ βροντήσῃ, εὐθηνίαν προλέγει. 

γ΄. εἰ βροντήσῃ, πράγματα ἀναφύεται, δι᾽ οὗ oi ἐλάττους 
περιέσονται τῶν μειζόνων. 

δ΄. εἰ βροντήσῃ, κρείττων ὃ σῖτος. 

&. εἰ βροντήσῃ, ζάλην τοῖς πράγμασι δηλοῖ, αἰσθητοῖς τε 10 
καὶ ἀλόγοις νόσον. ΝΕ 

ς΄. εἰ βροντήσῃ, σχώληκες τῷ σίτῳ λυμανοῦνται. 

ζ΄. εἰ βροντήσῃ, τοῖς ὑπὸ τὴν δύσιν ἀνθρώποις τε καὶ 
ἀλόγοις νόσοι. 

η΄. εἰ βροντήσῃ, ἀδδηφαγίας ἔσεσϑαι δεῖ διὰ νόσους ἀπει- 15 
λουμένας. 

9'. εἰ βροντήσῃ, δημοτῶν ἀνασχολοπισμοὶ ἔσονται, ἀλλὰ 
μὴν καὶ ἀφϑονία τῶν ἐπιτηδείων. 

(.— εἰ βροντήσῃ, πέρας ἔχει τὰ κακῶς βουλευϑέντα τοῖς 
κρατοῦσιν, ἄνεμος δὲ καυσώδης τοῖς δένδροις λυμήνεται. 40 

εα΄. εἶ βροντήσῃ, εὐχαριστείτωσαν ἄνϑρωποι τῷ ϑεῷ" ἄνε- 
μος γὰρ ἐξ ἀνατολῶν ῥεύσει. 

ιβ΄. εἰ βροντήσῃ, ἐνύπνια τοῖς ἀνθρώποις πλείονα δόξει. 


7 an δι᾽ di? 10 δὲ 7 15 num εἴργεσθαι7 ἔχεσθαι (nam 
in his rebus nihil potest videri nimis absurdum ) Ἐ ἀπέχεσθαι H. 


tonuerit, annus morbis obnoxius. 90. si tonat, non abundantiam so- 
lum sed hostium quoque imminutionem et laetitiam rei publicae de- 


NOVEM B E R. 


32. 1. Si tonat, discordiam civitati annuntiat. 9. si tonat, 
sbundantiam praedicit. 8. si tonuerit, res obtingent per quas infe- 
Fiores superiores superabunt. 4. si tonuerit, frumentum melius. 
5. si tonat, turbas rei publicae nuntiat, rationalibus et brutis morbum. 
6. si tonnerit, vermes ento nocebunt. 7. si tonat, iis qui sub 
occidente sunt, tum hominibus tum bestiis, morbi impendent. ^ 8. si 
tonat, edacitate * oportet ob morbos imminentes. 9. si tonuerit, 
plebeii in crucem agentur. erit annona copiosa. 10. si tonuerit, 

raepostera principum consilia ad finem pervenient. ventus urens ar- 
res vexabit. 1. si tonat, supplicatio diis immortalibus deoernenda 
^^t, quod ventus ex oriente spirabit. 12. si tonuerit, insomnia com- 





DE OSTENTIS. 319 


oy. εἰ βροντήσῃ, ἐπικερδῆ μὲν τὸν καιρὸν λοιμιχὸν δὲ ἀπει- 
λεῖ, ἕλμισι δὲ ἐντοσϑίοις κακοῖ τὰ σώματα. 
ιδ΄. εἰ βροντήσῃ; ἑρπετὰ τοῖς ἀνθρώποις ἠρέμα πὼς λυ- 
preso. 
5 εε΄. εἰ βροντήσῃ, ὃ μὲν ἰχϑὺς ἀφϑονώτατος, λοιμώξει δὲ 
τὰ ἔνυδρα ϑηρία, καὶ τὰ κοινὰ δῆϑεν καλλίονα. 
ες΄. εἰ βροντήσῃ, ἀκρίδες καὶ μυῶν ἀρουραίων γένεσις , τῷ 
δὲ βασιλεῖ κίνδυνος, καὶ aírov ἀφϑονία ἔσται. 
εζ΄. εἰ βροντήσῃ, νομὴν ἄφϑονον τοῖς κτήνεσι δηλοῖ: 
10 ιη΄. εἰ βροντήσῃ, πόλεμον δηλοῖ καὶ τοῖς ἀστειοτέροις λύπας. 
ε9΄. εἰ βροντήσῃ, γυναικῶν εὐπραγίας. 
x. εἰ βροντήσῃ, λιμὸν οὐ μακρὸν δηλοῖ. 
κα΄. εἰ βροντήσῃ, oi μύες φϑαρήσονται, εὐϑηνία δὲ ov σί- 
του μόνον ἀλλὰ καὶ νομῆς, καὶ ἰχϑύων πλῆϑος. 
15 κβ΄. εἰ βροντήσῃ, εὐετηρίαν δηλοῖ, 
xy. εἰ βροντήσῃ, ἄνεμος νοσώδης πνεύσει. 
κδ΄. εἰ βροντήσῃ, φρούριον τῇ πολιτείᾳ χρηστὸν ὑπὸ πολε- 
μίοις τελέσει. 
xe. εἰ βροντήσῃ, πόλεμος ἐπικίνδυνος ἔσται. 
920 xg. εἰ βροντήσῃ, πόλεμον ἐμφύλιον xal πτῶσιν πολλῶν 
δηλοῖ, 
xb. εἰ βροντήσῃ, τὼ αὐτὰ ἀπειλεῖ, 
κη΄. εἰ βροντήσῃ, τῆς συγκλήτου πολλοὶ ἀϑυμίᾳ φϑαρή- 
σονται. 


4 xéu« Rutg. 7 ἀκρίδων Rutg. 9 τομὴν Rutg. 17 πολέ- 
μοις Rutg. 


purs hominibus obiicientur. ^ 13. si tonat, tempus lucrificum sed mor- 
idum minatur, lumbricis interaneis corpora vexans. — 14. si tonuerit, 
reptilia aliquantum hominibus nocebunt. 15. si tonuerit, piscium in- 
gens copia, sed lue laborabunt bestiae aquatiles. rei pub cae status 
commodior. 16. si tonuerit, locustae et murium agrestium eneratio. 
principi periculum, frumenti copia erit — 17. si tonat, pabulum abun- 

pecudibus annuntiat. 18. si tonat, bellum declarat et et aegritudi- 
nes urbanis. — 19. si tonuerit, mulierum | rosperitates. tonat, 
famem non diuturnam declarat. 21. si tonuerit, mures interibunt; 
abundantia non frumenti solum sed pabuli quoque, et copia piscium. 
22. si tonat, annum felicem declarat. 293. si tonuerit, ventus morbi- 
dus flabit. 324. si tonuerit, castrum rei publicae opportunum in pote- 
statem hostium veniet. $5. si tonuerit, bellum periculosum erit. 
26. si tonat, bellum civile multorumque caedem declarat. 47. si to- 
nat, eadem llla minitatar. — 23. si tonuerit, magna pars amplissimi or- 


920 IOANNIS LYDI 


x9'. εἴ βροντήσῃ, oi μὲν χείρους κάλλιον πράξουσιν, o£ δὲ 
ἐσόμενα: óndigos φϑαρήσοντω. 

λ΄. εἰ βροντήσῃ, ϑεοφιλέστερον οἱ ἄνϑρωποι ζήσονται" εἶ-- 
κότως συμμέτρια τὰ xaxd. 


AEKEMBPIO ZZ | 5 


33. α΄. El βροντήσῃ, εὐετηρίαν us9^ ὁμονοίας δηλοῖ. 

β΄. εἰ βροντήσῃ, ἀφϑονία ᾿ἰχϑύων καὶ καρπῶν διαφερόντως. 

y. εἰ βροντήσῃ, τοῖς ϑρέμμασιν ἄνϑρωποε καταχρήσονται 
δι᾽ ἔνδειαν ἰχϑύων. 

δ΄. εἰ βροντήσῃ, βαρὺς ἔσται χειμών, εὐθηνία δὲ ὅμως. 10 

ε΄. εἰ βροντήσῃ, νόσους ψωριώδεις ἀπειλεῖ. 

ς΄. εἰ βροντήσῃ, ὅσίοις ὀνείροις οἱ ἄνϑρωποι ἐνυπνιασϑή- 
σονται, οἵ κακὸν πέρας ἕξουσιν. 

x . εἰ βροντήσῃ, τὸ αὐτὸ δηλοῖ πᾶσιν. 

JU. εἰ βροντήσῃ, νόσος ἐπικρατής" ἐξ οὐ εὐθηνία μὲν καρ- i 
πῶν ἔσται, ὄλεθρος δὲ ϑρεμμάτων. 

ϑ΄. εἰ βροντήσῃ, κλεινοῦ ἀνδρὸς πτῶσις ἔσται. 

d. εἰ βροντήσῃ, φϑορὰν ἀνθρώποις ἐκ νοσημάτων ἀπει- 
λεῖ, οἱ δὲ ἰχϑύες ἐπιδώσουσιν. 

ια΄. εἰ βροντήσῃ, καυσώδης 3j ϑερινὴ ἔσται τροπή, xal90 
ἀφϑονία ἐπείσακτος. . 

(f. εἰ βροντήσῃ, ἐκ γαστρορροίας νόσους ἀπειλεῖ. 


2 fortasse legendum ἐλπιξόμεναι 9 verti ac si easet καὶ 
εἰκότως σύμμετρα. H. 11 nio Rutg. 14 πεῦσιν Rute. 
15 ἐπικρατήσει Rutg. 


dinis maerore animi e etur. — 29. si tonuerit, deteriores melius 
agent; poma sperata interibunt. 80. si tonuerit, "homines religiones 
sanctius tuebuntur; ideoque non mirum, si mala mediocria. 


DECEMBER. 


93. 1. si tonat, annum felicem atque concordiam declarat. — 2. si 
tonuerit , copia pisci ium, et praecipue frugum. S. si tonuerit, ob pe- 
nuriam piscium omines | pecudibus abutentur. 4. si tonuerit, gravis 
erit hiems, sed tamen abundantia. 6. si tonat, morbos scabiosos mi- 
natur. 6. si nerit, visa divina hominibus secundum quietem r^ 
current jiosum exitum habitura sunt. 7. si tonat 

dederas omi omnibus. δ. si tonuerit, morbus vehemens ; Ἢ lade 
undantia frugum erit, pérnicies pecudum. 9). si tonuerit, viri clari 
ruina erit. 10. si tonat, bominibus mortem ex morbis minatur: 
provenient. 411. si tonuerit, solstitium aestuosum erit et copia rerum 
aliunde invecta. 19. εἰ tonat, minatur morbos e fluxa ventris. — 13. si 





5 


10 


15 


DE OSTENTIS. 321 


cy. εἰ βροντήσῃ, εὐθηνίαν, νόσους δὲ ἀπειλεῖ. 

εδ΄. εἰ βροντήσῃ, ἐμφώλιον ἅμα πόλεμον καὶ εὐθηνίαν δηλοῖ. 

ε΄. εἰ βροντήσῃ, πολλοὶ ἐπὶ πόλεμον πορεύσογταε, ὀλίγοι 
δὲ ἀνασερέψουσιν. - 

ig. εἰ βροντήσῃ, καινοπρεπὴ πράγματα ἐπὶ τῆς παλετείας. 

ij, εἰ βροντήσῃ, ἀκρίδας φύσεσϑαι λεπτὰς ἀπειλεῖ, εὐϑη- 
νίαν δὲ ὅμως. 

ιη΄. εἰ βροντήσῃ, πόλεμιος ἔσται βαρύς. 

ειϑ΄. εἰ βροντήσῃ, ἐπίτασιν τοῦ πολέμου ἀπειλεῖ. 

x. εἰ βροντήσῃ, ἔνδειαν τῶν ἀναγκαίων λέγει. 

κα΄, εἰ βροντήσῃ, ἄνεμον ϑερμὸν καὶ νοσοπριὸν ῥεῦσαὶ 
ἀπειλεῖ. ! 
xf. εἰ βροντήσῃ, καυσῶδες ἔσται τὸ ϑέρος καὶ πολύκαρπον. 

xy. εἰ βροντήσῃ, ἀνθρώποις νόσον δηλοῖ, ἀλλ᾽ ἀχίνδυνον. 

xó'. εἰ βροντήσῃ, ἐμφυλίους πολέμους τῇ πόλει καὶ ὄλεθρον 
τοῖς ὑλαίοις ϑηρίοις ἀπειλεῖ. 

κε΄, εἰ βραντήσῃ, ἐκστρατείας κίνησις ἐπὶ πόλεμον, ἀλλ᾽ 
εὐτυχήσει. 

xg. εἰ βροντήσῃ, νόσους τοῖς ϑεράπουσιν ἀπειλεῖ. 

xL. εἰ βροντήσῃ; ὁ βασιλεὺς πολλοὺς ὠφελήσει. 

κη΄. εἰ βροντήσῃ, ἀχρίδων γένεσις. 

x9'. εἰ βροντήσῃ, ἰσχνότητα τοῖς σώμασιν ὑγιειγὴν δηλοῖ. 

λ΄, εἰ βροντήσῃ, ἀνταρσίαν κατὰ τῆς βασιλείας δηλοῖ καὶ 
εἰχότως πόλεμον. 


1 εὐθηνία Rate. 6. φύεσϑαι C. 18 εὐευχήρ Rutg. 
22 ἰσχυότητα C. ὑγιεινοὶς Rutg. 


tonat, abundantiam, sed morbos quoque minatur. 14. si tonat, simul 
bellum intestinum et abundantiam 15. si tonuerit , multi pro- 
ficiscentur ad bellum , pewd redibunt. — 16. &i tonuerit, res novae in 
re publica. — 17. sí tonat, locustas miuutas nascituras minatur, sed 
tamen erit abundantia. —— 18. si tonuerit, bellum erit grave. — 19. si 
tonat, intentiomom belli minatur, 90. si tonat, penuriam rerum ne- 
cessariarum praedicit. 21. si tona£, ventum calidum ac morbidum spi- 
raturum mínatur. 22. si tonBerit, torrida erit aestas et frugifera ad- 
modum. 93, si tomat, hominibus morbum, sed periculo vacuum, nun- 
tiat. — 24. si tonat, rel publicae bella civilia, bestiis silvestribus in- 
teritmm minatur. ὃ. si tonuerit, militiae profectio ad bellum, sed 
bene rem geret. — $26. εἰ tonat, morbos servientibus minatur. — 27. si 
tonuerit, prisceps civitatis multis proderit, 48. si tonuerit, locusta- 
rum generatio. 49, si tonat, eerporibus gracilitatem salutiferam an- 
nuntiat. 80. si tonat, rebelliopem contra populi Romani imperium 
declarat, atque adeo bellnm. | 
loannes. Lydus. 21 


322 "JOANNIS LYDI 


IANOTAPIOZ 


34. α΄. El βροντήσῃ, ἐλαφρὸς ἄνεμος ῥεύσει, ἀλλ᾽ dxlróvroc. 

β΄. εἰ βροντήσῃ, ἀδόχητος ἔσται πόλεμος. 

y. εἰ βροντήσῃ, μετὰ νίκην ἧτταν τοῖς-ἐν πολέμῳ φράζει" 
“εὐθηνία δὲ ἔσται. 

δ΄. εἰ βροντήσῃ, ὁδμονοήσει ὃ δῆμος πρὸς εἰρήνην. 

ε΄, εἰ βροντήσῃ, ὑγίειαν τοῖς κτήνεσι σημαίνει. 

ς΄. εἰ βροντήσῃ, βηχώδη νόρον ἀπειλεῖ, ἀφϑονίαν δὲ ἰχϑύων 
καὶ καρπῶν δηλοῖ. . : - 

U. εἰ βροντήσῃ, δουλομαχίαι ἔσται καὶ νόσος συχνή. $0 

η΄. εἰ βροντήσῃ, ὃ δυνάστης τῆς πολιτείας πρὸς τοῦ δήμον 
κινδυνεύσει. 

ϑ΄. εἰ βροντήσῃ, ὃ τῆς ἀνατολῆς βασιλεὺς κινδυνεύσει. 

V. εἶ βροντήσῃ, ἀνέμου κίνησιν σφοδρὰν καὶ σέτου μὲν 
εὐφορίαν τῶν δ᾽ ἄλλων καρπῶν ἀφορίαν δηλοῖ. t5 

εα΄. εἶ βροντήσῃ, λιμὸν σημαίνει καὶ μέχρις ἀλόγων. 

ιβ΄. εἰ βροντήσῃ, οἱ ἄνϑϑωποι τὰς ὄψεις νοσήσουσιν, ἔσται 
δὲ πολὺς χόρτος καὶ ἰχϑύων ἐπίδοσις. 

ty; εἰ βοοντήσῃ, νόσους ἀπειλεῖ. 

ιδ΄. εἰ βροντήσῃ, σπάνιν καὶ μυῶν γένεσιν καὶ ὄλεθρον τε- 30 
τραπόδων ἀπειλεῖ. - 

ιε΄. εἰ βροντήσῃ, στάσιν δουλικὴν καὶ τιμωρίαν αὐτοῖς xal 
εὐθηνίαν καρπῶν. 

ις΄. εἰ βροντήσῃ, ὃ δῆμος ὑπὸ τοῦ βασιλέως ταραχϑήσεται. 


5 


9 ἄνεμος κίνδυνος Ratg. 11 d om Rutg. 18 καὶ om 
Rutg. 24 ὁ om Rutg. 


IANUARIUS. 


94. 1. Si tonuerit, ventus flabit celer, sed innoxius. — 2. si to- 
nuerit, inexspectatum erit bellum. 8, si tonat, belligorantibus post 
victoriam damnum praemonstrat, eritque abundan 4, si tonuerit, 
populus Romanus consentiet ad pacem faciendam. 5. si tonat, sani- 
tatem pecudibus significat. — 6. si tonat, morbum tussicularem minatur, 
copiam piscium frugumque declaret. 7. si tonuerit, bellum servile 
erit δὲ morbus frequens. — 8. si tonuerit, dominatori civitatis a popule 

ericulum afferetur. 9. si tonuerit, rex Orientis periculum adibit. 

O. si tonat, venti motum vehementem , frumenti proventum, reliquarum 
frugum sterilitatem declarat. 11. si tonat, famem significat vel be- 
stias vexantem. 12. si tonuerit, homines visu laborabunt; erit pabu- 
lum copiosum et piscium proventus. 13. si tonat, merbos minatur. 
14. si tonat, penuriam, murium generationem, interitum quadrupedum 
fninatur. 15. si tonat, seditionem servitiorum, animadversiomgem in 
ea, et abundantiam frugum. 16. si tonwerit, populus Romanus ab | 





DE OSTENTIS. .323 


dU. εἰ βροντήσῃ, νόσους ἀκινδύνους ἀπειλεῖ. 
ej. εἶ βροντήσῃ, πράγματα ἐκδειματοῦντα τὸν δῆμον ἀνα- 
στήσονται. 
('. εἰ βροντήσῃ, καὶ ὃ βασιλεὺς νικήσει καὶ ὃ δῆμος τὴν 
5 χρείττονα τάξιν ἕξει. 
x. εἰ βροντήσῃ, εὐθηνία μὲν ἐπείσακτος ἔσται, βηχώδης 
δὲ νόσος ἐνόχλήσει τοῖς σώμασιν. ; 
κα΄, εἰ βροντήσῃ, ὃ βασιλεὸς πολλοῖς ἐπιβουλεύσας τέλος 
ἐπιβουλεύεται. . 
10 κβ΄. εἰ βροντήσῃ, εὐθηνία μὲν ἔσται, μυῶν δὲ καὶ ἐλάφων 
πλῆϑος. . 
xy. εἰ βροντήσῃ, εὐταξίαν τῇ πόλει δηλοῖ, 
κδ΄. εἰ βροντήσῃ; νόσον μετὰ ἐνδείας δηλοῖ, 
xe. εἰ βροντήσῃ, δουλομαχία ἔσται. 
16 xg. εἰ βροντήσῃ, πολλοὶ πρὸς τοῦ χρατοῦντος ἀναιρεϑή.- 
σονται, τέλος δὲ καὶ αὐτός. 
κζ΄. εἰ βροντήσῃ, νόσους ἀχινδύνους δηλοῖ, 
κη΄. εἰ βροντήσῃ, oi μὲν ἐνάλιοι ἰχϑύες ἐπιδώσουσι, τὰ δὲ 


ϑρέμματα φϑαρήσεται. 
20 xJ'. εἰ βροντήσῃ, λοιμικὸν xol νοσῶδες ἐπὶ πᾶσι τὰ τοῦ 


ἀέρος κατάστημα. 
λ΄, εἰ βροντήσῃ, ϑάνατον συχνὸν ἀπειλεῖ, 


1 δηλοῖ Rutg. 7 ἐν . 8 βασιλρύσας Rutg. 
19 déupdes C, dapi en REM Paniprens Beate 


imperante vexabitur. — 17. si tonat, morbos periculo vacuos minatur, 
18. si tonuerit, res existent populum Romanum timore percellentes. 
19. si tonuerit, cum imperator populi Romari vincet, tum populus ipse 
superiorem locum obtinebit. ^ 20. si tonuerit, abundantia erit aliunde 
importata; morbus tussicularis vexabit corpora. 41. si tonuerit, prin- 
epa civitatis multis insidiatus ad extremum ipse insidiis appetetur. 

. 81 tonuerit, abundantia erit, sed etiam murium ac cervorum multi- 
tudo, 23. si tonat, rem publicam incolumem ac pacatam fore declarat. 
24. si tonat, morbum cum abundantia declarat. ^ 25. si tonuerit, tu- 
multus servilis erit. — 26. si tonuerit, multi obtruncabuntur a principe 
civitatis, sed postremo ipse quoque. 27. si tonat, morbos periculo 
vacuos declarat. 28. si tonuerit, pisces marini provenient, pecudes 
interibunt, 29. si tomnuerit, aéris temperies pestilens et morbifera 
omnibus, 30. si tonat, mortes crebras mínitatur, 


324 . OANNIS LYDI 


€EBPOTAPIOX. 
35. α΄. El βροντήσῃ, πόλεμον xal πτῶσιν ἀνδρῶν εὐπόρων 
ἐπειλεῖ. 
β΄. εἰ βροντήσῃ, ὃ μὲν σῖτος ἐλάττων, ἡ δὲ κριϑὴ κρείτ-- 
ων, καὶ ϑηρίων μὲν αὔξησις, φϑίοις δὲ ἀνθρώπων ἔσται. 5 
γ΄. εἰ βροντήσῃ, ἐμφύλιος ἔσται στάσις. 
δ΄, εἰ βροντήσῃ, οἱ ἄνθρωποι οὐ προσώποις μόνον ἀλλὰ 


ral διανοίαις αὐταῖς ταραχϑήσονται. 
. εἰ βροντήσῃ, ἄμητος πολὺς καὶ ἀνθρώπων ἀπώλεια 
σται. fo 


ς΄. εἰ βροντήσῃ, φϑορὰ τῶν ξηρῶν καρπῶν, xal διαφε- 
ovt τῶν κριϑῶν, 

U. εἶ βροντήσῃ, φϑορὰν οὐκ εἷς μαχρὰν ἀνθρώποις ἀπειλεῖ. 

η΄. εἰ βροντήσῃ, πρᾶγμα μέγισεον ἀναφυήσεται. τῇ πολι- 
Ha, καὶ οἱ μὲν ἰχϑύες ἐπιδώσουσι, τὰ δὲ ϑηρία φϑαρήσεται. 15 

9'. εἰ βροντήσῃ, ἐλάττων ἡ κριϑή. 

“. εἰ βροντήσῃ, τὰ ϑηρία τοῖς ἀνθρώποις λυμανεῖται. 

ια΄. εἰ βροντήσῃ, εὐτοκία γυνωινῶν. 

ιβ΄. εἰ βροντήσῃ, ϑάνατον συχνὸν ἀπειλεῖ xai ἀνέμους ἀή- 
"Ἐξ ζ. Φῃ 

ey. εἰ βροντήσῃ, εὐθηνία μὲν ἔσται, στάσις δὲ ὅμως πο- 
ιτική. ᾿ . 
ιδ΄. εἰ βροντήσῃ, ἀποβολὴν τέχνων καὶ ἔφοδον ἑρπετῶν 
πιβλαβῆ ἀπειλεῖ. 


10 ἔσεαε om Rntg. 14 fort. ἐγαφύσεται: cf. p. 327 20. H. 
24 ἀπειλήν C. "v p 


FEBRUARIV.S. 


85. 1. Si tonst, bellum et ruinam virorum locupletum mĩnatur. 
. δὶ tonuerit, triticum minus bene, hordeum laetius proveniet; bestia- 
wm auctus, bominum diminutio erit. ^ 3. si tonuerit , seditio erit civi- 
» 4. si tonuerit, homines non solum visu sed vel mente turbabun- 
r. S. εἰ tonuerit, messis uber, hominum exitium erit. 6. si to- 
rerit, interitus frugum siccarum, et praecipue liordei. 7. si tonat, 
terinonem non diuturnam hominibus minitatur. ^ 8. sitonuerit, ne- 
(tium maximum conflabitur civitati; pisces provenient, belluae peri- 
int. 9. si tonuerit, bordeum tenue. —— 10. si tonuerit, belluae ho- 
inibus nocebunt. 11. si tonuerit, puerperia fausta matronarum. 
*. si tonat, mortes crebras minatur, ventos intempestivos. 18. si 
nuerit, abundantia quidem erit, sed tamen seditio civilis. — 14. si 
nat, iacturam liberorum, Aaggressionem infestam reptilium minatur. 


DE OSTENTIS. 325 


εἐ. εἶ βροντήσῃ, λοιμικὸς ἀὴρ ἔσται, ϑηρίων τε xal μυῶν 
γένεσις. 
ις΄. εἰ βροντήσῃ, τῷ μὲν δήμῳ αἴσιον, τῶν δὲ δυνατῶν ἐκ 
διχονοίας κακόν. 
5 (P. εἰ βροντήσῃ, ϑέρος ἔσται ἀφϑονώτατον. 
ιη΄. εἰ βροντήσῃ, ἄνεμον βαρὺν καὶ φλυκτίδων ἀνάστημα. 
τοῖς σώμασιν ἀπειλεῖ. 
ειϑ΄. εἶ βροντήσῃ, ἑρπετῶν καὶ ἑλμίνϑων πρὸς αὐτοῖς ὄχλος 
ἔσται. 
10 κ΄. εἰ βροντήσῃ, καλοὺς ἀέρας δηλοῖ. 
κα΄. εἰ βροντήσῃ, εὐθηνίαν δηλοῖ. 
χβ΄. εἰ βροντήσῃ, ἐπίνοσος ὃ ἀὴρ ἀλλ᾽ οὐ φϑαρτικὸς ἔσται. 
κγ΄. εἰ βροντήσῃ, ἀνθρώποις μὲν δυσμορφίαν ὀρνέοις δὲ 
φϑορὰν ἀπειλεῖ. 
15 κὸ᾽. εἰ βροντήσῃ, ὑγίειαν μὲν ἀνθρώποις ἰχϑύσι δὲ καὶ ἕρ- 
πετοῖς ὄλεθρον ἀπειλεῖ, 
κε΄. εἰ βροντήσῃ, τοῖς τρυφῶσιν ἐναντίον" πόλεμοι γὰρ ἔσον- 
ται, καὶ ζάλη βαρεῖα. 
— xg. εἰ βροντήσῃ, αὐχμὸν καὶ λειψυδρίαν καὶ ψώρωσιν τοῖς 
40 σώμασιν ἀπειλεῖ. | 
xL. εἰ βροντήσῃ, στάσιν τῷ δήμῳ δηλοῖ, 
κη΄. & βροντήσῃ, εὐθηνέαν μέν, ἄνεμον δὲ νοσοποιὸν ῥεῦσαι 
μαντεύεται. ᾿ 
χϑ'. εἰ βροντήσῃ, πόλεμον καὶ εὐθηνίαν δηλοῖ. 


1 μνιῶν Ἀαίρ. 5 ἀέρος Rutg. 6 φλυκείδων Rutg., 
φλυχτήνων C: num gàivxro:u09?7 H. 8 καὶ om C. 
11 εὐθηνίας Rutg. 19 καὶ utramque om Rutg. 24 καὶ 
om Rutg. 


15. si tonuerit, pestilens aér erit belluarumque et murium generatio. 
16. si tonuerit, populo Romano prosperum, potentibus ob dissensionem 
infaustum. 17. si tonuerit, aestas erit uberrima. 18. si tonat, 
ventum grevem corporibusque pnstularum eruptiones minatur. ^ 19. si 
tonuerit, reptilium et insuper lumbricorum multitudo erit. ^ 20 si to- 
nat, aérem purum declarat — 21. si tonat, declarat abundantiam. 
32. si tonuerit, aér morbidus nec tamen letalis erit. — 23. si tonat, 
hominibus deformitatem, avibus interitum minatur. 24. si tonat, ho- 
minibus sanitatem , piscibus ac reptilibus exiGum praenuntiat. 26. si 
tonuerit, voluptariis contrarium: nam bella erunt, et procella gravis. 
26. si tonat, aestum, aquae defectum, scabiem corporibus . 
97. si tonat, seditionem populo Romano declarat. » δὶ tonat , abun- 
dantiam, sed simul ventum morbidum spiraturum portendi. 49. si 


326 IOANNIS LYDI 
λ΄. εἰ βροντήσῃ, ἀγαϑὰ σημαίνει μετὰ μαχρᾶς τινὸς τοῦ 
δήμου διχοστασίας. 


MAPTIO Z. 
36. α΄. El βροντήσῃ, ἅπαν τὸ ἔτος ἁψιμαχίαι xol διχόνοεαι 


ἔσονται. 5 


β΄. εἶ βροντήσῃ, παύσει τὰ προαπειλούμενα. 

γ΄. εἶ βροντήσῃ, κακοδαιμονία μετὰ ἐνδείας τοῖς πράγμασιν. 

δ΄. εἰ βροντήσῃ, εὐθηνία ἀφϑονωτάτη ἔσται. 

ε΄. εἰ βροντήσῃ, εὐήλιον τὸ ἔαρ καὶ εὔκαρπον τὸ ϑέρος ἔσται. 

ς΄. εἰ βροντήσῃ, ὅμοια τοῖς πρὸ ταύτης. 

ζ΄. εἰ βροντήσῃ, ἄνεμος βαρὺς ἀναστήσεται, ὃ δὲ κρατῶν 
τὰ πράγματα κινήσει. 


, 


η΄. εἰ βροντήσῃ, βροχὰς σημαίνει. 
9'. εἰ βροντήσῃ, φϑορὰν μὲν ἀνθρώπων γένεσιν δὲ ϑηρίων 


10 


ἀπειλεῖ. 15 


ἧ. εἰ βροντήσῃ, φϑορὰ τοῖς τετραπόδοις. 

εα΄. εἰ βροντήσῃ, κατομβρίαν καὶ ἀκρίδων γένεσιν δηλοῖ. 

εβ΄. εἰ βροντήσῃ, δυνατὸς τοῦ πολιτεύματος ἢ στρατηγὸς 
κιγδυνεύσει, διὸ μάχαι συρραγήσονται, καὶ τὰ ϑηρία τοῖς ἀνθρώ- 


ποις ἐπέλϑῃ. 920 


c. εἰ βροντήσῃ, εὐθηνία ἔσται, τὰ δὲ 9uola φϑαρήσεται, 
καὶ οἱ ἰχϑύες ἐπιδώσουσι" καὶ ἑρπετὰ τοῖς οἰκήμασιν ἐνοχλήσει, 


οὐ μὴν βλάψει. ' 


1 nonne μικρᾶς 9 ἄκαρπον Rutg. 11 στήσεται C. 
ὁ δὲ τῶν πραγμάτων πρατῶν . Η. 18 βροχήν 
utg. 


tonat, bellum et abundantiam declarat. 9580. si tonat, bona significat 
cum diuturna quadam populi Romani dissensione. 


MAR TIUS. 


86. 1. Bi tonuerit, per totum amnum rixae et dissidia erunt. 
2. si tonuerit, modo interminata finem habebunt. 8. si tonuerit, ci- 
vitatl res adversae cum egestate. —— 4. si tonuerit, abundantia erit infi- 
nita. δ. si tonuerit, ver erit apricum, aestas frugifera. —— 6. si to- 
nuerit, eadem ac proxime superiora. 7. si tomuerit, ventus gravis 
surget; princeps civitatis res commovebit. — 8. si tonat, imbres signi- 
ficat. 9. si tonat, exitium hominum, generationem belluarum minatar. 
10. si tonuerit, interitus quadrupedum. 11. si tonat, vim imbrium 
et locustarum generationem declarat. —— 12. si tonuerit, homo potens in 
civitate aut imperator periculum adibit, cuius causa praelia committen- 
tur, belluaseque homines invadent. 13. si tonuerit, abundantia erit; 
bestiae in t, pisces provenient; reptilia habitationibus molesta 


DE 'OSTENTIS. 327 


ιδ᾽, εἰ βροντήσῃ, εὐθηνίαν μὲν σημαίνει, ϑάνατον δὲ ἀν- 
ϑοώπων καὶ γένεσιν ϑηρίων ἀπειλεῖ. 
wl. εἰ βροντήσῃ, καύματα σημαίνει καὶ λειψυδρίαν καὶ 
μυῶν ὄχλον καὶ ἰχϑύων πολύν. 
5 ις΄. εἰ βροντήσῃ, ὑγιεινὸν μὲν τὸ ἔτος, ἀλλ᾽ ἐνδεὲς τῶν 
ἐπιτηδείων. , 
ιζ΄. εἰ βροντήσῃ, πρῶγμα παράδοξον τῷ δήμῳ συμβήσεται, 
συχνὴ δὲ φϑορὰ ἀνθρώποις τε καὶ ϑηρίοις τετράποσιν. 
ιη΄. εἰ βροντήσῃ, κατομβρίαν καὶ νόσον καὶ ἀκρίδων γένεσιν 
10 καὶ ἐγγὺς ἀκαρπέαν δηλοῖ. | 
ιϑ΄. εἰ βροντήσῃ, αὐχμὸς Sygovaroc xoi φϑοροποιύς. 
κ΄. εἰ βροντήσῃ, εὐτροπώτερον oi ἄνϑρωποι ἅμα xui ἀφϑο- 
νώτερον ζήσονται. 
κα΄. εἰ βροντήσῃ; εὐθηνίαν μετὰ πολέμους καὶ φϑορώδεις 
156 αὐχμοὺς Óràoi. 
κβ΄. εἰ βροντήσῃ, φϑορὰν μὲν ὀρνέων, ἐπίδοσιν δὲ τῶν 
ἐπιτηδείων. 
xy. εἰ βροντήσῃ, στάσεις δηλοῖ. 
κό΄, εἰ βροντήσῃ, εὐθηνίαν σημαίνει. 
20 xe. εἰ βροντήσῃ» καινὰ πράγματα τῷ δήμῳ ἀναφύεται. 
κς΄. εἰ βροντήσῃ, κτῆσιν ἐπείσακτον ἀνδραπόδων δηλοῖ. 
- al. εἰ βροντήσῃ, &nsigaxsoy εὐθηνίαν δηλοῖ. 
κη΄. εἰ βροντήσῃ, ἀφϑονίω ἰχϑύων ϑαλαττίων ἔσται- 
x9'. εἰ βροντήσῃ, αἱ γυναῖκες τῆς κρείττονος δόξης ἀνϑέ- 
ξονται. 
ὃν C j» om . 5 ἐνδείς Rutg. 
7 bium vm Raig- Ἀν om Reg. 24 joo κοντα, 
utg. H. 


erunt, nec tamen nocebunt. 14 &i tonat, abundantiam declarat ; 
mortem hominum et generationem ,bestiarum minatur, 15. si tonat, 
calores significat, defectum aquae, murium et piscium turbam magnam. 
16. si tonuerit, annus selubris, sed rebus necessariis destitutus. 17. si 
tomuerit, res inopinata populo Romano accidet; exitium crebrum homi- 
nibus et bestiis quadrupedibus. 18. si tonat, vim imbrium , morbum, 
loeustarum generationem et paene frugum defectum declarat. — 19. si 
tonuerit, aestus siccissimus et peatifer. 20. si tonuerit, homines re- 
ctius simul et opimius vivent. — 21. si tonat, abundantiam post bella 
et calores exitiosos declarat. — 92. si tonat, interitum avium, copiam 
rei cibarime. 23. si tonat, seditiones declarat. 24. si tonat, abun- 
dentiam significat, 95. si toouerit, negotia nova populo Romano sub- 
nascentur. 96. si tonat, comparationem mancipiorum peregrinorum 
declarat. — 97. si tonat, declaret abundantiam aliunde importatam. 
$3. si tonuerit, copia piscium marinorum eri. — 29. si tonuerit, malo- 


328 IOANNIS LYDI 


A. εἰ βροντήσῃ, δυνατός τις τῆς βασιλείας ἐγχρατὴς toros, 
δι᾽ οὗ εὐφροσύνη. | | : 


AIPIAIO ZZ. 
97. α΄. El βροντήσῃ, ἐμφύλιον στάσιν καὶ ἀποπτώσεις οὐσεῶν 
ἀπειλεῖ. 5 
B. εἰ βροντήσῃ, δίκης σημεῖον, ἐσϑλοῖς ἐσϑλὼ φερούσης 
καὶ φαύλοις φαῦλα. 
γ΄. εἰ βροντήσῃ, κέρϑη ἐξ ἐπεισάκτου εὐθηνίας δηλοῖ. 
δ΄. εἰ βροντήσῃ, ὀργὴν τῶν χρειττόνων ἀπειλεῖ τοῖς ἀξέοις. 
ε΄. εἶ βροντήσῃ, αὐχμὸν μὲν τῷ ἦρι, ὑγεεινὸν δὲ τὸν ἐνεαῦ-- 10 
τὸν σήμαίγει. 
ς΄. εἰ βροντήσῃ, πόλεμοι, ἐμφύλιοι ἀναστήσονται. 
ζ΄. εἰ βροντήσῃ, ἀγαϑὰ πάντα καὶ ἄφϑονον εὐετηρίαν δηλοῖ. 
η΄. εἰ βροντήσῃ, κατομβρέαν δηλοῖ ἐπίνοσον. 
ϑ΄. εἰ βροντήσῃ,. vir» τῇ βασιλείᾳ δηλοῖ καὶ τοῖς δυνα- 15 
τοῖς εὐφροσύνην. | 
“. d βροντήσῃ, ἀνδρῶν ἀγαϑῶν προχοπαὶ ἔσονται. 
ια΄. εἰ βροντήσῃ, τὰ αὐτὰ σημαίνει. 
, LIP t Berry, θεὸς καὶ copas κοὶ φϑορὰν ἀχϑϑων 
ηλοῖ. 90 
ιγ΄. εἰ βροντήσῃ, ἀνθρώποις καὶ κτήνεσι φϑορὰν ἀπειλεῖ, 
ιδ΄. εἰ βροντήσῃ, ὁγίεναν κοὶ εὐθηνίαν δηλοῖ. 
a. εἴ βροντήσῃ, λοιμὸν σημαίνει. 


6 φέρουσα Rutg. cum C. 10 «à fao Rutg. 13 φϑόνον C. 
15 τῶ βασιλεῖ Kutg. $9 ὑγείας καὶ εὐθηνίαρ Rutg. ᾿ 


rem gloriam mulieres consequentur. — 390. si tonuerit, vir magnis opi- 
bus praeditus rerum potietur; qnod laetitiam afferet. , 
APRILIS. 


87. 1. Si tonat, seditionem civilem et ruinas fortusarum minatur. 
2. si tonat, signum iustitiae, bona bonis, malis male afferentis. — 3. si 
tonat, lucra ex abundantia aliunde invecta declarat. 4, si tonat, iram 


tonat, omnia fausta et copiosam ubertatem d 8. si tonat, de- 
clarat vim imbrium morbiferam. 9. si tonat, victoriam im pe- 


D£ OSTENTIS. 329 


wj. εἰ βροντήσῃ, εὐθηνίαν μέν, μυῶν δὲ ἀρουραίων γένε- 
σιν δηλοῖ. 
εζ΄. εἰ βροντήσῃ, ἀφϑονίαν τῶν ἐπιτηδείων σημαίνει. 
ιη΄. εἰ βροντήσῃ, διχόνοιαν καὶ ἀνδρῶν ἀστοχίαν σημαίνει. 
5 ι9΄. εἰ βροντήσῃ, δυνατὸς ἀνὴρ τῆς πολιτείας οὐσίας ἅμα 
καὶ δόξης ἀφαιρεθήσεται. 
κ΄. εἰ βροντήσῃ, ϑεοχολωσίαν σημαίνει. 
κα΄. εἰ βροντήσῃ; τοῖς μὲν καρποῖς δεξιόν, τῇ δὲ πολιτείᾳ ᾿ 
πόλεμον σημαίνει. 
10 xf. εἰ βροντήσῃ, φϑορὰ τῶν μυιῶν ἔσται. 
xy. εἰ βροντήσῃ, βροχὴν ὠφέλιμον τοῖς σπορίμοις δηλοῖ 
xà. εἰ βροντήσῃ, διχόνοια ἔσται τῶν δυνατῶν, τὰ δὲ σχέμ- 
ματα αὐτῶν ἀναφανήσεται. 
κε΄. εἰ βροντήσῃ, εἰρήνη ἀνὰ πάντα τὸν ἐνιαντόν. 
15 xg. εἰ βροντήσῃ» ἐλπίδα καρπῶν μεγάλην καὶ ἀμήτων σπά- 
viv δηλοῖ. 
κζ΄. εἰ βροντήσῃ, διοσημεῖα — 
κη΄. εἰ βροντήσῃ, ὅπλοις ὃ δῆμος ἀναζώσεται. 
κϑ'. εἰ βροντήσῃ; ἐπικρατήσει ὃ ζέφυρος. 
0 — a. εἰ βροντήσῃ, προγμάτων καλῶν ἐπομβρία. 
ΜΑΙΟΣ. 
38. α΄. Εἰ βροντήσῃ, φυγὴν τῷ δήμῳ καὶ ἀτιμίαν δηλοῖ. 
B. εἰ βροντήσῃ; λιμὸν ἀπειλεῖ. 
γ΄. εἰ βροντήσῃ, ἐπείσακτον εὐθηνίαν δηλοῖ. 


εὐθηνίας Rutg. 8 δεξιάν C. 10 num μνῶν7 H. 
ia εἰρήνη om C. supplevi ex Rutg. H. 15 ἀμητοῦ Rutg. 
17 παράδοξος Rutg. 21 αὐγὴν et ἀτιμίας Rutg. 


abundantiam, sed item murium agrestium generationem declarat. 17. si 
tonat, copiam annonae significat. 18. si tonat, dissensionem spesque 
bominum frustratam iri significat. 19. si tonuerit, vir in civitate po- 
tens cum rei familiaris tum auctoritatis iacturam faciet. 20. si tonat, 
mumina irata indicat. — 21. si tonat, frugibus faustum, sed rei publicae 
bellum portendit. . 22. si tonwerit, erit imteritus muscarum. 49, si 
tonat, pluviam sementibus ntilem declarat, — 24. si tonuerit, erit dia- 
sensio potentium , sed consilia eorum:patefient. 25. si tongerit , 

per totum annum. 26. si tonat, magnam spem frugum et —** 
exiguitatem declarat. 27. si tonnerit, prodigia mirum in modum ap- 
perebunt, — 28. si tonuerit, populus Romanus saga sumet. — 29. si to- 
nuerit, favonius praevalebi. 80. si tonuerit, rerum faustarum abna- 


dantia, 
" . MAIUS, 


38. 1. δὶ tonat, secessum populo et ignominiam d dedarat. 2. si 
tenat, famem mimattr. δξ. si tonat, abundantiam aliunde importatam 


330. IOANNIS LYB& 
δ΄, εἰ βροντήσῃ, εὔχρατας ἀήρ, xal oi καρποὶ εὐθηνοὶ 


ἔσονται. 

. εἰ βροντήσῃ, ἐναλλαγὴ τῶν λυπηρῶν τοῖς πράγμασιν 
ἔσται, καὶ πλείων ὃ σῖτος ἤπερ ἦ χριϑή" τὰ δὲ ὄσπρια φϑαρήσεται- 

ς΄. εἰ βροντήσῃ, ϑῶττον ἀχμάσωι τοὺς καρποὺς καὶ φϑα- 5 
ρῆναι δηλοῖ. 

ζ΄. εἰ βροντήσῃ, ὀρνέων καὶ ᾿γϑύων ἀφϑονία i ἔσται. 

η΄. εἰ βροντήσῃ, ἀπαίσιον τῷ δήμῳ. 

ϑ΄. εἰ βροντήσῃ, λοιμὸν σημαίνει » ἀλλὰ μεερίως ἐπεκέν-- 
Óvro». 16 

(od βροντήσῃ , ταραχὰς κατομβρίας καὶ ὑπερχύσεις πο- 
ταμῶν ἐπιβλαβεῖς δηλοῖ, σαυρῶν τε καὶ ἑρπετῶν πλῆϑος. 

cx. εἰ βροντήσῃ, εὐθηνίαν κατά τε τὴν γῇ» κατά τε τὴν 
ϑάλασσαν ἐλπιστέον. 

ιβ΄. εἰ βροντήσῃ, φϑορὰ ἰχϑύων ἔσται. 15 

ιγ΄. εἰ βροντήσῃ, ἐπίδοσιν ποταμίων ὑδάτων δηλοῖ. » Ῥόσους 
δὲ τοῖς ἀνθρώποις. 

(0. εἰ βροντήσῃ, ἀνατολικὸς ἔσταε πύλεμος χαὶ φϑορὰ 
πολλή. . 
εἰ. εἰ βροντήσῃ; εὐθηνίαν δηλοῖ. 40 

ες΄. εἰ βροντήσῃ; εὔχεσθαι δεῖ διὰ τὰ ἀπειλούμενα.. 

d. εἰ βροντήσῃ, ὑετὸν σημαίνει. 

ej. εἰ βροντήσῃ, στάσιν xal ἐξ αὐτῆς πόλεμον καὶ ἔνδειαν 
τῶν ἐπιτηδείων. 

εϑ΄. εἰ βροντήσῃ, εὐνοίᾳ τοῦ δήμου ἀνήρ τις εἰς ἄχρον εὖ-- 95 
δαιμονίας ἀρϑήσεται- 


9 ἀναλλαγή Rutg. 8 ἀναίσιον C. 


declarat. 4, si tonuerit, bene temperatus aer et fructus abundantes 
erünt. δ. si tonuerit , erit commutatio aerumnarum in rebus, et triti- 
cum abundantius quam "herdeum ; legumina autem imteribunt, ^ 6. si 
tonat, declarat citius maturas fore et perituras. 7. si tormerit, 
erit avium et piscium copia. 8. si tonat, inauspicatum populo Ro- 
mano, 9, si tonat, pestem significat, sed non adeo perniciosam. 
10. si tonat, turbas, vim imbrium, eluviones amnium calamitosas, la- 
certarum reptiliumque vim declarat. 11. si tonat, abendantia terra 
marique speranda 12. si tonuerit, erit interitus piscium. 13. si 

tonat, augmen aquarum fluviatilium ' declarat , et hominibus morbos. 
14. si tonnerit, erit bellum orientale et strages magna. — 15. si tosat, 
abundantiam declarat. 16. si tonat, obsecratio facienda propter diras 
obnunüatas. 17. si tonat, pluviam. significat. 18. si tonat, sedi- 
tionem et, inde bellum et nuriam victus, 19. si tonuerit, favore (ut 
hoc verbe utar) popali. Romani aliquis ad summam fortanam efferetar. 





DE OSTENTIS. 331 


«. εἰ βροντήσῃ, τοῖς μὲν περὶ τὴν ἀνατολὴν εὐθηνία, τοῖς 
δὲ ἐπὶ δύσιν οὐχ οὕτως. 
κα΄. εἰ βροντήσῃ, εὐχῶν δεῖ διὰ τὰ ἀπειλαύμενα. 
κβ΄. εἰ βροντήσῃ, κατομβρίαν καὶ φϑορὰν τῶν ϑαλαττίων 
5 ἰχϑύων σημαίνει. 
κγ΄. εἰ βροντήσῃ, εὐομβρίαν καρποφόρον δηλοῖ. 
κδ΄. εἰ βροντήσῃ, μεγάλα κακά, ὡς ἐξ ἀϑυμίας λειποϑυ- 
μῆσαι τοὺς ὑπηκόους. 
x&. εἰ βροντήσῃ; ἀνάπαυλαν καὶ ὕφεσιν τῶν κακῶν ἔλπι- 
10 στέον. 
κς΄. εἰ βροντήσῃ, καλὸν τοῖς περὶ γεωργίαν ἔχουσιν. 
xb. εἰ βροντήσῃ, διοσημεῖα ἔσται xal κομήτης ἐξαφϑήσεται. 
κη΄. εἰ βροντήσῃ, ὡσαύτως ἔσται. 
χϑ'. εἰ βροντήσῃ , πόλεμον ἀρκτῷον σημαίνει, ἀλλ᾽ ἀκίνϑυ-- 
16 γον τοῖς πράγμασιν. 
M. εἰ βροντήσῃ, τὰ φυτὰ τῶν ἀνέμων συντριβήσεται. 


Ταύτην pago» βροντοσκοπίαν ὁ Νιγίδιος οὐ καθολικὴν 
"i pn pto εἶναι τῆς Ῥώμης ἔκρινεν, uni 


8 εὔχεσθαι inte. 5 δηλοῖ - 6 ἀνομβρίαν Rutg. 
9 ἄφεσιν Rutg. 12 dios. αφϑήσετ eræs] haec ex "d 
gersio. in C iteratur nota proxime superior καλὸν — ἔχουσιν. H. 
16 τῶν] num vzó zó»? H. 


20. si tonuerit, orientalibus abundamtia, occidentalibus nom item. 
21. si tonat, obsecratio instituenda propter diras obnuntiatas. 42. si 
tonat,. vim imbrium et interitum piscium marinorum significat. — 23. si 
tonat, imbrem largum et fertilem declarat. 24. si tonuerit, mala 
magna , üt qui sint dicionis populi Romani, prae maerore animo defe- 
cturi sint. — 25. si tonat, remissio deminutioque malorum s randa. 
46. si tonat, faustum iis qui agris colendis operam dant. si to- 
nuerit, prodigia erunt et cometes emicabit. 28. si tonuerit , erit item. 
29. si tonat, bellum septentrionale significat, sed tamen citra periculum 
rerum. — 30. ei tonuerit, stipites ἃ ventis confringentur. 


Hoo diarium tonitruale Nigidius non generale, sed solius 
Romae esse censuit. 


332 JOANNIS LYDI 


BPONTOZXHOIII A 


EK TON OQNTHIOY TOY POMAIOY 
ΚΑΘ᾽ EPMHNEIAN ΠΡΟΣ AESIN. 


39. Σελήνης ἐχούσης τὸν αἰγόκερων εἰ ἐν ἡμέρα 
βροντὴ γένηται, τύραννον ἐπαναστήσεσϑαι ἀπειλεῖ τοῖς ἀπὸ τῆς 
στενῆς ϑαλάσσης ἄχρι Νείλου χωρίοις, ἐχπεσεῖν δὲ ὅμως αὐτὸν 
τῆς ἐγχειρήσεως. οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ τῶν ἐπιτηδείων ἔσται ἐλάτ-- 
τωσις. ὑπονοστήσει δὲ καὶ ὃ Νειλος, xal διχόνοια. ἔσται τέκνοις 6 
πρὸς γονεῖς, καὶ ταραχαὶ τῶν ἀρχόντων ἐνίοι. Πέρσαι δὲ καὲ 
oi τῆς Εὐρώπης τὸ δυτικὸν ἔχοντες ἠρεμήσουσιν. εἶ δὲ νυχτός, 
ἔϑνη βάρβαρα xav? ἀλλήλων ἐξενεχϑήσεται, καὶ δογμάτων ἕνεκα 
τὰ τῆς Ῥωμαϊκῆς εἰρήνης σαλευϑήσεται, καὶ τόπους δέ τινας τοῦ 
πολιτεύματος πολέμιοι πρὸς βραχὺ καϑέξουσιν. ἄρχοντες ἐκ τῶν 10 
δυτικῶν ὁρμώμενοι ἡγήσονται παρανόμως τῶν κοινῶν. δυσδαΐ- 
μονες δὲ ἔσονται οἱ τῶν ἀνθρώπων πλείους, καὶ χειμῶνες πικροί, 
καὶ ναυάγια, καὶ σάλοι σφαλεροί. 

Σελήνης ὑδροχόῳ οὔσης εἰ ἐν ἡμέρᾳ βροντήσῃ, 
κλεινῶν ἀνθρώπων καταλύσεις ἐμπρησμούς τε βαρεῖς. χαὶ ὃ μὲν 15 
ἄμητος ἱλαρός, ἀχρίσε δὲ καὶ ϑηρίοις ἐχδοϑήσεται, 7j δὲ στα-- 


ἃ καὶ τῶν] τ τῶν C. 11 ναυτικῶν R. 16 εὐδοθήσεται C. 


TONITRUALE EX SCRIPTIS FONTEII 
TRANSLATUM AD VERBUM. 


39. Luna capricornum occupante, si interdiu tonuerit, mi- 
natur exstiturum tyrannum in regionibus a freto ad Nilum: sed conatum 
ei haudquaquam successurum. nec minime erit rei cibariae defectus: 
Nilus refluet, dissensio erit liberis cum parentibus, et turbae procerum 
nonnullis. Parthi, et qui in Europa occidentem tenent, quiescent. sin 
autem nociu, gentes barbarae inter se concurrent, pax orbis Romani 
propter persuasiones turbabitur, hostes loca nonnulla imp. Romani 
ad breve tempus occupabunt. factiosi ab obeuntis solis partibus exi- 
stentes per nefas rem publicam administrabunt. plerique homines du- 
riore fortuna conflictabuntur, eruntque tempestates acerbae, i 
procellae periculosae. 

. Luna aquario, si interdiu tonuerit, hominum illustrium ruinas, 
incendia gravia significat. messis laeta , sed locustis bestiisque, et uvae 


DE OSTENTIS. 333 


φυλὴ ὀφιγξί. καὶ τὸ πάντων σχετλιώτερον, φάσματα τοῖς od- 
μασιν ἐνοχλήσει μετὰ νόσων, καὶ τῶν ὑδάτων διαμαρτήσει τὸ νό- 
στιμον. καὶ οἱ μὲν ἐλάττονες τὰς τύχας ἐπὶ τὸ βέλτιον ἁρπασϑίή- 
σονται, οἱ δὲ μείζους ἐπὶ τὸ χεῖρον ἐκπεσοῦνται. ἀμετρία τε τῶν 
δνόμων τὴν εἰρήνην ταράξει, καὶ ἐϑνικῶν ἔσται ἐπὶ τῆς πολιτείας 
πάροδος. εἰ δὲ νυκτὸς βροντήσῃ, ἀπολεγέτω μὲν τῇ εἰρήνῃ τὸ 
δυτιχόν, ὃ δὲ ἄμητος τῆς Ασίας εὐχταιότατος, καὶ οἱ ἄρχοντες 
παρὰ τὸ κρατοῦν ἐν αὐτοῖς o) σφόδρα τοὺς ὑπηκόους λυπήσουσι. 
Σελήνης ἰχϑύσιν οὔσης ἐὰν βροντὴ ἐν ἡμέρᾳ γένη- 
10ται, ὑδάτων ἐπίδοσιν δηλοῖ οὐ ποταμέων μόνον ἀλλὰ καὶ ϑαλατ-- 
τίων, ἀχλόν τε τῷ ἀέρι, ἀλλὰ καὶ ἀφανισμὸν τοῖς ἰχϑύσιν ἂπει- 
Ad. τὼ δὲ ϑηρία πρὸς τὰς παγίδας αὐτυμολήσει" φυτεύειν δ᾽ 
ὅμιυς φυτὰ ἐπευκταῖον. καὶ νοσῶδες μὲν τὸ κατάστημα, οἱ δὲ 
ἄρχοντες ἀνωμάλως διακείσονται. 

415 40. Σελήνης οὔσης κριῷ ἐὰν βροντὴ γένηται ἐν 
ἡμέρᾳ, φυγὴν μὲν ἡ ραβίοις, λοιμὸν δὲ Πέρσαις ἀπειλεῖ. εἰ δὲ 
γυχτί, 2doílay καὶ Εὐρώπην ταράξουσι πολέμιοι, οἵ τε ναυτιλλό- 
μενοι οὐκ ἔδω κινδύνων ἔσονται, καὶ ἀφϑονία μὲν τῶν καρπῶν 
ἔσται, δυνατοῦ δὲ προσώπου πτῶσις" καὶ τὰ κοινὰ ἐγγὺς εὐθη- 

40 νίας ἔσται, 

Σελήνης οὔσης ταύρῳ εἰ ἐν ἡμέρᾳ βροντήσῃ, ἐπομ- 
Bola» δηλοῖ καὶ χαλαζώδη τὸν ἀέρα, καὶ ποταμῶν παροχεύματα. 
καὶ ὃ μὲν ᾿ἰχϑὺς ἄφϑονος, οἱ δὲ περὶ τοὺς ϑαλαττίους πόρους 

S ἀνασπασθήσονται C. 8 ἄρα C. 17 πόλεμοι R. 
22 fort. legendum παροχετεύματα. H. 


sphingiis profundentur. quodque omnium erit miserrimum, spectra in- 
festabunt corpora cum morbis, et aquarum dulcedo corrumpetur. ho- 
mines inferioris fortmnae ad raeliorem rapientur: fortunatiores ad peiores 
decident. legum inaequalitas pacem turbabit, gentiumque erit in rem 
publicam ingressio. noctu si tonuerit, secernatur paci Occidens: in Asia 
messis erit optatissima; et praefecti, praeterquam quod sint cum impe- 
rio, non v provincialibus molesti erunt. 
Luna piscibus, si interdiu tonitruum factum fuerit, aquarum 
incrementum declarat non fluvialium modo, sed marinarum quoque: cali- 
inem aéri, interitum piscibus minatur. bestiae ultro ad laqueos acce- 
ent: sed tamen ut semina seras optabile est. aéris temperatio erit 
morbida: praefecti inique se gerent. i 
. Luna ariete, si interdiu tonitruum factum fuerit, fugam 
Arabibus, pestem Parthis minitatur. sin noctu, Ásiam et Europam tur- 
babunt hostes, nec navigantes defuncti periculis erunt. frugum erit 
copia , et ruina personae potentis: nec res publica longe ab abundantia 
aberit. 
Luna tauro, si interdiu tonnerit, vim imbrium declarat , a£rem 
grandinosum, derivationes fluminum. piscis copiosus: qui quaestui ma- 


334 IOANNIS LYDI 


ἀγρυπνοῦντες Aennoórato. xol ὃ μὲν ἄμητος ἀγαϑός, τοῖς δὲ 
κτήνεσι λοιμός. εἰ δὲ νύχετωρ, καρπῶν μὲν ἔνδειαν, vescidec δὲ 
xal χαλαζῶδες τὸ ϑερινὸν χατάστημα. ἄμβλωσίς τε γυναικῶν 
συμβήσεται, καὶ τὸ νόστιμον ὕδωρ ἐπιλείψει" καὶ κινήσεις μὲν 
στρατευμάτων λυπηραί, τῇ δὲ ἀνατολῇ τύραννος οὐκ εὐτυχὴς ἐνο--5 
χλήσει. 

Σελήνης οὔσης διδύμοις εἰ ἐν ἡμέρᾳ βροντήσῃ, 
ϑεοσεβέστατα ἔσται τὰ κοινά" εἰ δὲ ἐν γυχεί, τὰ ἐναντία. 

Σελήνης οὔσης καρκίνῳ εἰ ἐν ἡμέρᾳ βροντὴ γένη- 
ται καὶ νεχρὰ συμβαίη, ταραχαὶ ταῖς κοινοῖς πράγμασιν ἔσονταεῖο 
καινοτομέαι τε [τοῖς πράγμασιν) ἐπὶ τὸ χεῖρον. οἱ δὲ καρποὶ 
ψεύσονται. - ἀλλὰ μὴν καὶ 1j ϑάλασσα τοῖς ναντιλλομένοις ὁλε- 
ϑρία ἔσται, καὶ φϑορὰ μὲν ἀνθρώπων, ἀφϑονία δὲ ἰχϑύων. - εἰ 
δὲ νυχτί, «Ἱϊϑίοψι καὶ Πέρσαις ὄλεθρος ἐνσχήψει" τὰ δὲ δυτικὰ 
οὕτως λιμώξει ὡς καὶ εἰς "fiyvnror δι᾽ ἔνδειαν καταφυγεῖν. 15 

Σελήνης οὔσης λέοντι ἐὰν βροντὴν. ἐν ἡμέρᾳ γενέ. 
σθαι συμβαίη, δόλον κατὰ τῆς βασιλείας μελετᾶσϑαι δηλοῖ. 
καινισμοέ τε νόσων ἔσονται, καὶ ϑάνατορι τοῦ πλήϑυυς ἐκ τιμω- 
ριῶν. καὶ ὃ μὲν ἄμητος ἄφϑονος ἔσται, ὑπὸ δὲ πολεμίων διαρ- 
παγήσονται, καὶ διαφερόντως κατὰ τὸ δυτιχόν. κατισχύσουσί τε 90 
καὶ ἀδικήσουσιν οἱ ὑπὲρέχόντες τὸ ὑπήχοογν. εἰ δὲ νυχτύς, καὶ 
οὕτως ἢ βασιλεία ἐπιβουλευϑήσεται, ' xal μέρος τῆς ἀνατολῆς ὑπὸ 


10 καὶ νεκρὰ συμβαίη om Β. 14 δ᾽ iv ». R. 15 φυγεῖν R, 
καταφυγήν C. "P ^ 18 fort. leg. νόμων. H. ἔσονται 
om . 


ritimo operam dant, aerumnosissimi erunt, messis bona, sed iumenta 
pestis invadet. sin noctu, fragum penuriam , caelum vernam, pluviosum 
et grandinosum significat. mulieres abortum facient, et aqua dnicis de- 
ficiet: eruntque molesti exercituum motus, et tyrannus minime felix 
Orientem vexabit. 

Luna geminis, si interdiu tonuerit, religiosissima erit civitas: 
sin noctu, contra. 

Luna cancro, si interdiu tonitruum emortunm factum fuerit, tur- 
bae in re publica fient, rerumque in peiorem partem mutationes. íÍru- 
ges spem fallent; mare navigantibus exitiosum erit, peribunt homines, 

eficient písces. sin noctu, in Aethiopes et Persas pernicies irruet: 
Occidensque adeo fame premetur, ut inediae causa homines Aegyptum 
usque se in fugam daturi sint. I 

Luna leone, si tonitruum interdiu fieri accidit, insidias imperio 
populi Romani parari declarat. erunt morbi insolentes, et caedes vulgi 
per supplicia. messis copiosa ab hostibus diripietur, praecipue per Oc- 
cidentem. dominabuntur in provinciales opprimentque eos praefecti. 
sin noctu, sic quoque imperium populi Romani insidiis appetetur, pars- 


DE OSTBENTI£. 335 


βαρβάροις τελέσει.᾿ κατόμβριαις δὲ τοῖς ὑγροῖς καρποῖς λυμανεῖ- 
ται. ἐπισερήσονται δὲ τοῖς κτήνεσιν ἑρπετὰ θανατηφόρα" δυνω- 
τοὶ δὲ τῆς πολετείας πεσοῦνται. E 
41. Σελήνης οὔσης παρϑένῳ εἰ ἐν ἡμέρᾳ βροντήσῃ, 
5 ὑγρότερον ἔσται τὸ τοῦ ἀέρος κατάστημα, ἀφϑόνία δὲ τῶν ξηρῶν 
καρπῶν, ὡς ἠρέμα πως ἐπιρρεπεστέρους γενέσϑαι τοὺς ἀνθρώ.- 
πους ἐπὶ τὰ πταίσματα. ἔσταε δὲ καὶ φϑορὰ τοῦ γυναιχείου 
ἔϑνους. . εἰ δὲ νυκτός, λοιμὸς ἐνσκήψει τοῖς δυτικοῖς" τὰ δὲ 9u- 
ola οὕτως ἐπελεύσεται τοῖς ἀνθρώποις ὡς φωλεοῖς αὐτοὺς ἐγκατα-: 
10 κρύπτεσθαι" καὶ δυνατῶν, δὲ ἀνδρῶν ἔσται πτῶσις, καὶ ἔνδεια 
ξηρῶν καρπῶν. 
Σελήνης οὔσης ζυγῷ εἰ ἐν ἡμέρᾳ βροντήσῃ, ἀγαθὰ 
ἐχδεχέσϑωσαν ἄγϑρωποι, ἐξηρημένων «ἀἰγυπτίων. εἰ δὲ νυχτός, 
7 μὲν νεολαία ἐν ὅπλοις τελέσει καὶ ἐν πολέμοις φϑαρήσεται, 
15 ἀφϑονία γε μὴν τῶν καρπῶν ἔσται, ὑπὸ δὲ βαρβάρων δαπανη- 
ϑήσεται. 
(^2 0. Σελήνης οὔσης σκορπίῳ ἐὰν ἐν ἡμέρᾳ βροντὴν 7] 
ἀστραπὴν γενέσϑαι συμβαίη, ᾿Ἰράβιοι ταραχϑήσονται, ἔνδεια δὲ 
τῶν καρπῶν ἔσται, καὶ οἱ ἄνϑρωποι xus! ἀλλήλων χωρήσουσιν. 
40 “σσυρία γε μὴν πιεσϑήσεται λιμῷ. εἰ δὲ νυχτός, πυρκαϊαὶ μὲν 
ἔσονται, πτώσεις δὲ πόλεων παραλίων καὶ διμφϑορὰ καρπῶν καὶ 
τετραπύδων, ϑηρίων δὲ παντοίων ἐπιδρομή" ὅϑεν εὔχεσϑαε δεῖ, 
ὅπως μὴ καὶ κεραυνῶν ἐνσκήψεσιν ἄναλωϑὥσι. 


1 δὲ καὶ Βα. — 90 λοιμῷ C. 


que Orientis redigetur in ditionem barbarormm, imbrium vis frugibus 
uvidis noeebit. reptilia letifera iumentis advolvent sese: potentes in re 
publica ruent. 

41. Luna virgine, si interdiu tonuerit, uvidior erit a&ris status, 
frugumque siccarum copia, ut facilius iam ad delicta inclinaturi homines 
sint. erit quoque interitio feminei generis. sin noctu, pestis Occiden- 
tales occupabit: bellnae adeo jufestabunt homines, ut ipsi in lustra fe- 
rarüm se &bdituri'sint, hominum potentium erit ruina, et penutia fru- 

siccarum. 

Luna libra, δὶ interdiu tonuerit, fausta exspectent homines, ex- 
eeptis Aegyptiis. sin noctu, pubes saga sumet, et in bellis interibit: 
copia frugum erit, sed a barbaris absumetur. 

Luna scorpione, si interdiu tonitrunm aut fulgur fieri accidit, 
Arabes turbabuntur: penuria frugum erit, et homines inter se concur- : 
rent. Assyria fame premetur. sin noctu, incendia erunt, ruinae ur- 
bium maritimarum, interitus frugum et quadrupedum, belluarum cnins- 
quemodi incursus: ut obsecratio habenda sit, ne fulminum qnoque iacu- 
lationibus homines extinguantur. 


336 IOANNIS LYDI 


Σελήνης οὔσης τοξότῃ ἐὰν ἐν ἡμέρα βροντήσῃ, Πέρ- 
σαῖς ἀφανισμὸν ἀπειλεῖ, καὶ ὃ βασιλεὺς δὲ αὐτῶν δολοφονηθ 5- 
σεται, εὐκαρπία δὲ ἔσται καὶ χειμῶνες εὔδιοι ἔσονταε, φϑορὰ μὲν 
ἀνθρώπων, ἀνδραποδισμοὶ δὲ πόλεων. εἰ δὲ ἐν νυκτί, ἐπομ- 
βρίαν δηλοῖ, καὶ κάματον δὲ τοῖς ἐγχύμοσι καὶ νόσους καὶ ϑανά- 5 
τους αἰφνιδίους, ὡς περιττεύειν μὲν τοὺς καρπούς, ἀπολείπεσϑαε 
δὲ τοὺς δαπανῶντας. ἔσονται δὲ σάλοι καὶ ἄνεμοι βίαιοι, καὶ 
ἀφανισθήσεται ἀνὴρ δυνατὸς καὶ βαρὺς τοῖς πράγμασιν. 

Luna sagittario, si interdiu tonnerit, Parthis excidium minatur, 
rex eortm insidiis interficietur, eritque fructuum uber proventas et tem- 
pestates serenae, interitus hominum, et civitatum redactiones in servi- 
tutem. sin noctu, vim imbrium praesagit, laborem ibus, mor- 
bos, mortes subitas: ad abundantiam usque frugum, et defectum consa- 
meatum. erwnt procellae et vea vehementes, virqne potens et rei 
publicae gravis peribit. 


KA00A4IKH EIIITHPHZIZ 


ΠΡΟΣ ZEAMHNHN 
ΠΕΡῚ KEPATNAN ΚΑῚ AAAAN KATAZTHMATAN, 
éx τῶν —— xaO" ἑρμηνείαν πρὸς λέξιν, 
τῆς ϑερινὴρ τροπῆς. 

42. El κατὰ τὴν ἑνδεκάτην τοῦ καρχίνου μοῖραν σελήνη 
εἴη χριῷ, ἔσονται ἀχλύες καὶ βρονταὶ καὶ χάλαζαι, ταραχαὶ δὲ 
τοῖς δένδροις àx βιαιοτέρων πνευμάτων, καὶ ζάλη ἀερία, τίμιοί τε 
οἱ καρποί, xol αὐχμηρὸν τὸ περιέχον ἐκ λοιμικῆς ϑερμωσίας. εἰ 
δὲ ταύρῳ, ἔνδεια μὲν ἔσται τῶν ἐπιτηδείων, ἐλαίου δὲ διαφερόν- 5 


1 σελήνη] καὶ C. 8 ἀνέμων R. 


GENERALIS OBSERVATIO 


SECUNDUM LUNAM, 
DE FULMINIBUS STATIBUSQUE ALIIS, 
ee Labeene tramelata ad verbum, 6 solstitio acetiívo. 
49. Bi undecimo cancri gradu lema in ariete invenitur, erunt nunbi, 
tonitrua, grandines, concussiones arborum t propter flatus vehementiores, 


turbo aérius, fruges carae, aér siccus ob calorem pestilentem. si tanro, 
inopia erit rei cibariae, olei praesertim: tamen quae trutine pensantur, 


DE OSTENTIS. 337 


τως, τὰ μέντοι σταϑμῷ ἀποδιδόμενα εὐτελῆ ἔσται. διϑέμοις ye 
μὴν οὔσης τῆς σελήνης ἐπὶ τῆς ϑερινῆς τροπῆς ἀμφίβολος ἔσται ὃ 
ἐνιαυτός" ἡγήσεται μὲν γὰρ ὑγρότης, ἕψεται δὲ ξηρότης, καὶ ó 
μὲν σῖτος ἐλάσσων, κρείττων δὲ ὃ οἶνος, καὶ οὐχ ἥκιστα τὸ ἔλαιον 
6 ἀφϑονώτατα διαρκέσει. — xagxivo δὲ οὔσης σελήνης ἐπὶ τῆς ϑερι- 
νῆς τροπῆς, ὡς προῦποδέδειιται, εὔφορος ὃ ἐνιαντὸς ἔσται περὶ 
πάντας τοὺς καρπούς, ξηρούς τε καὶ ὑγρούς" εἰκότως οὖν εὐϑη-- 
γίαν προσδοκητέον. εἶ δὲ ἐπὶ τοῦ λέοντος σελήνης οὔσης 3j ϑερινὴ 
συνέλϑοι τροπή, βροντώδη καὶ ϑυελλώδη ἄν τις ἐκδέξαιτο τὸν 
10 ἀέρα" γεφώδης γὰρ ἔσται καὶ ἀχλυώδης, ὡς περιττευούσης τῆς 
ἐξ ὑπερῴων ὑγρασίας τοὺς μὲν ξηροὺς καρποὺς ἐλατεωθῆναι, τοὺς 
δὲ ὑγροὺς ἐπιδοῦναι. ὅταν δὲ ἐπὶ τῆς ϑερινῆς τροπῆς σελήνη τὴν 
παρϑένον ἔχοι, στεῖρος μὲν καὶ ἐγγὺς ἄκαρπος ὃ ἐνιαυτός, ἐκ δὲ 
ἀδοκήτου περί τε τοὺς ξηροὺς καρποὺς xal ὑγροὺς ἔσται τις πα- 
16 ραψυχή. ζυγῷ οὔσης σελήνης εἰ τὴν ϑερινὴν καταλάβοι τροπήν, 
εὔφορον μὲν καὶ αὐτάρκη τὸν ἐνιαυτὸν ἐμφαίνει περὶ τοὺς ξηροὺς 

καρπούς, ὑγρὸν δὲ ὅμως καὶ ἔπομβρον" καὶ τὰ σταιϑμῷ διδόμενα « 
τίμια ἔσται, τὸ δὲ ἔλαιον σὺν καὶ τῷ οἴνῳ ἔσται τιμιώτατα. 
σκορπίῳ σελήνης ἐπὶ τῆς μὲν ϑερινῆς τροπῆς τυγχανούσης ξηρὺς 
90 καὶ ὄψιμος ὃ ἐνιαυτὸς ἐπὶ τοῖς καρποῖς ἔσται, χαλαζώδης δὲ οὐχ 
ἥκιστα καὶ ταρακτικός" 0 γε μὴν σπόρος, καὶ εἴτι ὑπὸ γῆν, ἔξω 
ἐλπίδος» λιμὸς οὖν ἔσται πάντως καὶ φϑαρὰ τῶν ἀνθρώπων. 
τοξότην ἐχούσης σελήνης ἐπὶ τῆς τοῦ ϑερινοῦ κέντρου τροπῆς, 


6 εὔφρονας C. 9 ϑελλώδη €. ixóéboso.C. ἅἀδιζσται 
πάνυ R. 90 ξαλαξώδης C. 


parvi erunt. si luna in geminis est tempore solstitii, anceps erit annus: 
nam humida tempestas praeibit, sequetur siccitas; et frumentum erit mi- 
nore proventu, vinum largiore, nec minime oleum copiosissime suppedi- 
tabit. si luna invenitur cancro solstitio aestivo, sicut demonstratum est, 
ferax annus erit frugum omnium eum siccarum tum uvidarum ; quare 
credibiliter abundantia est exspectenda. quodsi luna in leone existente 
solstifium aestivum aecidit, aérem tonitrudlem ac procellosum exspectet 
aliquis; eritque nebulosus atque edlipinosus adeo ut propter abundan- 
tiam .humoris superne manantis eiocae fruges minoris proventus futurae 
sint, uvidae uberioris. si solstitio aestivo luna virginem oceupat, ste- 
rilis omnique prope fructu vacans annus: sed tamen ex insperato in 
frugibus siccis et humidis erit aliquod levamen. si in libra est luna 
cum ad solstitium aestivum advenerit, fertilem quidem suppeditantemque 
sibi omnia annum indicat quantum ad fruges siccas, sed humidum tamen 
et pluviosum: quae trutina pensantur cara erunt, vinum cum oleo caris- 
simm. si solstitio aestivo luna in scorpione deprehenditur, siccus annus 
in frugibusque serotinus erit, nec minime gramdinosus ac turbidus; se- 
mentis, et quicquid eub terram est, desperata: ita utique fames erit et 
interitus hominum, si eagittarium lun& occupat in conversione centri 
. Joannes Lydus. 





338 IOANNIS LYDI 


πλημμύρα ἔσται ὑδάτων ἀτμοί τε καὶ χαλαζώδεις ὄμβροι, καὶ 
φϑορὰ τῶν πτηνῶν, καὶ ναυάγια οὗ μικρά, καὶ ἐλαττώσεις μὲν — 
τῶν ὑγρῶν καρπῶν, ἀφϑονία δὲ τῶν ξηρῶν. ὅταν γε μὴν τὸν 
αἰγόχερων ἔχῃ σελήνη ἐπὶ τῆς ἐν ϑέρει τροπῆς, οὕτως ἐπομβρήσει 
ὁ ἀὴρ ὡς ἐμποδὼν γενέσϑαι τῇ συναγωγῇ τῶν καρπῶν καὶ μετα- 5 
μελῆσαι τοῖς γεωργοῖς τῆς ἐπὶ τῷ σπόρῳ σπουδῆς" ἐκ παραδόξου 
δὲ οἱονεὶ τῆς προνοίας οἴνου μὲν καὶ ἐλαίου ἀφϑονία, ἥκιστα δὲ 
λοιμῶδες τὸ τοῦ ἀέρος κατάστημα. τῷ δ᾽ ὑδροχόῳ ἤτοι τοῖς 
ἰχϑύσιν ἐνδιατριβούσης σελήνης τὰ αὐτὰ μὲν ἔσται σχεδὸν περὶ 
τὴν τῶν καρπῶν ἐχδοχήν. ἐλάττους γὰρ ἔσονται οἱ ἰχϑύες πρὸς 10 
αὐτοῖς, καὶ διαφερόντως οἱ ποτάμιοι καὶ ὅσοι ϑαλάσσης ἔξω μειι- 
ϑήσονται. 
ΠΕΡῚ ΚΕΡΑΥΝΩ͂Ν. 


43. Τὰς φύσεις τῶν πραγμάτων λέγειν, καὶ ὅπως γίνε- 
σϑαι κεραυνοὺς 7j παλαιότης ὑπολαμβάνει, τοῖς ἀρχαιοτέροις 15 
. ἀποχρώντως τῆς περὶ τῶν τοιούτων ϑεωρίας διαληφϑείσης οὗ 
τούτου καιρός, οὐδὲ τὸ ἐπάγγελμα τουτὶ προύϑηκεν, ἀλλ᾽ ὅπως 
κατὰ τὴν Θούσχων παράδοσιν ἐπιγνωσϑεῖεν oi κεραυνοί, τέ ἄρα 
παραδηλοῦσιν ἐκπίπτοντες. ἐν τούτοις μὲν εἰδέναι χρὴ ὡς οὗ 
κατὰ πάντα τὸν ἐνιαυτὸν κεραυνοὶ ἀποθϑλίβονται" οὐδὲ γὰρ ἐπὶ 40 
ϑέρους οὐδὲ ἐπὶ χειμῶνος τοῦτο συμβαίνειν πέφυκε καϑόλου, àAX 


11 ἐξωμιωθήσονται C, ἕξω μαιωθήσονται R. corr Η. 14 οὕτως C. 
15 ὑπολαμβάνειν τοῖς ρχαίοις C. 20 οὐκ ὅπανεα C. an οὐκ 
ἀνὰ xdvta? ᾿ 


aestivi, eluvio erit aquarum , vapores, imbres grandinei, interitus volu- 
crum, naufragia non parva , imminutio f uvidarum, siccarum abun- 
dantia. si capricornum occupat luna solstitio aestivo, adeo imbre abun- 
dabit aer ut futurus sit impedimento collectioni frugum, et paenitentiam 
acturi sint agricolae studii in sationem collati: sed ex insperato quasi 
divino consilio vini erit et olei copia, aérisque status minime morbidus. 
luna in aquario aut piscibus commorante in frugum exspectatione eadem 
fere usuvenient. praeterea minores erunt pisces, inprimisque fluviales, 
et quicunque extra mare sunt, decrescent. 


DE FULMINIBUS. 


49. Nhaturas rerum dicere, et quo pacto nasci fulmina vetustas 
crediderit, cum harum rerum ratio sufficienter antiquioribus sit pertra- 
ctata, nec jam tempestivum est, nec proposuit id institutum , sed quem- 
&dmodum iuxta Tuscorum disciplinam dignoscantur fulmina, quid casu 
obnuntient. qua in re sciendum est non per totum annum excnti ful- 
mina: neque enim aestate nequb hieme id accidit omnino, sed vere vel 


DE OSTENTIS. 339 


ἂν ἦρι ἢ μετοπώρῳ, περὶ τὴν πλειάδος xal ἀρχτούρου ἐπιτολήν. 
ὅϑεν οὐδὲ ἐν Σκυϑίᾳ ἢ συνελόντι εἰπεῖν ἐπὶ τὸ ἀρχτῷον κέντρον 
κεραυνοὺς βάλλεσθαι, ἤγουν ἐπὶ τὸ νότιον, κέχριται, διὰ τὸ ψυ- 
χρὸν καὶ ϑερμὸν τοῦ κατὰ τοὺς χώρους ἐχείνους καταστήματος. 

5 ἐπὶ δὲ τῆς Ἰταλίας ὡς μάλιστα" εὔχρατος γὰρ σχεδὸν παρὰ πᾶν 
χωρίον ὃ κατ᾽ ἐχείνην ἀήρ, ἀπὸ μὲν νότου πλευρᾶς ἑκατέρας τῷ 
βορρᾷ ἰάπυγί τε κώρῳ τε ἐξ "άλπεων καταπγεομένης πάσης τῆς 
ὑποκειμένης τῷ ““Ἵπεννίνῳ βαϑείας, ἀπὸ δὲ τοῦ πρὸς λίβα νεύμα- 
τὸς τῷ νότῳ, καὶ νότῳ o) τῷ ξηρῷ καὶ βαρεῖ ἀλλὰ τῷ γονιμω- 
1ϑτάτῳ πάντων, οἷον ἐἶναι τοιοῦτον 7) παρήκουσα πρὸς Γάδειρα ἐπὶ 
᾿τὸ «Ἀτλαντικὸν μεγάλη παρασκευάζει ϑάλασσα, κιρνῶσα ταῖς ψυ-- 
᾿χραῖς ἀναϑυμιάσεσε τὴν ἀτμώδη καὶ λοιμικὴν τοῦ μεσημβρινοῦ 
νότου ϑερμότητα. καὶ τὸ δὴ πάντων τῇ χώρᾳ τῆς εὐχρασίας αἷ-- 
τιώτατον, ἄνωθεν τῷ Ἰονίῳ, κάτωϑεν δὲ τῷ Τυρσηνικῷ παρα-- 
15 κλύζεται πελάγει. ὅϑεν δίς τε τὰ ϑρέμματα τοῦ ἔτους ἀπογεννᾶν 
πέφυκε, τυρὸς δὲ οὐ λείπει οὔτ᾽ ἐν ϑέρει οὔτ᾽ ἐν ὁπώρῃ. τοιαῦτα 
μὸν ἄν τις περὶ Ἰταλίας εἴποι. 
44. Μιάφορος δὲ καὶ οὗ μονοειδὴς 7j τῶν κεραυνῶν φύσις. 

τοὺς μὲν γὰρ ψολόεντας ἢ παλαιότης καλεῖ, τοὺς δὲ ἀργῆτας, 
90 σχηπτούς τε καὶ πρηστῆρας. οὐδὲ γὰρ πάντες ταὐτὸ πράἄττουσιν. 
εἰσὶ δὲ of xal ἀναστρέφουσι πρὸς τὰς ῥήξεις τῶν νεφῶν, ὅϑεν 
καὶ ἐξεϑλίθησαν. καὶ οἱ μὲν διάπυροι πρηστῆρες, οἱ δὲ μὴ 


2 συνελόντα C cum Rutg. — 8 ἤγουν] malim οὐδέ. Ἡ, 7 κώρῳ 
τε H , χώρω δὲ C, χώρα xal R. 10 sic ambo: sed malim zo9- 
τον, vel ὃν εἶναι τοιοῦτον. H. 16 malim τέ" et sic verti. H. 
Hom. Od. 12 76. 18 καὶ om C. 


autumno, sub vergiliarum et arcturi ortum. unde neque iri Scythia ne- 
que, ut brevi dicam, circa aquilonarem cardinem nec circa australem, 
cadere fulmina iudicatum est, ob frigidum atque calidum per loca. ez 
caeli statum. in Italia quam creberrime, siquidem ibi ubivis fere tem- 
ratus aér, cum, i latere utroque, omnis Apennino subiecta pro- 
unditas aquilone favonio coro ex Alpibus, in flexu autem africum ver- 
sus austro Ierrpirenr, neque austro sicco et gravi illo, sed omnium 
maxime genitali, qualem eum mare magnum reddit, ad Atlanticum usque 
per Gades pertinens, afflatuque refrigerante temperans vaporiferum ac 
pestilentem meridionalis austri aestum, οἱ quod regioni illi conficien- 
tissima omnium causa temperiei est, superius Ionio, inferius T'yrrheno 
alluitur mari. quare et bis quotannis pecudes pariunt, et caseus "nec 
Bacchi deest nec tempore messis" (Hom. Od. 12 76). haec de laudi- 
bus Italiae. 

44. Diversa autem est neque uniusmodi fulminum natura. alia fu- 
mida vocat antiquitas, alia candida, irruentia, presteres: non enim 
omnia idem efficiunt. sunt etiam quae redeant ad diruptiones nubium, 
unde elisa fuerant. ardentia presteres appellantur; quae sunt sine igne 


340 JOANNIS LYDI 


, πυρώδεις τυφῶνες, οἷ δ᾽ ἔτε μᾶλλον ἀνειμέγοι ἐχνεφίαι. αἰγίδες γε 

. μὴν λέχονται οἱ ἐν συστροφῇ πυρὸς φερόμενοι. ταύτῃ αἰγίδα hi 

. περιτίϑηριν ὃ λόγος, οἱονεὶ τὸν ἀέρα κμτριγέδρς καὶ συσσεισμοῦ 
αἴτιον παραινιττόμενος. εἰσὶ δὲ καὶ ἕτερα σχήματα κεραυνῶν" 
ἑλικίας αὐτοὺς τὰ βιβλέα καλεῖ, ὅτε ἑλικοειδῆ γραμμὴν ἐν τῷ χα-5 
ταφέρεσϑαε παραδεικνῦσιν. ἔστι δὲ ϑαυμάσαι κἀν τούτῳ τὴν 
φύσιν καὶ τὸ ἄβατον τῶν ἐν αὐτῇ ϑεωρημάτωγ. οὐδὲ γὰρ πάντες 
(καίτοι πάντες ἐξ ἀέρος καὶ συστροφῆς νεφῶν φερόμενοι) τὰ αὐτὰ 
ἀλλήλοις δρῶσιν. ὃ γὰρ ἐν αὐτοῖς λεγόμενας ἀργῆς, ὃν καὶ λαμ- 
πρὸν ἐξαιρέτως καλοῦσιν οἱ ἀρχαῖγι, πολλάκις ἐμπεσὼν ἐπὶ πίϑον: 
ἢ ἄγγος ἁπλῶς ἢ οἴνου ἢ ὕδατος, τὸ μὲν περιέχον ἀπήμαντον τὸ 
δὲ ἐμπεριεχόμενον ἄφαντον ἐποίησεν. οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ ἐν σκεύεσι 
χρυσίον ἢ ἀργύριον φέρουσιν ἐμπεσὼν τῷ ἴσῳ τρόπῳ τὰ μὲν ἔνδον 
ἔτηξε, τὰ δὲ ἔξωθεν ἔσωσε. καὶ τὸ δὴ πάντῳν ϑαυμασιώτατον 
καὶ ἐπὶ γυναιχὸς ἐγκύμονος συμβῆναί φησιν ὃ μέγας ᾿“πουλήϊος, 15 
καὶ γυναικὸς οὐκ ἠγνοημένης, IMaoxloc δὲ ἐκείγης τῆς Κάτωνι τῷ 
τελευταίῳ συνοικησάσης. ἐμπεσὼν γὰρ αὐτῇ κεραυνὸς ὃ λεγόμε- 
voc ἀργῆς ἤτοι λαμπρὸς αὐτὴν μὲν παντελῶς ἐφύλαξεν ἀβλαβῆ, 

, τὸ δὲ ἐν αὐτῇ διεφόρησεν οὕτως ἀνεπαισϑήτως ὡς μηδὲ αὐτὴν 
, συνιδεῖν ὃ τε γέγονε τὸ ἐν αὐτῇ, καίτοι πρὸς ἔξοδον. ἔχον. τοιαύ- 9 
τὴν μὲν κατ᾽ ἐξαίρετον ἐνέργειαν ἢ τοῦ ἀργῆτος εἴληχε φύσις. 


1 ἀνιμένοι C. 4 παραινιττόμενοι C. 8 σερεφόμενοι C. 
11 ἢ οἴνου] ἢ om C. ἀπήμαντος C. 12 περιεχόμενον R. 
15 fortasse Πλίνιος dictum oportebat, Hist. nat. 2 51. H. 
41 ἐνέργειαν om R. 


typhones, magis etiam remissa ecnephiae. αἰγίδες, quae praefracta pos- 
suus dicere, vocantur quae globo igneo deferuntur; unde aegidem 
Iovi circumponit traditio, quasi insinuans aérem procellae concussionis- 
que esse causam. sunt quoque alia fulminum genera: intorta libri vo- 
cant, quod lineam tortuosam lapsu ostendunt, in quo item mirari subit 
naturam difficultatemque contemplationum eius. non enim omnia (licet 
omnia ex aére concursuque nubium eliciantur) operantur eadem. de 
ilis quod nominant candidum, quod idem clarum prae ceteris vocant 
,veteres, saepe incidens in dolium aut omnino in vas sive vini seu aquae 
operimentum integrum reliquit, intus conclusum fecit evaniduga. πος 
minus in loculis aurum aut argentum contineutibus, simili modo irruens, 
quae intrinsecus erant liquefecit, quae exterius, reliquit intacta. e 
omnium maxime mirandum mulieri gravidae accidisse ait magnns Apu- 
leius, nec ignobili illi, Marciae nimirum, quae MCatoni minori nupsit. 
decidens in eam fulmen clarum seu candidum vocatum ipsam prorsus 
ilaesam servavit, partum eius discussit sine omni doloris sensu , adeo 
ut ne ipsa quidem animadverteret quid de fetu, licet haud procul abes- 
set ab enisu, factum esset. eiusmodi eximia vis naturae candidi fulmi- 
nis propria est. 





DE OSTENTIS. 341 


45. Γενικῶς δ᾽ εἰπεῖν, ἁβλαβῶς φυλάττεται ἀπὸ κεραῦ- 
γῶν καὶ οὐδὲ βάλλεται τὴν ἀρχὴν ἐν μὲν φυτοῖς δάφνη καὶ συκῇ" 
καὶ γὰρ ἡλίου ταῦτα. ὅϑεν καὶ δάφνην φιλεῖν nó ov μυϑεύε- 
ται, οἷον ὃ ἥλιος" καὶ εἷς λέοντα μεταβαλλόμενος, ἀντὶ τοῦ εἷς 

5 πῦρ, o) φϑείρει τὴν δάφγην. ἂν δὲ πτηνοῖς ἄετός, “ἐν δὲ ὑγροῖς 
φώκη" ὅϑεν καὶ κεῤαυνοφόρος ὃ ἀετὸς καὶ Zfiüg εἶναι νενόμισται. 
7 δὲ φώχη ὡς ἀπήμαντος ἐπιβολῇ κεραυνοῦ, μάρτυς 7j πεῖρα 
ἀποδέδωκε" τῶν γὰρ νεῶν τὰ ἱστία, ἐν αἷς oí βασιλεῖς πλέουσι, : 
φωκείοις εἴϑισται ἀποδιφϑεροῦσϑαει δέρμασιν. οὐ πλέον δὲ πέντε 
10 ποδῶν καταχρύπτεσϑαι κεραυνὸς πέφυκεν εἷς γῆν, ἐξωθούμενος 
ἄνωθεν" 6 γὰρ ἀῤιϑμὸς γηϊνώτατος. ἔστι δ᾽ ὅτε καὶ ὑπ᾽ αἰϑρίῳ | 
τῷ dépi ninvovoi κεραυνοί" Orio εἶ συμβαίη, οὐκέτι τὸν ἐπὶ τοῖς 
ζῳδίοις ἥλιον ἢ ἑτέραν γοῦν τῶν ἐγνωσμένων δέοι ἑρμηνείαν vot 
ἐσομένου ϑηρᾶσϑαι, ἀλλ᾽ αὐτόϑεν ἀποφήνασθαι ἀνατροπὴν μὲν 
15 τοῖς κοινοῖς, ἀπώλειαν "δὲ τῷ παντελεῖ χωρίῳ, ἐν ᾧ τοιοῦτό τι 
συμβήσεται. ἄλλην δὲ ἐκ τὸῦ ἐναντίου ὃ Νιγίδιος ἐν τῇ τῶν Ὀνεί- 
ρων ἐπισκέψεε παραδίδωσιν ἐπὶ τοῖς κεραυνοῖς ἑρμηνείαν. φησὶ 
γὰρ πᾶσι μὲν καϑόλου ἀπευχταίαν εἶναι τὴν τῶν σχηπτῶν φοράν, 
χἂν εἶ μὴ τυχὸν βλάπτοιεν, τοῖς δ᾽ ὄναρ τουτὶ πάσχειν φανταζο- 
30 μένοις αἰσιώτατον καὶ λαμπρᾶς τύχης προμάντευμα. 

46. "Mov δὲ ζητῆσαι τίνος χάριν ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων διο- 

σημειῶν τὴν σελήνην, ἐπὶ δὲ μόνων τῶν κεραυνῶν τὸν ἥλιον Tj 
7 ἐπιβουλῇ Ο. ὃ ἐν οἷς C. 9 φωκίοις ἤϑισται C. 


10 κεραυνοὺς C. 14 ἀποφήβασθαι C. an voluit ἀποφοιβάσαι3 
17 ἐκισκίψει C. 22 τῆς σελήνης C. 


45. In universum autem illaesae servantur neque omnino feriuntur 
fulminibus ex iis quae terra gignuntur lanrus et ficus: nam soli pecu- 
liares sunt. unde laurdm quoqde gratam fabulantur Apollini, hoc est 
soli; et in leonem mutatus, quasi dicas in ignem, laurum non laedit. 
e volucribus aquila, ex marinis vitulus: ob hoc aquila armiger fulminis 
Jovique peculiaris esse ereditur. minime laedi phocam percussione ful- 
minum testis experientia demenstravit: ita vela navinm, quas imperato- 
res conscendunt, δε θυ phocarum induci consuerunt. nec unquam 
usuvenit quinque altius pedibus descendere in terram fulmen superne 
elisum: est entm is numerus maxime terrester. interdum quoque sereno 
die cadunt fulmina; quod si accidit, non amplius solem in signis aut 
aliquam comprobatam interpretationem rei futurae scrutari oportet, ve- 
rum extemplo rei publicae eversionem, ac regioni universae, ubi eius- 
modi qud acciderit, interitum denuntiare. contra PNigidius Disputa- 
tione de somniis aliam prodit fulminum explicationem. ait enim omnibus 
omnino fulminum ictum esse abominandum, etiamsi forte nihil laedant : 
auspicatissimum contra esse iis qui per quietem viderint, et splendidae 
fortunae omen. . 

46. Iam vero operae pretium est disquirere quam ob rem in aliis 
prodigiis lunam, in fulminibus solis solem observitarit antiquitas. at 





349 IOANNIS LYDI 


ἀρχαιότης ἐπετήρησεν. εἴρηται τοίνυν πολλαχῶς ὡς πάσης τῆς 
ὁποιδήποτε τυγχανούσης ϑερμῆς φύσεως καὶ πυρὸς ταμίας καὶ αἴ- 
τιος ἥλιός ἐστι, xal διαφερόντως ἐκείνου τοῦ πυρὸς λέγω τοῦ 
κατ᾽ ἐνέργειαν δραστικοῦ, καὶ ἐν ᾧ οὐδεμίαν 4j σελήνη μετουσίαν 
ἔχειν φαίνεται. τί γὰρ κεραυνοῦ δραστιχώτερον 7] πυρωδέστερον ; 5 
ἐν ᾧ τοσαύτη τίς ἔστιν ἦ κατὰ φύσιν δξύτης ὡς μηδὲ ἕν σῶμα 
παντελῶς ὑπομένειν αὐτόν" ὥστε ἐπειδὴ μὴ μόνον ἐστὶν ὑγρότητος 
ἔξω, ἀλλὰ καὶ πάσης τῆς ὁπωσδήποτε ὑποπιπτούσης αὐτῷ φύ- 
σεως σχεδαστής, δῆλον ὅτε 7] φελήνη ἀλλοτρία χεραυνῶν ἐστί. 
καὶ γὰρ ὑγρὰ τὴν φύσιν καὶ ἐπὶ τῆς ὑγρᾶς τεταγμένη ζώνης, εἶ- 10 
κότως τε οὐ δυναμένη τὰ διὰ τῶν χεραυνῶν προλεγόμενα δηλῶσαι. 
ὥστε ἥμος αἴτιος κεραυνῶν. ταύτῃ Ζεὺς ὃ αὐτὸς καὶ Ἥλιος τοῖς 
᾿μιυϑικοῖς λέγεται, καὶ κεραυνὸν ἐπιφέρεται, καὶ ἀετὸς ὑπηρέτης 
αὐτῷ. καὶ ὅσα κατὰ φύσιν ϑερμά, καὶ ἡλίῳ προσφυῆ. ὀρϑῶ 
οὖν τὸν ἥλιον oi ἀρχαῖοι, καὶ o) τὴν σελήνην, ἐπὶ τῆς τῶν xtoœv- 15 
γῶν ϑεωρίας ἐπετήρησαν. ἐκχείνοις τοίνυν ἀκολουθοῦντες τὰ εἶ- 
ρημένα αὐτοῖς καϑ᾽ ἑρμηνείαν ἐροῦμεν. 

47. Ἥλιος κρι ᾧ. κεραυνὸς ἐνσκήπτων ἐπὶ γῆς εἶ μὲν 
δένδρῳ ἐμπέσοι, τηρεῖν δεῖ ποίῳ τούτῳ" οὐδὲ γὰρ πλανᾶσϑαει 
πέφυχε καταφερόμενος, ἀλλὰ ῥοιζηδὸν καὶ κατ᾽ εὖὐϑεῖαν καὶ ob-29 
τως ἀπλανῶς καταφέρεται. καὶ εἰ μὲν ἀμπέλου καϑάψεται, ἐλάτ- 
τῶσις ἔσται τοῦ οἴνου, εἰ δὲ ἑτέρου τινὸς τῶν δένδρων, τὴν ἐξ 


1 sic ambo: verti ac si esset σολλαχοῦ. H. 2 sic utrobique : 
fort. ὁπουδήποτε. H. κᾶν C. 10 ὑγρῆς C. 11 δη- 
λώσει C. 20 ῥυζηδόν C. 


enim demonstratum est compluriens solem omnis , ubiubi sit, naturae ca- 
lidae ignisque dispensatorem esse atque causam, et praesertüm illius 
ignis, inquam, actu efficientissimi, quocum lunam consortium habere 
nullum constat. nam quid efücientius fulmine? quid ignitius? in quo 
tanta est natura celeritas ut nullum omnino corpus perferre id queat; 
quapropter, cum non modo sit ab humore remotum, sed omnem quoque 
qu emcunque naturam obviam sibi factam dissipet, patet a fulminibus 

ienam esse lunam. etenim humida suapte natura et in cingulo humido 
collocata, ideo augurium fulgurale d e nequit. contra sol fulmi- 
num causa. quocirca idem a mythicis et Iuppiter et Helios appellatur, 
fulmenque gestat, eiusque ministra aquila est, et quaecunque res na- 
tura sunt calidae, eae item soli sunt cognatae. recte igitur solem, non 
lunam, in fulgurali disciplina observaverunt veteres. quos consequentes 
eorum dictata interpretatione conversa bic subiiciemus. 

47. Sol ariete. fulmen terrae illisum si inciderit, arborem aer- 
vari oportet quaenam ea sit: non enim vagari solet delabens, sed cum 
stridore, recta, atque adeo absque erratione, defertur. quodsi vitem 
tangit, imminutio erit vini, sin aliquam arborem, penuriam frugum illins 


DE OSTENTIS. 343 


ἐχείνου καρπῶν ἔνδειαν παραδηλοῖ. εἰ δὲ ἐπὶ ποταμὸν κατενεχϑ εἰη, 
ἐνδεὴς μὲν ὃ ποταμὸς ὑδάτων ἔσται, ὅσον πρὸς αὐτόν, ὄλεθρος 
᾿ δὲ τοῖς ἐν αὐτῷ νηχομένοις ἐπιγενήσεται. εἶ δὲ ἐπὶ ϑαλάσσῃ, τὸν 
τόπον ἐπιτηρεῖν δεῖ xu9^ οὗ φέρηται 5j φλόξ" πάντως γὰρ ἐκεῖνος 
50 τόπος, καὶ οὐκ αὐτὸς μόνος ἀλλὰ καὶ τὸ περὲ αὐτὸν κλῖμα, ἢ 
πολέμῳ ἢ πειρατῶν δόλοις. ταραχϑήσεται. εἰ δὲ ἐν πολιτικῷ ἢ 
δημοσίῳ κατενεχϑείη τόπῳ, ἐμφυλίους τε πολέμους καὶ στάσεις 
καὶ τοῦ πολιτεύμωτος ἀνατροπὴν δηλοῖς αὐτὸν δὲ τὸν τόπον, 
xa9^ οὗ ἐξαιρέτως φέρηται, οὐκ ἀλλοιώσει μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν 
10 ἐν αὐτῷ τύχην παντελῶς ἀναβάλῃ. εἰ δὲ ἐπὶ τείχους πέσῃ, βλάψῃ 
δὲ μηδέν, πολεμίων μὲν ἔφοδον σημαίνει" εἶ δὲ διαφϑείρῃ τοῦ 
τείχους μέρος τι, σχοπητέον κατὰ ποίου τινὸς μέρους καὶ πρὸς 
ποῖον ἀφορῶντος κέντρον τὸ τῆς διοσημασίας γένοιτο" ἐξ ἐκείνου 
γὰρ πάντως τοῦ κλίματος πολεμίους ἀναμένειν δεῖ κατὰ τοῦ τεί- 
ἰόχους. εἶ δὲ καϑ' ἱεροῦ πέσῃ κεραυνός, τοῖς ἐνδόξοις τοῦ πολι- 
τεύματος καὶ τοῖς περὶ τὴν βασιλείαν αὐτὴν ô κίνδυνος ἐνσκήψει. 
εἰ δὲ κατ᾽ ἀγαλμάτων κατενεχϑῇ, ποικίλας καὶ ἐπαλλήλους τὰς 
συμφορὰς τοῖς πράγμασιν ἀπειλεῖ" εἰ γὰρ χαρακτῆρες εἰδεῶν τι-- 
νῶν καὶ κύσμια πόλεων τὰ ἀγάλματα ὑπωπτεύϑη τοῖς παλαιοῖς, 

| 90 ἀρὰ τοῖς πράγμασιν 7j περὶ αὐτὰ ὅβρις. 

48. Ἥλιος ταύφϑῳ. ἐὰν κεραυνὸς κατενεχϑ εὖ) ἐπὶ 
καρποφόρον δένδρον, εὐκαρπίαν τοῖς κατ᾽ αὐτὸ καρποῖς σημαί- 


1 ἐκείνων C. 4 legendum aut φέρεξαε, ut est in R, ant αν 
φέρηται. H. 9 v. ad vers. 4. 10 πέσει C. 11 πολέ- 
μῶν C. 21 κατενεχϑῇ ἢ ἐπὶ C. 


declarat. si in flumen defertur, flumen per semetipsum aqua egebit, 
immantes exitio interibunt. sin in mare, lecum animadverti oportet quo 
flamma rapitur: omnino enim locus ille, neque is solus sed regio quo- 
que circa ipsum, aut bello aut piratarum insidiis turbabitur. si in lo- 
cum publicum aut communem delabitur, bella civilia, seditiones, ever- 
sionem rei publicae declarat: locum ipsum, in quem praecipue fertur, 
non immutabit modo, sed etiam fortunam eius prorsus disturbabit. 
quodsi murum tetigerit, nec nocuerit quicquam, hestium adventum si- 
guificat: sin pars muri vitium fecerit, observandum qua in parte , quam- 
que templi auguralis regionem spectante, prodigium factum sit: ex hec 
enim tractu hostes contra murum exspectari utique oportet. locum con- 
secratum si fulmen petit, illustribus rei publicae iisque qui imperium 
ipsum tractant periculum inüicietur. si in statuas delabitur, varios con- 
ünuosque casus rebus minatur. nam si quidem velut signa specierum 
ornamentaque civitatum statuas observaverunt veteres, pro diro in rem 
publicam omine habetur earum dehonestamentum. 

48. Sol tauro. fulmen si defertur in arborem fructiferam, lae- 
tum proventum frugam, quas fundit, significat: at saeclo bucero damnosa 





844 - ΙΟΑΝΝΙΒ LYDI 


»u* τῷ δὲ γένει τῶν βοῶν ἐπιβλαβὲς τὸ σημεῖον τοῦτο. εἰ δὲ 
ἐπὶ ποταμὸν κατενεχϑείη ὃ κεραυνός, λοιμώξει τὸ ὕδωρ καὶ τρό- 
μος ἐπιγενήσεται τοῖς σώμασι τῶν ἀνθρώπων, ἀνατροπὴ δὲ τῶν 
ποταμίων ἰχϑύων γενήσεται. εἰ δὲ εἷς ϑάλασσαν κατὰ τόδε και- 
QoU κατενεχϑείη ὃ κεραυνός, ἀγαθὰ σημαίνει τοῖς πλησιοχώροες" 5 
οἱ γὰρ πειρατεύοντες χείρω πρόξουσεν.. εἰ δὲ ἐπὶ τείχους κατενε-- 
χϑείη, οὐ καλὸν τοῖς βοσχήμασιν" ἢ γὰρ διαφϑαρήσονται ἢ ὑπὸ 
πολεμίων διαρπαγήσονται. εἰ δὲ καὶ μέρος τοῦ τείχους τῇ βολῇ 
τοῦ κεραυνοῦ καταφϑαρείη, ταῖς νομαῖς τῶν χωρίων ἔσται λοιμὸς 
καὶ ἔφοδος πολεμίων οὐκ εὐχερὴς εἰς ἄμυναν, καὶ ἄλλαι δέ τινες 10 
βλάβαι κάρτα σφαλεραὶ προσγενήσονται. εἶ δὲ κατὰ τὸν καιρὸν 
τοῦτον ἐπὶ ἱερὸν ὃ χεραυνὸς κατενεχϑείη, χωρίων δημοσίας ζημίας 
ἀπειλεῖ" δεῖ δὲ ὅμως τοὺς ἐφόρους τῶν τοιούτων ἱερῶν ϑεραπεύεεν 
εἰς τὸ ἀποστρέψαι τὰ ἀπειλούμενα. εἰ δὲ κατ᾽ ἰδιωτικῆς ἢ βασι- 
λικῆς οἰχίας κατενεχϑείη κεραυνός, συμφορὰς ἀγαισίους παραδη-- 15 
λοῖ τοῖς κεκτημένοις. 

40. Ἥλιος διδύμοις. κατὰ τὴν ἐπιτολὴν ταύτην εἶ 
κεραυνὸς ἐπὶ δένδρου καρπίμου κατενεχϑείη, βλάψει τοὺς γεωργε- 
κοὺς καὶ τὰ καρποφόρα δένδρα, οὐχ ἥκιστα δὲ ποταμοὺς καὶ πη- 
γάς" λοιμώξει δὲ τὸ ὕδωρ ὡς πᾶσαν καταφϑεῖραι ἡλικίαν. εἰ 0020 
ἐπὶ ϑαλάσσης, πολεμίων ἔφοδον ἀπειλεῖ" τὸ δὲ πολὺ μέρος 3j νόσῳ 
φϑαρήσεται ἢ πολεμίοις παραδοϑήσεται, ὡς σφόδρα μετρίους. 
ἀπολειῳφϑῆναι. εἰ δὲ νότου πγέυντος κατὰ δημοσίου χωρίου κατε- 


6 οὐ χειρωπράξουσιν Ο. 8 βουλῇ C. 


est haeo signifioatio. si in flumen delabitur fulmen, tabo aqua corrum- 
petur, tremor corpora hominum invadet, piscium fluviatilium erit sub— 
versio. si sub id tempus in mare se praecipitat fulmen, fausta accolis 
portendit: nam qui piraticam faciunt, deteriore erunt statu. si in mu- 
rum defertur, inauspicatum pecudibus: nam aut interibunt aut ab ho- 
stibus rapientur. sin vero et pars muri iactu fulminis disturbatur, gre- 
ibus agrorum lues impendet hostiumque incursus haud facilis ad repel- 
endum: accedent alia detrimenta admodum noxia. sub idem tempus si 
in locum consecratum defertur fulmen, calamitates publicas agris. mini- 
tatur: sed oportet qui eiusmodi fanis praesint ut procurent quo prodi- 
già averruncentur, δὲ in privatum ant.augustum aedifücium ruit fulmen, 
calamitates inauspicatas possessoribus obauntiat. 

49. Sol geminis. circa hunc exortum, si fuhnen.in arborem 
fructiferam delabitur, damnosum erit agricolis. arboribus fructuosis, 
nec minime fluviis fontibusque: aqua tabo inficietur, ut omnem pubem 
vitiatura sit. sin in mare, adventum hostium minatur: accolarum maior 
pars aut morbo interibit aut hostibus tradetur, ut admodum pauci super- 
stes futuri sint. si austro spirante in locum publicum defertur fulmen, 


DE OSTENTIS. 345 


γεχϑείη κεραυνός, παγτελῆ φϑορὰν ἀνθρώποις ἀπειλεῖ» δύο δέ 
τινες κατὰ τῆς βασιλείας ἐπαναστήσονται, ὡς μερισϑῆναι τὴν βου-- 
λὴν xa9^ ἑαυτήν" μικρὸν δὲ ὕστερον' ἑκάτερος αὐτῶν ἀποφϑαρή- 
σεται, πολλοὶ δὲ χάρεν ἐκείγων κινδυνεύσουσιν. εἰ δὲ ἐπὶ τείχους 

διχατὰ τόδε καιροῦ σχηπτὸς ἐκπέσῃ, τὰ αὐτὰ σημαένει" πόλέμοε 
γὰρ ἔσονται, ἀλλ᾽ οὐκ εὐτυχεῖς τοῖς πολεμίοις. ἐπισημήνασϑαε 
δὲ χρεὼν ἐκ ποίου κλίματος τοῦ ἀέρος ἐχπίπτοι ἡ φλόξ᾽ ἐπ᾽ ἐκεί- 
vov γὰρ φυλαχῆς καὶ ἀσφαλείας δέον" καὶ γὰρ ἐξ αὐτοῦ πολεμέων 
ἔφοδος ἔσται. 


10 Ἥλιος καρκίνῳ. el κατὰ τὴν ἐπιτολὴν τοῦ καρκίνου. κε- 
ραυνὺς ἐπὶ ὕλην κατενεχϑείη, μετριώτερον ἔσται τὸ καυσῶδες τοῦ 
καιροῦ, λειψυδρία δὲ ἔσται. εἰ δὲ ἐπὶ ϑαλάσσης κατενεχϑ είη, 
στόλοις πολεμίων καὶ ναυμαχίαις ταραχϑήσεται τὸ κλῖμα, ἄλλ᾽ 
οὐκ ἐπιμενεῖ χρόνῳ, ἔσται δὲ κρείττονα τὰ πράγματα, καὶ oi πο- 

15 λέμιοι ἡττηϑήσονται, καὶ ὃ στόλος αὐτῶν καταβυϑισϑήσεται. εἶ 
ὁὲ κατὰ δημοσίου τόπου κατενεχϑείη τὸ πῦρ, ϑηρία ἑρπετὰ τοῖς — 
κτήνεσιν ἐνοχλήσουσι, καὶ οὐχ ἥκιστα ἀνθρώποις" βιαιοτέρα δὲ 
ἔσται ἡ ἐξ αὐτῶν βλάβη τῷ τοῦ ἀέρος βαρεῖ καταστήματι ϑερ- 
μαινομένη. εἰ δὲ ἐπὶ τείχους κατενεχϑείη, ἐμπρησμοὺς σημαίνει" 

20 xa] πόλεμος δὲ κινηϑήσεται οὐχ εὐτυχὴς τοῖς πράγμασιν. εἰ δὲ 
παντελῶς καταφϑαρείη τῷ σκηπτῷ τὸ τεῖχος, ἐμπρησμοὺς κατὰ 
τῶν ἀναγκαίων τῆς πόλεως μερῶν προσδοκητέον, καὶ ἐμπρησμοὶ 


10 εἰ] ἡ C. 16 δημοαίονυς vóxovg ambo« corr H coll. 846 4, 
et 347 11. 18 αὐτῷ C. 


exitium summum hominibus minatur: duo in imperium surgent, bipartitis 
amplissimi ordinis studiis; paulo post ambo interibunt; eorum causa 
multi in periculum venient, sub id tempus si fulmen impetu in murum 
adigitur, eadem portendit: nam bella erunt, at hostibus minime secunda. 
notandum quoque er qua regione aéris elisa sit flamma: quippe custo- 
dia opus est et cautione ex parte illa, quod inde impetus hostilis effer- 
vescet. 


Sol cancro. si oirca cancri exortam in silvam defertur fulmen, 
tolerabilior erit calor tempestatis, sed tamen aquae penuria. sin in 
mare delabitur, classibus hostium praeliisque navalibus turbabitur plaga 
ila, sed absque diuturnitate: nam incipiet res melius ire, hostes fun- 
dentur, classis eorum demergetur. sin in locum publicum defertur flamma, 
animalia serpentia iumenta, nec minime homines, vexabunt; eritque 
noxa ab illis illata immanior utpote incensa,gravi aeris statu. si in ma- 
rum ruit, incendia significat, bellumque commovebitur hand prosperum 
rei publicae. si fulminis impetu prorsus destruitur murus, incendia in 
capitalibus urbis partibus exspectanda; quae incendia dolis insidiisque 


/ 


346 IOANNIS LYDI , 


δόλοις xul ἐπιβουλαῖς γενήσονται, ἕψεται δὲ καὶ πόλεμος αὖ pu— 


κρός, καὶ βλάβη γενήσεταε τοῖς τόποις. 

50. Ἥλιος λέοντι. κατὰ τοῦτον τὸν καιρὸν εἰ κατε-- 
νεχϑείῃ κεραυνὸς xa9^ οἵου δήποτε τόπου ἢ μέρους ἢ ποταμοῦ ἢ 
ϑαλάσσης, ὄλεθρον τοῖς βασιλεῦσι xol τοῖς dy δυναστείαις σημαέ- 5 
»&* xai οὐκ ἔσται τις διαφορὰ περὶ τούτου. εἰχότως τε κοιναὶ 
συμφοραὶ τοῖς δημοσίοις βλαστήσονται" συγκινδυνεύσειν γὰρ εἰχὸς 
εὐτοὺς τοῖς βασιλεῦσι. καὶ οὐχ ἔσται ὃ νικῶν ἐν τοῖς μαχομέγοες, 
ἀλλὰ καϑολικὴ φϑορὰ αὐτῶν τε τῶν ἐν δυνάμει καὶ οὐχ ἥκιστα 
τῶν ὑπὲρ αὐτῶν ἐνισταμένων ταῖς μάχαις. καὶ τὸ δὴ πάντων 10 
σχετλιώτερον, καταφϑαρήσονται καὶ αἱ περιουσίαι τῶν πολλῶν, 
καὶ αἷ πόλεις πυρίφλεκτοι ἔσονται. 

Ἥλιος παρϑένῳ. ἡλίου δὲ ἐπὶ τὴν παρϑένον ἰόντος εἶ 
κατενεχϑείῃ κεραυνός, φϑορὰν γυναιχῶν ἀπειλεῖ σωφρόνων, πτῶ- 
σιν δὲ καὶ αὐτῇ τῇ βασιλίδι" καὶ τοῖς αὐτῆς τέκνοις. ἐλάττωσις δὲ 15 
ἔσται τῶν δήμων, ἀποτεύξεται δὲ καὶ ἡ ἄμπελος" ταῖς δὲ παρ-- 
ϑένοις καὶ γυναιξὶ γενήσονται συμφοραὶ ὡς καὶ ὑπὸ πολεμίων 
ἁλῶναι. 

Ἥλιος ζυγῷ. ἐὰν δὲ ζυγῷ ὃ ἥλιος γένηται, εἰ συμβῇ 
κεραυνὸν καταβληϑῆναι, πᾶσα ἀδικία καὶ ἀπληστία καὶ φιλαρχία 90 
καταχρατήσει τῶν πραγμάτων, Gc καὶ περὶ τὰ ϑεῖα avrà τὰ τῆς 
ὕβρεως ἀνενεχϑῆναι. ἀπορριφήσονται δὲ ὑπὸ τῶν βασιλέων oi 

1 δόλοις δὲ οὗτοι καὶ R. 6 ἔστιν C. 7 δημίοις C. num 
δήμοις 7 βλασϑήσονεαι codices. 11 σχεταιότερον C. 
15 αὐτῆς] αὐτοῖς Ο. 41 περὶ] πρὸς H. 22 ὑπὸ H: 
codices «xà. 


excitabuntur. subsequetur bellum haud éxiguum, et detrimentum regio- 
nibus inferetur. 

50. Solleone. sub id tempus si fulmen in quemlibet locum par- 
temve sive fluminis sive maris ruit, exitium significat regibus iisque qui 
potestatem habent; nec poterit id in controversiam vocari. nec mirum 
si universae calamitates publicis hominibus subnascentur: nam, ut fit, 
discrimen una cum imperantibus subibuynt. nec tamen victor erit inter 
dimicantes, sed fiet interitus universus cum ipsarum potestatum, ac non 
minime eorum qui pro illis depugnaverint. et id quod omnium miserri- 
mum, plebis census diruentur, civitatesque concident incendio confla- 

e. 

Sol virgine. sol ubi ad virginem accessit, si defertur fulmen, 
minatur exitium pudicarum mulierum, casumque ipsi Augustae eiusque 
liberis. eritque deminutio tribuum ; vitis spem fallet; itates afili- 
gent virgines ac matronas, adeo ut vel in potestatem hostium vesturae 
sint. 

8ol libra. sole Mbram ingresso si accidit ut. fulmen delabatur, 
iniquitas, avaritia, ambitus cuiusquemodi invadent rem publicam, adeo 
Ἢ ad ipsas religiones iniuria pervemtura sit. cives boni a principibus 











DE OSTENTIS. 347 


χρηστοὶ τοῦ πολιτεύματος. τὰ δὲ μέτρῳ ἢ σταϑμῷ ἀποδιδόμενα 

οὐχ ἕξει τὸ δίκαιον. πάντων δὲ βαρυτέρα ἕσται 7j περὶ τὰ δημό-- 

cia τελέσματα σπουδή, οἵ τε νόμοι καταφρονηϑήσονται, καὶ οἱ 

δῆμοι ἐξ ἀλογίας ταραχϑήσονται, καὶ ἐκ παντὸς τρόπου καὶ ἧ 
5 τοῦ ϑεοῦ δειχϑήσεται ὀργή. 

51. Ἥλιος σκορπέῳ. ὅταν δὲ σχορπίῳ γένηται, εἰ 
κατὰ δένδρου κατενεχϑείη κεραυνός, πλοῦτον μὲν τοῖς κυρίοις τοῦ 
δένδρου ἐπαγγέλλεται, τὸ δὲ γεωργικὸν ἐλαττωϑήσεται. ἐπικίν- 
Óvvog δὲ καὶ ὃ πλοῦς ἔσται, καὶ συχνοὶ ἐπὶ τῆς ϑαλάσσης ἔχπε- 

10 σοῦνται κεραυνοί, ναυάγιά τε πολλὰ συμβήσεται. εἰ δὲ κατὰ 
δημοσίου τόπου ἐνσχήψει κεραυνός, νεανίᾳς ἀναιδὴς τῆς βασιλείας 
ἐπιλάβηται, ἀσώτων καὶ διεφϑορότων συντρεχόντων αὐτῷ. εἰ δὲ 
κατὰ τειχῶν κατενεχϑείη κεραυνός, πολέμους ἐκ τῶν πλησιοχώ- 
ρων xal φϑορὰν τῇ νεολαίᾳ δεδιέναι χρή. οἱ δὲ πολέμιοι μυρίοις 

15 εἰσπεσοῦνται καχοῖς, ὡς εὐκταῖον αὐτοῖς νομισϑῆναι τὸν ϑάνατον. 

Ἥλιος τοξότῃ. ὅταν δὲ ἥλιος ἐπὶ τοξότην γένηται, εἰ 
κατενεχϑείη κεραυνὸς ἐπὶ ὕλην, ἐμπρησμοὺς ταῖς ναυσὶν ἀπειλεῖ, 
εἰ δὲ ἐπὶ ποταμοῦ κατενεχϑείη, πολέμους καὶ ναυμαχίας σημαίνει, 
ὡς ἐρήμους πολλοὺς ἐκ τῆς τοιαύτης ἐφόδου γενέσϑαι. κίνησιν 

20 δὲ οὐχ ἥκιστα ἀπειλεῖ Περσῶν, καὶ ἔνδειαν ταῖς πολιορκουμέναις 
ὑπὸ πολεμίων πόλεσιν. εἶ δὲ πρὸς ταῖς ἡλίου δυσμαῖς σκηπτὸς 
κατενεχϑείη, ἐμφυλίους σημαίνει μάχας" ἀλλ᾽ οὐχ εἷς χρόνον 
ἐχταϑήσεται τὰ τῆς διχονοίας, κρείττονα δὲ ἔσται τὰ πράγματα, 


9 ἁπλοῦς C. 15 εὐκτέον C. 


removebuntur re publica. quae mensura et pondere divenduntur, iu- 
stum non habebunt. omnium autem gravissimum erit vectigalium publi- 
corum acerba exactio: contemnentur leges, tribus populi Romani de- 
mentia turbabuntur; omni modo numinis ira manifestabitur. 

51. Solscorpione. sole scorpionem ingresso si in arborem de- 
fertur fulmen, opulentiam pollicetur dominis arboris, sed agricultura im- 
minuetur. periculosa erit navigatio, crebris mare fulminibus impetetur, 
naufragia multa fient. quodsi locum publicum ruens tetigerit fulmen, 
adolescens protervus principatum invadet, concurrentibus ad eum perdi- 
tis et contaminatis. si in muros defertur fulmen, bellum e vicinis et 
clades pubi metuenda. verum hostes in mala infinita incident, ut iam 
mors illis exoptanda videatur. 

Sol sagittario. sole sagittarium ingresso si fulmine silva tan- 
gitur, navibus incendium minitatur. fulmen si in flumen defertur, bella 
pugnasque navales significat, ut ex hac incursione multi orbi futuri sint. 
nec minime motum Parthicum minatur, penuriamque civitatibus ab ho- 
stibus obsessis. odsi solis occasum versus vis inis defertur, pu- 

' gnas civiles significat: nec tamen in tempus dissensio 'producetur, inci- 


848. IOANNIS LYDI 


αὐτῶν τῶν αἰτίων τῆς στάσεως ἀπολλυμένων, ὥστε τὸ πολέξευρεεε 
εἰρήνης ἀπολαῦσαι. 

59. Ἥλιος αἰγόκερῳ. κατὰ τόδε καιροῦ κεραυνὸς 
καταφερόμενος ἐφ᾽ ὃν ἂν κατενεχϑείη τύπον, γενικὴν ἱλαρίαν 077— 
μαίνει, εἰρήνην τε ταῖς πόλεσι καὶ εὐκωρπίαν τοῖς ἀγροῖς ἔπαινόν S 
τε tote βασιλεῦσι τῆς πολιτείας. 

Ἥλιος ὑδροχόῳ. κατὰ δὲ τὸν καιρὸν τοῦτον εἶ κεραυ-- 
γὺς κατενεχϑείη, ἐκδρομὰς τῶν ποταμῶν ἀπειλεῖ xal ἀφψανισμοὺς 
τῶν χωρίων. τὸ δὲ ϑέρος καυσῶϑες ἔσται, καὶ ἐλάττωσις οἴνου 
καὶ ἐλαίου, ὡς πολλοὺς ἐκ τῆς ἐνδείως μετανάστας γενέσθαι. 10 

Ἥλιος ἰχϑύσιν, ὅταν δὲ ἰχϑύσιν ἥλιος γένηται, εἶ κε-- 
ραυνὸς κατενεχϑείη, ζάλην τῇ ϑαλάσσῃ ἀπειλεῖ, ναυαγία δὲ ἔσταν 
βαρεῖα, καὶ ἀνατροπὴ μὲν τῶν ἰχϑύων, δρληϑήσεται δὲ οὐδὲν 
ἧττον ἡ ϑάλασσα ἀπὸ πειρατῶν: νέος δέ τις εὐγενὴς στρατευσά-- 
μενὸς ἀπολέσει τὸ πειρατικὸν καὶ ἔνδοξος ἐπὶ τὴν νίκην γενήσεται. 15 
καὶ εἴρηται μὲν πρότερον ὡς οὔτε ἐν Σκυϑέᾳ οὔτε ἐν “Δγύπτῳ κε- 
ραυνοὶ καταφέρονται" εἰ δὲ τυχὸν κατενεχϑείη κατὰ τόδε καιροῦ 
ἐπὶ τὰ εἰρημένα κλίματα κἐραυνός, ἀγαϑὰ τοῖς ἐχεῖ σημαίνει. 


ΠΕΡῚ SEIZSMZON. 


53. 4ΖΔήλων οὐσῶν τῶν εἰρημένων τοῖς πάλαι φιλόοσοφήσα- 20 
civ αἰτιῶν ἐπὶ τοῖς περὶ τὴν γῆν πάϑεσι, μέαν ἐκ πασῶν, τὴν 


18 vide supra p. 344 8. H. 14 sic ambo: malun vxo. H. 
15 fort. ἐπὶ τῇ νίκῃ. H. 


pietque res melius ire, ipsis turbaruin auctoribus oppressis, ut pace frui- 
tura res publica sit. 

52. Solcapricorno. id temporis fulmen si in querlibet locum 
accidit, laetitiam universam significat, pacem civitaübus, fertilitatem 
agris, [audem principibus rei publicae. 

Sol aquario. sub id tempus si fulmen defertur, eluviones flu- 
minum minatur et pagorum interitum. aestas torrida erit, diminuetur- 
que vinum et oleum, adeo ut multi propter inopiam extorres profugi- 
turi sint. 

Sol piscibus. sole pisces ingresso si fulmen deiicitur, tempe- 
síatem mari minitatur, eruntque naufragia, dira 'et "piscium subversio, 
nec minus mare a praedonibus infestabitur. nobilis tamen adolescens 
bello illato tollet haec latrocinia, et victoria illustrabitur. demonstra- 
tum est superius neque in Scythia neque in Aegypto deferri fulmina: 
tamen id temporis si forte delabuntur in hos tractus, fausta babitatori- 

t. 


bus significan 
DE TERRAEMOTIBUS. 


' . 88. Cum nota sint quae de causis affectuum terrae veteres meme- 
raverunt philosophi, unam ex omnibus adhuc admittens, ignem subter- 


DE OSTENTIS. [ 349 


περὶ τοῦ καταγείου πυρός, τέως ἀποδεχόμενος, ἐπεὶ xol τοῖς τό- 
ποις, ἐν οἷς συνεχῶς σάλοι συμβαίνουσιν, οἶδα γενόμενον ἐμαυ- 
τόρ, ὀλίγα ἄττα περὶ. τῶν ὄψεσιν αὐταῖς ὑποπεσόντων ἡμῖν ἀφη- 
γησόμεϑα. καὶ γὰρ τὸ πῦρ, διεργαζήμενον καὶ ἐξαραιηῦν τὴν ἐν 
5 βάϑει γῆν, τυυτὶ παρασκευάζει συμβαίνει». ἧ ἀμέλει τὰ πλη- 
σιάζοντα τοῖς ἀγαφυσήμασι καὶ ταῖς τῶν ϑερμῶν ἀναβολαῖς ὑδά- 
τῶν πυχνότερον σείεται, οἷα τὰ περὶ τὴν Φρυγίας “«Ἰαοδίκειαν 
καὶ τὴν παρ᾽ αὐτῇ Ἱερὰν πόλιν καὶ τὴν xa9^ ἡμᾶς Φιλαδέλφειαν, 
xol καϑ' ὅλου τὴν ἐπὶ τάδε ᾿Ασίαν, xal «à πλεῖστα δὲ τῆς πρὸς 
10 δύνοντα ἥλιον Εὐρώπης, Σικελίαν λέγω καὶ Ἰταλίαν. καὶ γὰρ 
ἡ τῶν σεισμῶν γένεσις πνεύματός ἐστε ξηροῦ διὰ σηραγγώδους 
φϑαρτοῦ *.* πρώτη μὲν καὶ μεγέστη 7) τοῦ καταχείου πυρὸς 45a- 
φαίωσις, δευτέρᾳ δὲ ἢ τῆς ϑαλάσσης dlc τοὺς σηραγγώδεις τόπους 
ἐπιδρομή. συνεργεῖ δὲ καὶ πολυομβρία χειμῶνος, καὶ ϑέρους 
15 ἀνομιβρία" ἡ μὲν γὰρ. πιλοῦσα τὴν γῆν καὶ εἷς τὸ βάϑης ἀπωϑου-- 
μένη τὸ πνεῦμα ἀρχὴν αὐτῷ ϑλέψεως παρασχειάζει, ἡ δὲ ἐπι- 
σπωμένη καὶ σύρουσα. (54). τῶν δὲ σεισμῶν oi μέν εἶσιν ἐπι-- 
κλένται oi δὲ βράσται, ἐπικλίνται μὲν οἵ κυματηδὸν ἐπὶ τὰ πλάγια 
σείοντες, βράσται δὲ oi τινάασοντες xal atlovzig ἄνῳ καὶ κάτω- 
20 εἰσὶ δ᾽ αὐτῶν οἱ μὲν ῥῆχται, οἱ δὲ σεισταὶ μόνον, οἱ δὲ ἱζηματίαι, 
καὶ σεισταὶ μὲν οἷ τρόμον τινὰ τῆς γῆς ἢ καὶ σύμπτωσιν τῶν δεδο-- 


1 malim xd». H. 5 ἡ H: codices 7]. 7 alise: C. 
12 lacunam hic neuter codex indicat: puto tamen aut deesse aut de- 
pravatum put certe transpositum esse sliquid. H. — 15 πηλοῦσα C. 
16 πνεῦμα καὶ ἀρχήν C. 17 ἐπικλινίαι CR. corr H εχ Ari- 
stot. de mundo 1 373 ed. Casaub. et Apuleio ib. 730 ed. Delph. 
20 εἰσξζηματίαι C. 21 ἢ) oi C. 


raneum, quandoquidem in regionibus, ubi crebro commotiones fiant, 
versatum me memini, de iis quae oculis ipsis usurpavimus pauca quae- 
dam exponemus. ignis, terram in profundo destruens ac resolvens, ea 
ut fiant efficit. quare profecto loca propinqua evaporationibus scate- 
brisque fontium calidorum quassantur Prebrius , velut vicina Laodiceae 
Phrygiae, Hierapoleos quae iuxta est, Philadelphiae oppidi nostri, et 
omnino cum tractus ille Ásiae, tum plurimus Europae occidentalis, 8ici- 
liam dico et Italiam. nam concussionum causa spiritus est sicci per ca- 
vernosum ** prima ac maxima extenuatio quae fit per ignem subterra- 
neum, altera causa est maris in loca cavernosa irruptio. facit quoque 
ad rem pluvia, hieme si cadit multa, aestate si nulla. illa stipans hu- , 
mum, pessumque detrudens spiritum , initium dat compressionis : siccitas 
sursum trahendo eliciendoque item movet. (54) terraemotuum alii ap- 
pellantur epiclintae, quasi in transversum se agentes, alii brastae, a 
similitudine aquae effervescentis, epiclintae, qui fluctuum modo in trans- 
versum movent, brastae, qui sursum deorsum quatiunt succutiuntque. 
sunt alii eorum rumpentes, alii concutientes solum, ali subsidentes, 





350 IOANNIS LYDI 


γημένων ἐργαζόμενοι, ἱζηματίαι δὲ of Wc κοιλώμασι τὴν ὕπερ-- 
κειμέγην εἰσχαϑίζουσι. γῆν, ῥῆχται δὲ οἱ τὰς καταπόσεις xal τὰ 
χάσματα διαπηδώσης τῆς γῆς ἀποσχίζοντες. ἔτι τῶν ῥηκτῶν οὗ 
μὲν πνεύματα ἀναβάλλουσιν, οἱ δὲ ὑγρὰ καὶ πηλόν, οἱ δὲ μυχή- 
ματα, ἐνίοτε μὲν σὺν σεισμῷ. ἐνίοτε δὲ καὶ ἄνευ τούτου πιλού-: 5 
μένον τὸ πνεῦμα καὶ μετεμπῖπτον βρόμον τε καὶ ψόφον ῥηγνυμέ- 
vu» τινῶν (Gg εἰχὸς ) ὑπὸ γῆν πετρῶν ποιεῖ, συμβαίνουσε δ᾽ 
ὡς ἐκ πλείονος ἦν ἔαρε ἢ ἐν μετοπώρῳ, καὶ νηνεμίᾳ μᾶλλον ἢ 
ἀνέμων φορᾷ, περὶ πλειάδος καὶ ἀρχτούρου ἐπιτολήν. 

Ταῦτα μὲν ἄν τις πρὸς τὰς φυσικὰς ἐννοίας ἀφορῶν εἶκο- 10 
γίσῃ" προνοίᾳ δὲ ὅμως καὶ ἐπισκοπῇ τῆς δίκης πάντα γίνεται. οὗ 
γὰρ εἰκῇ, ἐπεὶ τόδε τὸ πᾶν νόμοις μὲν φυσικοῖς συγχροτεῖται, 
προνοίᾳ dà ϑεοῦ καὶ λόγῳ σιγῆς ἐπέκεινα διοικεῖται. ὅϑεν οὐ μό- 
φον αὐτοὶ xa9^ ἑαυτοὺς οἱ σεισμοὶ βλάπτουσι τοὺς xa9^ ὧν συμ-- 
βαίνουσιν, ἀλλὰ μὴν καὶ ἄλλων πόρρω mov τόπῳ τὲ καὶ χρόνῳ 15 
μεριζομένων γίνονται μηνυταὶ οὗ μετρίων κακῶν. ὅτι δὲ οὕτω 
καὶ οὐκ ἄλλως τὴν τυχηρὰν ὃ περὶ αὐτῶν λόγος φεύξεται σόμβα- 
σιν, ἐκ τῶν ὑποχειμέγων γνῶναι δυνατόν. αὐτὸς γὰρ Βικέλλιος 
ὃ Ῥωμαῖος ἐκ τῶν Τόγητος στίχων (περὶ οὗ καὶ ““πουλήϊος ὕστε- 


.  κυκλάμασι C. 9 εἰκαθίζουσι C. 5 «πειλούμενον C. 
6 μεταπίπτον R. 9 φϑορᾷ C. 10 εἰκονίζεταε 8. for- 
tasse scribendum εἰκονίσαι. H. 12 μόνοις C8. legendum aut 
φόμοις aut, ut habet R, λόγοιρ. H. 13 ew'jc] num εὐχης 7 
δίκης H. 15 τόπων τὸ καὶ χρόνων codioes: cor H. 
17 αὐτήν δρυὰ 8. 

concutientes, qui tremorem terrae ruinamve rerum tarum efficiunt ; 


subsidentes, qui in cava humum superstratam detrudunt; rumpentes , qui 
voragines et hiatus dissiliente terra ducunt. rro ex rumpentibus alii 

irimm eructant, alii humores et coenum, ali mugitus, cum quassa- 
tone nonnunquam. interdum quoque, absque hac, compressus agitatus- 
que huc et illuc aér fremitum fragoremque fractorum quasi (ut videtur) 
sub terra lapidum edit. moventur terrae plerumque vere vel autumno, 
et caelo tranguillo potius quam spirantibus ventis, circa ortum vergilia- 
rum et . 

Atque istaec, rationes physicas respiciens, coniiciat aliquis: sed 
tamen providentia atque cura summae iustitiae omnia geruntur. nec 
sane fortuitu, quandoquidem hoc universum legibus naturelibus compo- 
situm est quidem, at consilio numinis menteque silenti dehinc admini- 
stratur. quocirca non solum terraemotus ipsi per se damno sunt iis ubi 
contingunt , sed aliis quoque intervallo locorum et temporum procul dis- 
iunctis indicia fiunt non mediocrium calamitatum. disputationemque de 
lis hoc modo, neque aliter, evitare posse ne caeco casu rapi omnia di- 
cantur, ex subiuhctis intelligi licet. ipse enim Vicellius civis Romanus 


DE OSTENTIS. ^. 351 
Qo» πλατεῖ xal ἐλευθέρου ποδὸς ἀφηγήσατο λόγῳ.) ταῦτα ῥήμασιν 


αὐτοῖς xa^ ἑρμηνείαν φησίν. 

55. Ἥλιος xgiQ. ἐὼν γένηται σεισμὸς ἐπὶ μὲν τῆς 

2olac, κακὸν τῇ Συρίᾳ τῇ κοίλῃ καὶ τῇ Παλαιστίνῃ καὶ τῇ Tou- 
6 δαίᾳ ἀπειλεῖ. ἐπὶ δὲ τῆς Εὐρώπης ρεταννίαις, Γαλατίαις, 

Τερμανίαις, Βαστάρναις. οἱ δὲ βασιλεῖς στρατεύσονται κατὰ 

τῶν πολεμίων, ἀλλ᾽ οὖκ εὐτυχῶς" ἐλαττωθέντων γὰρ αὐτοῖς 

τῶν στρατευμάτων οἱ στρατηγοὶ ἄπρακτοι ἀναζεύξουσι. πλείων 

δὲ ἔσται ἐπὶ τῆς ἀνατολῆς κατ᾿ ἀνδρῶν βλάβη παρὰ τὰς γυναῖ- 
10 xac ; ὅτι ἄρρεν ζῴδιον ὃ κριός. 

Ἥλιος ταύρῳ. εἰ σάλον συμβαίη. γενέσθαι ἐπὶ μὲν τῆς 
ἄνω Molac, καὶ “Τϊϑίοψε τοῖς παρ᾽ Ἰνδὸν ποταμὸν τῇ τε παραλίᾳ 
τῆς μικρᾶς Κυκλάσι τε καὶ Κύπρῳ ταῖς νήσοις ὄλεϑρος ἐπικείσε- 
ται λοιμώδης, ὥστε καὶ αὐτὰ τὰ ὑποζύγια τῶν εἰρημένων χωρίων 

16 φϑαρῆναι" ἐχπύρωσίς τε αὐτοῖς βαρεῖα καὶ λοιμώδης, ἐκτροποί 
τε ποταμῶν ἄσχετοι συμβήσονται, καὶ ἐπὶ τοῦ ϑέρους λεῖψις κῶν 
ποταμίων ὑδάτων. ταῖς δὲ ϑήλεσι τῶν ζῴων, λογικῶν τε καὶ 
ἀλόγων, πλείων 7 βλάβη, ὅτι ϑῆλυ ζῴδιον ὃ ταῦρος. 

Ἥλιος διδύμοις. εἰ κίνημα γῆς ὁποιδήποτε συμβήσεται, 

90 ἐπὶ μὲν τῆς μεγάλης ““σίας “Ὑρχανίαν, “ἀρμενίαν ἑκατέραν, "4δια- 


1 ἐλευθέρῳ ΟΒ. φόδερ d σαντο H. 6 βασεέρναις CR, 
βασταρνίαις S: vide supra p. 302 12. BASTARNARUM quoque 
est in titulo Tib. Plautii Silvani in Mausoleo celeberrimo Plautiorum 
prope Romam, lin. 18, apud Gruterum p. cocenmr. H. 9 βλάβη 5 
γυναίων R. 16 συμβήσονται add R. 19 εἰ — συμβήσεταε 
om 8. malim ὁπουδήποτε. H. 


e Tagae carminibus (de quo Ápuleius quoque posterius ampla oratione 
pedeque libero exposuit) haec, eisdem verbis translata, ait. 

55. Sol ariete. terraemotus si fit in Asia, Coelesyriae, Pa- 
laestinae, Iudaeae malum minatur; si in Europa, Britanniis, Galliis, 
Germaniis, Bastarnis. principes in hostes expeditionem suscipient , sed 
improsperam: nam imminutis legionibus et nulla re gesta duces signa 
retro movebunt. maiusque erit per Orientem virorum detrimentum quam 
mulierum; quippe masculum signum aries. . 

Sol tauro. si per Asiam superiorem quassationem fieri contingit, 
et Aethiopibus ad Indum flumen et litori Asiae minoris Cycladibusque 
et Cypro insulis exitium ex contagione incumbet, ut vel ipsae veterinae 
dictarum regionum periturae sint; eritque in his partibus aestus gravis 
ac pestilens, eluviones fluminum immanes, et aestate defectio fluvia- 
lium aquarum. feminarum autem inter animantia, cum rationalia tum 
ratione destituta, maior erit pernicies, quia femineum signum est 
taurus. 

Sol geminis. terraemotus ubicunque si accidit, in Asia maiore 
Hyrcaniam, Ármeniam utramque, Adiabepen, in África seu potius Eu- 


852 JOANNIS LYDI 


᾿βηνήν, ἐπὶ δὲ “Αιβόης ἢ μᾶλλον Ἐὐρώπης (ὅτι μέρος Εὐρώπης 
4difón) ἹΜαρμαρικὴν καὶ Νασαμωνίτιδα καὶ ἁπλῶς τὴν παρατε- 
ταμένην ταῖς μεγάλαις “Σύρτεσι ξηρὰν ἔσχατος περιστήσεται λεμός, 
ὡς ἐξ ἀνάγχης τοῖς λογῶσι τῶν χωρῶν ἐπαναστῆναι τὸ πλῆϑος 
ἐξωθῆσαι αὐτούς. ἐκ δὲ τῶν συμφορῶν .οὐδεὶς οὐδενὶ ἔσταε πε-- 5 
στός, ἀλλ᾽ οὐδὲ μητέρες τέκνοις. πτώσεις τε καὶ ἀφανισμοὶ οἷ"- 
κῶν; ἐμπρησμοί ve βαρεῖς. τύραννος πρὸς τούτοις ὠμότατος τα-- 
πράξει τοὺς νόμους, ὡς μηδὲ αὐτῶν τῶν ἱερῶν φείσασθαι. τὰ δὲ 
τῶν συμφοριὸν τοῖς ἄρρεσι τῶν ζῴων, καὶ λογικῶν διαφερόντως, 
πλέον ἐπιπεσεῖται, ὅτι ἄρρεν καὶ ἀνθρωποειδὲς τὸ ζῷον οἱ δίς 1 
dup. 

56. Ἥλιος καρκίνῳ. εἰ σάλον ἐπιγενέσϑαι συμβαίη 
xa9^ ὅντινα οὖν τόπον, ἐπὶ μὲν τῆς ἄγω Malac τὰ προσεχῆ Πέρ- 
σαις ταραχϑήσονται, νόσοι τε λοιμώδοις ἐμπεσοῦνται τοῖς σώμασι 
τῶν ἐν αὐτοῖς ἐνδόξων, ὡς ἐρήμους ἀρχόντων γενέσϑαι τὰς πόλεις 15 
edgóv. οἱ δὲ μετ᾽ αὐτοὺς τῶν πραγμάτων ἀνθεξόμενοι, ψήφω 
ποῦ πλήϑους xal αὐτῶν ἀρίστων ἀφελχύσουσι τὰ τέκνα τῶν yo- 
νέων, καὶ ἀποδῶνται μαχράν. ἐπὶ δὲ τῆς κάτω ᾿Βιϑυνία Φρυγίᾳ 
τε πᾶσα, καὶ Εὐρώπης μὲν ἡ Κολχική, ἣν νῦν προσαγορεύουσι 
“4αζικήν, Aißinc δὲ ἡ μέχρε Νουμιδίας ᾿“φρικὴ τοῖς αὐτοῖς ὃμε- 8 


9 ἀσαμωνίτιδα 8, ἀμμωνίειδα S. ὃ E$ore: apad S. 
6 ἀλλ᾽ om CR. μητράσι τέχνα S. 7 καὶ ἐμπρ. τε spud S. 
οὐμότατα apud S. ὃ fort. có. H. 16 φόφῳ C. 17 malin 
Posee. μανῶν C, detioperer κενῶν B. peepey droBearoqn Ἂς 

οντωι μακράν C, & αι μανράν 8, μακρὰν dx διν 
corr H. tj CR. «ἀτῳ ] 8 hic addit σίας, R "4ola. 
19 Εὐρώπη apud S. 60 Διβύη δὲ καὶ sj RS. 


ropa (quippe pars Europae África est) Marmaricam, Nasamoniacum 
agrum et omnino praetentani magnis Syrtibus oram extrema affliget fa- 
Jes, Adeo ut necessitate adactum vulgus in proceres regionum m 

sit ad exigendos eos. nec quisquam ob calamitates alteri 
fidem servabit, ne matres quidem liberis. eruntque ruinae domuum et 
dissipationes et incendia acerba. δὰ haec tyrannus cruentissimus leges 
miscebit adeo ut ne sacris quidem parciturus sit. damnaque ea magis 
masculis inter animantes, jisque praesertim quae ratione utuntur, infe- 
rentur, quia signum masculum specieque humana praeditum sunt ge- 
mini. 


56. Sol cancro. quassationem si fieri contingit ubicunque ter- 
rarum, in Ásia superiore finitima Persis turbabuntur, morbique pesti- 
lentes corpora nobilium in his partibus invadent, ut- civitates ἃ princi- 

ibus orbae futurae sint. quique post eos potientur rerum, e vulgi 
—— optimatum decreto liberos ἃ parentibus abstractos peregre 
ent. in Asia inferiore Bithynia PirTeiaqne omnis, in Europa Colchis 


(nunc Lezicam dicunt), in Libya Africa usque iisdem malis 


DE OSTENTIS. 393 


N 
λήσει κακοῖς. ἐκλείψεις τε σεληνιακαὶ ἔσονται, ὅτι σελήνης οἶχος 
ὃ καρκίνος. πλείων δὲ ὕβρις γυναιξὶ γενήσεται, καὶ διαφερόν-- 
τως ταῖς ἑταιριζομέγαις, ὅτι ϑῆλυ ζῴδιον ὃ καρκίνος, καὶ 1dqoo- 
δίτης, ὅτι ταὐτὸν “φροδίτη σελήνῃ. 

5 Ἥλιος λέοντι. ἐὰν σάλος γένηται, οὐκ ἀγαϑὸν ἐπὶ μὲν 
τῆς “Ασίας Φοινίχῃ πάσῃ καὶ Ὀρχηνίᾳ, ἐπὶ δὲ τῆς Εὐρώπης Ἴτα- 
λοῖς τε καὶ Σικελοῖς καὶ Γάλλοις, ἔτει γε μὴν καὶ “Τιβύῃ πάσῃ οὐκ 
ἀγαϑόν" τὰ γὰρ βοσκήματα λιμῷ φϑαρήσεται, ἐπομβρία δὲ ἔσται 
καὶ ἀχρίδων νέφη. ὃ δὲ λεγόμενος βροῦχος τοῖς καρποῖς λυμα- 

10 νεῖται, φϑοραὶ δὲ ἔσονται ἀνδρῶν, ὡς πάντα ἐγγὺς μονωθῆναε 
᾿ Ζὰ συνοικέσια. οἱ δὲ λέοντες ἐν οἷς γένονται χωρίοις φονικωτέρως 
κατ᾽ ἀνδρῶν ὁρμήσουσι" τοῖς δὲ dv οἷς οὐ πεφύκασι φαίνεσϑαι, 
πυρετὸς ὀξὺς ἐπιπεσεῖται. οἱ δὲ ἄρρενες πλεῖον αἰσϑήσονται βλά- 
βης, καὶ μάλιστα οἱ πρὸς ἀνίσχοντα ἥλιον, ὅτι ἄρρεν καὶ ἡλια- 
15 χὸν ζῴδιον ὃ λέων. ᾿ 
Ἥλιος παρϑένῳ. ἡλίου ἐπὶ τὴν παρϑένον ἰόντος εἰ 
σάλος γένηται, “Ἑλλὰς χαΐα Κρήτη Βαβυλὼν Μεσοποταμία 
“Ασσυρία τε καὶ Κυχλάδες νῆσοι οὐ μετρίαις περιπεσοῦνται συμι- 
φυραῖς" χάσματα γὰρ κατ᾽ αὐτὰς γενήσεται, οἵ τε γονεῖς ϑρηνή- 
Φοσονται τοὺς ἑαυτῶν παῖδας" οὐχ ἥκιστα δὲ χειμῶνες ξηροὶ καὶ 
παρϑένων ἀνδραποδισμοί. ἡ δὲ ἐλαία πρὸς τοῖς ἄλλοις τοῦ φϑινο- 


1 σελήνη olxog x«Qxivov S. 8 ᾿Δφροδίτης ---᾿Δφροδίτη] "Aene — 


"Aene S. 4 σελήνης R. 8 φϑαρήσονται S. 9 ὁ δέ ys 

. βροῦχος 8. 10 πάντων ἐγγυμνωθῆναι RS. 18 πυρὸς €. 
14 o προσανίσχοντες ἡλίῳ 8. 18 μετρίοις 8. 19 ϑρηνή- 
σουσι RS. ͵ 


vexabuntur; eruntque defectiones lunae, quia lunae domus est cancer. 
maior autem offensio accidet mulieribus, et praecipue iis quae meretri- 
cium faciunt: quippe femineum signum cancer et Veneri proprium: idem 
enim est Venus quod luna. 

Sol leone. quassatio si fit, infaustum, et in Asia Phoeniciae 
omni et Orcheniae, 1n Europa Italis Siculis Gallis, Libyae quoque omni 
minime bonum. nam pecora inedia interibunt; ingruent imbres et locu- 
starum nubes. bruchus qui vocatur frugibus nocebit; clades virorum 
erunt, usque ad omnis fere coniugii idiiunctionem. leones in quibus 
nascuntur locis, saevius homines invadent: in locis ubi natura non exi- 
stunt, febris acuta superveniet. magis autem calamitatem sentient ma- 
res, et maxime qui ad orientem solem terras colunt, quia masculum et 
solare signum leo est. 

Sol virgine. sol quando ad virginem accedit, si fit quassatio, 
Graecia, Achaia, Creta, Babylon, Mesopotamia, Assyria, Cyclades 
insulae in non mediocria incident mala. nam labes terrae ibi fient; pa- 
rentes luctu prosequentur filios; nec minime hiemes siccae erunt, et re- 
digentur in servitutem virgines. praeter alios fructus autumnales oliva 

Ioannes Lydus. 23 


394 JOANNIS LYDI 


πώρου καρποῖς ἐπιτεύξεται. τὰ δὲ κακὰ ταῖς ϑηλείαις μᾶλλον τῶν 
ζῴων ἢ τοῖς ἄρρεσι συμβήσεται, ὅτε ϑῆλυ ζῴδιον 1j παρϑένος. 

57. Ἥλιος ζυγῷ. & κατὰ τόδε καιροῦ σεισμὸς yérr- 
ται, ἐπὶ μὲν τῆς ἄνω "σίας Βακτρία Κασπία Σηρική, ἐπὶ δὲ 
Aiponcę Τρωγλοδυτικὴ Θῆβαί τε «ἰγύπτιαι καὶ πρὸς αὐταῖς Ὄασις 5 
o μετρίως στυγνάσουσιν. οἷ γὰρ κρατοῦντες καταπράξονταε τῶν 
εἰρημένων χωρίων, ὡς ἐξ ἀπογνώσεως τὸ πλῆϑος ἐπαναστῆναι αὖ- 
τοῖς. τὰ δὲ ἱερὰ παραβαϑήσεται οὕτω βεβήλως ὡς μηδένα τυχεῖν 
τῶν εὐχῶν. καὶ oi μὲν αὐτόχϑονες πόρρω που τῶν ἐνεγχουσῶν 
ἐλαϑήσονται, στρατεύμασι δὲ βαρβαρικοῖς οἱ εἰρημένοι ταραχϑή- 
σονται τόποι. “λιμὸς οὖν ἄρα" πῶς γὰρ οὐχί; καὶ ἐλαττουμένης 
πανταχοῦ τῆς ἀνδρικῆς φύσεως, ὅτι ἄρρεν ζῴδιον ὃ ζυγός. 

Ἥλιος σκορπίῳ. ἐπὶ τὸν σκορπίον ἡλίου διαβαίνοντος 
εἶ σάλον γενέσϑαι συμβαίη, ἐπὶ μὲν τῆς ἄνω ᾿Ασίας Συρία μέση 
ἤτοι Κομμαγηνὴ καὶ Κασπία, ἐπὶ δὲ Εὐρώπης Ἰταλία καὶ Τυρ- "15 
σηνία καὶ ἕως δύνοντος ἡλίου Ἰαυρουσία τε καὶ Γαιτουλία ἐμπρη- 
σμοῖς ἀσχέτοις ἐκτεφρωθϑήσονται, οὐδ᾽ αὐτῶν τῶν ἱερῶν περεσω- 
ζομένων τοῖς τόποις. πόλεμοί τε ἔσονται ἀτυχεῖς τῇ νεολαίᾳ, ἐπε- 
κερδεῖς δὲ τοῖς στρατηγοῖς" βάρβαροι δὲ καϑέξουσε Ῥωμαίοις 
ἀνήκοντα χωρία. πλείων δὲ ἣ κατὰ γυναικῶν τοῖς πράγμασι ζημία, Ὁ 
ὅτι ϑῆλυ ζῴδιον ὃ σκορπίος. 


4 Συρία R, Σιρική S. 7 ἐπαναστήσεται S. 11 λοιμὸς 
ies S. * 45 κώμης dyivn C. Τυρνησία R. 19 καϑέ- 
eoo C. 


proveniet. mala autem feminis potius inter animantia quam maribus ac- 
cident: nam virgo femineum signum est. 
57. Sol libra. per id tempus si fit terraemotus, in Asia su 
riore Bactria Caspia Serica, in Africa autem Troglodytica, Thebae Áe- 
tiae, ad haec quoque Oasis, molestia haud mediocri afficientur. nam 
ominantes in locis illis. conficient ea, ut multitudo desperata rebella- 
tura sit adversus ipsos. sacra pervertentur tam inexpiabili scelere, ut 
optata impetraturus nemo sit. indigenae procul a civitatibus suis ex- 
terminabuntur; exercitibus barbaris dicta conturbabuntur loca, famesque 
(quidni non fiat?) subsequetur, quantumvis redacta ad paucitatem ubi- 
que pube mascula: nam signum masculum libra est. 
ol scorpione. sol quando per scorpionem transit quassationem- 
e contingit feri, in Ásia superiore Syria media sive Commagene et 
aspia, in Europa Italia Etruriaque, et ad occidentem solem usque 
Mauritania et Gaetulia incendiis vehementibus conflagrabunt, ne ipsis 
quidem fanis per tractus illos incolumibus. bella erunt perniciosa iu- 
ventuti, lucrosa ducibus: barbari loca Romanae dicionis occupabunt. 
malus autem erit in his rebus mulierum detrimentum , quia femineum 
signum est scorpio. 


DE OSTENTIS. 355 


Ἤλιος τοξότῃ. ὅταν ὁ ἥλιος ἐπὶ τὸν τοξότην ἔλϑῃ, εἰ 
σεισμὸν συμβαίη γενέσϑαι, ἐπὶ μὲν τῆς μεγάλης ᾿Ασίας τῇ εὐδαί- 
piovi “Ἰραβίᾳ, ἐπὶ δὲ τῆς Εὐρώπης Τυρσηνίᾳ Κελτικῇ καὶ Tonu- 
νίᾳ βλάβαι οὐχ αἱ τυχοῦσαι συμβήσονται. φϑαρήσεται γὰρ λιμῷ 

51à βοσχήματα, ὃ δὲ ὠκεανὸς παρὰ τὸ πεφυκὸς ἐχχυϑήσεται ὡς 
«αἱ αὐτὴν Κάλπην ἐπικλυσϑῆναι, πόλεις ve κατομβρίᾳ κινδυνεύ- 
σουσιν. 7j δὲ ἀνδρεία φύσις ἐξ ἐνδείας τῶν ἀναγκαίων πανταχοῦ 
φϑαρήσεται, ὅτι ἄρρεν ζῴδιον ὃ τοξότης. | 

58. Ἥλιος alyóxtoq. ὅταν δὲ ἥλιος ἀποστρέφων 

10 ἀπὸ τοῦ νοτίού καμπτῆρος ἐπὶ τὸν αἰγόχερων ἔλϑῃ, εἰ σεισμὸν 
συμβαίη γενέσϑαι, ἐπὶ μὲν τῆς ἄνω Molac πᾶσα 7) Ἰνδικὴ Ioui] 
τε καὶ Γεδρωσία, ἐπὶ δὲ τῆς κάτω Φρυγία τε πᾶσα καὶ “Ἑλλή--: 
σποντος, ἐπὶ δὲ τῆς Εὐρώπης Μακεδονία καὶ Θράχη πρὸς τῷ 
Ἰλλυρικῷ ἕως Ἴστρου ποταμοῦ οὗ μετρίως ταραχϑήσονται πρὸς 

15 τῶν πλησιοχώρων, καὶ οἱ χείμαρροι τα λήϊα καταχώσουσι, προσ- 
ἐπιλοιμωττόντων τῶν βοσκημάτων. ἐμφύλιοί τε πόλεμοι ἔσονται, 
ὀνείρων δὲ xal μαντευμάτων ψευδὴς ὄχλος" ἐνιαχοῦ δὲ καὶ πό- 
λεις ἀϑρόως καταποντισϑήσονται. 

Ἥλιος $0poxóq. ἡλίου ἐπὶ ὕδροχόον lóvrog el γένηται 

80 σεισμός, ἐπὶ μὲν τῆς ἄνω 2olag ὈΣξιαγὴ Σογδιανὴ “Ἀραβία μικρὰ 
καὶ Αζανία, τῆς δὲ Εὐρώπης 5 Θράκη ἕως Ἰλλυρικοῦ σφόδρα 
ταραχϑήσονται" πόλεμοι γὰρ βαρεῖς ἐπιπεσοῦνται ταῖς χώραις. 


1 εἰ --- ῷ γενέσθαι ex R. add H. 6 Χάσπιν R, Kdhziw S. 
8 τὸ ζώδιον C. 11 'A8guevij 8. 19 Γιδρουσία RS. 
15 προσ ὄντων S, fortasse non male. H. 17 ὁ ὄχλος C. 
20 ὀξινι cov C, ὀξίνη σουγδιανή RS. corr H, coll. p. 382 21. 


Sol sagittario. sol ubi ad sagittarium pervenerit, si terram 
contingit contremiscere, in Ásia maiore Arabia felix, in Europa Etruria, 
Gallia Lugdunensis, Hispania detrimenta haud levia accipient, etenim 

ecor& inedia interibunt; oceanus praeter modum redundabit, ut ipsam 

alpen sit obruturus; oppidis vis imbrium periculum creabit. pressus- 
que difficultate necessariorum ubique occidet virilis sexus: quippe mascu- 
lum signum sagittarius. 

58. Sol capricorno. sol quando ab australi meta aversus ad 
capricornum venit, si forte fit terraemotus, in Asia superiore India uni- 
versa, Ariana, Gedrosia , in inferiore Phrygia omnis et Hellespontus, 
in Europa Macedonia 'Thraciaque ab Illyrico Istrum usque ab accolis 
haud mediocriter turbabuntur; torrentes sata obruent, pecudibus simul 
tabe infectis. existent bella civilia, somniorumque et vaticiniorum fal- 
sorum multitudo; oppida quoque Integra passim undis marinis invol- 
ventur. 

Sol aquario. sole ad aquarium accedente si fit terraemotus, in 
Asia superiori Oxiana, Sogdiana, Arabia minor, Ázania, in Euror- 
Thracia ad Illyricum usque admodum turbabuntur. nam bella gr 





356 IOANNIS LYDI 


τῇ δὲ Maxtdóruty χώρᾳ τὰ χείριστα συμβήσεται, ὡς ἐγγὺς ága- 
νισμοῦ γενέσθαι. 

Ἥλιος ἰχϑύσιν. ὅταν δὲ ἰχϑύσι γένηται ἥλιος, εἰ συμβῇ 
σάλος, ἐπὶ μὲν τῆς κάτω “σίας 7 xa9? ἡμᾶς ““υδία Κιλικέα τε 
καὶ Παμφυλία, ἐπὶ “ΤΙβύης Νασαμωνῖτις καὶ Γαραμαντικὴ ὑπὸ ς 
πολεμίων ξένων τε καὶ ἐμφυλίων δῃωϑήσονται. αἷ δὲ πρὸς τῷ 
Πόντῳ κείμεναι πόλεις καὶ ἐπένεια πειρατικαῖς ἐφόδοις ταραχϑή- 
σονται, οἱ δὲ' δῆμοι τῶν εἰρημένων χωρῶν μηδεμιᾶς ὑποκειμένης 
αἰτίας κατ᾽ ἀλλήλων ἐξενεχϑήσονται" χατομβρίαι τε ἔσονταε οὐχ 
ἥτεους κατακλυσμοῦ, καὶ εὐχαὶ ἄπραχτοε καὶ ἔνδεια τροφίμων t0 
καρπῶν. ἐκ δὲ τῆς περὶ τὴν γῆν ὑγρότητος ὃ σπόρος ἄχρηστος, 
ἡ δὲ ϑάλασσα ταραχώδης καὶ ἐγγὺς ἄπλους. ix δὲ παραδόξου 
μετ᾿ οὗ πολὺ τὰ πράγματα ἐπὶ τὸ βέλτιον ἔσται, καὶ συντόμως 


εἰπεῖν ἀναλόγως τοῖς κακοῖς εὐφροσύνη. 


2 γενίσθιον] ἔσται RS 5 Νασαμωνίτης R. 5 6 v? us 8. 
ἐκειμένῃρ τροφίμων τὲ καρπῶν 8. 11 9ye 
της C. 12 ἄαπλωτος marge R. 


supervenient regionibus ilis; ac durissima fortuna Macedonia provincia 
conflictabitur, nec quicquam propius fiet quam ut omnino pereat. 

Sol piscibus, sol si pisces est intremitque terra, in- 
ferloris Àsiae Lydia patria nostra, Cilicia et Pamphylia, in Libya Na- 
samonitis et Garamantica ab hostibus peregrinis et domesticis vasta- 
buntur. oppida et portus Pouti vexabuntur appulsibus piratarum; mal- 
titudo regionum, quas diximus, inter se sine causa concitabitur; erunt- 

ue imbres , pluvialibus non minores, item obsecrationes irritae et 
frugum nutrientium inopis& ob telluris madorem sementes amissae; mare 
turbidum erit, nec fere poterit navigari. sed non multo postea praeter 
spem imcipient res melius ire, et ut strictim dicam, respondems erit 
antecedentibus malis felicitas. 


DE OSTENTIS. — 857 


1 


ἘΦΗΜΕΡΟΣ TOY ILANTOZ ENIAYTOY 


HIOYN ZHMEIOZIZ EHITOAON ΤΕ ΚΑΊ A4YZMON 
ΤΩΝ EN. OYPANO OA4INOMENON : 


EK TN K4A4TA4IO TO? G0TYZKOT 
^5 ΚΑΘ EPMHNEIAN ΠΡΟΣ AEXNIN. 


99. IA4NOYAPIOZ. «. Καλένδαις ὃ ἥλιος ὑψοῦται, 
ὃ δ᾽ ἀετὸς σὺν τῷ στεφάνῳ δύξται. 
β΄. τῇ πρὸ δ΄ νωνῶν Ἰανουαρίων ὃ μὲν ἥλιος πηδᾷ, τὸ δὲ 
μέσον τοῦ καρκίνου δύεται, καὶ oí ἄνεμοι ἐναλλάττονται. 
10. Y. τῇ πρὸ γ' νωνῶν τὸ λοιπὸν τοῦ καρκίφου δύεται, καὶ 
τροπὴ τοῦ ἀέρος ποικίλη... 
δ΄. τῇ πρὸ α΄ τὸ μέσον τοῦ χειμῶνος καὶ νότος πολύς, εἶτα 
xoi βορραῖ συνεχεῖς: καὶ ὃ δελφὶς ἀνίσχει ἅμα τῷ κυνὶ περὶ τὸν 
ὄρϑρον. . 
15 ε΄.. νώναις Ἰανουαρίαις 7j λύρα ἀνίσχει, καὶ ὃ μὲν ἀετὸς 
. δύεται, ὃ δὲ δελφὶν ὅλος ἐπιτέλλει. καὶ εἰκότως ἀνεμομαχία. 
c. τῇ πρὸ η΄ εἰδῶν. Ἰανουαρίων ἐν μὲν ἑσπέρᾳ ὃ ἀετὸς óve- 


ται, νότος δὲ πνεῖ:. 


13 num βορρᾶς συνεχής 7 Η.. 


DIARIUM TOTIUS ANNI 


SIVE NOTATIO ORTUS. ATQUE OCCASUS SIDERUM 
CAELESTIUM 


E SCRIPTIS CLAUBII TUSCI 
EXPRESSA AD VERBUM. 


59. IANUARIUS. 1. Kalendis Ianuariis sol attollitur, aquila cum 
corona occidit. 2. 1v Non. Ian. 80]. magis ascendit. medium cancri 


occidit, et venti commutantur. 3. n: Non. reli a irs cancri occi- 
dit: fit aeris mutatio varia, 4, prid. Non. iemis medietas; 
auster multus ; postea aquilones eontinui. delphin oritur cum cane circa 


dilculum, 6. Nonis Tan. fidicula oritur: aquila occidit, delphin totus 
se aperit. nec mirum, si sit ventorum conflictus. 6. viu Idus Ian. 


398 IOANNIS LYDI 


C. τῇ πρὸ ζ΄ εἰδῶν ἀπαρκτίας καὶ βορέας κατάλληλος. 

η΄. τῇ πρὸ d εἰδῶν οἶχος “ἄρεως" νότος Gua καὶ ζέφυρος" 
ὃ δὲ αἰγόκερως ἄρχεται. βροχή τε ἅμα, καὶ ἐν ἑσπέρᾳ νότος 
πυκνός. 

9'. τῇ πρὸ εἰ εἰδῶν νότος καὶ ὄμβρος. 5 

dé. τῇ πρὸ δ᾽ εἰδῶν ὁμοίως" ὃ δὲ νότος βιαιότερος. 

εα΄. τῇ πρὸ y εἰδῶν ἀπαρκτίας μετὰ βροχῆς καὶ χιόνος. 

ιβ΄. τῇ πρὸ αἱ εἰδῶν νότος πνεῖ. 

ιγ΄. εἰδοῖς Ἰανουαρίαις ἄστρον κρυπτόν. καὶ πρῶτον μὲν 
λόγος τὸν διστὸν δύεσϑαι, ἐν δὲ τῇ νυκτὶ βρέχειν. 9 

ιδ΄, τῇ πρὸ 19^ καλενδῶν Φεβρουαρίων ἄστρον κρυπτόν, 
καὶ ποικίλη τροπὴ βορέου ἅμα καὶ ἀπαρχτίου. καὶ ὃ μὲν λέων 
ἄρχεται δύεσθαι, ἔσϑ᾽ ὅτε δὲ βρέχει. 

εἰ. τῇ πρὸ tj καλενδῶν ἀπαρχτίας καὶ βορρᾶς σφοδρῶς. 

id. τῇ πρὸ ιζ΄ καλενδῶν ὃ μὲν ἥλιος ὑδροχόῳ, εὖρος δὲ 15 
μετὰ βροχῆς. 

εζ΄. τῇ πρὸ ic! καλενδῶν ἣ μὲν λύρα ἄρχεται δύεσθαι, περὶ 
δὲ τὸν ὄρϑρον ἀνεμομαχία." 

ιη΄. τῇ πρὸ ιε΄ καλενδῶν ἕωϑεν μὲν δύεται ὃ λέων. βορέου 
ἅμα καὶ νότου καὶ ἀπαρκτίου διαφορά, καὶ βροχῆς. ὃ δὲ δελφὶν ὦ 
μετὰ λέοντα δύεται. 

ιϑ΄. τῇ πρὸ ιδ' καλενδῶν τροπή, καὶ τὸ μεσαέτατον τοῦ 
χειμῶνος. 

x. τῇ πρὸ cy καλενδῶν βορρᾶς καὶ νότος, καὶ τὸ μέσον 
μὲν τοῦ καρκίνου δύεται, ὃ δὲ ὑδροχόος ἄρχεται ἄνίσχειν- Φ 

1 ἄπαρκτος C. κατ᾽ ἀλλήλων R*. 8. ἄρχεται) videtur deesse 
δύεσϑαι. H. vóroc) Leonicus caligo : videtur legisse σκότος. H. 


10 διστὸν H, στον codices. 14 fortasse legendum σφοδρός. H. 
20 xal βρ.] μετὰ fo. H, ut est p. 960 2. 


vespere aquila occidit, auster flat. 7. vit Id. septentrio et aquilo 
sibi respondentes. 8. vr Id. domus Martis; auster simul et favonius: 
capricornus occidere incipit, simul erit pluvia, et vespere auster fre- 
quens, 9. v Id. auster et imber. 10. 1v Yd. item: sed auster 
erit vehementior. 411. rrr Id. septentrio cum pluvia et nive. — 12. prid. 
d. auster flat. 13. Idibus Ian. sidus occultatur. credibile ést quo- 
e sagittam occidere et noctu pluviam fieri. 14. xix Kalendas Fe- 
' bruarias sidus occultatur, et varia commutatio aquilonis simul et septen- 
trionis. leo occidere incipit: interim pluit. 15. xvin Kal. septen- 
trio et aquilo vehemens. 16. xvir Kal. sol in aquario. 
cum pluvia, 17. xvt Kal. lyra occidere incipit. matutino ventorum 
conflüctus. 18. xv Kal. mane leo occidit. aquilonis austri et septen- 
trionis certatio, cum Piuvia- delphin post leonem occidit. — 19. xrv Kal. 
conversio, et hiems bipartita. . xui Kal. aquilo et auster. pars 


DE OSTENTIS. | '859 


κα΄. τῇ πρὸ 1f" καλενδῶν ὃ ὑδροχόος παντελὴς ἀνίσχει, πνεῖ 
δὲ ὁ My, καὶ ὕει. 

χβ΄. τῇ πρὸ ια΄ καλενδῶν 7j λύρα δύεται σὺν τῷ καρχίνῳ, 
καὶ πρὸς ἑσπέραν ὕει. 

5 xy. τῇ πρὸ i καλενδῶν βορρᾶς πνεύσει μετὰ βροχῆς. 

xó'. τῇ πρὸ 9' καλενδῶν χειμὼν καὶ βορέου ἐπίτασις ἅμα 
καὶ εὖρος. 

κε΄, τῇ πρὸ 5 καλενδῶν ὡσαύτως. 

xg. τῇ πρὸ ζ΄ καλενδῶν χειμάζει, πνεῖ δὲ ὅ βορρᾶς σὺν τῷ 

10 εὔρῳ, καὶ ἄρχεται δύεσϑαι ἡ λύρα. 

κζ΄, τῇ πρὸ g' καλενδῶν ἄστρον λαμπρὸν ἔν τῷ στήϑει τοῦ 
λέοντος ἄρχεται δύεσϑαι, ἡ δὲ λύρα ἐν ἑσπέρᾳ. καὶ βορρᾶς πνεῖ; 
ἔστι δ᾽ ὅτε καὶ ὕει. 

κη΄. τῇ πρὸ € καλενδῶν ἀνεμομαχία μετὰ χιόνος. 

16 κϑ'. τῇ πρὸ δ᾽ καλενδῶν ὃ δελφὶν δύεσθαι μελετᾷ, 

A. τῇ πρὸ γ' καλενδῶν 4j λύρα περὶ τὴν πρώτην φυλακὴν 
τῆς νυκτὸς ἄρχεται δύεσθαι ἐκ μέρους. καὶ συννεφία ἔσται, καὶ 
σφοδρὸς βορρᾶς μετὰ βροχῆς. | 

λα΄. τῇ πρὸ α' καλενδῶν Φεβρουαρίων ὑετὸς χιόνι μεμι- 

20 γμέγος. 

60. ΦΕΒΡΟΥΑ͂ΡΙΟΣ. αἱ. καλένδαις Φεβρουαρίαις 
κρυπτὸν ἄστρον, νότος καὶ εὖρος" καὶ 7j λύρα ἄρχεται δύεσθαι. 

β΄. τῇ πρὸ 9' νωνῶν Φεβρουαρίων ϑυελλώδης ὃ ἀήρ, καὶ 
παραπνεύσει ὃ ζέφυρος. 

95 y. τῇ πρὸ y vovv τὸ μέσον τοῦ λέοντος σὺν τῇ λύρᾳ 
δύεται. ἀπαρχτίας δὲ ἅμα καὶ βορρᾶς. 
ἃ ^" e" 2 
ow. * 9s 12 ΠΡ βορρᾶς om C. 130r C. 14 ἄνεμο- 


media cancri conditur; aquarius incipit apparere. — 21. xr Kal. aqua- 
rius integer oritur: flat africus, et pluit. — 22. xr Kal. fidicula occidit 
cum cancro: ad vesperum pluit, — 23. x Kal. aquilo flabit cum pluvia. 
24. ix Kal. tempestas et aquilonis incrementum ; simul spirabit vultur- 
nus. 25. vir Kal. item. 26. vu Kal. hiemat; flat aquilo cum 
vulturno; fidicula occidere incipit. —— 27. vi Kal. stella clara in pectore 
leonis occidere incipit, item ut fidicula vesperi. aquilo flat, et quando- 
que luit, 28. v Kal. ventorum conflictus cum nive. 49. 1v Kal. 
elphin parat occasum. 90. 1r: Kal. fidicula circa primam vigiliam 
noctis ex parte occidere incipit. eritque caelum nubilum, et aquilo ve- 
henens cum pluvia. 31. prid. Kal. Februar. pluvia ningore mixta. 
60. FEBRUARIUS. 1. Kalendis Februariis sidus occultatur. 
auster et vulturnus; fidicula occidere incipit. 2. 1v Non. Februar. 
procellosus aer, et flabit per intervalla favonius. 8. rr Non. media 
pars leonis cum fidicula oocidit. simul septentrio spirat et aquilo. 











860 . JOANNIS LYDI 


δ΄, τῇ πρὸ o' νωνῶν δύεται δελφίν" καὶ ἐν ἑσπέρᾳ vóroc 
ἐπιτείνεε μετὰ βροχῆς. 

ἕ. νώναις Φεβρουαρίαις τοῦ ὑδροχόου τὰ μέσα ἀνίσχει" 
ταραχώδης δὲ ὃ ἀὴρ ἐκ τοῦ ζεφύρου.͵ 

d. τῇ πρὸ s εἰδῶν Φεβρουαρίων δύεται 7 λύρα, καὶ ὃ 5 
ζίφυρος ἀπὸ δυσμῶν πνεῖ. 

U. τῇ πρὸ ζ΄ εἰδῶν ἀρχὴ ἔαρος, καϑ᾽ ὃ ζέφυρος. 

η΄. τῇ πρὸ d εἰδῶν ζέφυρος σὺν τῷ βορρᾷ. 

9'. τῇ πρὸ & εἰδῶν ἄστρον κρυπτόν" καὶ ἀνίσχεε ὃ vópo- 
χόος. 10 

dé. τῇ πρὸ δ᾽ εἰδῶν ἀπαρχτίας μετὰ ζεφύρου" ἔστι δ᾽ ὅτε 
καὶ βροχαί. 

ια΄. τῇ πρὸ y εἰδῶν ἀπηλιώτης πνεῖ, καὶ ἀνίσχει ὁ ἀρ-- 
κτοῦρος. ᾿ 

ιβ΄. τῇ πρὸ α' εἰδῶν Φεβρουαρίων ἄνεμομαχία. 15 

ey. εἰδοῖς Φεβρουαρίαις ὃ τοξότης ἐν ἑσπέρᾳ δύεται, καὶ 
σφοδρὸς 'χειμών. 

ιδ΄. τῇ πρὸ «d χκαλενδῶν ΜΠαρτίων ὃ κρατὴρ ἀνίσχει iv 
ἑσπέρᾳ, καὶ ἐναλλαγέντων τῶν ἀνέμων ὃ νότος ἐπικρατεῖ. 

ε΄. τῇ πρὸ u' καλενδῶν ὃ ἥλιος ἰχϑύσιν, καὶ ὃ ἀὴρ χειμών. 90 

id. τῇ πρὸ ιδ' καλενδῶν ἀπαρκτίας πνεύσει μετὰ τοῦ νότου" 
νέος δὲ ἥλιος. 

ιζ΄. τῇ πρὸ ey καλενδῶν δύεται 5j παρϑένος " δεύσει δὲ νό- 
τὸς μετὰ ζεφύρου καὶ βορρᾶς. 

ιη΄. τῇ πρὸ if καλενδῶν δύεται ὃ λεγόμενος δίστός. ἐν 36 
ἑσπέρᾳ δὲ ζέφυρος πνεῖ, καὶ ἄρχεται 2j παρϑένος δύεσθαι. 


“4 ἐπιπνεῖ Re. βροντῆς C. 20 num χειμάξει, ut p. 361 10? 
Leonicus quoque hiemat aer. H. 


4. prid. Non. occidit delphin; vespere increbrescit auster cum pluvia. 
5. Nonis Februariis. media pars aquarii oritur; turbidus aer flatu fa- 
vonii. 6. vir Idus Februar. occidit fidicula, et favonius ab occi- 
dente flat. 7. vi Id. initium veris, ibique favonius. 8. v1 Id. 
favonius cum aquilone. 9. v Id. sidus occultatur; oritur aquarius. 
10. 1v Id. septentrio cum favonio; interdum qnoque pluviae. — 11. mm 
Id. subsolanus flat; arcturus oritur. — 12. prid. Id. ventorum conflictus. 
13. Idibus Februariis sagittarius vesperi occidit; tempestas vehemens. 
14. xvi Kal. Martias crater oritur vesperi; et post vicissitudines ven- 
torum auster superat. 15. xv Kal. sol in piscibus, et hiemat aer. 
16. xiv Kal. septentrio flat cum austro; sol novus. 17. xir Kal. 
occidit virgo; incidet auster cum favonio et aquilo. “18. xz: Kal. oc- 
cidit sidus sagitta vocatum. vesperi favonius flat, et virgo occidere 





DE OSTENTIS. 361 


ιϑ'. τῇ πρὸ iu καλενδῶν ἀπαρχτίας δεύσει μετὰ νότου" τὸν 
δὲ ὀΐστόν φασι δύεσθαι. 
κ΄. τῇ πρὸ v καλενδῶν βορρᾶς μετὰ βροχῆς, καὶ ὃ λέων 
δύεται" ἄρχονται δὲ oi βορραῖ οἱ λεγόμενοι χελιδόνιοι, οὗ πεφύ-- 
5 χασιν ἐπὶ τριάκοντα ἡμέρας πνεῖν, καὶ φαίνεται χελιδών. 
κα΄. τῇ πρὸ ϑ' καλενδῶν ὃ ἀρχτοῦρος τῇ πρώτῃ φυλακῇ τῆς 
νυκτὸς ἄρχεται δύεσθαι, καὶ πνεῖ ζέφυρος. ἡ δὲ νὺξ συννεφής. 
—— χβ'. τῇ πρὸ y καλενδῶν τὰ λεγόμενα 2MAxvóvaa. ι 
xy. τῇ πρὸ U καλενδῶν ὃ ὑδροχόος ἄρχεται ἀνίσχειν, ἢ δὲ 
τοπρωϊνὴ χειμάζει. 
κδ΄, τῇ πρὸ &' καλενδῶν ἀργέστης πνεῖ ἅμα καὶ βορρᾶς. 
κε΄. τῇ πρὸ ἐ᾽, καλενδῶν ὃ ἀρχτοῦρος ἀνίσχει, καὶ ὕει. 
xg. τῇ πρὸ δ΄ καλενδῶν ὃ ἀρκτοῦρος ἀνίσχει ἐν ἡμέρᾳ. 
κζ΄. τῇ πρὸ y καλενδῶν δύεται ἐν ἑσπέρᾳ ὃ παρ᾽ “Ἕλλησι 
15 λεγόμενος ὀϊστός. ᾿ 
κη΄. τῇ πρὸ α' καλενδῶν ἸΪαρτίων ὃ ζέφυρος πλατύς, καὶ 
T ἡμέρα πᾶσα ἐαρινή. 
61. MAPTIOZ. α΄. καλένδδαις Ἰαρτίαις νότος καὶ Aly. 
β΄. τῇ πρὸ ς΄ νωνῶν Mapriuv Ay, καὶ ὃ τρυγητὴς ἄρχεται 
90 φαίνεσϑαι. βορέας δὲ ψυχρὸς πνεῖ ἕως τῆς ἑωϑινῆς δύσεως τοῦ 
ἀρχτούρου Ὁ 
γ΄. τῇ πρὸ & νωνῶν δυσαερία καὶ βροχή" καὶ ὃ ἀρχτοῦ- 
ρος ἀνίσχει ἡλίου ἐγειρομένου, καὶ βορρᾶς πνεῖ. 
δ΄. τῇ πρὸ δ΄ νωνῶν ὃ ἀρκτοῦρος ἐν ἡμέρᾳ ἀνίσχει. 
25 ε΄. τῇ πρὸ y νωνῶν ὡσαύτως. 
ς΄. τῇ πρὸ « νωνῶν 0 ὑετὸς χιόνι μεμιγμένος. 


5 ἀναφαίνεται Ἀθ'΄ 10 προεινῇ C. 11 ἐργάτης C. 


incipit. 19. x1 Kal. septentrio ingruet cum austro; sagittam aiunt 
occidere, — 20. x Kal. aquilo cum pluvia, et leo occidit; incipiunt quo- 
que aquilones chelidoniae vocati, qui flare per triginta dies solent; et 
hirundo apparet. 21. rx Kal. arcturus prima vigilia noctis occidere 


incipit, et flat favonius. nox nubila. 22, vrit Kal. Alcyonei dies 
qui vocantur. 23. vir Kal. aquarius oriri incipit; matutinum hiemat. 
24. v1 Kal. corus flat, et simul aquilo. 25. v Kal. arcturus oritur, 


et pluit, — 26. rv Kal, arcturus emergit interdiu. — 27. π| Kal. occidit? 
vespera sidus quod Graeci sagittam vocant. 28. prid. Kal. favonius 
late spirat, et totius diei species verna est. 

61. MARTIUS. 1. endis Martiis auster et africus. 2. vi 
Nonas Martias africus, et vindemiator incipit apparere. aquilo frigidus 
flat usque ad occasum matutinum arcturi. 9. v Non. aér caliginosus 
et pluvia. arcturus oritur sole elevato, et aquilo flat. 4. 1v Non. 
arcturus interdiu oritur. 5. 11 Non. item. 6. prid. Non. pluvia 


362 IOANNIS ΠΥΡῚ 


C. νώναις Ἡαρτίαις δύεται ὃ ἵππος ἀπὸ πρωΐ, καὶ βορρᾶς 
φυσᾷ. ὅύεται δὲ καὶ 0 στέφανος ὄρϑρου, 

η΄. τῇ πρὸ 5 εἰδῶν Ἱαρτίων ἄρχεται τὰ ὄρνεα φαίνεσθϑαε 
ἐπὶ τῆς ϑαλάσσης, βορρᾶς δὲ καὶ ἀπαρχτίας φυσᾷ, καὶ προοΐ- 


piov τοῦ ἔαρος. καὶ ὃ μὲν ἥλιος περὶ τὸ μέσον τῶν ἰχϑύων, 65 


δὲ ἵππος δύεται. 

9'. τῇ πρὸ Ü εἰδῶν ixztvog ἃ ἄρχεται φαίνεσθαι, νότος δὲ 
πνεῖ, καὶ ὄρϑρου ὃ ἰχϑὺς ἀπὸ τοῦ νότου ἄρχεται χρύπτεσϑαι. 

ἧ. τῇ πρὸ ς΄ εἰδῶν ὃ ἵππος δύεται ὄρϑρου, ὃ δὲ ixsivoc 
ἀπὸ τῶν ὑψηλῶν ἐπὶ τὰ χϑαμαλὰ καϑίπταται" καὶ 0 μὲν τρυγη- 10 
τὴς δύεται, ὃ δὲ ἀρχτοῦρος ἀνίσχει. βορρᾶς δὲ ψυχρὸς ῥεύσει. 

εα΄. τῇ πρὸ € εἰδῶν χωρισμὸς μὲν τοῦ χειμῶνος, τροπὴ δὲ 
ἀπὸ βορρᾶ καὶ ἀπαρχτίου. 

ιβ΄. τῇ πρὸ δ’ εἰδῶν παύεται μὲν ἰχϑὺς ἀπὸ τοῦ νότου ἀνί- 
σχειν, ἀπαρκτίας δ᾽ ἢ νότος φυσᾷ. 

ey. τῇ πρὸ y εἰδῶν ἢ μὲν “Ἀργὼ ἀνίσχει ἐν ἑσπέρᾳ, ζέφυ-- 
ρος δὲ καὶ νότος πνεύσει. 

εδ΄. τῇ πρὸ a εἰδῶν βορρᾶς δι᾽ ὅλης τῆς ἡμέρας. 

ε΄, εἰδοῖς ἸΠαρτίαις ὃ ἵππος δύεται, βορέας δὲ ψυχρὸς πνεῖ. 


eg. τῇ πρὸ ιζ΄ καλενδῶν ““πριλίων 90 


iU. τῇ πρὸ ις’ καλενδῶν ἥλιος κριῷ γίνεται" ὃ δὲ ζέφυρος 
κατὰ πλάτος. 

ιη΄. τῇ πρὸ εε΄ καλενδῶν ἀνεμομαχία, ὃ δὲ βορρᾶς ἐπι- 
κρατεῖ. 


4 ὄρϑρος C. ϑἄρχονται C. 5 ἀέρος C: sed vide p. 366 4. H. 
8 νώτου H et hoc loco et infra, perperam, iudice Idelero. — num 
φαίνεσθαι Leonicus tamen habet matutino occupari incipit. H. 
13 ἐπδρκτία codices. 20 hic in codicibus omissus est status caeli. 
in Leonici versione legitur: sol in ariete. favonius late spirat: ci- 
conia apparet et mare transmittit. H. 


ningore mixta. 7. Nonis Martiis occidit equus a mane, et aquilo 
flat. occidit quoque corona matutino. 8. vur Idus Mart. incipiunt 
aves apparere per mare. aquilo et septentrio flant, et principium est 
veris. sol in mediis piscibus est: equus occidit, 9. vii Id. milvus 
incipit apparere; auster spirat, et mane piscis austrinus incipit occul- 
tari. 10. vi d. equus occidit matutino. mirus ex alto deorsum 
fertur ; vindemiator occi it, et arcturus oritur. aqui ilo frigidus fundetur. 
11. v ld. recessio hiemis; conversio ab aquilone et septentrione. 
12. 1v Id. desinit piscis austrinus elevari; septentrio sive auster flat. 
13. 111 Id. Árgo oritur vesperi; favonius et auster spirant, — 14. prid. 
Id. aquilo per totum diem. 15. Idibus Martiis equus occidit; aquilo 
frigidus spirat. 16. xvii Kal. April. 17. xvi Kal. sol in arietem 
transit; favonius late flat. 18. xv Kal. ventorum conflictus: sed 


/ 


, 


DE OSTENTIS. 863 


. τῇ πρὸ ιδ᾽ καλενδῶν νότος πνεῖ, ὃ δὲ ἰκτῖνος φαίνεται 
ἕως τῆς —* 
x. τῇ πρὸ wy καλενδῶν βορέας πνεῖ εὔδιος. 
κα΄. τῇ πρὸ ιβ΄ καλενδῶν ὃ μὲν ἵππος ἕωϑεν δύεται, βορέας 
5 δὲ ἢ ἀπαρκτίας πνεῖ. 
κβ΄. τῇ πρὸ ια΄ καλενδῶν ὃ κριὸς εἷς πλάτος ἀνίσχει, ἔστι 
δ᾽ ὅτε ἢ βρέχει ἢ spa. 
xy. τῇ πρὸ 4 καλενδῶν ὡσαύτως. 
κδ΄. τῇ πρὸ ϑ' καλενδῶν ἰσημερία dapi], καὶ βροχὴ ἢ 
10 βροντώδης τροπή. 
κε΄. τῇ πρὸ y καλενδῶν ἀπαρχτίας ἢ βορρᾶς, καὶ ὃ ἵππος 
ἕωϑεν δύεται. 
xd. τῇ πρὸ ζ΄ καλενδῶν oi ἰχϑύες ἀνίσχουσι, καὶ ἐκ τοῦ 
γότου βρέχει μετὰ χιόνος" ὃ δὲ χριὸς ἕωθεν ἀνίσχει. 
15 κζ΄. τῇ πρὸ € καλενδῶν ἰσημερία ἐαρινή. ἔστι δ᾽ ὅτε βρέχει 
καὶ βροντᾷ. 
κη΄. τῇ πρὸ εἰ καλενδῶν ἐξισοῦται ἡ ἡμέρα τῇ νυκτί. 
| x9'. τῇ πρὸ Ó' καλενδῶν ὃ μὲν σκορπίος δύεται, μέγας δὲ 
δίων ἄνεμος βροχὼς βρονεώδεις συστρέφει. 
490 λ΄. τῇ πρὸ γ' καλενδῶν ὃ μὲν σχορπίος δύεται, ἀπαρκτίας 
δὲ φυσᾷ μετὰ βροχῆς. 
^. τῇ πρὸ α' καλενδῶν βρέχειν πέφυχε, καὶ ἐκ τοῦ νότου 
βροντᾷ. 
69. .4IIPLAIOZ. «ἰ. καλένδαις ngog ὃ μὲν σχορ- 
95 πίος δύεται, καὶ ὃ ἥλιος μίαν sección μοῖραν, καὶ συννεφία 
γένεται ἐκ τοῦ βορρᾶ. 


3 φ. ἐπὶ τῆς ἡμέρας Ἀν. 9 ἰσημερινή C. καὶ βροχὴ feos- 
τώδης R4. 19 βροχαὶ βφονεώδη C. 


praevalet aquilo. 19. xrv Kal. auster spirat: milvus apparet usque 
δὰ aequinoctium. — 90. xin Kal. auster spirat serenans. 441. xii 
equus a mane occidit: aquilo aut septentrio spirant. 22. x1 
es in latus emergit: interdum pluit aut. ningit. 23. x Kal. item. 
* 1x Kal. aequinoctium vernum: pluvia, sive mutatio aéris cum toni- 
25. vri: Kal. septentrio vel aquilo : et equus a mani occidit. 
25. M Kal. 2 ces emergunt: ab austro pluit cum nive: aries matutino 
vI Καὶ. aequinoctium vernum. interdum pluit et tonat. 
23. ps "Kal. aequalis fit dies nocti. 69. 1v Kal. nepa occidit; magnus- ἢ 
que se fundens ventus pluvias et tonitrua coacervat. 30. nr Kal. 
nepa occidit; septentrio flat cum pluvia. 81. prid. Kal. pluere solet, 
et ab austro tonat. 
62. APRILIS. 1. Kalendis Aprilibus nepa occidit: sol unam ad- 
dit partem diei. fit nubilum caelum ex aquilone. — 2. iv Non. Apriles 








964 IOANNIS LYDI 


B. τῇ πρὸ δ' νωνῶν noie» συννεφία xa9* ὅλην τὴν 
ἡμέραν. 

γ΄. τῇ πρὸ y νωνῶν ἐν ἑσπέρᾳ ei πλειάδες δύονται. 

δ΄. τῇ πρὸ «' νωνῶν ῥεύσει ὃ Ay. . 

€. νώναις ZAngiMoug ai ὑάδες ἀνίσχουσι, καὶ βροχαδ 2x5 
τοῦ νότου ἐπιτείνουσιν. 

ς΄. τῇ πρὸ η΄ εἰδῶν καταπνεῖ ὃ ζέφυρος. 

. U. τῇ πρὸ ζ΄ εἰδῶν νότος φυσᾷ, καὶ τὸ λοιπὸν τῶν ὑάδων 

δύεται. 

η΄. τῇ πρὸ d εἰδῶν ὃ ζέφυρος ὄρϑρου ἄρχεται δύεσϑαε. 10 

ϑ΄. τῇ πρὸ & εἰδῶν ζάλη ἐχ τοῦ νότου. 

ἑ. τῇ πρὸ δ' εἰδῶν βορρᾶς μὲν πᾶσαν καταπνεῖ τὴν ἡμέ- 
ga» , ἡ δὲ ἑσπέρα ἔσται ἐπίβροχος. | 

ια΄. τῇ πρὸ γ' εἰδῶν ψυχροὶ ἄνεμοι καὶ βροχωί. 

εβ΄. τῇ πρὸ a εἰδῶν αἱ ὑάδες χρύπτονται. 15 

ty. εἰδοῖς ““πριλίαις βορρᾶς ῥεύσει. 

εδ΄. τῇ πρὸ ej. καλενδῶν Malo κρύφιον ἄστρον καὶ ἄγε- 
pos καὶ ὄμβροι. 

t€. τῇ πρὸ i καλενδῶν 7 ὑὰς δύεται καὶ ἄνεμοι ψυχροὶ 
σινέουσιν. 29 

tc. τῇ πρὸ ig" καλενδῶν ai ὑάδες δύονται καὶ ζέφυρος πνεῖ. 
εζ΄, τῇ πρὸ «€ καλενδῶν ὃ μὲν ἥλιος ταύρῳ, 7] δὲ ὑὰς 
δύεται. | 

ιη΄. τῇ πρὸ 40. καλενδῶν Any καταπνεύσει. 

ιϑ΄. τῇ πρὸ ιγ΄ καλενδῶν καϑόλου δύονται αἱ ὑάδες, ὃ δὲ 85 
Aly ἐν ἑσπέρᾳ ἐπέρχεται. 


8 δύνουσιν R*. 8.πλειάδων R*. 10 Leonicus vertit: favonius 
ftare incipit matutino ; vergiliae occidunt. H. 18 ὄμβρος R *. 


nubilum caelum per totum diem. 9. r1 Non. vesperi vergiliae occi- 
dunt. 4. prid. Non. diffundet se africus. 5. Nonis Aprilibus su- 
culae oriuntur, et pluviae ex austro adaugescunt. 6. viu Id. April. 
perflat favonius. 7. vit Id. auster spirat, et reliqua pars su 
celatur. 8. v1 Id. favonius mane incipit.... 9. v Id. tempestas 
ex austro. 10. 1v 14. aquilo toto perflat die: vespera erit pluvialis. 
11. n: Id. venti frigidi et pluviae. 12. prid. Id. suculae se celant. 
13. Idibus Aprilibus aquilo πο. — 14. χνι Kal. Maias occultatur si- 
dus; venti et imbres. 15. xvi: Kal. sucula occidit, et venti. frigidi 
spirant. — 16. xvr Kal. suculae occidunt, et favonius spirat. 17. xv 
al. sol in tauro: sucula occidit. 18. xiv Kal. africus perflabit. 
19. xn: Kal. penitus occidunt suculae;  africus vesperi supervenit. 





DE OSTENTIS: 563 


x. τῇ πρὸ if! καλενδῶν ὃ ζέφυρος καταπνεῖ. 
κα΄. τῇ πρὸ «x καλενδῶν ἡ κεφαλὴ τοῦ ταύρου δύεται, καὶ 
οὐχ ἥκιστα ὕὅε. 
κβ΄. τῇ πρὸ 4 καλενδῶν ai πλειάδες ἀνίσχουσι xol ζίφυρος 
5 πνεῖ. 
xy. τῇ πρὸ 9' καλενδῶν ἡ λύρα τῇ πρώτῃ φυλαχῇ τῆς 
ψυχτὸς φαίνεται, καὶ ἔσται τροπή. . 
xà. τῇ πρὸ η΄ καλενδῶν φαίνεται 7j λύρα, καὶ βροχῶν ση- 
μασία. 
10 κε. τῇ πρὸ b καλενδῶν ὃ σχορπίος δύεται καὶ ὃ κύων κρύ- 
πτεται. 
xd. τῇ πρὸ ς᾽ καλενδῶν δύεται καϑόλου ἡ ὑάς, καὶ ἀέρος 
ἔσται τροπή. 
κζ΄, τῇ πρὸ εἰ καλενδῶν νότος καταπνεῖ, 
15 κη΄. τῇ πρὸ δ’ καλενδῶν ὕει ἐκ τοῦ νότου. 
x9'. τῇ πρὸ γ' καλενδῶν κρύπτεται ὃ κύων ἐν ἑσπέρᾳ, καὶ 
τροπὴ ἐκ τοῦ νότου" ἅμα δὲ καὶ βορρᾶς ταράττει. 
λ΄. τῇ πρὸ a καλενδῶν οἱ ἔριφοι ἀνίσχουσι, καὶ ἐξ ἑωϑι- 
ψῆς ὃ νότος πνεῖ. 
20 63. MAIOX. αἰ. καλένδαις αΐαις ὃ μὲν χύων κρύ- 
πτεέται, δρόσος δὲ καταφέρεται. 
β΄. τῇ πρὸ ς΄ νωνῶν ἡ vàc μετὰ τοῦ ἡλίσῳ ἀνίσχει. 
γ΄. τῇ πρὸ € νωνῶν ὃ χένταυρος ὅλος φαίνεται xal ζέφυ-- 
Ὅος πνεῖ. 
25 δ΄, τῇ πρὸ Ó νωνῶν ὃ σχορπίος ἕωϑεν ἀνίσχει, καὶ βορρᾶς 
πνεῖ, καὶ δρύσος καταφέρεται. 
ἐ. τῇ πρὸ y νωνῶν 3) λύρα ἕωϑεν ἀνίσχει. 


12 yj δυάς C. 21 καταφαίφεται C. 


20. x11 Kal. favonius flat. — 21. x1 Kal. caput tauri occidit: nec mini- 
me pluit. — 22. x Kal. vergiliae oriuntur, et favonius spirat. — 23. 1x 
Kal. fidicula prima vigilia noctis apparet, eritque conversio. — 24. viu 
Kal. apparet fidicula, et pluvias significat. — 25. vir Kal. nepa occidit, 
et canis se celat. 26. γι Kal. sucula penitus occidit, et aéris erit 
conversio. — 27. v Kal. auster perflabit. — 28. 1v Kal. pluit ex austro. 
29. πὶ Kal. absconditur canis vesperi, et conversio ab austro; simul 
quoque aquilo aerem turbat. 80. prid. Kal, hoedi oriuntur, et a mane 
auster spirat. 

63. MAIUS. 1. Kalendis Maiis canis absconditnr; ros descendit. 
2. v1 Non. Maias sucula cum sole exoritur. — 3. v Non. centaurus to- 
tus apparet, et favonius spirat. .4. 1v Non. nepa ἃ mani exoritur ; 
aquilo spirat, et ros descendit, 6. ur Non. fidicula oritur matutino. 


866 | IOANNIS LYDI 


ς΄. τῇ πρὸ α' νωνῶν τὸ μέσον τοῦ axognlov δύεται. 

ζ΄, νώναις Mafoig ai πλειάδες ἀνίσχουσιν ἕωϑεν, ζίφυρος 
δὲ πνεῖ. 

η΄. τῇ πρὸ η εἰδῶν αΐων προοίμιον ϑέρους, καὶ ζίφυρος 
ἐπικρατεῖ. 

9'. τῇ πρὸ U' εἰδῶν Malo» ὡσαύτως. 

é. τῇ πρὸ d εἰδῶν ἣ μὲν λύρα ἀνίσχει, ἥ δὲ 9àg δύεταε 
καὶ ἡ κεφαλὴ τοῦ ταύρου ἀναφαίνεται, 

ια΄. τῇ πρὸ εἰ εἰδῶν αἷ πλειάδες ἀναφαίνονται. 

ιβ΄. τῇ πρὸ δ’ εἰδῶν ἀνίσχουσιν αἱ πλειάδες, “καὶ νότος 10 
πνεῖ. 

ey. τῇ πρὸ y εἰδῶν αἱ ὑάδες δύανται καὶ νότος πνεῖ: 

εδ΄. τῇ πρὸ α΄ εἰδῶν ὃ σχορπίος δύεται, ἣ δὲ λύρα ὄρϑρου 
ἀνίσχει. 

wl. εἴδοις Ἰαΐαις ὃ καρκίνος ἀνίσχει καὶ νότος πνεῖ- 15 

ig. τῇ πρὸ ιζ΄ καλενδῶν δύεται ὃ κύων. 

εζ΄. τῇ πρὸ i καλενδῶν ὡσαύτως. 

wj. τῇ πρὸ ιε΄ καλενδῶν ὃ ἥλιος διδύμοις. 

(9. τῇ πρὸ (0 καλενδῶν νότος ἐν ἑσπέρᾳ πνεῖ. 

κ΄, τῇ πρὸ ιγ' καλενδῶν oi ὑάδες ἀνίσχουσε καὶ βορρᾶς 30 
πνεῖ. 

κα΄. τῇ πρὸ «f^ καλενδῶν δύεται ὃ ἀρχτοῦρος καὶ ταράττε- 
ται ὃ ἀήρ. 

κβ΄. τῇ πρὸ ux. καλενδῶν ὃ τοξότης δύεται καὶ νότος πνεῖ, 

κγ΄. τῇ πρὸ ( καλενδῶν οἱ δίδυμοι ἀνίσχουσιν καὶ ὃ ἀετός. 25 

κ΄, τῇ πρὸ 9' καλενδῶν ἄρχονται ἀνίσχειν ai ὑάδες, καὶ 
εἰχότως βροχή. : | 


5 


1 τῇ πρὸ f. "A 7 οἱᾶς C. 12 αἱ οἱάδες λύονται C. 


15 καταπνεῖ R9. 


6. prid. Non. nepa medius occidit. 7. Nonis Maiis vergiliae ex- 
oriuntur mane; favonius spirat. 8. vrrr Id. Maias principium aesta- 
tis; et favonius praevalet. 9. vr Id. item. 10. vr Id. fidicula 
oritur, sucula occidit: caput tauri apparet. — 11. v Id. vergiliae emer- 


gunt. 19. 1v Id. exoriuntur v et auster spirat. 13. im 1d. 
suculae occidunt, et auster spirat. 14. prid. Id. nepa occidit; fidi- 


cula matutino oritur. 15. Idibus Maiis cancer oritur, et auster spirat. 
16. xvir Kal. Iunias canis occidit. 17. xvi Kal. item. 18. xv Kal. 
sol in geminis. 19. xiv Kal. auster spirat vesperi. —— 20. xr Kal. 
suculae oriuntur, et aquilo spirat. 21. xr occidit arcturus, et 
turbatur aér. 29. χι Kal. 'sagittarius occidit, et spirat anster. 
93. x Kal. gemini oriuntur, et aquila. 24, 1x Kal. suculae incipiunt 





DE OSTENTIS. 367 
κε΄, τῇ πρὸ 7| καλενδῶν ὃ ἔριφος ἀνίσχει ἕωϑεν καὶ βορρᾶς 


πνεῖ. 
xd. τῇ πρὸ ζ΄ καλενδῶν δύεται ὃ ταῦρος, καὶ νότος μετὰ 
βορέου πνεῖ. 
5 κζ΄, τῇ πρὸ ς΄ καλενδῶν ἀνίσχει ὡσαύτως. 
κη΄. τῇ πρὸ & καλενδῶν νότος πνεῖ, καὶ ἢ λύρα ἕωϑεν ἀνί- 
σχει. 
x9', τῇ πρὸ δ΄ καλενδῶν νότος πολύς. 
λ΄. τῇ πρὸ j καλενδῶν oi πλειάδες ἀνίσχουσι, καὶ βροχὴ 
10 μιετὰ βροντῶν. | 
λα΄. τῇ πρὸ α' καλενδῶν Ἰουνίων χειμάζει 6 ἀὴρ xal ff gov- 
τᾷ, περὶ δὲ τὴν ἑσπέραν σφοδρότερον ταράττει. | 
64. IOYNIOZ. α΄. καλένδαις Ἰουνίαις αἱ ὑάδες ὅλαι 
ἀνίσχουσι καὶ νότος πνεῖ. 
15 β΄. τῇ πρὸ δ΄ νωνῶν Ἰουνίων ὃ ἀετὸς ἀνίσχει, ταραχή τε 
χοῦ ἀέρος, καὶ ζέφυρος πνεῖ. | 
γ΄. τῇ πρὸ γ' νωνῶν βρονταὶ νότιοι. 
δ΄. τῇ πρὸ α' νωνῶν νότος πνεῖ, καὶ ὡς εἰχὸς βροχαί. 
&£. γώναις Ἰουνίαις ὃ ἀετὸς ἀνίσχει, καὶ ὕει τε ἅμα καὶ 
φονότος πνεῖ. ' 
ς΄. τῇ πρὸ 5 εἰδῶν Ἰουνίων βορρᾶς πνεῖ, καὶ Su. 
ζ΄. τῇ πρὸ ζ’ εἰδῶν ὃ ὦμος τοῦ ᾿Ὥρίωνος ἀνίσχει." 
η΄. τῇ πρὸ c εἰδῶν ὃ ἀρχτοῦρος ὄρϑρου δύεται καὶ ζέφυ-- 
poc πρεῖ. 
95 ϑ΄. τῇ πρὸ εἰ εἰδῶν ὃ δελφὶν ἄρχεται ἀνίσχειν, 6 δὲ ἀρχτοῦ- 
poc δύεται. 


δ ἀνίσχει ὁ νότος R* et ΒΡ. 19 ὅϑεται ἅμα C. 


exoriri; et probabiliter erit pluvia. 95. vr Kal. capella oritur a 
mane, et aquilo spirat. 26. vir Kal. occidit taurus; et auster flat 
cum aquilone. 271. v1 Kal. increbrescit ldem. 28. v Kal. auster 
spirat; et fidicula a mane exoritur. 29. rv Kal. auster multus. 
80. r1 Kal. vergiliae exoriuntur; fit pluvia cum tonitribus. 91. prid. 
Kal. Tunias hiemat aér et tonat: ad vesperam vehementius turbatur. 
64. IUNIUS. 1. Kalendis Iuniis suculae totae oriuntur, et auster 
spirat. — 2. rv Non. Iunias aquila exoritur: turbatio aeris, et favonius 
spirat. 8. nr Non. tonitrua ab austro. 4. prid. Non. auster spi- 
rat, et inde pluviae. 5. Nonis Iuniis aquila exoritur, simulque pluit, 
et auster spirat. ὀ 6. virr Id. Iunias aquilo spirat, et pluit. 7. vir ld. 
humerus Orionis apparet. S. vi Id. arcturus matutino occidit, et fa- 
vonius spirat. 9. v Id. delphin incipit exoriri; arcturus occidit. 


368 | JOANNIS LYDI 


. τῇ πρὸ δ᾽ εἰδῶν ὡσαύτως" βορρᾶς δὲ πνεῖ, xul sjo£- 
μα ὕει. | 

ια΄. τῇ πρὸ γ' εἰδῶν βροντώδης ὃ ἀὴρ xol ὑετώδης ix τοῦ 
νότου. 

ιβ΄. τῇ πρὸ à! εἰδῶν ταραχώδης 0 ἀὴρ μετὰ βροχῆς. 5 

ey. εἴδοις Ἰουνίαις ζίφυρος ἢ ἀργέστης πνεύσει" εἰκὸς δὲ 
καὶ βροντήσει. | , 

ιδ΄. τῇ πρὸ ep καλενδῶν Ἰουλίων ὃ δελφὶν ἀνίσχει xal vó- 
τος πγεῖ. 

i£. τῇ πρὸ ιζ΄ καλενδῶν oi ὦμοι τοῦ Ὦρίωνος ἀνίσχουσι, 10 
καὶ προοίμια καυμάτων. 

ις΄. τῇ πρὸ ig! καλενδῶν ἄστρον χρύφιον xai ζέφυρος σὺν 
τῷ νότῳ. 

ιζ΄. τῇ πρὸ ιε΄ καλενδῶν ζάλη μετρία τοῦ ἀέρος καὶ πνοὴ 


τοῦ βορέου. 15 
ιη΄. τῇ πρὸ ιδ' καλενδῶν ζέφυρος μετὰ νότου, καὶ oi ὦμοι 
τοῦ ᾿Ωρίωνος φαίνονται. - 


ιϑ΄. τῇ πρὸ ιγ΄ καλενδῶν ὃ ἥλιος καρχίνῳ, καὶ ὃ Ὠρίων 
ἀνίσχεε ἕωϑεν- 


x. τῇ πρὸ «f καλενδῶν νότος ἅμα καὶ ζέφυρος, καὶ βρον- 90 
τώδης ὑετός. 

κα΄. τῇ πρὸ ια' χαλενδῶν ὃ ὀφιοῦχος ὄρϑρου δύεται. 

κβ΄. τῇ πρὸ & καλενδῶν νότος ἅμα καὶ βορέας. 

xy. τῇ πρὸ 9' καλενδῶν ἐπιτολὴ τοῦ Ὡρίωνος. 

κδ΄, τῇ πρὸ η΄ καλενδῶν χρυφίου ἄστρου ἐπιτολὴ xol ἐπίτα- 25 
σις καυμάτων. 


6 ἐργάτης C, ἐργαστής ἈΡ, 7 malim βροντήσειν. H. 90 νότοι C. 


10, 1v Id. item . aquilo spirat; et rorat. 11. τι Id. tonitribus ple- 
nus aér, et pluvius ob austrum. 12. prid. Id. turbidus aér cum plu- 
via. 13. Idibus Iuniis favonius aut corus spirabunt. credibile est 
tonitrus quoque fieri. — 14. χυτ Kal. Iulias delphin exoritur et auster 
spirat. 15. xvir Kal. humeri Orionis emergunt; calores incipiunt. , 
16. xvi Kal. sidus occultatur; favonius cum austro. 17. xv Kal. 
tempestas modica aéris et flatus aquilonis. 18. xiv Kal. favonius 
cum austro; humeri Orionis apparent. 19. xir Kal. sol in cancro; 
et Orion a mane oritur. 20 xii Kal, auster et favonius; pluvia cum 
tonitribus. — 21. xr Kal. anguifer, qui Graecis dicitur ophiuchos, mane 
occidit. 22. x Kal. auster simul et aquilo. 23. 1x Kal, ortus 
Orionis. — 24. viu Kal. obscuri astri exortus, et intentio calorum. 


DE OSTENTIS. 369 


κε΄, τῇ πρὸ ζ' καλενδῶν ἢ ϑερινὴ τροπή, αἱφνίδιός vt va... 
Qo?) τοῦ ἀέρος. 
κς΄. τῇ πρὸ ς᾽ καλενδῶν Mhp ἅμα καὶ ζέφυρος. 
χζ΄, τῇ πρὸ ε΄ καλενδῶν βραχεῖα 4j νύξ, καὶ ὃ μὲν "Doluy 
5 ἀνίσχει, »ὅτος δὲ ῥεύσει. 
κη΄. τῇ πρὸ δ' καλενδῶν ἐν μὲν ἑσπέρα βρέχει, ὃ δὲ κύων 
ἀνίαχειν ἄρχεται. 
κϑ'. τῇ πρὸ γ' καλενδῶν ἀνεμομαχία. 
λ΄, τῇ πρὸ α΄ καλενδῶν ἕωϑεν μὲν ὃ κύων ἀνίσχει, ἡ δὲ 
10 ζώνη τοῦ ἸΩρίωνος ἀναφαίνεται. 
65. TOVAION. α΄. καλένδαις Ἰουλίαις ταράττεται ὃ 
ἀὴρ ἐχ τοῦ βορρᾶ. 
β΄. τῇ πρὸ ς᾽ νωνῶν Ἰουλέων κρύφιον ἄστρον καὶ ζέφυρος 
ἢ γότος. 
15 y. τῇ πρὸ & νωνῶν ταραχαὶ τοῦ ἀέρος ἐκ τοῦ νότου. 
δ΄. τῇ πρὸ Ó' νωνῶν ὃ 'Ὡρίων ἀνέσχει καὶ ὃ στέφανος δύε- 
ται, καὶ ζέφυρος πνεῖ. 
&. τῇ πρὸ γ᾽ νωνῶν τὸ μέσον τοῦ καρκίνου ἀνίσχει. 
ς΄. τῇ πρὸ α' νωνῶν οἱ ἐτησίαι καὶ μετὰ νότον βορρᾶς. 
90 ζ΄. νώναις Ἰουλέαις ϑύεται ὄρθρου ὃ στέφανος καὶ νότος 


η΄. τῇ πρὸ 5 εἰδῶν Ἰουλίων ó Κηφιεὺς ἀνίσχει, καὶ τροπὴ 
τοῦ ἀέρος νοτία. 
9/. τῇ πρὸ Lj εἰδῶν ὃ Ὦρίων ὅλος ἀνίσχει καὶ νότος πνεῖ. 
25 (.— τῇ πρὸ d εἰδῶν oí πρόδρομοι τῶν ἐτησίων πνέουσιν. 
ια΄. τῇ πρὸ € εἰδῶν βροχὴ μετὰ βροντῶν καὶ βορρᾶς βίαιος. 


19 R* et hic et semper ἐτξήσιοι.- 


95. vit Kal. solstitium eestivum, et turbato subita οὗν. — 26. vi Kal, 
africus simul et favonius. $7. v Kal. nox brevissima; Orfen orítur, 
et auster se diffundet. 28. rv Καὶ, vesperi plait: canis exoriri inci- 
pit. — 29. rr Kal, ventorum conflictus, 90. prid. Kal. ἃ mani canis 


65. IULIUS. * Kalendis Iuhis turbatur aér ex aquilone. 
2. vi Non. lulias sidus oecultatur; favonims, vel auster. 98. v Non. 
turbationes aéris ex austro. 4. 1v Non. Orien exoritur, et corona 
occidit ; spirat favontus. B. τ Nom, cancer medius oritur. 6. prid. 
Non. et , et post austrum aquilo. 1. Nenis Iuliis oecidit mata- 
tino corona, et auster spirat. 8. vm 1d. Iulias Cepheus exoritur. 
conversio abris 80 austro. 9. vir Id. Orion totus exoritur et auster 
spirat. 10, vr Id. flant etesiarum prodromi. 11. v Id. pluvia cum 

loannes Lydus. 24 





370 JOANNIS LMM 


ιβ΄. τῇ πρὸ δ' εἰδῶν ὁ Ὠρίων ὅλας ἔρϑρου ἀνίσχει, καὶ ἐπε- 
τείνουσιν ot λεγόμενοι πρόδρομοι. 

oy. τῇ πρὸ γ᾽ εἰδῶν λὲψ ταραχώδης. — 

ιδ΄, τῇ πρὸ o εἰδῶν ἀνίσχει ... xal πνεῖ ὃ βορρᾶς. 

ε΄. εἴδοις Ἰουλίαις ὃ προκύων ἀνίσχει, 4 

td. τῇ πρὸ iL καλενδῶν «Αὐγούσεων 6 Qoi ἀνέσχεε καὶ 
βορρῶς βίαιος πνεῖ. 

d. τῇ πρὸ ig καλενδῶν τὸ μεσαίκατον τοῦ θέρους, καὶ 
Ψυχροτέρα ἢ ἡμέρα ἐκ τοῦ βορρᾶ. 

ej. τῇ πρὸ εἶ καλενδῶν ζίφυρος, ἴσως dà xal νότος. παὶτ 
ὃ μὲν κύων ὄρϑρου ἀνίσχει, oi δὲ. :ἐξησίαι ἐπιτείγνουσιν. 

ιϑ΄. τῇ πρὸ ιδ΄ καλενδῶν ὃ ὭὩρέων ἀνίσχει καὶ ἀργέστης 
φυσᾷ, καὶ ὅλος ὃ ᾿Ὥρίων φαίνεται. 

κ΄. τῇ πρὸ ey καλενδῶν ὃ ἥλιος λέοντι, ἀργέστης τε φυσᾷ, 
καὶ oi πρόδρομοι τῶν ἐτησίων. t5 

κα΄. τῇ πρὸ ιβ΄ xaledü» ἀπὸ ταύτης τῆς ἡμέρας ot ἐτη- 
σίαε σὺν xal τοῖς ἄλλοις ἀνέμοις ἐπὶ τεσσαράχοντα ἡμέρας 
πνέουσιν, 

κβ΄. τῇ πρὸ ια' καλενδῶν οὗ πρόδρομοι καταφυσῶαιν. 

κγ΄. τῇ πρὸ ἐ καλενδῶν ὅλος ὃ καρχώος μεεὰ τοῦ κυνὸς φ) 
ἀνίσχει, καὶ ὃ ἀετὸς δύεται. 

κ΄, τῇ πρὸ 9' χαλενδῶν ὃ λέων σὺν τῷ ἡλίῳ ἀνίσχει μετὰ 
τοῦ κυνός, ὃ δὲ χαρκίνος λήγει. 

κε΄. τῇ πρὸ y καλενδῶν ὃ ὑδροχόος ἄρχεται δέεσθαι, ὃ δὲ 
κύων περὶ ἀμφιλύκην ἀνίσχει, καὶ νόεας φυσᾷ. $5 


1 ὄρθρου om R*, 4 xal πνεῖ ὃ βορρᾶς om C, post lacunam 
ponit Re non indicata lacuna Rb. j^ ve C. — i? ἐργάτης, ut 
semper, . 


tonitribus, et aquilo véhemens. 12. rv Id. Orion totus matutine ex- 
oritur, et prodromi qui dicuntur increbrescunt. 13. nr Id. africus 
turbidus. 14. prid. Idus oritur** et spirat aquilo. —— 15. Idibus Ia- 
liis Procyon exoritur. 16. xvir Kal. August. Orion exoritur, et . 
aquilo vehemens spirat. 17. xvi Kal. medietas aestatis, et dies fri- 
gidior ob aquilonem. 18. xv Kal. favonius; fortasse etiam auster. 
canis matutino exoritur; etesiae increbrescunt. 49. xiv Kal. Orion 
exoritur; corus flat; Orien totus apparet. 20. xir Kal. sol in lee- 
nem transitum facit; oorus flat, et prodromi etesiarum. — 21. xir Kal. 
inde ab hoc die etesiae cum ventis aliis dies ss quadraginta spirant. 
22. x1 Kal. prodromi se diffundunt. x cancer totus cum 
cane oritur, et aquila occidit. 94. 1x Kal. lee. cwm sole exeritur, 
una cum cane. — 25. vir Kal. aquarius incipit occidere. canis primo 


DE OSTENTIS. 371 


xd. τῇ πρὸ ζ΄ καλενδῶν ἀχλὺς καυσώδης. ὃ δὲ ἀετὸς δύε- 
ξαι, ὃ δὲ λέων ἀνίσχει, καὶ νότος πνεῖ. 
χζ΄. τῇ πρὸ c! καλενδῶν καῦμα dx τοῦ κυνός" ἡ δὲ σταφυλὴ 
ἄρχεται περχάζειν. 7 
5 κη΄. τῇ πρὸ € καλενδῶν καύσων βαρὺς xal οἱ ἐτησίαι σφο-- 
δρότεροι. 
x9. τῇ πρὸ δ᾽ καλενδῶν dv τῷ στήϑει τοῦ λέοντος ἄστρον 
λαμπρὸν ἀνατέλλει, καὶ χλιαρὸς ὥσπερ ὃ βορρᾶς ἐκ τοῦ καύ- 
ματος. 
1 λ΄. τῇ πρὸ y^ καλενδῶν ἄρχονται ὁπῶραι φαίνεσθαι, ὃ δὲ 
ἀετὸς ἕωϑεν δύεται, καὶ ταραχώδης ὃ ἀήρ. 
λα΄. τῇ πρὸ α' καλενδῶν ““ὐγουστῶν νότος μετὰ λιβὸς πνεῖ, 
66. ΑὙΓΟΥ͂ΣΤΟΣ. αἰ. καλένδαις “ὐγούσταις ὁ ἀετὸς 
δύεται ὄρϑρσυ" λὶψ πνεύσει, καὶ καῦμα ξηρόν. 
15 β΄. τῇ πρὸ δ΄ νωνῶν “4“ὑγούστων ἔτι δύεταε ὃ ἀετός, καὶ 6 
ἀὴρ νύτιος. 
γ΄. τῇ πρὸ y νωνῶν τὸ αὐτὸ σημαίνει. 
δ΄. τῇ πρὸ α' νωνῶν τὸ μέσον τοῦ λέοντος ἀνίσχει, φαίνε- 
ται δὲ καὶ τὸ δένδρον. ἐν τῷ διημέρῳ τούτῳ ὃ ἥλιος μέαν μοῖραν 
Φοχρατεῖ" ὃ νύτος δὲ ἀχλυώδης [κρατεῖ xal] πνεῖ. 
ε΄. νώναις «ὐγούσταις δύεται μὲν ὃ στέφανος, τὸ δὲ μέ- 
σον τοῦ λέοντος ἀνίσχει καὶ γέρανοε φαίνονται, καὶ νότος πυχνὸς 
πγεῖς 
c. τῇ πρὸ y εἰδῶν “4“ὐγούστων 5 λύρα συστέλλεται, καὶ 
45 ἐχ τοῦ νότου καύσων. 


1 malim xo ὅ μέν, H. 


diluculo oritur, et auster flat. 26. vrt Kal, caligo aestuosa. aquila 
occidit; leo oritur, et auster spirat. 27. v1 Kal. calor ex canioula; 
uvae incipiunt nigrescere, — 28. v Kal. calor gravis; et etesiae vehe- 
mentiores, 49. iv Kal. leonis in pectore clara stella exoritur ; aquilo' 
quasi tepidus ob calorem. 90. ΠΙ Kal, autumnales fructus apparere 
incipiunt. aquila a mane occidit; aér turbidus, ^31. prid, Kal. auster 
spirat cum africo. 0! 


66. AUGUSTUS. 1. Kalendis Augustis aquia occidit matutino: 
spirabit africus, eritque calor siccus. — 2. rv Non. Augustas ettam oc- 
cidit aquila: aura austrina. — 93. rr Non. idem notat. ^ 4. prid. Non. 
leo medius exoritur; apparet quoque arbor. hoc biduo sol unum gra- 
dum emetitur. «auster caliginosus praevalet, et spirat. ^ 5. Nonis Au- 
gustis occidit corona: leo medius exoritur, grues apparent, et auster 
creber spirat. — 6. viir 14. August. fidis se demittit; aestus ex austro. 


972 JOANNIS LYDi ᾿ 
C. τῇ πρὸ U εἰδῶν τὸ μέσον τοῦ ὑδροχόου δέεται, καὶ ἐκ 


τοῦ νότου καῦμα ἀχλυῶδες. 

η΄. τῇ πρὸ d εἰδῶν ὃ λέων ἀνίσχει, καὶ καῦμα βαρύ. ἔπε- 
γεφὴς ὃ ἀήρ, καὶ τὸ μέσον τοῦ ὑδροχόου ἀνίσχει. 

9'. τῇ πρὸ ἐε εἰδῶν ἄστρον κρυπτόν, ἀπαρκτίας πρᾶος xai 5 
μέτριον καῦμα. 

é. τῇ πρὸ δ’ εἰδῶν. ἂν ταύτῃ τῇ ἕμέρᾳ ἔκλεεψις σεληνεα- 
κή, καὶ νότος ἅμα καὶ fogéov διαφορὰ καὶ καύματα. 

ια΄. τῇ πρὸ γ' εἰδῶν δύεταε 4] λύρα ὄρϑρου. τὸ φϑινόπω- 
ρον ἄρχεται, καὶ ἀνεμομαχία. “ 

εβ΄. τῇ πρὸ α' εἰδῶν ὡσαύτως. 

εγ΄. εἰδοις «ὀγούσταις ὃ δελφὶν δύεται σὺν νῷ λᾳγωῷ. 

εδ΄, τῇ πρὸ ιϑ' καλενδῶν Σεπτεμβρίων αὐχμὸς καυσώδης. 

uw. τῇ πρὸ ιη΄ καλεγδῶν ἄστρον κρυπτόν. ζέφυρος σὸν τῷ 
vórQ πνεῖ. 46 


ἐς΄. τῇ πρὸ 4 καλενδῶν ὄρϑρου ὃ δελφὶν δύεται καὶ νότος 


dj. τῇ πρὸ ig" καλενδῶν ἀρχὴ φϑινοπώρου. 

tj. τῇ πρὸ i£. καλενδῶν δύει ἡ λύρα, καὶ νότος πνεῖ. 

ιϑ΄. τῇ πρὸ ιδ΄ καλενδῶν μέτριον τὸ καῦμα, καὶ δόεται 0g 
δελφίέν. ΄ 

κ΄. τῇ πρὸ sy καλενδῶν 5 μὲν λύρα δύεται ὄρϑρου, ὁ δὲ 
ἥλιος παρϑένῳ. νότος ἄνεμος, καὶ βροντώδης vexóc. 

κα΄. τῇ πρὸ i9 καλενδῶν ὃ ἥλιος ἐφ᾽ ὅλης παρϑένου, 

κβ΄. τῇ πρὸ ια’ καλενδῶν ἀνίσχει ἢ παρϑίνος. 25 


πνεῖ. 


8 malim vótov: atque sic νοστῦ. H. [1Ὶ9 νότορ on C. 


7. vn Id. aquarius occidit medius, et ob anstrum nebulosws aestus. 
8. v1 Id. leo exoritur, et aestus gravis. caelum nubilum, et aquarius 
medius oritur. — 9. v Id. sidus occultatur. septentrio lenis et calor 
mediocris. 10. rv Id. hoc die defectus lunae. austri et aquilonis 
contentio, ealores. 11. in Id. lyra occidit matatino. autumnus ind- 
pi. ventorum conflictus. 12. prid. Idus item. — 13. Idibus Áugu- 
stis delphin occidit cum lepore. 14. xix Kal. Septembres caligo ae- 
stuosa. 15. xvin Kal. sidus occultatur. favonius cum austro spirat. 
16. xvn Kal. mane delphin oecidit et auster spirat. 17. xvi Kal. 
initium autumni. ^ 18. xv Kal. fidis occidi, et auster spirat. — 19. xiv 
Kal. calor mediocris, et delphin occidit. 20. xui fidis occidit 
mane; sol in virginem transitum facit. auster ventus, et pluvia cum 
tonitribus. 21. xu Kal. sol in tota virgine. 22. xi oritur 


DE OSTENTIS. 3173 


xy. τῇ πρὸ ὁ καλενδῶν ἀπαρχτίας πνεύσει μέτριος, καὶ 
ὁλικὴ 7] παρϑένος. 
xó'. τῇ πρὸ J' καλενδῶν τὸ μὲν αὐτὸ ζῴδιον, ἄνεμος δὲ 
βορρᾶς. ᾿ 
5 κε. τῇ πρὸ y χαλενδῶν παύονται οἱ ἐτησίαι, καὶ ψυχρότε- 
ρος ἄρχεται πνεῖν βορρᾶς. | 
xg. τῇ πρὸ b καλενδῶν ὃ μὲν δελφὶν ἀνίσχει, νότος δὲ 
πνεῖ, - : | 
| xU. τῇ πρὸ ς᾽ καλενδῶν ὃ τρυγητὴς ἀνίσχει, νότος δὲ πγεῖ 
10καὶ ζέφυρος ἅμα. | 

κη΄. τῇ πρὸ εἰ καλενδῶν ἡ παρϑένος ἄρχεται galveo9a. 

x9", τῇ πρὸ δ’ καλενδῶν μέτριος ὃ ζέφυρος. 

λ΄. τῇ πρὸ y' καλενδῶν ὅμοίως, τῆς παρϑένου ἀνισχούσης. 

λα΄. τῇ πρὸ α' καλενδῶν Σεπτεμβρίων ἣ ᾿Αἀνδρομέδα ἀνί- 

15 σχει" εὖρος πνεῖ, καὶ ἐναλλάττονται οἱ ἄνεμοι. 

67. ΣΕΠΤΕΙΜΒΡΙ͂ΟΣ. α΄. καυλένδωις Σεπτεμβρίαις 
βροντώδης ὑετός, καὶ 7 ᾿Ανδρομέδα ἀνίσχει. εὖρος πνεῖ, καὶ 
ἐναλλάττονται οἷ ἄγεμοι. 

— β΄. τῇ πρὸ δ' νωνῶν Σεπτεμβρίων ὃ ἰχϑὺς ἀπὸ τοῦ νότου 
90 παύεται δύεσθαι. , 

γ΄. τῇ πρὸ y νωνῶν βροντᾷ καὶ ὕει. | 

δ΄, τῇ πρὸ o' νωνῶν ἀρκτοῦρος ἀνίσχει σὺν τῷ τρυγητῇ, 
xul τὸν μὲν διστὸν ἀποχρύπτει. 

ε΄. νώναις Σεπτεμβρίοις οἶκος Ἕρμοῦ. ζέφυρος δὲ πνεῖ, 

46 καὶ ἐκ τῆς τῶν ἀνέμων ἐναλλαγῆς $eróc. 

d. τῇ πρὸ η εἰδῶν Σεπτεμβρίων ὡσαύτως. 

1 ὀνεύσει Ο. 2 supplendum, opinor, ὠνίσχει. H. 9 τρυγη- 


tog C. 


virgo. — 93. x Kal. septentrio leniter spirabit, et virgo tota exoritur. 
24. 1x Kal. idem sidus; flat aquilo. 25. vii Kal. etesiae desinunt 
flare; aquilo frigidior incipit spirare. 26. vii Καὶ, delphin oritur; 
spirat auster. 27. vi Mal. vindemiator oritur; spirat auster, simul- 
"que favonius. 28. v Kal. virgo incipit apparere. — 29. ιν Kal. fa- 
vonius lenis. 30. 111 Kal. similiter exoriente virgine. 91. prid. 
Kal. Septembres Andromeda exoritur; vulturnus spirat, et immutantur 


venti. 

67. SEPTEMBER. 1. Kalendis Septembribus pluvia cum toni- 
tribus, et Andromeda oritur. vulturnus spitat, et immutantur venti. 
2. 1v Non. Septembr. piscis austrinus desinit occidere. 3. 111 Non. 
tonat et pluit. 4. prid. Non. arcturus exoritnr cum vindemiatore, οἱ 
sagittam abscondit, 5. Nonis Septembribus domus Mercurii. spirat 
favonius; et ob ventorum immutationem pluvia delabitur. 6, viu ld. 





374 IOANNIS LYDI 
ζ΄. τῇ πρὸ ζ΄ εἰδῶν ἀνίσχεε ἡ otE*. ἂν δὲ τῇ ἑσπέρᾳ Ap 


μετὰ ὑετοῦ. 

qj. τῇ πρὸ d εἰδῶν ἀναφαίνεται ὃ ἀρχτοῦρος, βορρᾶς δὲ 
φυσζ" ἔσϑ᾽ ὅτε xal βροντᾷ. 

ϑ΄. τῇ πρὸ ἐ εἰδῶν τὸ μέσον τῆς παρϑένου ἀνίσχει, ζέφυ-- ὅ 
ρος δὲ μετὰ λιβὸς πνεῖ. | 

ἐἑ. τῇ πρὸ δ' εἰδῶν τὰ αὐτά. 

εα΄. τῇ πρὸ γ' εἰδῶν ὡσαύτως. 

ifl. τῇ πρὸ α΄ εἰδῶν Σεπτεμβρίων ὃ ἀρκτοῦρος ἀνίσχει. 

ey. εἰδοῖς Σεπτεμβρίαις ὕει διὰ τῆς ἐπιτολῆς τοῦ ἀρκτούρου. 10 

εδ΄. τῇ πρὸ ιη΄ καλενδῶν ᾿Οχτωβρίων oi πλειάδες ἀνίσχουσε 
σὺν τῷ ἵππῳ. 

uw. τῇ πρὸ «ζ΄ καλενδῶν 7j χελιδὼν οὔδαμοῦ" ἀνίσχεε δὲ 
καὶ ἡ αἴξ, καὶ ὕει. 

tg. τῇ πρὸ ig καλενδῶν τὸ δωδεκατημόριον ἄρχεται τοῦ 15 
μετοπιύρου. 

dj. τῇ πρὸ «€ καλενδῶν ζέφυρος μετὰ λιβὸς καὶ εὖρος 
πλατύς. 

^o am. τῇ πρὸ ιδ' καλενδῶν δ᾽ ἰχϑὺς ἀνίσχει, καὶ ἠρέμα ἀπαρ- 

κτίας. 4) 

ιϑ΄. τῇ πρὸ uy. καλενδῶν ὃ ἥλιος ζυγῷ" ὃ κρατὴρ φαίνεται" 
γότος πνεῖ, τὸ μέσον τοῦ ἀρχτούρου ὕρϑρου φαίνεται. 

κ΄. τῇ πρὸ (f καλενδῶν ἐπιτολὴ τοῦ ἀρχτούρου καὶ ὑετός, 

xa. τῇ πρὸ ια΄ καλενδῶν ἢ μετοπωρινὴ ἰσημερία, καὶ οὗ 
᾿χϑύες δύονται. 46 

κβ΄. τῇ πρὸ à καλενδῶν δύεται ἡ “Δργώ, καὶ τροπὴ τοῦ ἀέ- 
ρος ὑετώδης. 


1 ἡ βίξ Ο. 6 δέ μου λιβός C. 11 Καλ. Σεπεεμβοίων C. 


Sept. item. 7. vi1 Yd. capella oritur; vesperi africus cum pluvia. 
8. vr Id. arcturus apparet; aquilo flat; interdum tonat. 9. v ld. 
virgo media exoritur: favonius spirat cum africo. 10. rv Id. eadem. 
11. mr Id. item. — 12. prid. Id. Sept. arcturus exoritur. 18. Idibus 
fleptembribus pluit ob ortum arcturi. 14. xvir Kal. Octobr. vergi- 
liae exoriuntur cum equo. — 15. xvi Kal. hirundo nusquam; exoritur 
quoque lla, et pluit. 16. xvi Kal. portio 12 autumni incipit. 
17. xv Kal. favonius cum africo; et vulturnus late fusus. 18. xiv 

piscis oritur. septentrio leniter spirans. 19. xir Kal. sol in libram 
transitum facit; crater —A— spirat auster, arcturus medius apparet 
matutino. 20. χιι Kal. arcturi ortus, et pluvia. 21. x1 Kal. ae- 
quinoctium autumnale. pisces occidunt. x Kal Argo navis occi- 


DE OSTENTIS. . 3795 


xy. τῇ πρὸ 9' καλενδῶν δύοντωι οἱ ἰχϑύες, καὶ δετοὶ ἐκ 
τοῦ νότου. - | 

xó'. τῇ πρὸ η' καλενδῶν ἔκλειψις σεληνιακὴ xal ἐπιτολὴ τοῦ 
κενταύρου. 

5. κε΄. τῇ πρὸ L' χαλενδῶν συννεφὴς ὃ ἀὴρ. καὶ ταραχώδης. 
xg. τῇ πρὸ ς᾽ χαλενδῶν oi ἔριφοι ἀνίσχουσι, καὶ νότος 
ψυχρός. 

χζ΄. τῇ πρὸ εἰ καλενδῶν παύεται  παρϑένος ἀνίσχειν, αἱ δὲ 
πλειάδες ἐν ἑσπέρᾳ φαίνονται, καὶ οἱ ἔριφοι σὺν τῷ ἡλίῳ ἀνί- 

10 σχουσιν. , 

κη΄. τῇ πρὸ δ΄ καλενδῶν ἔτι μᾶλλον ὃ νότος. 

x9'. τῇ πρὸ y' καλενδῶν αἱ πλειάδες ὄρϑρου φαίγονται, xo? 
πνεῖ νότος ὑετώδης. 

λ΄. τῇ πρὸ αἱ καλενδῶν 7) αἱξ ἀνίσχεε μέχρι τῆς ἑσπερινῆς 

15 δύσεως τῶν πλειάδων. 

68. ΟΚΤΩΒΡΙ͂ΟΣ. w'. καλένδαις Ὀχτωβρίαις αἱ πλειά-- 
δὲς ἀπὸ τῆς ἀνατολῆς ἄρχονται φαίνεσϑαι, καὶ. νότος ὄρϑρου 
πνεῖ. 

β΄. τῇ πρὸ d νωνῶν ᾿οὐχτωβρίων ὡσαύτως 0 τε ἀδρ αἵ τε 

φρπλειάδες. | 
γ᾽. τῇ πρὸ € νωνῶν 6 ἡκίοχος δύεται, καὶ ἀπὸ βορέου 
βροντᾷ. i 

δ΄, τῇ πρὸ δ΄ νωνῶν oi ἔριφοι ἀνίσχουσι xal ὕει.. 

&. τῇ πρὸ y νωνῶν ὡσαύτως. 

95 ς΄. τῇ πρὸ a νωνῶν τὸ μέσον τοῦ κριοῦ δύεται, καὶ ὁ 
σχορπίος σὺν αὐτῷ.. 

4 τοῦ κέντρου C. 7 ἰσχυρός R b. 8 παύετξαι —9 'ἀνίσχου- 

σιν Rb cum Leonico: vulgo παύεται ἡ παρϑένος, ἀνίσχει ἡ 


«λειὰς ἐν ἑσπέρᾳ, φαίνονται καὶ οἱ ἔριφοι σὺν τῷ ἡδίῳ ἀνίσχουσιν. 
16 ἀπὸ] εἴσω Rb. 43 ἀνίσχρυσι" καὶ νότος νεῖ Ra. 


dit; et conversio aéris ad pluviam. 23. 1x Kal. pisces occidunt; et 
pluviae eb austrum — 24. viri Kal. défectus lumae, et oritur centaurus. 
25. vi Kal. aér nubilus ac turbulentus." 26. v1 Kal. hoedi exoriun- 
tur. austerírigidus. 27. v Kal. virgo desinit oriri: apparent vergi- 
liae vesperi. aperiunt se hoedi quoque una cum sele oriente, — 28. iv 
Kal. increbrescit anstér. 49, iu Mal. vergiliae matutino apparent, et 
spirat auster pluvius.. — 30. prid. Kal. capella emergit usque ad occa- 
sum vespertinum vergiliarum. 
. 68. OCTOBER. 1. Kalendis Octobribus vergiliae ab oriente ap- 
parere incipiunt, et auster spirat matutino. — 2. v1 Non. Octobr. ite, 
od ad aerem vergiliasque attinet. — 3. v Non. auriga occidit, et ab 
aquilone tonat. 4. 1v Non..hoedi. oriuntur, et pluit. 5. 111 Non. 
item. 6. prid. nonas aries medins occidit, et una cum illo scorpio. 


376 IOANNIS LYDI 


ζ . γωνῶν Ὀρκτωβρίων ὡσαύτως. 

η΄. τῇ πρὸ η' εἰδῶν ᾿Οχκτωβρίων ὃ στέφανος σὺν τοῖς ἐρέ- 
φοις ἀνίσχων τρέπει τὸν ἀέρα. 

9'. τῇ πρὸ U εἰδῶν οἱ ἔριφοι σὺν ταῖς πλειάσιν ἀνέσχουσε, 
καὶ πνεῖ ἄνεμος λέψ. 5 

(. τῇ πρὸ d εἰδῶν ὃ ζυγὸς ἄρχεται ἀνίσχειν, καὶ ζέφυρος 


ια΄. τῇ πρὸ εἰ εἰδῶν ὃ σεέφανος ὄρϑρου ἀνίσχων ἐναλλάττει 
τοὺς ἀνέμους. 

ιβ΄. τῇ πρὸ δ’ εἰδῶν oí πλειάδες ἀνίσχουσι καὶ νότος πνεῖ. 10 

ty. τῇ πρὸ y εἰδῶν ὃ στέφανος ἀνίσχων ἐναλλάττεε τοὺς 
ἀνέμους. 

ιδ΄, τῇ πρὸ a' εἰδῶν βορρᾶς πλατὺς πνεῖ. 

ut. εἰδοῖς ᾿Οκεωβρίαις τὸ μέσον τοῦ φϑινοπώρου καὶ ἄνε- 
μος »órog. 15 

ig. τῇ πρὸ d καλενδῶν ὃ Ὦρίων ἀνίσχει, καὶ δροσώδης 
ὃ ἀήρ. 

ιζ΄. τῇ πρὸ ig" καλενδῶν ὡσαύτως. 

εη΄. τῇ πρὸ (€. καλενδῶν ἢ πᾶσα ἡμέρα συννεφής. 

(9^. τῇ πρὸ ιδ' καλενδῶν ὃ ἥλιος σκορπίῳ, καὶ ζέφυρος πνεῖ. 20 

κ΄. τῇ πρὸ ιγ΄ καλενδῶν δύονεαι αἱ πλειάδες, καὶ τροπὴ 
τοῦ ἀέρος. 

κα΄. τῇ πρὸ ιβ΄ καλενδῶν ὡσαύτως" ἀλλὰ καὶ ϑει, 

χβ΄. τῇ πρὸ ια΄ καλενδῶν 7) οὐρὰ τοῦ ταύρου, καὶ νότος 
πνεῖ ετώδης. 45 

κγ΄. τῇ πρὸ ὦ καλενδῶν δύεται ὃ σχορπίος, καὶ βορρᾶς πνεῖ. 

κὸ΄, τῇ πρὸ 9' καλενδῶν δύονται αἷ πλειάδες. 


πνεῖ. 


7 “νεῖ om C. 1 ἀλλάττεται C $94 num supplendum óv:- 
vw? H. — 26 — —— —e* ἀλλὰ εἰ C. 


7. Nonis Octobribus item. δ' M I. Octobr. corona cum heedis 
oriens mutat tempestatem. γις hoedi oriuntur cum vergiliis ; 
spirat ventus africus. 10. vi Id. libra oriri incipit: favonius spirat. 
11. v Id. corona mane exoriens immutat ventos. — 12. rv Id. vergiliae 
oriuntur, et auster spirat. 18. πὶ Id. corona eriens immitat ventos 

14. prid. Id. aquilo fusus spirat. 16. Idibus. Octobribus antemni 
medium: et auster spirat. 16. xvu Kal. Novembr. Orion exoritar: 
nõr roscidns. 17, xvi Kal. item. 18. xv Καὶ. dies totus nubilus. 
19. xtv Kal. sel in scorpionem transitum facit, et spirat favonius. 
20. xi Kal. vergiliae oocidunt, et conversio aris. xu Kal. 
item: et. praeterea pluit. 2. xi Kal. camda (marl ooddit, eti 
suster pluvius. » X Kal. nepa occidit: spirat aquilo. 64. n 


DE OSTENTIS. 317 


κε, τῇ πρὸ 7 χαλενδῶν ὃ κένταυρος ὄρϑρου δύεται. 

xc. τῇ πρὸ ζ΄ καλενδῶν τὸ μέτωπον τοῦ σκορπίου δύεται. 

xL. τῇ πρὸ d καλενδῶν αἷ ὑάδες δύονται, xal βορρᾶς 
ψυχρός. 

5 κη΄. τῇ πρὸ εἰ καλενδῶν αἱ πλειάδες καὶ ὃ Ὦρίων παντελῶς 
δύονται. 

x9'. τῇ πρὸ δ΄ καλενδῶν ὃ ἀρκτοῦρος δύεται, καὶ οἷ ἄνε- 
μοι βιαιότεροι. 

λ΄. τῇ πρὸ γ᾽ καλενδῶν ἡ. Κασσιόπεια ἄρχεται δύεσθαι. 

10 λα΄. τῇ πρὸ α' καλενδῶν ὃ 'Ὥρίων ὅλος ἀποχρύπτεται, καὶ 
ὁ μὲν ἀετὸς ἐν ἑσπέρᾳ, 5j δὲ λύρα ἀνίσχει. 

69. ΝΟΕΙΜΒΡΙ͂ΟΣ. αἰ: καλένδαις ΝΜοεμβρίαις al πλειά-- 
δὲς δύονται. ἕωθεν πάχνη, καὶ τοῦ ἀρχτούρου δυομένου τροπὴ 
τοῦ ἀέρος ἐπὶ τὸ ψυχρότερον. 

46 β΄. τῇ πρὸ δ΄ νωνῶν ΝΝοεμβρίων ἄνεμοι ψυχροὶ καὶ βροχαί, 
γ΄. τῇ πρὸ )' νωνῶν ἢ λύρα ὄρϑρου ἀνίσχει, καὶ πρῶτα βορ- 
ρᾶς, εἶτα καὶ νότος. 

δ΄. τῇ πρὸ α' νωνῶν νότος σὺν τῷ ζεφύρῳ. καὶ ὑετός. 

ε΄. νώναις Νοεμβρίαις 7] λύρα ἀνίσχει" ἥλιος φαίνεται, καὶ 

40 ἄνεμος βορέας. 

ς΄. τῇ πρὸ η᾿ εἰδῶν Νοεμβρίων ὄρϑρου ὃ ἀρχτοῦρος δύεται, 
xal συννεφία.- 

ζ΄. τῇ πρὸ L' εἰδῶν αἱ πλειάδες καὶ ὅ ᾿Ωρίων δύονται, καὶ 


πνεῖ ὃ βορρᾶς. 


2 τὸ μεεόπωρον C. 11 ἀνίσχει] num legendum ὄρϑρου ἐνί- 
exu? H. 14 φυχφόν CR b. 18 ἀετός C. 19 Sos C. 


occidunt vergiliae, 95. vri Kal. centaurus matutino occidit. — 96. vit 
Kal. nepae frons oocidit. — 27. v1 Kal. suculae occidunt: o geli- 
dus. 48. v Kal. vergjliae et Orion peaitus, occidunt, . 1v Kal. 
arcturus occidit; venti vehementiores. 90. nr Kal. cassiope incipit 
oocidere. SI. prid. Kal. Orion totus, aquila vesperi occultatur. fidi 
exoritur. 

69, NOVEMBER. 1. Kalend» Novembribus vergiliae occidunt ; 
matutino gelicidium, et ob occasum arcturi conversio aéris ad frigus. 
2. iv Non. Novembr. venti frigidi et pluviae. — 3. 111 Non. fidis ma- 
tutino exoritur; et primo aquilo, deinde anster. 4. prid. Non. auster 
cum favonio, et pluvia. . Nonis Novembribus fidis exoritur; sol se 
aperit; pluit. 6. vr Id. Nov. ante lucem arcturus occidit: caelum 
nubilum. 7. vui Jd. vergiltae et Orion occidunt, et spirat aqui? 


378. IOANNIS. LYDI 


η΄. τῇ noo ς᾽ εἰδῶν στυγνὸς ὃ ἀήρ. ᾿ 
9'. τῇ πρὸ εἰ εἰδῶν λαμπρὸν ἄστρον τοῦ σχορπίον, καὶ yu 


μεριγὴ τροπή. 
4. τῇ πρὸ δ’ εἰδῶν ἄρχεται ὃ χειμών. 
a». τῇ πρὸ y εἰδῶν αἱ πλειάδες ὑποχρύπτονται.. 5 
tB. τῇ πρὸ α’ εἰδῶν τοῦ σκορπίου μέσον ἄστρον ἀνίσχει. 
ey. εἰδοῖς Νοεμβρίαις αἱ πλειάδες καὶ 0 ᾿Ωρίων ὄρϑρου 


εδ', τῇ πρὸ cj καλενδῶν Ζ4εκεμβρίῳων ὄρϑρου ὃ σχορπέος 
δύεται. | | 10 

ε΄. τῇ πρὸ ιζ΄ καλενδῶν ἢ λύρα ἀνίσχει ζωϑεν, εὗρός τε 
πνεῖ ἅμα χαὶ νότος σὺν τῷ βορρᾷ. 

, 4d. τῇ πρὸ ug καλενδῶν τὸ αὐτό. 
εζ΄. τῇ πρὸ i£ καχενδῶν χειμάζει, καὶ νότος ἕπεται. 
es. τῇ πρὸ (d. καλενδῶν ὃ ἥλιος τοξύόζῃ. χαὶ 0 Ὦρίων ἀνέ- 15 
χει σὺν τῇ λύρᾳ, xa) ταραχὴ τοῦ ἀέρος. 

| (9'. τῇ πρὸ cy καλενδῶν τὸ κέρας τοῦ ταύρου σὺν ἡλίῳ. 
δύεται, καὶ πνεῖ βορρᾶς. . 

κ΄. τῇ πρὸ ιβ΄ καλενδῶν ἀηδὴς χειμών. 

κα΄. τῇ πρὸ ια' καλενδῶν ai ὑάδες σὺν τῷ λαγωῷ ὄρϑρου 90 
δύονται. 

κβ΄. τῇ πρὸ t καλενδῶν ὑετὸς ψυχρός. 

xy. τῇ πρὸ ϑ' καλενδῶν ὃ pier καὶ τὰ κέρατα τοῦ ταύ- 
ρου δύονται. . 

κό΄, τῇ πρὸ η᾿ καλενδῶν προοίμια τῆς χειμερινῆς τροπῆς. 95 
δύεται ὃ κύων, καὶ δρόσος φέρεταε ψυχρά. 


$ σκορπίου] σχορπκίου ἐπιτέλλει R*. 4 ὁ ἀήρ Rb. 6 «0? 
14 χειμών he, 26 φαίνεται Rb. ie 


8. v1 Id. caelum triste. 9. v. Id: stella clara scorpionis exoritur; 
conversio ad hiemem. 10. 1v Id. hiemis initium. 11. i11 Id. vergiliae 
occultantur. ^ 12. prid. Id. media stella scorpionis exoritur. 18. ldi- 
bus Novembr. vergiliae et Orion mane occidunt. 14. xvii Kal. 
Decembr. mane scorpio occidit. 15. xvir Kal. fidis exoritur matuti- 
no; vulturnus et auster simnl flant cum aquilone. — 16. xvr Kal. idem. 
17. xv Kal. hiemat , et sequitur auster. 18. xiv Kal. sol in sagitta- 
rium transitum facit. Orion exoritur cum fidicula. 19. xir Kal. 
tauri cornu cum sole occidit; spirat aquilo. 20. xui Kal. tempestas 
foeda. 41. xi Kal. suculae cum lepore mane occidunt. — 22. x Kal. 
luvia frigida. 48. 1x Kal. Orion et tauri cornua occidunt. 24. viui 
initia conversionis hibernae. occidit canis; cadit ros gelidus. 





DE OSTENTIS. 379 


κε΄. τῇ πρὸ ζ΄ καλενδῶν ὃ ἥλιος ἐπὶ τῆς πρώτης μοίρας τοῦ 
τοξύτουν. 
xc. τῇ πρὸ ς᾽ καλενδῶν ὡσαύτως. 

κζ΄, τῇ πρὸ εἰ καλενδῶν δύεται ὃ κύων, καὶ βροχὴ ἔσται 

$ νοτία. €. 
κη΄. τῇ πρὰ à' καλενδῶν ἄρχεται ὃ κύων δύεσθαι, καὶ νε- 
φώδης ὃ ἀήρ. 

x9', τῇ πρὸ γ᾽ καλενδῶν ὄρϑρου δύεται 0 κύων, καὶ ix vot 
λιβὸς ϑει. 

10 λ΄. τῇ πρὸ α᾽ καλενδῶν δύεται ὃ χύων, καὶ ζέφυρος μετὰ 
νότου καὶ βροχῆς. — 

70. 4EKEMBPIOSZ. αἰ. καλένδαις Ζ4εκεμβρίαις σύγ- 
χυσις τοῦ ἀέρος" ἀπαρχτίας φυσᾷ, καὶ ἡ ᾿Ὡρίων ὅλος ὕρϑρου 
δύεται. 

15 β΄. τῇ πρὸ δ᾽ νωνῶν 4εχεμβρίων ὃ κύων δύεται ἐν ἑσπέρᾳ" 
ἀπαρκτίας ἐπιτείνει. 

γ΄. τῇ πρὸ γ' νωνῶν χειμάζει σὺν ὑετῷ. 

δ΄. τῇ πρὸ α' νωνῶν δύεται ὃ τοξότης καὶ βορρᾶς πνεῖ, 

ε΄. νώναις Ζ4εκεμβρίαις βροχὴ καὶ πολυομβρία. 

40 ς΄. τῇ πρὸ η΄ εἰδῶν “εκεμβρίων τὸ μέσον τοῦ τοξότου d»(- 


ζ΄. τῇ πρὸ ζ΄’ εἰδῶν ἀνίσχει ὃ ἀετὸς καὶ πνεῖ ὃ At. 
ἡ᾽. τῇ πρὸ d εἰδῶν ὃ σκορπίος ὅλος ἀνίσχει. 
ϑ΄. τῇ πρὸ & εἰδῶν ὃ κύων ἐν ἑσπέρᾳ ἀνίσχει καὶ ὃ νότος 
25 nei. 
(. τῇ πρὸ δ' εἰδῶν βορέας συχνός, καὶ ὃ οὐρανὸς μέλας 
ἐχ τῆς χιόνος. . 


4 κύων) num Ὡρίων7  Leonicus certe Orion occidit. H. 15 ὁ 
sso» om C. 17 νώναιρ C.  1i9sequentiaom Rb. — 27 τοῦ C. 


45. vir Kal. sol in primo gradu sagittarii. $96. vi Kal. item. 
27. v Kal. occidit canis; erit auster cum pluvia. 28. 1v Kal. canis 
incipit occidere; aér nebulosus. 29. 111 Kal. matutino occidit canis, 
et africo flante pluit. ^ 80. prid. Kal. occidit canis; favonius cum au- 
stro et pluvia. 

70. DECEMBER. 1. Kalendis Decembribus turbatio aéris: se- 
ptentrio flat, et Orion totus mane occidit. 2. 1v Non. Decembr. 
canis occidit vesperi; septentrio increbrescit. 8. in Non. hiemat cum 
pluvia. 4. prid. Non. occidit sagittarius, et spirat aquilo. 65. No- 
nis Decembribus pluvia imberque multus. 6. vi hi. Decembr. sa- 
gittarius medius oritur. . vii Id. oritur aquila, spirat africus. 
8. v1 Id. scorpio totus exoritur. 9. v Id. canis vesper! oritur: spi- 
rat auster. 10. 1v Id. aquilo creber; caelum nigrescens a nivo. 


380 IOANNIS LYDI 


ια΄. τῇ πρὸ y εἰδῶν χρύφιον ἄστρον" ἀπαρκτίας ἅμα xal 


χαιχέας. 


ιβ΄. τῇ πρὸ αἱ εἰδῶν βορρᾶς πρώτως, ἔπειτα δὲ νότος 


βαρύς. 


ey. εἰδοῖς Φεκεμβρίαις ὅλος ὃ σκορπίος ἀνίσχει" βορρᾶς δὲ 5 


xal νότος ὑετὸν ἐπισπώμενοι. 
εδ΄. τῇ πρὸ 49" καλενδῶν Ἰανουαρίων δύεταε ἡ αἴξ. 
εἴ. τῇ πρὸ oj καχενδῶν νότος ἅμα καὶ βορρᾶς, καὶ ewy- 
χυσις τοῦ ἀέρος. 
"ς΄. τῇ πρὸ i; καλενδῶν ὡσαύτως. | 
dU. τῇ πρὸ ig! καλενδῶν ὃ ἥλιος ἐπὶ τὸν adyoxéporr 
en. τῇ πρὸ i£. καλενδῶν ἄστρυν χρυπτὸν καὶ ἀνεμομαχέα. 
e9'. τῇ πρὸ εδ' καλενδῶν 7) ai5 ἀνίσχει. 
x'. τῇ πρὸ ιγ΄ καλενδῶν ὃ ἀετὸς ἀνίσχει καὶ 0 αἰγόχερως. 
κα΄. τῇ πρὸ iff καλενδῶν βορέας μὲν κατάρχεται, νότος δὲ 
τὴν πᾶσαν ἡμέραν ἐπικρατεῖ. 
κβ΄. τῇ πρὸ ια' χαλενδῶν ὃ ἀετὸς ἐν ἑσπέρᾳ ἀνίσχει: " 
xj. τῇ πρὸ ( καλενδῶν ὄρθρου 7j ai& δύεται" καὶ δυμπλη- 
ροῦτων ἡ βροῦμα, οἷονεὶ ἢ χειμερινὴ τροπή. 
xJ'. τῇ πρὸ 9' καλενδῶν χειμέριος 6 ἀήρ. 
κε΄. τῇ πρὸ 5 καλενδῶν ὄρϑρου ἡ αἴϑ δύεται. 
xd. τῇ πρὸ b καλενδῶν δύεται ἕν ἑσπέρᾳ ἡ αἴξ, καὶ χει- 
μάζει. 
xb. τῇ πρὸ ς' καλενδῶν ὃ δελφὶν ἕωθεν ἀνίσχει, ἔχων τὸν 
ἀέρα. 
ἘΠ ΤῊΝ γα’ 
manu secunda, M- ἅμα καὶ R*. 16 C. 
18 δύεται} sequentia desunt in versione Leorici. H. 21 καὶ αἷξ 
ὄρθρου R*. 24 δέλφιος C. 


11. 1t: Id. sidus occultatur; septentrio simul et caecias. 19. prid. 
Idus primo aquilo, deinde auster ingravans. 13. Idibus Decembr. 


10 


15 


scorplo totus exoritur; aquilo et auster pluviam inducentes. 14. xix. — 


Kal. Ianuar. capra occidit. 15. xviii Kal. auster simul et aquilo; 
turbatio aéris. — 16. xvir Kal. item. — 17. xvr Kal. sol in capricor- 
num transitum facit. 18. xv Kal. sidus occultatum, et ventorum 
conflictus, 19. xrv Kal. capra oritur. — 20. xii: Kal. aquila oritur 
et capricornus. 21. χ Kal. aquilo inchoat: sed anster praevalet 
toto die. 49. xi Kal. aquila vesperi oritur, 98. x Kal. mane ca- 
pa occidit; et consummatur bruma ἢ. e. solstitium hibernum. — 24. ix 

al. aér hiemalis, — 25. vir Kal. mane capra occidit. 596. vri Kal. 
vesperi occidit oapra; et líüemat. 41. v1 Kal. delphin ἃ mane ex- 


DE OSTENTIS. 381 


κη΄. τῇ πρὸ & καλενδῶν ὃ ἥμος ἀποστρέφεται ἀπὸ τοῦ vo- 
τιαέου καμπτῆρος. 
κϑ΄. τῇ πρὸ δ' καλενδῶν ὃ oc λαμπρός, ὃ δὲ ἀεεὸς δύε- 
ται, καὶ ὕει. | 
5 λ΄, τῇ πρὸ γ᾽ καλενδῶν ὁ μὲν δελφὶν ἀκέσχει, ὃ δὲ κύων 
δύεται. . 
λα΄. τῇ πρὸ o καλενδῶν Ἰανουαρίων χρυφία ταραχὴ καὶ 
ἀνεμώδης. ἄρχεται ἀνίσχειν ὃ δελφίν, καὶ ὃ ἥλιος εἰς ὕψας. 
71. Καὶ ταῦτα μὲν ὃ Ἀλαύδιος ἐκ τῶν παρὰ Θούσχοις 
10 ἑερῶν πρὸς λέξιν" καὶ οὐκ αὐτὸς μόνος, ἀλλὰ μὴν καὶ Εὔδαξάς 
τε ὃ πολύς, “Πημόχκριτος πρῶτος αὐτῶν, Βάρρων τε ὃ Ῥωμαῖος, 
Ἵππαρχος, Ἰητρόδωρος, καὶ μετ᾽ αὐτοῦ ὁ Καῖσαρ, περὶ τῆς 
ἐφημέρου τῶν φαινομένων ἐπιτολῆῇς τε καὶ δυσμῶν. ἐπειδὴ δέ 
τινες ἀπαιδεύτως φερόμενοι φάσκουσι μὴ ἐπὶ παντὸς τύπου τὰ 
15 αὐτὰ πρὸς τῶν ἐπιτολῶν ἢ δύσεων τῶν ἄστρων ἐνεργεῖσθαι, φέρε 
τῆς πλάνης αὐτοὺς καίπερ ἀντιμαχομένους ἀπαλλάξωμεν. καὶ 
τάχα διὰ βραχέων τοῦτο παρασχεῖν αὐτοῖς δυνατόν. τῶν τοίγυν 
ζῳδίων ὑφ᾽ ἕν μὲν τῶν ὅλων πλανωμένων οὐρανὸν διειληφότων, 
οὐχ ἐξ ὅλου δὲ τὰ αὐτὰ ἀλλήλοις ἐπὶ γῆν ἐνεργούντων, ἐπιτηρεῖν 
40 δεῖ ποῖά τίνα τῶν ἐπὶ γῆς χλιμάτων ὑπὸ ποίῳ ζῳδέῳ τέτακται 
τελᾶν" αὕτω γὰρ ἂν τἀληϑὲς τοὺς μὴ πρὸς ἀπέχϑειαν ζητοῦντας 
οὐ φεύξεται. 
7 Ἰανοναρίσν C. 8 ἀκίσχειν' ὁ δὲ δεῖψίν Ὁ. 9 κλάΐδιος C. 
11 αὐτῶν R5, πρῶτος αὐτῷ C: malim τε πρότερος αὐεῶν, atque 
sic verti. H. βόφρων C. 12 μετ᾽ αὐτούς Rs. 13 δὲ 
add Rs. {14 ἀπ. φερ. pdox.] τὴν ἀπαιδευσίαν νομέζοντερ φασὶ C. 
18 malim μὲν τὸν ὅλον τῶν x1. H. 19 οὐκ ἔξω δὲ τῶν av- 
τῶν Ἀ5. 91 οὕτω γὰρ ἂν] καὶ οὕτω Ἀ. aum ζηλοῦν- 
vag? H. 28 sequentia supersunt in.solo;Ceaseolimo. — 


oritur; acrem deminatur. 98. v Kal. sol revertitur ἃ meta australi. 
29. τ Kal. sol fulgens; aquila it, et plait. 90. πὶ Kal. del- 
bin ofitur, canis occidit. 91. prid. Kal. Ianuarias. oonturbati 
et ventosa. delphin incipit oriri; sol attollitur. 

71. Et haec quidem habet Claudius e sacris Etruscorum, ad ver- 
bum expressus; neque is solus, sed Eudoxus quoque auctor multiplex, 
et qui eos aetate anteivit Democritus, M. Terentius Varro civis Ro- 
manus, Hipparchus, Metrodorus, et cum illo Divus Iulius, de quoti- 
diano ortu occasibusque siderum. cumque sint qui, inscientia ducti, 
obiiciant non ubique eadem ortibus occasibusve astrorum effici, age, 
et ab errore illos quamvis repugnagtes avertamus. ac quia signa duo- 
decim pro se quodque universum errantium caelum complectuntur, nec 
tamen universe eadem in terra efficiunt, observitandum est, «uae ter- 
restria climata cui signo sint subiecta. ita enim veritas eos qui animo 
non infenso eam investigent, minime fugiet. 


382 IOANNIS LYDI DE OSTENTIS. 


κριῷ Βρεταννία, Γαλατία, Γερμανία, Βαστέρναι, KolAn 
Συρία, Ἰδουμαία. 

ταύρῳ Κυχλάδες, τῆς μικρᾶς Molac τὰ παράλια, Κύπρος, 
Ππάρϑοι, Moi, Περσίς. 

διδύμοις " Yoxavla, Apuævlus δύο, [᾿“μαδιανή, ἸΪαρμαρεκή, 5 
“ϊγυπτος 7) κάτω. 

χκαρχίγῳ Βιϑυνία, ᾿Φρυγίαι δύο, Ἀολχική, Νουμιδία, Kuo- 
χηδών, gon. 

λέοντι Ἰταλία, ᾿Ἀπουλία, Γαλλία, Σικελία, Φοινίχη, Ὀρχη- 
vla ἤτοι Avrooxnvlu. 10 

' παρϑένῳ Ἑλλάς, dyata, Κρήτη, Βαβυλών, ἸΠεσοποταμία, 

Συρία. 

σκορπίῳ Συρία ἢ μέση ἢ Κομμαγηνή, Κασπία, ἤϊαυρετα- 
vía, Γαιτουλία. 

ζυγῷ Βακτρία, Κασπία, Σηρική, Θῆβαι, Ὀάσεις, TouwyXo- 15 
δυτική. 

τοξότῃ Τυρρηνία καὶ Κελτική, "Tonayía, oaa εὐδαίμων 
ἢ μεγάλη. 

αἰγοκέρωτι Πακεδονία, Θράκη, Ἰλλυρίς, Ἰνδική͵, “Αριαγή, 
Γιεδρωσία. 90 
δδροχόῳ Σαυρομάται, Ὀξιανή, Σωγδιανή , foafila $$ 5 ut- 
xp , ᾿Αζανία μέση, «Αἰϑιοπία. 

ἰχϑύσι 41vdín, Χιλικία, Παμφυλία, Φιζανία, Νασαμῶνες, 


ΤΓαραμαντική. 
8 Χυλάδες C. ΧΚύπρων C. 5 ᾿Αμαδιανὴ ---Ἴ ὥρυγίαι δύο) baec 
ex codice Leidemsi add Creuzerus. is codex non '"uaduaw s 
μαϑίαι, nec Βιθυνία sed συϑονία. 9 ὄρφχηνιας τη ἀντορχηνιας £3 
13 συρια ἡμένεις κομαγενῆῇ C. restitui e p. 954 14. H. 15 Zv- 
ex) C. Θάσεις C. 17 ταυρινή. xal βελτική. σπανία C. dedi ex 
b. 305 7. H. 20 ysgovaíag C. 21 Σουβδιανή C. 23 Nacaués C. 


Arieti subiecti sunt Britannia, Gallia, Germania, Bastarnae, Coele- 

syria, Idumaea; Tauro Cyclades, maritima Asise minoris, 
Parthi, Medi, Persis; Geminis Hyrcania, Armeniae duae, Colchis, Nu- 
midia , Carthago, Africa; Leoni [talia, Apulia, Gallia, Bicilia, Phoeni- 
cia, Orchenia sive Ántorchenia; Virgini Graecia, Achaia, Creta, Baby- 
lon, Mesopotamia, Syria ; Sor ioni Syria media sive Commagene, Ca- 

ia, Mauritania, Gaetulia rae Bactria, Caspia, Serica, Thebae, 

ases, TTroglodytica; Sagitario Etruria, Gallia Lugdunensis, Hispania, 
Arabia felix magna; Capricorno Macedonia, 'Thracia, liyria, india 
Ariana, Gedrosia; Áquario Sarmatae, Oxiana, Bogtiane, Arabia —* 
Azania medi Aethiopia; Piscibus Lydia, Cilicia, amphylia, Phazania, 
Nasamones, tica. 





CAROLI BEN. HASE 


ANIMADVERSIONES. 








IN FRAGMENTA DE MENSIBUS. 


p.119 v.2. xe) πολλῶν) priores sex versus adeo sunt de- 
triti ut nullam inde sententiam elicere sim ausus. quae legi pos- 
sunt, videntur esse buiusmodi. 

TER παρϑένος τῆς δαίμονος τὸ φιλάνϑρωπον ..... τὴν ὑφ -... 
σῶσαν κατοικίαν παρῆλϑε, καὶ τοῖς ........ .. διήγειρεν, ὡς 
ó Ῥωμαῖος Βάρίφων) - T “ακεϊδαιμ]ονίοιες yev[£o9]os. λόγος 
ἈΝ «Ἀριστείδης, ὃς ἐν τῇ πέμπτῃ ..... .... φη]σίν, 
ἡνίκα .... οὗτος 

' Aristidis Milesii Σικελικά laudantur ἃ Plutarcho Parallel. in Opp. 
moral. 305 D, "Iralux 808 ἢ. num “Δαχωνικά quoque scripsit? 

p.114 v. 18. αἱ δὲ παραβᾶσαι .... ζώνας) haec hodie non 
reperiuntur in τοῦ εελείου λόγου (Graece intercidit) versione 
Latina semibarbara, quae sub titulo, Hermetis Thismegisti de 
natura deorum allocuta , Apuleio Madaurensi adscribitur; nisi 
eo vis trahere (p. 03 lin. 16 sqq. ed. Elmenborst. Francofurti 
1621, 8) illa: cum fuerit animae a corpore facta discessio ... 
desuper ad ima deturbans [summus daemon animam] procellis 
turbinibusque aeris .... saepe discordantibus tradet, μὲ inter cae- 
lum et terram mundanis fluctibus in diversa semper aeternis poe- 
nis agitata raptatur. [sic]. | 

ib. v. 19. τῆς περὶ καθαρότητος ψυχικῆς πραγματείας } non 
opus est moneam supplevisse me ea levibus quibusdam argumen- 
tis nisum, quibus cum ipse non stem, neque alios stare velim. 
σερὶ ψυχῆς scripsisse Iamblichum constat ex Stobaei Florilegio 1 
434 A ed. viri egregie docti Thomae Gaisford; de huius libri 
parte, περὶ ἀποκαταστάσεως (vide B lin. 4), a Damasciq lau- 
dato, confer Harlesium Bibl. Graec. ὅ 771 C. sequentia ..ϑλῆη.. 
mirifice me torserunt; nec tamen adhuc de restitutione liquet. 

ib. v. 11 ima. de inferorum parentationibus 7 Id. Novemb. 
actis vide Wilh. Stukeley, 74e medal/ic History of' Carausius, 
London 1757, 4, lib. 2 p. 63 B. 

ib. v.95. Πορφύριος οὕτως φησί usus sum in restituendo 

loco epitoma libri De mens. ed. Schow. 53 A. 
Ioannes Lydus. 25 





888 ΑΒΗ ANIMADVERSIONES 


congessit, in eltero letinitate Aemilii Porti, Procli theologiazm 
Pletonicam (non male plerumque) interpretati ex Graeco. — vo- 
culam παρά non ausus sum mutare: supra quoque Lydus sceeer 
adhibet miro sensu p. 275 10, 276 6. 

- p.117 v. 4. wal λαμβάνειν — βιαίως  οχ Proclo Theolog. 
Platon. 258 C paene ad verbum, — confer quae auctor ait supra de 
Saturno p. 800 11. . 

ib. v. 19. ἀπέχοντες κᾳάμβης vetus proverbium, crambe 
bis posita mors; neque religione carebat haec herba: adi Erasm. 
Adag. 2 197 B. pupillam q e et visum credebatur hebetare. 

ib. v. 18. vox dyoluotiógg adhuo, opinor, e lexicis exu- 
lat; mec soo an Euryti Lacedaemonii lyrici mentio aliunde ex- 
stet. Eurytum Crotoniatem, Philolai discipalum, Pythagoreum 
memorat Iamblichus Vita Pythagor. 117 A et 126 B ed. Knster. 

ἐξ. τ. 90. καὶ λάϑρᾳα τῷ Πόρω] supplevi ex epitome libri 
de mensib. p. 48 21. sedibi pro Πόρρῳ legendum Πόρῳ, εἰ in 
argumento latino PorrAo similiter mutandum. 

p. 118 v. 2. ᾿Αγωάλια] sic exaratum, vitio aut librarioli 
aut ipsius Lydi. idem Agonalia ac Septimontia ad 4 Non. Dec. 
videtur collocare, sed vereor Be perperem. vulgo certe utraque 
referuntur ad 3 Id. eiusdem mensis, gravissimo consensu kalen- 
dariorum veterum, vel (mmarmorea dico) Praenestini, Amiter- 
nimi, Antiatini, Maffaeiorum. 

ib. v. T. ὅρος Παλατῖνον) universe moneo, aut oblivione 
ipsius Lydi aut ruditete atque incogitantia librerii, quatuordecim 
illa montium nomina adinodum esse corrupta. de Coelio monte 
vide L Chr. Henricum Krause ad Velleium Paterc. 553 C. 


IN LIBRUM DE OSTENTIS. 


p.273. ΠΕΡῚ A4IOXZHMEIQN] de scribendi varietate 
modo feminino genere cf διοσημεῖαι sive διοσημίαι, modo neutro 
τὰ διοσημεῖα, ut infra p. 329 17, 381 12, egerunt Rittershu- 
sius ad Tamblich. de vjta Pythagor. 80 C ed. Kuster. et vir sum- 
mus literaturae Graecae per Gallias princeps, Io. Fr. Boissonade, 
cum ad Eunspii Vitas sophister. 403 A, tum ad Marinum 14: 
et 149, διοσημεῖα quoque titnlus est adhuc exstantis Aratei poé- 
matis. sed enim quoniam Lydus ipse habet διοσημεῖαι p. 279 6, 
τῶν διοσημειῶν p.277 10, 988 20, 841 91, ταῖς διοσημείαις p.281 
21, 288. 16, δεοσημείας p. 280 1, bic quoque non διασημείων, 


IN:LIBRUM DE. OSTENIB. 389 


sed: féminjno. genere visum est seslbere:iboongnów; " διοσημείας. 
est apud Eusebium Praepanat. evang. 207.C. alia. forma, lexi- 
eis nostris incogmita itemque feminima, διοσημασία; edhibetun 
infre p. 345 13. 

p.278 v. 1. ..... vovrl πράττειν ] nési.dicas, τοῦ esse. ge- 
hitivum. veci$ praecedentis, adiuncto 7v, pronomine indefmito. 
retuli ad ea quae: sunt:p. 888 17 τὸ ἐπάγγελμα tovzl προύϑήκεν. 
videntur.autem deesse hic pauoa áb initio operis, velut tres quat- 
tuerve versus. ἢ 

p. 914 v. 11 ima. superemus] vel, si maris, sSuperarit, 
nempe cegnitio. 

ες d. v. A. καὶ ᾿Δσκλωτίων} *ie: —* p" vide Harles 
Bibl. graec. 4 168 B. 

db. dasyog ὁ Θηβαῖος *] locum lacune: signis notavisnum, qaod. 
videtur deesse nomen proprium quinque: aut sex, litesarum. . ide; 
Polle, quà deinceps sequitur, cinete soi ptis; egit Eudocia. Nil- 
loisonii 864 B. 

p. 275 v. B. cag... ] desunt quattuor. circiter voaan 
bula, quae supplere. nen audeo. . interpretatus sum perinde ac 
si excidisset , χρησόμεθα δὲ xol τοῖς. 

ib. v. 10. παρὰ τὸ πρατοῦν] verti, - iusta morem :. vide 
p.276 6 παρὼ τὸν ἱερατικὸν. «Ψόμον. et 117 2. tamen apud Lya 
dum de magistr. p. 266 8 παρὰ τὴν βασιλέως εὐμένεμαν € est, contra 
imperatoris "benevolentiam, ut recte reddidit vir cl. Doniini 
Fuss, linguae utriusque peritissimus: et infra p. 383 8 void d 
κρατοῦν videtar P praeter imperum. ^- 

ib. v. 11. Τἄρχων (ταύτῃ] codex 'ταυτησ, sed extretiià 
litera manu prima expunota. 

p.276 v. 29. BixeMMov] in eod, est: βενελλιου.". sed vide 
infra ad p. 350 18. utt, 

ib. v. 28. sadru ρὸν. ὑμᾶς διελθεῖν. wnde patet inscti- 
psisse alicui Lydum huno libellàm. cui, non habeo dicere: putes, 
eb numerum pluralem, pari fratrum aut coniugum. quorum, alten 
fortasse fuit Gabriel praefectus ille, de. quo Suidas 2 131 D... 

p.277 v. 1. 0. Σπουδὴ δὲ ἡμῖν] laeunarum cum. hnius ca- 
pitis tum sequentium partim coniectura. supplevi, partiuex pli- 
nie, Apuleio, Seneca. eorundemque verba, quoad. eius fieri 
potuit, vertendo expressi. , 

ib. v. 16. ἀντιδίσπωσιν ] diari possunt hae voce lexica, 
itemque adiectivo eidem praepositioni iuncto, ἀντυθετικὸρ ᾽ ,ex 
Buida 1 219 B voce ᾿ἀντεγκλήμασιν: ubi legit Kusterus, sal ἀντι 
εγχλημάτων, τῶν ἀνϑετικῶν [sic] στάσεων, idque vertit, cris 
minum guae litigantes sibi in iudicio invicem obiiciunt, nona me- 
mor στάσεις ἀντιϑετικάς esse. quod. sheteres Latjni vocent δέρμα 
qualitatis assumtivos, epponantque a/atui absejuto ( ἀντελήψει): 
isto nempe rem tibi obiectem iustam aequamque., contendis esse : 


990 ΗΛΑΒΙ! ANIMADVEBSSONES 


statu, aseuméieo rem. orimini datem fatere esse malam, sed pur- 
gas te alia petione, quae potest esse quadruplex. prima est (de 
tribus aliis alibi dicendi erit loous) per recriminationers, ubi de- 
fensio tua oonstat eius accusatione qui vindicatur. quemadmo- 
dum M. Tullius pro Milone neque neget oocisum esse Clodium, 
omnino excusat homicidium, sed propter scelera Clodii et 
insidias et vim illatam hunc ait iure oàesum. quamobrem ver- 
tere debuissot Kusterus: '"Aiysrysinpasmav (recriminationum), quae 
ad status qualitatis assumtivos; idque addere possis 
Jo. Christ. Ernesti Lexico technolog. Graec. rhetor. 97 B. nec 
magis vidit Federicus Morellus quid esset ἀντίληψις : haec enim 
in Libanio Declam. de avaro patr. abdicant. 1 801 A, ἡ σεάσις 5 
ξήτημα ἀντίληψις, status vel quaestio est qualitatis absolutae, 
vertit ridicule, quaestio est reprehensionis ansa, oblitus Hermo- 
genis acourate explicantis doctrhsam de statibus oratoriis , 
magno momento est ad iudicialem veterum consuetudinem 
tus cognoscendam. sed redeo ad Lydum, qui hic expressit Pli- 
nium H. N. 2 81. 

p.278 v.1. τῶν ὑκάτων ἄντικρυς] ita cod.: sed leg. for- 
tasse, Γναίου Δομιτίου xol T. Φαννίου τῶν ὑπάτων" δι᾽ ὧν ἄν- 
τικρυς" ita certe verti, conf. Plin. H. N. 2 81, et Iulium Obseq. 
100 A. | 

p. 279 v. 4. τὴν λεγομένην ] fortasse, τὴν λεγομένην 
TAEvgr. 

ib. v. 11. αὶ τοῖς ὑπ᾿ αὐτούς] Graecae linguae ratio ae- 
que admittit ὑπ᾿ αὐτοῖς" recepi illud, ob sequens ἐσομένοις. 

ib. v. 14. dv "An τὴν μητρυιάν ...] reliqua versus maio- 
remque partem aequentis. supersedi restituere, quamvis adiutus 
his, litera unciali minuta in margine, prima manu, scriptis: 
᾿Δσκώνιος τῷ μητρυιᾷ συνῆλθεν εἰς κοινωνίαν. 

^. ib.v.29. δισκωϑθείς.} sic codex; neque necesse est (opinor) 
tt soribamus δισχονιδής, tametsi verbum δεσχόω adhuc exulet a 
lexiels. δισκέω et δισπεύω saepius occurrunt, atque interdum 
sensu exquisitiore de iis qui rotati (σφενδονούμεναι habet Lydus 
p.114 16) in altum iaetantur, sio Eusebius Hist. eccles. 181D: 
xal δισκευϑέντα κακῶς τελευτῆσαι. Diogenes Lairtius 81 D: 
ἀπὸ τοῦ Κωρυκείου à ρους αὐτὸν δισκῆσαι. adde Eussbium Pree- 
peret. evang. 268 C. sed hae duae formae iampridem receptae 
sunt in lexioa: eo nondum relatas arbitror et ἀνειδίσκωσις, quod 
est supra p. 277 15, et vocem δισχοποτήριον, calix patulus, quae 
occurrit Vita S. Nili iunioris 140 A. 

p. 280 v. 6. καϑάψαιτο ἐκείνου τοῦ σώματος }' confer Va- 
lerlum Maxim. 1 48 B editionis meae, itemque Lycosthenem ad 
Iul. Obsequent. 267 C. 
|. p.281 v.9. Ltvajeyéoag] Plutarch. Lysandr. 439 D. 


ΙΝ HBRUM DE OSTENTIS. 991 


p. 281 v. 18. ξαλειψιν} iHa de Hipparrho vel a librario vel 
ab ipso auotore haud seio quam bene hic sunt interposita. 

ib. v..Q0. ἐν Bewovilo] erant Vocontii im Gallia Narbo- 
nensi, ubi nunc.est 7/aison, Plin. H. N. 8 4. Gossellin Géogra- 
ph^ie de Strabon, traduite en, 4rancmss, tem. 2 25, note 3. 

p.282 v.14. vd τῶν pedv.7masa] idem de medulla hu- 
mana refert Iulins Firmiens. 8& C ed. Hervag. ^. 1551. 

p. 288.v. Δ, ἐκίθαλος adhue non invenitur in lexicis: ad- 
verbium ἐπυθόλως «st apud Georgium archiepiseopum. Alexandri- 
mum Vita S. Ioaxnis Chrysostomi 200 39. - 

ib. v. 4. indictio. nona incidit in annum salutis, aut trabea- 
£onis, wt cum diplematis loquar, 681; seditio Nica in a. 532. 
Chronicen paschale 886 B, Pzocopius Bell Pers. 1 70 A, Theo- 
phanes 154 C. 

ib.v.6. τῷ φέρφει plqov] similis narratio apud Libanium 
ed. Reisk, 8 388 C. in cuius fine orator de resteuratore civitatis 
ait haec Nicosmedensibus , loco: (ut qpinor ) parum intellecto : 
μεγέϑει ϑυσίας ὑπερβαλλύμενος κρεῖττον ὑμῶν νευσάντων, ἐπην- 
ὥρϑου τὸ ἄστυ. Federicus Morellus reddidit.2 908 B: victimae 
magnitudine exsuperana, eum vos ad melius propensi essetis, op- 
pidum in integrum restituié. sed versionem eam, vereor ut possi- 
mus probare. malim, μεγέϑ. Ovc. ὑπερβαλλόμενος, Κροῖσον, 
ὑμῶν νευσάντων, et quae yequuntur; ut sit sensus: 
dine sacrificii Croesum superans, .vobis inclinatis (hoc est, quasi 
ruinam minontibus) restituM urbem.  tamgit orator narrationem 
de ingentibus hostiis Apollini Delphico. ἃ Crpeso iugulatis, de 
quibus Herodotus 19 A, 

p.284 v. 2. ἐπὶ τῆς ἐνάτης καὶ τεφααρακοστῆς ᾿Ὀλυμπιά- 
δος} apud Plinium 2. 12: Olympiadis 48 anno quarto. 

ib. v. 5. ὑπὸ Σουλπικίου Γάλλον lecus. est apud Livium 
44 87. confer quoque Quintilianum de inst, or. 1. 10 sub finem. 

p. 2985 not. v. 10ima. δοκίδες ] sumsi vocabulum ex Apu- 
leio de muudo 711 lin. 7, 728 Jin. 2. inveniturque hac aignifi- 
eatione non quidem in lexieis, sed tamen apud complures tum 
patres tum mathematicos, ita Origenes oontra Celsum 456 B: 
κομῆται ἢ δοκίδες. δοκίδες SG. Basilius Magnus homilia 25 de 
humane Christi generatione 1 692 D. παρήλια καὶ δοκίδες Ar- 
temidorus Onirocriticis 128 B, 130 B. τῶν καλουμένων παρά 
τισι pv 5j δοκίδων Eusebins Demonstsat. evang. 420 A. 
δοκίδας ἡ σαλπιγγαρ Preclus Paraphrasi in Ptolemaeum 131 B. 
de trabibus vide notas edit. nostrae Prodigier. Iulii Obsequentis 
8 179 B. 

ib. not. v. 4 ima. ὅτε Αὔγονστος] vide item notas ad Iul. 
Obsequent. 8 295 B. 

ib. v. G. Καμπέστριος ) verti item Campestrius: verum ex 
analogia scribendum fuisset potius Camnpester. neque in epitome 





392 HASII ANIMADVERSIONES' 


de mensibus neque in libro de magistratibus memoratur hic au- 
ctor; neque nomen proprium Campester sive Campestrius imn 
marmoribus Latinis adhuc notis legere memini. nam occurrit 
quidem CAMPESTRIB. EX VOTO C. SANCTINIVS in lapide 
prope Heilbronnam in Suevia eruto, de quo vide facob. ὅροι 
Miscellan. erudit. antiquitat. 107 B; Eékhart de rebus Franciae 
orientalis 1 9 B, unde habere sb ait Muratori p. cvir 8, Martin 
La religion des Gaulois 2 180 B, et Io. Ge. Keysler Antiquit. 
septentrionalibus (Hannoverae 1720, 8) 490 A. porro in ara 
jtem in terra Suevia reperta CAMPESTRIBVS SACRVM P. 
OVINTIVS L. F. Gruter. Corp. insctipt. wxv 2, Keysler Ant. 
sept. 420 B, Io. Breval (qui vidit Stutgardi) Zemarks of several 
parts of Europe 2 85 B, et Martin “εὖ. des Gaulois 2 180 A. 
item SVLEVIS ET CAMPESTRIBVS in marmore Romano, 
Spon Miscellan. erudit. antiq. 107 O. sed in his omnibus Camn- 
pestres videntur deae, aut campis, hoc est agris, ut volunt in- 
terpretes, aut fortasse exercitüs campestribus, hoc est militari- 
bus, praepositae. 

p. 285 *.8. de cometis lege quoque nostrum, lib. de men- 
sibus p. 49 21. et 8. Basilium Magnum de humana Christi gene- 
ratione 1 592 D. 

p. 987 v. 11. ἰστέον δὲ αἷς Διβύην) ea non ex Campestrio 
huc translata sed ab ipso Lydo interposita arbitror, usque ad 
verba, ἐπ᾽ αὐτῆς διακεχωρισμέναι, v. 18. 

p. 2989 v. 8. τοῖς ἐκεῖσε Óvvaroig] quales erant quibus re- 
$titit Firmicus Maternus, causas agens iudiciales ( oaninae con- 
ien! oni: iurgiosa certamina) , antequam ad astrologiam se oon- 
ferret. semper entm, inquit 83 C, factiosis hominibus erecta con- 
stantia resistere confldebam. — sic enim ibi legendum, non confi- 
debanè, quod habent vulgetae. 

p. 290 v. 16. Κομήτη ς.Ἷ nempe qui κατ᾽ ἐξοχήν cometes 
vocatur, üt patet ex proxime sequentibus. 

p. 291 v. 7 ima. subiunarium)] detur venia verbo insolenti, 
et apud locupletes quidem auctores haud obvio. 

p.292 v.9. περὶ τῶν οὐρανίων διαλέγεσθαι.) conferri pos- 
sint quae habet Michaél Glyoas epistola inedita ed Constantinum 
Palaeologum cod. Reg. 298 fol. 78 recto — 85 verso, inc. εἰ δὲ 
καὶ ἀπαιδεύτους τὰ Otia καὶ ἀμνήτους τινάς" in qua impugnat 
fatum (τὴν εἰμαρμένην) et praedestinationem. ( τὸν προορισμόν). 
nam sidera quidem potestatem habere portendendi futura (6 ϑεὸς 
οὐ μόνον ἐν ἀστράσιν ἀλλὰ xal ἐν ἡμῖν αὐτοῖς ἔϑετο σημεῖα): sed 
de quibus praemoneamur, ea virtute nostra averti posse.  uni- 
verse pugnat vehementer pro libero arbitrio: gratiae (at loquun- 
tur theologi) nullam prorsus mentionem facit. iccirco autem ar- 
bitror haec a Glyca tanta contentione disputeri, quod accusatus 
sit magiae et astrologiae; unde et Manuelis Comneni imp. offen- 





IN LIBRUM DE OSTENTIS. 898 


sam incurrit et oculis est orbatus, vide C. Fr. Walchii comment. 
de Glycae annalibus in Commentett. soc. Gotting. 5 18 sqq. 

p.294 v. 1. τὴν ἄλλην melim τὴν ἑτέραν, ut annotavi in 
crai quenquam Eustathius ad Il. 1 469, ἄλλο δ᾽ lvi προδόμῳ, 
hoo genus loquendi, ut ἄλλος ponatur pro ἕτερος, frequens esse 
apud Atticos auctores-dicat. certe Lydus ipse scripsit τὴν ἑτέραν 
p. 295 24. 

p.996 v. 10.  eoyixeizegog] verti aptior ad imperium, hae- 
sitens tamen ob adiectivi ἄρχιχος varias apud auctores post Chr. 
natum significationes. quas age, oum parum distinctae sint in 
Jexicis, hic duntexat aliquantulum evagantes enumeremus.  do- 


41106 valet ! 
1) quod pertinet ad principatum sive convenit principi, 
principalis, summus. | ita habent S. Gregorius Nyssenus de ho- 


minis opificio 1 58 B, Oret. 1 in id, faciam hominem ad ima- 
ginem nostr. 1 143 A ; Philo Alexandrinus de Abrehamo 286 €; 
"T heolog. arithmet. 8 B, 88 B; S. Ioannes Chrysostomus homilia 
15 in epistolam alteram ad Corinthos 8 632 20; S. Isidorus Be- 
lusiota Epist. 314 695 D. sicque S. Basilius Magnus homilia 2 
in Hexaémeron 1 21 €: ἀρχινή τις xol πονηρὰ δύναμις. vertit 
Godefridus Tilmannus principalis quaedam ac ma(ía potentia, 
hoc est, quae manat a principio malo.  usurpatque eodem sensu 
idem 8. Besilius Quod deus non est auctor mali 1 488 B. atque 
ita ᾿ἀρχικόν ve καὶ βασιλικόν lubenter iungit Eusebius Demonstrat. 
evang. 155 C, Praeparet. evang. 802 D, 3831 D; etibid. 372A B 
tribui Iudae τὸ ἀρχικὸν ἀξίωμα ait esse assignatum, quae eadem 
verba occurrunt apud S. Ioannem Chrysostomum oratione in na- 
tivitatem Christi, 'et quod unicuique climati praesint angeli 5 
858 98. ἀρχικὸν ἡ φιλία, summa res amicitia est, κατὰ τὸν 
Ἐμπεδοκλέα, Athenagoras ait Legatione pro Christianis 92 D. 
a Nemesio Emeseno autem de natura hominis (84 A ed. Matthaei) 
anima τὸν ἀρχικὸν dicitur ἐπέχειν λόγον, hoc est principis locum 
obtinere. sic opponuntur apud S. Marcum eremitam de paradiso 
et lege spirituali 898 B ἀρχικὸς ὑποτακτικῷ, is qué in imperio est 
&ubdito (qqae vox ep sensu non est in lexicis); et S. Marci verba 
iterevit scholiasta ad S. Ioannis Climaci scalam paradisi 102 A. 
apudque S. Ioannem Chrysostomum sermone 40 in Evangelium 
loannis 2 758 18 in simili disiunctione est τὸ ἀρχικόν et οὗ ἀρ- 
qópsvor neque aliter a petribus asceticis ii qui inter malos ge- 
nios duces sunt, ὠρχικοὶ δαίμονες solent vocari, velut a Palladio 
Histor. Lausiaca 78 B, 78 A, et sic saepe. Sanctoque Marco 
iam memorato disputatione cum causidico 074 C οὗ ἀρχικοί supe- 
riores sunt potius quam, ut vertit Ioannes Picus, magnates. 
centra apud Eusebium Hist. eocles. 866 D of ἐν ἀρχικοῖς ἀξιώμασι 
speciatun videntur provinciarum imperii Romani rectores. | ne- 
que alio sensu usurpatur superlativus ἀρχρκώτατος : Eusebius De- 


801 .HASH ANBNADVERSIONES 


monetrat. evang. 497 C et Preoperat. evang. 815 ἢ. inde flexit 
meutrum substamtive sumptuum τὸ ἀρχιχόν, Anperüuum; quemed- 
modum τὸ ἀρχικὸν τῶν ὑποτεταγμέναν dominatio est in subditos 
apud 8. Gregorium Nyssenum oontra Emnomium 3 137 A et 
apud Philonem Qued omnis. probus liber 687 C. in Nemesio au- 
tem de nature hem. 177 A vd ἀρχικὰ τῶν ψνχικῶν partes. eae 
sunt animae quae dominantur atque imperant. in Philone deni- 
que Legatione ad Caium 774 A cd ἀρχμοώ soientia est imperandi. 

2) huio siguificationi subiungo secundam, peculiarem, 9d 
ad imperatores Romanos attinet, principalis, quemadmodum 'T'a- 
eitus quoque pessimum principalis maíirimons ineirumenium ait 
Hist. 1 22. ita Theodotus Ancyramus oontra Nestorium ἡ 1667 A 
σὰ ἐρχικά | palatium "dfuguetum ; Theodorus Balsanmon schaliis in 
eanones 75 B γράμματα ἀρχικά literae principis (ubi male inter- 
pres), prorsus ut γράμμα βασιλικόν est apud Palladium vita 8. 
Ioannis Ghrysostomi 78 A. Eusebius de martyribus Palaestinae 
890 € ἡ ἀρχικὴ εἰκοσαοτηρίς, vicennalia wnperatoris. qnibus de 
sacris adeundus Cellarius δὰ Lectantiam de mortibus perseoute- 
rum c. 17, 954 B ed. Heunann. ὁ 

8) deyixóg porro videtur vertendum imperiesus (oo senme 
quo Plinius H. N. 290 1 imperiesi, inquit, nobis ipsis e$ molesti 
sumus) , si non hic, at eerte apud Psulun Alexandrinum Rudi- 
mentis de natalitiis 49 C: ἀρχικοὺρ xal ἐπιδόξους. reddidit An- 
dreas Sohato ad principatum propensos. - itesn. apud. 8. Ioannem 
Chrysostomum libro tertio de sacerdotio 6 25 98, ubi deywég 
opponitur τῷ xotvexvixes L imperispeus communi siye coms. 

4) et enim non minus frequentatur dgzsóg ea significatione 
quem hic locum habere arbitror, aptus ad potestatem aut impe 
rium exercendum. ita positivo Diogenes Leértius vit. philosophor. 
193 C Stoicos credidisse ait sapientes ad gerendos magistratus, 
ad iudicandum, ad dicendum, solos esse idoneos: ἀρχικοὺς ós- 
καστικούς τὸ καὶ ξηπορικοὺς μόνους εἶναι. Philo de Ioseph, 
481 G: ἀρχικὸν φύσει καὶ δυνατόν. et apud Proclum Paraphrasi 
in Ptolemaeum 227 B ἀρχικοὺς μεγαλοψύχους recte vertit Leo 
Allatius gnavos in. imperiis, magnanimos : οἵ. quoque 2999 C. 
comparativo S. Basilius Megnus Commentar. in eaput 2 Esaiae 1 
881 €: ἄνδρα τὸν ὠρχικώτερον ἐν τῇ νοήσει, τὸν τελειότερον κοιὲ 
δυνατώτερον ἐν ταῖς πράξεσι. neo minns bene (opinor) Fronto 
Ducaeus illa 8. Gregorii Nysseni quaestion. quid sit ad imaginem 
dei 1 846 A, τὸ ἀρχικὸν τοῦ ἀνθρώπου, facultatem i 
reddidit hominis; quo eodem sensu adhibetur ab Ioenne Philo- 
peno de creatione mundi 280 A B, 938 C, 240 A B et alibi 
sae 

P'Nec mirum aestuari passim in vertendo adiectivo, cum in 
ipso substantivo ἀρχή multi offenderint, velut Montefalconins 
Bibl. Coislin. 696 D: πολιτεία ... ἐσεὶν ἀρχὴ καὶ συνήϑεωι πρα- 


IN LIBRUM DE OSTENTIS. 395 


* politia ... est principium et consuetudo rerum. δὲ enin 
ἀρχή hic non principium sed principatus, imperium, regimen re- 
FU valet. et Kusterus in Suida ad v. Extpdvn 1 796 B ilia, 
va τὴν ἄναρχον ὕπαρξιν μηνύσῃ, vertit sio, ut substantiam prin- 
oipio carentem indicaret, dans se se (quod mirari licet in tanto viro) 
infantem admodum in fidei nostrae rebus. nam primo ὕπαρξερ 
mon subetaniia est, sed existentia: deinde de servatore nostro, 
de quo hio sermo, dici non potest eum principio carere, quando- 
quidem pater est principium filii, paterque solus principium est 
sine principio. quamobrem, quoniam illo loco agitur de aeter- 
mitate verbi, versum oportebat μέ existentiam, inii expertem in- 
dicaret. Georgius Trepesuntius autem, in Rhetorica 96 B et 
110 € disserens de duobus prioribus locis status coniecturalis, 
νῷ παραγραφικῷ et τοῖς ἀπ᾿ ἀρχῆς ἄχρι τέλους, illud recusatio- 
nem, hoo comprehensionem Latine vocet, nullum omnino, ut so- 
let, verborum prepriorum adhibens delectum : est enim τὸ παρα- 
γρωφριόν praesoriptio iuxta Curium Fortunetianum ed. Pith. 56 Ὁ, 
aut praescriptiva quaestio, quod habet idem paulo supra: τὰ ἀπ᾿ 
ἀρχῆς ὄἄχρε τέλους autem ἃ Curio Fortunatiano 56 C appellantur 
quae sunt ab initio ad finem, ἃ Bulpicio Victore 258 C a summo 
ad imum, ἃ Natali Comite de terminis rhetoricis 68 C quae sunt 

principio usque ad finem, ab aliis Graecis τὸ εἰκότα, velut a 
Byriano 144 B, aut τὼ σημεῖα 146 C, ἃ Marcellino denique ed. 
Ald. 125 B πράγματα καὶ σημεῖα. sunt autem eae quas circum- 
stantias quoque dicimus, περιστάσεις, quoniam singula circum- 
sistunt negotia: nempe quaestiones quis? quid? qui? quendot 
eur? ubi? vocanturque τὸ ἀπ᾿ ἀρχῆς ἄχρι τέλους, quia offerunt 
sese πανταχοῦ τοῦ loyov, totumque de illis caput praetermissum 
paene est a Io. Chr. Ernesti in Lexico diligenter ceteroquin ador- 
nato teohnologiae rhetoricae Graecorum ; quere in eo exponendo 
paulo fui longior. atque illud ipsum quod iam in consuetudinem 
abiisse video apud logicos, petere principium, petitio principi, 
quando aut postulamus aut quasi conoessum essumimus id 
erat initio controversum, ex Aristotelis his, αἰτεῖν τὸ ἐν ἀρχῇ» 
λαβεῖν τὸ ἐν ἀρχῇ [ se. ἀμφισβητούμενον], αἴτησις τοῦ ἐν ἀρχῇ, 
λῆψις τοῦ ἐν ἀρχῇ [sc. ἀμφισβητουμένου , saeculis tenebricosis 
ab homine ferreo, neque in disciplina logica neque in literis 
Graecis admodum erudito, in fingendisque vocabulis ad vim 
prompto, confictum esse arbitror. ut enim scrutere onines qui 
de quaerendi ac disserendi disciplina Latine scripta reliquerunt, 
non reperies (opinor) hano dictionem ante Vincentium Bellova- 
censem, circa a. 1244 clarum, qui usurpat Bibliotheca mundi 2 
278 E, 274 B ed. Duac. et alibi saepe. inde autem tam late 
manavit, ut in eorum quoque scripta insinmarit sese qui artem 
vera ao falsa diiudicandi venustius atque copiosius tractaverunt. 
velut in Adami Bursii Dialeeticam Ciceronis 310 A, 899 C, et 


396 HASH ANIMADVERSIONES 


qnod non minus mirere, in Huetii Ceneuram philosophiae Carte- 
sianae, non ornate modo atque illuminate sed eti«m pure scri- 
ptam, in qua repperi Antecess. 7 A 'ed. Paris. 1694, in-8?, inque 
operis decursu: 109 B, 110 A, 129 C, 170 A. at Latine didi 
sive ( qued habet Bursius' Dialect. 310 A) sumere quod demon- 
atrarí debet, sive ponere (si mavis, adde pro confesso) quod 
quaeritur, quis est qui non videat? nam paulo: verbosius reddit 
euctor ad Herennium lib. 2 41, pro as»gumento eurmere quod in 
disquisitione positum est: cf. queque A. Gellium 16 8. sed de 
voce ea:similibusque, et quemadmodum e subtibiorum huiusmodi 
disciplinarum nomenclatione barbariei reliquiae tolli sine negotio 
possint, pluribus agam, si rerum mearum stetus voluerit, in 
glossario peculiari, consuetudines teohnicaque voenbule cunt dia- 
lecticorum tum scholiastarum Graecorum omnium sigilletim ex- 
plicante-. nano redeamus ad Lydum, emendato tamen prius loco 
Actor. concilii Lateranensis 3 870 E: οὔτε μὴν doqai.sol dxge- 

. αἱ ϑεῖαι νοήσεις, ubi dgyal καί legendum esse sequens 
adiectivum clare arguit. 

p.800 v.20. προσεχῶς verti continuo, id est continua serze, 
nisus auctoritate nonnullorum eiusdem fere aetatis: munc tamem 
mrlim me soripsisse immediate, aut (ne cui durior videatur ea 
vox) nudo medio interposito. Nemesius de natura hominis 63 A: 
προσεχῶς δὲ λέγεται, ὅταν ἀμέσως ... τὶ γένηται. habet nempe 
id adverbium significationes illas fere. 

1) attente , intente. Palladius Historia Lausiac. 988 A: 
οὐκ ἀκούεις προσεχῶς τοῦ ἀναγνώσματος. Dionysius Alexandri- 
mus apud Eusebium Hist. eccles. 275 D: ὁ δὲ πρσδεχῶς ἐντυγχά- 
vov. qui vero attente perlezerit, vertit Henricus Velesius.  est- 
que tunc synonymum adverbii προσεχόντως, quod ex 70 (ubi 
temen legitur sensu aliquantum diverso Proverb. 81 26) dema- 
navit ad auctores Christianos, S. Macarium homil. 4, cursum 
stadii huius immundi attente [προσεχόντως } et aecurate absolvi 
oportere 85 A, 86 C, alibique saepe; ad Anonymum Caten. in 
psalmos 1 89 A, reliquosque. 

2) immediate, ut barbaro verbo utar, aut, ut interdum 
quoque reddi potest, continuo, proxime. sic S. Gregorius Nys- 
senus orat. 2 contra Eunom. ὃ 74 D ix τοῦ dxoAovOov προσεχῶς 
τούτοις, €X eo quod continuo sequétur: of. orat. 12 contre eund. 
2 371 €, ibid. 885 D, et quod non sint tres dii 459 A B. apud 
Nemesium autem (ut recte observat in Lexico Gr. Schneiderus 
vir summus) saepe vertendum est immediate de natura hominis 
17 € (aut ed. Matthaei 49 A) 21D, 62 D et alibi. neque ali- 
ter Clemens Alexandrinus Stromat. 392 A deum praecepte de- 
disse ait διὰ νόμου, διὰ προφητῶν, καὶ προσεχέστερον ἤδη διὰ 
τῆς τοῦ υἱοῦ παρουσίας" Daniel Heinsius, nescio quam bene: 
* iam propinquius per fiii adventum. | eodemque sensu ocourrit 


* 


IN LIBRUM DE OSTENTIS; 307 


προσεχῶς in Θεολογουμένοις τῆς ἀριϑμητικῆὴς 80, comparativus- 
que προσεχέστερον apud S. Clement. Alexandrin. Stromat. 490 A, 
et προσεχεστάτως Theolog. arithmet. 26 D. | quam vim vocis non 
cepit vir perfecte eruditus Huetius, cum haec Origenis t. 14 
Comment. in S. Matth. 1 854 C, ἀναφέρεται δὲ καὶ τὸ ἐτέλεσεν 
ὁ Ἰησοῦς .. . προσεχῶς μὲν ἐπὶ τὴν μνστικωτάτην παραβολὴν ΜΕ 

t δὲ ταύτης ἀνωτέρω εἰς τὰ πρὸ αὐτῆς γεγραμμένα, mire prorsus 
sic, reddidit: caute vero et prudenter refertur iud: consummavit 
Iesus sermones istos, ad obscuriorem ... parabolam .... praeterea 
vero et ad ea quae ante iam scripla sunt. nam sensum esse 
eiusmodi: proxime quidem refertur illud, cons. 1. ἃ. istos, ad 
parabolam maxime mysticam , altius vero etiam. ad, ea. etc. oppo- , 
sitio vocum προσεχῶς et ἀνωτέρω clare arguit. neque eo ininus 
tamen Huetii versio in novissimam quoque Origenis ed. (Delarue, 
Parisiis 1740) 8 686 E trausfudit sese. 

8) praeterea est tertia significatio, eaque technica, adver- 
bii προσεχῶς, ex hac secunda inanans, a Suiceroque Thesauro 
ecclesiast. 2 853 silentio praetermissa, ut sit Uteraliter, ad ver- 
bum, opponaturque τῇ ϑεωρίᾳ sive vgoxoloylo, contemplationi 
sensus spiritualis , sensus allegorici. quod vel ideo monendum 
Yidebatur, quod eam complures non viderunt. S. Gregorius Nys- 
senus bomil. 9 in Cantiga .cantic. 1 491 Ὁ : τούτοις uos δοκεῖ τοῖς 
νοήμασιν ὁμοίως Παῦλος moodtylastQov ... φιλοχωρῆσαι. Yerüt 
Gentianus Heivetus: in hoc sensu. [adde item] miAi videtur ma- 
gnus ille Paulus proxüne constiisse. malim : zn£erpretatione li- 
terali immoratus. et Clemens Alexandrinus Stromat. 462 B ait 
nos Christo gigni: συνεξακούεται γὰρ προσεχῶς, ὑπηκόους ytvo- 
μένους. Daniel Heinsius inire: sznul autem proxime exauditur , 
ei Juerimus obedientes. sensus est: subintelligitur. enim ad ver- 
bum, si f. o. S. Ioannes Damascenus quoque de ineffabili divi- 
nitate 23 B: καὶ οὕτω μὲν προσεχῶς" xard δὲ ϑεωρίαν ἔλαιον͵ 
οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἀλλ᾽ ἡ φιλανθρωπία, ubi interpres item: δὲ 
haec quidem, attentius. legentibus. sed sustineo me hoo loco, 
redeoque in viam. 

pP-301 v. 1. διισχυρίζονται contendunt, asserunt. sic, nempe 
acüve, verti, non ex sententia (fateor) cuiusdam plane eruditi 
mihique coniuncti intima familiaritate, qui hic malit accomzmno-4 
dare asseverantur, perhibentur. sed δεισχυρίξομαι item signifi- 
catione activa usurpant auctores sequiorum quoque saeculorum. 
S. Basilius adversus Eunomium 2 12 B: ἐγὼ δὲ .... οὔπω διισχυ- 
οἰζομαι. item διισχυρίξομαι S. Gregorius Nyssenus homil. 6 in 
ecclesiast. 1 429 A, S. Ioannes Chrysostomus orat. 1 in omnes 
Sanctos 5 614 89. διισχυρίξεταε S. Gregor. Nyssenus orat. 1 
contra Eunomium 2 82. A; Eusebius contra Marcellum 40 C, 
47 C,.101 C, 142 A, 148 D, 154 D; S. Ioannes Chrysostomus 
orat. 2 in epist. ad Ephesios 3 770 38, ad Hebraeos 4 489 17. . 


398. BÁSH ANIMADVERSIONES 


διισχυρίζεσθε Xosephus Antiquit. Iudaic. 45 F. δωσχυρίξζονται 
Eusebius Praeparat. evang. 794^C, 725 C. διισχυρίζεσθαι Ha- 
drianus Aug. in resotipto apud Euseb. Hist. eocles. 198 €; 8. Gre- 
gorius Nyssenus lib. 1 contra Eunomium 8 90 A; 8. Ioannes 
Chrysostomus orat. $ i» Lazarum 6 224 18, homilia 28 in S. 
Ioannem 2 646 19. διεισχυριζόμενος B. Ioannes Chrysostomus 
orat. 2 de incomprehensibili 6 897 12. διηεσχυριζομένον Helio- 
dorus Aethiop. 270 C. διισχυριζόμενον S. Ioannes Chrysostomus 
homilia 68 in 8. Matthaeum 674 O. διισχυρίζετο S. Gregorius 
Nyssenus de vita 8. Macrinae 8 180 D, S. Athanasius vita B. 
Antonii eremitae 81 B. atque haeo de formis praesentis et im- 
perfecti: taceo de aoristi. 

p. 801 v. 5. δεῖ ydo ἥλιον) priore itinere meo Italico de- 
seripsi ex codioe admodum vetusto tractatum ineditum incerti 
auctoris de astronemia, luculentum sane ac perelegantem, 
paene Attico stylo exaratum dioas. unde (donec totum in ας 
cem potero asserere) exhibebo locum illum, de Sole: οὗτος 
yde [ἥλιος] ἔχει μὲν ἐν ἑαυτῷ τὴν τῶν ὅλων ovolav, xal διὰ 
τοῦτό τινὲς καὶ τῇ τῶν τεσσάρων στοιχείων φύσει τοῦτον κεκρᾶ- 
σθαι ᾧοντο. ἡγεμὼν δ᾽ ἐστὶ τοῦ σύμπαντος κόσμου. καὶ πάντων 
γεννητικός" γεννὼν δὲ αὖϑις καὶ διαλύει, καὶ πρὸς τὸν extQuast- 
"ὃν λόγον ἀναλαμβάνει, διδοὺς μὲν τῇ ὅλῃ οὐσίαν σχεδὸν καὶ 
ξωήν, ἀνταπολαμβάνων δὲ τὴν ἄνωθεν Uv. μέσος γὲφ 
ὅδρυται, τὰ ἄκρα συνδέων, eg φησιν " Ὄλυμπος, καὶ καθάπερ 
ἡνίοχος ἀγαϑὸς τὸ τοῦ κόσμου ἅρμα ἀσφαλῶς ἐλαύνων. is autem 
Olympus est fortasse philosophus peripateticus huius nominis, 
discipulus Ammonii Saccae, Alexandrinus, de quo Porphyrius 
vita Plotini 7 D E, ubi temen nunc legitur Ὀλύμπιος. eundem 
vocat Olympum Marsilius Ficinus Commentar. in libr. 3 ennead. 2 
Plotini 196 A. "Ὄλυμπος, medicus Cleopatrae, qui historiam 
edidit, memoratur a Plutarcho vit. Anton. 953 D. 

p. 808 v. 18. Kagrdmev) sio omnes. num Carteiam? 
Cartennam? — confer temen p. 389 7. 

p. 806. EOHMEPOZ BPONTOZKOIIIA) haec, usque 
ad p. 331, iam cusa erant in Rutgersii Var. Lectt. p. 947 — 
260, unde exoerpsi lectiones variantes quae cernuntur tum 
hic iu notis tum superius ad oram pagellarum. 

p. 308 v. 6. εὕροια " τῶν ποταμίων ] fortasse, εὕροια τῶν 
ποταμῶν, sequenti diastole, quemadmodum habet Rutgersius; 
ut supplendum sit aliquid in phrasi sequenti.  soaturigines fluvia- 
tilium aquarum infra quoque numerantur in rebus salutaribus 
p. 810 7, Iul. 10. 

p.809 v. 99. δουλικαῖς εὐχαις ] cf. p. 814 5 Septembr. 7. 
ex Rutgersii notis 290 € video Meursium pro τύχαις legere vo- 
luisse ψυχαῖς. sed fortunae servifes pro ipsis servis bene, ut 
^pinor, dicitur. 





IN LIBRUM DE OSTENTIS. 899 


p. 915 v. 15. διαλάβωσιν pro διαλήψονται.» nisi tamen 
scribere mavis διαβαλοῦσι. — de usu coniunctivi aoristi pro futurg 
(more Homerico) üápud Graecos posteriores, in verbis praesertim 
aut imegularibus aut quae vocantur À p » o, plura notavimus 
praefat. ad Leonem Diac. 12 € et ib. indic. 291 B. οἱ apud no- 
stram quoque futuro iungitur coniunctivus aoristi, eodem sensu: 
ἔσονται καὶ — ἐπιτείνῃ p. 200 8, μάχαι συρραγήδονται xai τὰ ϑη- 
οία — ἐπέλϑῃ p. 826 19, οὐχ ἀλλοιώσει μόνον ἀλλὰ καὶ --- ἀναβάλῃ 
p. 343 9. adde ἐπιλάβηταε pro ἐπιλήψεται (quod tamen habet 
cod. Reg.) p. 347 12, et λυμήνεταε pro λυμανεῖέξαι p. 318 20 et 
p. 819 8. 

p. 816 v. 19. ἀλληλανεμίαν͵ novum vocabulum ex hoc 
ipso loco a Rutgersio sumpsit vir cl. Io. Gottl. Schneiderus Vor- 
terbuch eto. edit. 1805 1 56: alterum, quod omnino exulat e 
lexicis, ἀνεμομαχία, ventorum conflictus, Lydus habet p. 867 16, 
858 18, 369 8, 372 10 et 380 12. 

p.318 v. 17. ἀνασκολοπεισμοί] vox rara necdum in lexica 
recepta. usurpatur ἃ S. Gregorio Nysseno orat. 8 de beatitudi- 
nibus 1 835 C: τὸν ἐπὶ κεφαλὴν ἀνασκολοπισμόν. 

ib. v. 90. λυμῴνεται sic codex, barbare, hic et inferius 
p. 919 3: num λυμανεῖται 2 confer tamen quae annotavi supra 
ad 815 16. infra p. 894 17 codex habet λοιμανεῖξαι, supra 
918 12 λοιμήνονται, et Rutgersius λυμανοῦνταε, quod re- 
cepi. 

p. 919 v. 18. ita τελέσει p. 385 1 et 16. 

p. 380 v. 1. ᾿εὐθηνοί] adiectivum rarissimum neque in 
lexico I. Gottl. Schneideri viri summi neque in auctore repperi 
ullo, praeter 8. Ioannem Chrysostomum orat. 106 exhortatoria 
ad poenitentiun 6 918: ἐν τῇ ταύτης ἀγορᾷ πάντα εὐϑηνά. 

p. 381 v. 6. εὐομβρίαν ] vox rarior quam quis putet. oc- 
currit, extra hunc locum, in Eusebio Hist. eccles. 868 D: τοὺς 
λειμῶνας δι᾽ εὐομβρίαν φυτοῖς καὶ ἄνϑεσι λαμπομένους. . 

p. 889 v. 2. haec et sequentia partim sumpta sunt ex Pli- 
nio H. N. 2 δῦ --- 62 , cuius verba in versione quantum potui re- 
praesentavi. 

| p.840 v. 18. ἀβλαβῆ] eadem vox occurrit in lexico Graeco 
inedito, quod in Italia transcripsi ex cod. saec. 19: ἀβλαβεῖς ἄσι- 
vig. ὁ δὲ "άλσιος τὴν ἐν ᾿ἀδράτοις φρουρὰν ἐκβαλὼν εἰς Βόστρα. 
τοὺς περὶ αὐτὸν ἀβλαβεῖς διεσώσατο. quo in lexico, satis amplo, 
dolendum, primum, abrumpi post literam Γ᾽; deinde, in locis 
scriptorum, quae multa afferuntur, nomina auctorum perraro 
addi, adeo ut cuiusvis fragmenti sedem investigare, aut explo- 
rare editumne sit an ineditum, quod facere occepi, longum sit 
quoddam opus atque molestum. quae modo posui, in auctore 
nullo hodie exstante quivi invenire, neque Alsii nomen inter du- 
ces Romanos. nam est quidem apud Marquardum Gudium In- 


400 HASII ANIMADVERSIONES 


scriptt. 77 129 nomen C. ALSI. DEMENI. at is ſighnas exer- 
cuit, non meruit aes militere. venit in mentem pro 44 CIOC 
corrigere /£TCIOC; qui si esset Lusius Quietus, sub Traiano 
bellica laude clarus, ἃ Xiphilinoque (ed. Sylburg. Scriptt. Graec. 
minor. 3 849 B, 350 €, ubi tamen Graece “ούσιος scribitur) ab 
aliisque saepe memoratus, suspicari poasis ea esse aut ex libro 68 
Dionis Cassii, qui hodie intereidit, aut (quod magis credam) ex 
Parthicis Arabicisve Appiani. sed adversantur huio opinioni illa 
Damascii Vita Isidori apud Photium Biblioth. 1059 E: τὰ Βύσερα 
τῆς ᾿Δραβίας, πόλιν μὲν οὐκ ἀρχαίαν (ὑπὸ γὰρ Σεβήρου τοῦ βα- 
σιλέως πολίζεται), φρούριον δὲ παλαιόν, ἀποτετειχισμένον ὑπὸ 
τῶν ᾿Αραβικὼν βασιλέων. nam si Bostra nnlla eut vix ulla fue- 
runt ante Severi principatum, non admodum oredibile est eorum 
crebram mentionem factam esse in historia bellorum Traiani. 
uapropter, si quis locum ad scriptorem saec. 4 aut 6 pertinere 
icat, nihil repugno. 

p. 841 v. 8. τῶν ydo νεῶν] Romanorum naves, praesertim 
classis Misenensis et Ravennatis, suum quamque nomen habuisse, 
aeque ut fit hodie in officio maritimo, constat cum aliunde tum 
maxime ex Pighii Hercul. Prodicio (ed. Antverp. 1587, 8) 502 ^. 
quod moneo, quia complurium eruditorum scientiam fugerit. 
velut Thomae Hearne praef. in The Jtinerary of; John Leland 
(ed. 8) 6 18 B. lapide hoc: 


M. ANTONIUS RUFINUS 


MILES EX V VICTORIA SIBI 
T 
ET. L. IULIO APOLLINARI FRARI 


MILITI EX. III. DIANA. VIxiT 
ANNIS. XXXVIII. MIL. ANN. XIIX. 


addente Hearne 14 A , milites illos meruisse in classe multarum 
navium, numeris inter se distinctarum (seAich seere distinguish'd 
by numbers).  eaedemque siglae crucem fixerunt homini in titu- 
lis lapidariis legendis probe exercitato Henr. Dodwello Epist. ad 
Goetzium de inscriptt. Puteol. et Baian. (Iscae Dunmonior. [sic] 
1711, 8) aestuanti 59 A, numeri v et τι an de legione potius, an 
de ala, an de cohorte sint intelligendi. at quis non videt mili- 
tasse M. Antonium Rufinum in quinqueremi Victoria, L. Iulium 
Apollinarem in triremi Diana? similiter certe tituli ab Ioanne Vi- 


&nolio relati, de column. Antonini Pii, habent III TAVRO 297 B, 
III MINERVA. 298 B, III SOLE 299 A, ΠῚ ARMATA 299 C. 





IN LIBRUM DE OSTENTIS. 401 


nihil dico de aliis lapidibus easdem siglas exhibentibus, quos in 
museis Italiae tum publicis tum privatis ipse vidi; quod illas 
scriptis nuper editis aliter explicatas esse videam.  coaevorum 
autem meorum censura, quin etiam mentione, nisi honorificen- 
tissima et necessaria admodum, quae mea natura est, semper 
abstinebo. 

p. 848 v. 4. καϑ᾽ οὗ φέρηται] sio Caseol. sed cum hic tum 
infra v. 9. legendum aut φέρεται, ut est in cod. Veneto, aut 
xaO! οὗ ἂν φέρηται. ᾿ 

ib.-v. 11. πολεμίων μὲν ἔφοδον] Caseol. πολέμων“ conf. 
tamen p. 844 8. 21. 846 8. Venetus quoque hic habet 
«εολεμίων. 

p. 844 ν. 8ima. augustum aedificium) Ovid. Fast. 1 609: 

sancta vocant augusta patres: augusta vocantur 
templa sacerdotum rite sacrata manu. 

p.849 v. 1. τέως ] restituamus particulam τέως Actis con- 
cilii Lateranensis in laudibus Constantis 2 imperatoris 8 780 B: 
τὸ εἷς εἰκὸς ἐγκατάλειμμα τῶν τὸ ὡς πρὸς ἡμᾶς εἰκῇ τε καὶ μάτην 
διαφερομένων. legamus τῶν τέως, residuum eorum qui adhuc 
nobis temere ac vane contradicunt. — aliter interpretes. 

p. 350 v. 2. εἰσκαϑίζουσι) de hoc verbo silet in lexico . 
Schneiderus vir clar. occurrit etiam apud S, Ioannem Chryso- 
stomum orat. 83 in crucem et confessionem latronis 5 570 41, 
si tamen ibi lectio sincera. 

ib. v. 10. ταῦτα μὲν ἄν τις] quae sequuntur, usque ad 
finem p. 856, cusa exstant in ed. Schowiana libri de mensibus 
p. 180 — 134. | 

ib. v. 18. Βικέλλιος  δγπιδοῖὲξ und Mythologie der. alten 
Volker, t. 2, Lipsiae 1820, 8, p. 927 not. 182, auctor, summo 
vir ingenio eruditioneque incomparabili, allato hoc loco Bíyováog, 
id est Figulus, legendum esse non infirmis rationibus nititur ap- 
probare. sed enim p. 976 22 estin C BexsAliov, hio βικελλιος 
(quod magis placet), et in codice Romano bibliothecae Angeli- 
cae, unde idem fragmentum de terraemotibus descripserat Scho- 
wius, Βικέλιος. atque haud scio anne opus sit abire a scriptione 
codicum. alibi quoque id nomen, aut certe simile, reperio, no- 
minatim apud Ioann. Marangoni Actis S. Victoris 160 A et Mu- 
rator. p. 2096 8. 

M. VICELI. II. 
VICELIORV 
LIBERTVS 
V. A. XXVII 
Viselliorum Varronum gens e Cicerone eque Valerio Maximo 8 
2 2. est notissima. 

p. 357 inscr. hoo calenderio, de quo sententias maxime 

diversas a Salmasio ad Solinum a Petavioque praefat. ad Urano- 
2 


loannes Lydus. 


402  HASII ANIMADVERS. IN LIBRUM DE OSTENTIS. 


logium lates esse video, cum eaedem res diversis diebns 
iterentur ( velut fidiculam incipere occultari et 7 Kalendas Fe- 
bruarias iterumque 6, et postremo ipsis Kalendis Februariis ), 
apparet Cl. Tuscum secutum esse calendaria sideralia complura, 
alia fortasse ad Romanum, elia ad Alexandrinum, alia ad An- 
tiochiae horizontem pertinentia, Democriti, Eudoxi, Hipparchi, 
Divi Iulii, Metrodori. atenim idem aodidit non modo in calen- 
dariis veterum fere omnibus, sed in ipsis quoque Fastis POvidii, 
quorum singulae notationes, si ad tabulas exigas, ad unum ho- 
rizontem unumque aevum omnes nullo modo possunt revocari. 
accedit occasus matutinos veros seu cosmicos, inetutinos appa- 
reutes, vespertinos veros, id est acromychos, et vespertinos ap- 
parentes, hoc est heliacos, aut ab ipso Cl. Tusco non satis esse 
in Latino distinttos, aut a Lydo interprete has distinctiones esse 
omissas, de quibus in textum Lydi denuo introducendis studen- 
tes astronomiae viderint. 

p. 862 v.20. "4neulov ...... ] hic in Codd. omissus est 
status coelj. in Leonici versione legitur: o4 in ariete. Faeorus 
late spirat: ciconia apparet, e£ mare transmütit. 

p.364 v.10. ἄρχεται δύεσϑαι] sic Codd. omnes. Leonicus 
vertit: Fav. flare incipit matutino ; vergiliae occidunt. 

p. 868 v. 20. βροντώδης non est in lexico Schneid. aucto- 
ritates habet, praeter Lydi hic et p. 363 10. 19. 868 8. 372 98. 
873 17, etiam Cl. Ptolemaei Tetrabiblo 94 A et 95 C, Procli 
Diadochi Paraphrasi in Ptolemaeum 188 B, Hephaestionis The- 
bani Apotelesmaticis 4 B et 18 C, S. Germani Cpolitani orat. in 
sanctiss. Deiparam 308 D. 








INDEX GRAMMATICUS. 





dyevaxtovpevog 212, 6. 
dy ἀγωνία 43, 1. 

τα ἀεροπόρα 980, 21. 

ἀειθϑρύλλητος 244, 9. 

αἰών 38, 5. 

dxsouía 908, 11. 

ἐκροξιφίς 127, 18. 

ἐκρόουλος 138, ἐδ o. 

2. ρος 1 

νυχία τῶν ἀστέ 19, 8. 

μα ἐπαύσατο 

178, 3. 


ἐναβέβηκεν i. q. edem 173,9. 
ἀπαξώσασϑαι λην διοίκησιν 


229, 12. όταν 162, 91. xó- 
λεμον᾽ 159, Φ. πρὸς στρατείαν 
219, 2. 
ἀνακεχολλημένος 179, 8. 
ἐναλελογχωμένος 163, 15. 
αποδοῦται 154, 
ἀναρκπάζξειν εἰς τ d» 1 950, 6. ixi τὰ 
πρῶτα τῶν ἀξιωμάτων 956 
ἀνασκολοπισμός Hasius ad 318, 17 
ἀναφρυγῆναι σᾳοταμούς 490, 4. 
ἀναφωνητής 207, 14 213, 15. 
ἀναχαιτισμός 181, 8. 245, ᾿8. 
ἀνέχαϑεν 152, 5. 156. 22. 160, 14. 
163, 6. 174, &. 175, 1. 185, T 
198, 1. 199, 21. 202, 6. 
216, 8. 220, 8. 225, 1. 291 & 
232, 9. 949. 9. 919, 17. 261, 8. 
ἀνέφοδος 325, 18. 
ἀνέχειν ] ἡ πρώτη καὶ ἀνέχουσα 
τῶν ἀρχῶν 185, 90. ἡ πρώτη 
καὶ ἀνίσχουσα 152, 23. 


ἀνεωχθεισῶν 136, 17. 


ἀνόδευτος ἐρημία 161, 14. 


ἀντευδοκιμεῖσθαι 11, 10. 

ἀντί. 5, 6. 7. 24, 13, 44, 1. 51, 1. 
58, 7. 60, 11. 64, 23. 65, ^18. 
74, 12. 80, 11. 82, 3. 941, 4 

ἀντιβολή 905, 9. 256, 19. 

ἀντιδίσκωσις 977, 15. 

ἐντικέφαλον 14, 17. 

ἐντιπλαγιάξεσθαι 230, 8. 

08, Ee eror 126, 20. 127, 6, 


ἀντιτυῤαννῆσαι 165, 5. 

ἀνύειν λειτουργίαν 915, 19. goos- 
είδα 211, 14. διανύσαι ἀρχάς 
232, ἐς βαϑμοὺς καὶ πόνους 


ἀπαγγέλλειν εἰ εἰς στρατείαν nomen 
ἀπαλιφεῖσα 188, 11. 15. 


ἀπαργυρίζισθαις, 


ἀπαλι- 
τοὺρ πολέμους 


238, 
ἀπασχολῆσαι βί wi 198, 10. 
dxoytovoOa. 
ἀποθέσθαι 265, Tul 
ὠποκινῆσαι τοὺς ὑπάτους 155, 23. 
263, 21. 
ἀπολέγειν ταῖς κτήσεσιν 249, 8. 
τῷ τεμένει 259, 13. 
ἀπολέλοιπε διαλέξεις y γράψας 149,9. 
ραφήν 
ἀποῖϑαν χάρτας ios, 5. 92. 205, 13, 
ἀπομένειν 160, 18. 182, 6. 
ἀποπτύειν 168. ἃ. 181, 16. 190, 7. 
ἀποσπαργανοῦσϑαι 63, 9. 


ἀπραγῆσαι περὶ ζήτησιν 138, 9, 


404 
ὅλαι 190, 8. 


det bw: 11. 

τῶν ἀρχῶν m 1. 
ἐρχικός 1 Hasius δὰ 296, 10. 
ἀρχοντιὰν 142, 15. 
ἀσπιδισχάριον͵ 149, 12. 

atrum τὸ φαιόν 134, 9 

αὐγὴ ὁ ἔξόμος καιρόν se, 11. 


αὐξιφωτία 101, 8. 

αὐρίγαμμος͵ 168, 14. 

αὐταρχία 124, 2. 

αὐτοκρατορία 123, 8. 

αὐτομολήσει τὰ ϑηρία πρὸρ τὰς 
παγίδας 333, 19. 

ἐφαντικός 964, 12. 

ἄχρε παντός 974, 7. μέχρι παντός 

» 38. 286, 12. ἀνατολῶν ἄχρι 

909, 1. ἡμῶν ἄχρι 187, 14. 


arri i q. διατρίβειν 144, 2. 


—— — 868, 20. 
— τὸ ὄρνεον 74, 49. 
γλίσχρον 198, 10. 308, 7. 254, 13. 


ὃ 261, 10. 


ἥναε 175, 20. 245, 17. 

διασυρ bu 190, 19. 

* i.q. προστώττειν 181,1 11. 
διαψηφίζειν τοὺς φόρους Ἃ 

διαψηφισεαί 200, 6. 228, 5. 262, 18. 


ματα 190, 22. 
διισχυρίξεσθαι Hasins ad 301, 1. 


ὃ 
δισχοποτήριον apud Has. ad 979, 22. 
δοχίς 10 ann. ima. 


δρύφακτος ϑρόνος 126, 13. 
δυνάμεις ali τῆς αὐλῆς 177, 9, 
τὸ δυοκαιδεκάδελτον 141, 6. 


INDEX GRAMMATICUS. 


δυστυχεῖ ἀναρχίαν 147, 19. 156, 6. 
ἔγγλανκος 60 
ἐγγὺς ride 916, 13. 337, 1$. 
€ ἄπλους 356, 129. ὅμοιος 
ἐγγύς 101,21 ἐγγὺς ὅλην 184,8. 
ὺς ἅπαντας 987, 9. ςᾶσαν 
aT 265, 9. Quixevra 
ἐγγὺς ἀκαρπίαν 327, 10. 
ra ἔπειθεν 245, 15. ἐγγὺς 
μονωϑῆναι 868. 10. ἐγγὺς ee- 
λεύεσθαε 263, 19. 


μμένα 96A, 19. 
λεύεσθαι 131, 19. 186, 
255, 10. 19 18. 964, 
εἰ ἢ εἰς πλάτος 19, 8. 158, 
πλῆϑος 135, 8. 202, 17. 
εἰσκαθίξειν Hasius ad 350, 
εἰωθὸς 208, 6. 260, 10. 
ἑκατέρα παιδεία 269, 1. 
122, 20. 147, 17. 
ἐκβιβασεήρ, 205, 18. 206, 8. 
ἐκμυζῆσαι 96 
ἐκτίϑεσθαι 18d 6. 259, 16. 
ἐλευθέρου ποδὸρ λόγῳ $51, 1. 
ἐμπρόϑεσμος δίκη 180, δ, 
ἐμπροθέσμως 180, 1 
ἐναγρυηπνεῖν 139,11. 195, 17. 251,7. 
ἐναπομένειν 955, 17. 
ἕνος ἐνιανεύς 51, 11. 
ἐνσήπεσθαι 255, 10. 
ἔντευξις μονομερής 210 19. 
ἐνευχίας νῶτον 205, 9 
μονομερής 217, 18. 260, 1. 
κατ᾽ ἐξαίρετον 71, 10. 
iconos 251, 8. 
ἐξαυλακίξειν᾽ πλοῦτον 173,13. τὴν 
ἑστίαν 259, 8. 
ἐπκαγρυπνεῖν 60, 8. 
] παρχος ἐξουσία 250, 91. 
αρχοότῆς 172, 11. 173, 10. 174, 9. 
177, 4. 14. 193, 5. 199, ; 22.205 8. 


14. 


εἰς 


8. 
33. 
230, 13. 
2. 


φωνή 


πραιτω- 
gia» 13 132, 17. 184, 92. 904, 17. 
3 
ὅλιμος ϑεός 168, 11. 
— ϑέρους 351, 16. ἐπὶ ποῦ 
λέοντος 837, 8. ἐπὶ 





INDEX GRAMMATICUS. 


ἐπκιπεδοῦσθαι 24, 1. 

ἐπιροιξζῆσαι ϑεωρίαν 191, 9." 

ἐπιτεύξεται ἡ ἐλαία 954, 1. 

ἐπισηκρητεύειν 920, 20. 

ὁ ἐπισχοπῶν τὴν πόλιν 411, 10. 

ἐπιεάγματα οἱ φόροι 40, 21. 

—— 66, 18. 

ἐπιχωριάξειν βροῦτον τὸν μωρόν 
143, 22. 


ἔργον γεγόνασι τῆς αὐτοῦ διδασχκα- 

Aag. 223, 20. 

ἐρεβόϑεν 247, 7. 

ἐρευνάς 140, 7. 193, 16. 

«c0 ἑρμηνείαν 128, 2. 162, 9. 
906, 12. 213, 4. πρὸς ἑρμηνείαν 
132, 2. 141, 7. 146, 5. 

ἕρμαια 90,19. 

ἐρυϑριᾷ τὴν ἀρχήν 249, 5. τοὺς 

ηλοῦντας 931, 11. τοὺς λόγους 

40, 18. ἀφελέσθαι 184, 17. 
δοκεῖν 196, 10. καταψηφίζεσθαι 
150, 2. 

εὐγλωττία 222, 14. 

εὐθηνία ἡ τοῦ παλατίου 900, 19. 
ἡ φροντὶς τῆς εὐθηνίας 291, 18, 

εὐϑηνός Hasius ad 330, 1. 

εὐομβρία Hasius ad 331, 6, 

αἱ ζευκταί 208, 21. 209, 5. 

ξεφυρίτης ὁ άρειος 109, 7. 

ζημεῶσαί τινά τινος 185, 1. 209, 18. 
ζημιοῦσθαι τὴν ὄψιν 436, 8. 
τοὺς φόρους 175, 12. 947, 17. 
τὸν ἐν μέσῳ χρόνον 219, 4. 

ξικκὰς 139, 3. 

—— 25, 11. 

t νην περιϑέσθαι 196, 16. — dxo- 
ϑέσϑαι 198, 19. ἀφεῖναι 223, 5. 
εῆς ζώνης ἀπαλλάττει 209, 9. 

ἡμιώφιον 9, 17. 

θανατᾶν 239, 11. 238, 14. 

ὁ θάτερος 145,21. θάτερον 151, 20. 

ϑεοχολωσία 296, 1. 829, 7. 

. ϑεσπίξειν 9, 14. 55, 2. 56, 8. 
176, 9. 904, 1. 

ϑῆκαι 179, 20. 

ϑηκοφόροι 202, 4, 215, 20. 

ϑοίαμβος 3, 4. 

eher 196 |& Τίβεριν 188, 22. 

οιδος 14. ἔριν 

ϑυοσχοπία 119, 7. 

ianua 52, 19. 

ἱερατεύειν ταῦρον 71, 15. 

imaginifer 158, 4. 

ἰσχυροποιεῖσθαι 63, 9. 





405 


lubae 127, 19. 

x 89, 18. 

τὸ καϑαρόν 905, 13. 

καϑολικοί 200, 9. 

καῖσα s. καῖσαρ o ἐλέ — 95, 15. 

ward καιρόν i. 4. «t , 18. 
217, 15. 918, 19. 219, 11. 


καλαμάριον 179, 21. 
καλλάϊνον τὸ βένετον 43, 12. 66,2. 
«αλλέκλιον 180, 4. 


κατάλογοι αὐλικοί 189, 4. 
τιωτικοί 176, 22. 
901, 1. ᾿ ποίοις ἡ τάξις συμ- 
κληροῦται καταλόγοις 188, 10. 
187, 19. 

φποταπελτισταί 158, 19. 

καταπόρφυρος 179, 2. , 

κατασχέπουσα σιγὴ τὸ δικασεήριον 
181, 21. , 

καταστροφοὺς πολιτεύματος 369, 23. 

κατανλήματα 187, 8. 

κεραΐτης 197, 9. 

κεφαλὴ μηνός 91, 8. 

κομπλεύσιμος 218, 6. 

κομποφακελλορρημοσύνη 200, 1. 

λαμπροφανεῖς 181, 21. 

,»λῃσταρχία 261, 3. . 

λελογχωμένη στολὴ χρυσῷ 169, 5. 

λογχωτὸς 170, 1. 

λυμήνεται Hasius ad 818, 2. 

μαϊουμᾶν, μοϊουμίξειν 91, T. 

ιλλοπλουμάκιον 251, 20. 


μὴν 220, 20. 
μὴν καὶ 142, 18. 156, 17. 
171, 1. 21. 185, 1. καὶ τοῦρ 
ὀψοποιούς γε μήν 177, 6. 256, 11. 
όχος 71, 17. 
ἢ τα τον αν 18 


ψόπετερα 264, 18. 
καὶ μόνος 125, 22. 199, 5. 135, 16. 
138, 9. 139, 18. 29. 146, 18. 
148, 6. 13. 151, 21. 159, 15. 
116, 5. 171, 4. 172, 21. 178, 16. 
180, 1. 193, 7. 195, 12. 216, 6. 
ψεμέσεως ἕξω 194, 11. 





406 


nepa ὁ σχορπίος 154, 8. 
nepeta ἢ καλαμίνϑη 154, 19. 

ψερτέριος δαίμων 252, 8, 

nerones οἱ ἀνδρεῖοι 75, 99. 

Ψψεφελοφόρος 226, 10. 

vijyoeros. νήδυμος, νήλιπος, vij- 
ζυτος 154, 10. 

φομογράφοι 120, 6. 139, 15. 

ψυχτηγρετεῖν 900, 

ξυλοπέδη 158, 1. 

xa" ὁμαλοῦ 149, 9. 160, 14. 193, 6, 
196, 4 230, 1. 261, 14. 


ἀμόδονϊα 964. is 
ὀππικίξειν 6, 91. 
καὶ ὅπως iod 129,8. $95, 3. 950, 99. 
4 Φ 
ej») βοαχείας οὖν τινός 209, 19. 
ὀφρὺν τῆς ἀρχαίας ὄφεως dvexa- 
—— 192, 4. αξίαν ὀφρὺν 
ς fores ἀνατείνων 190, 19. 
τῆς φρὺν ἐδίδου roig ὠποκε. 
φασμένος 207, 7. 
ὀφφικπίξειν 7,1... 
ὄψις τῆς πολιτείας 123, 14. 188, 9. 
5,9. τῶν πραγμάτων 196, 99. 
τοῦ δικαστηρίου 901, 1. 
'$ καλαιότης 5, 5. 8 11. 187. 10. 
118, 1. 204, 21. 209, 14. 299, 91. 


—— 248, 9. 
—— — 150, 13. 
eog 78, 16. 
παν βητος 17, 5. 
σεαραϑηλῦναι 258, 19. 
u ^w ds 136, 10. 290, 18. 


meQaveuópevo, ταῖς ὄχϑαις 161, 11. 
saoamoputsivor 130, 21. 178, 13. 


x cu 902, 9, 207, 17. 216, 17. 


σεάριππον 200, 8. 
ααρωθηϑέντων 231, 9. 
σεεριδιφϑεροῦσθαι 80, 1. 

περεθεάᾶσθαι 232, 2. 

ϑεερισχοποῦντορ τὸν κοιτῶνα οὔρου 
καὶ ἀφόδον 186, 11. 

φεριχερίς 184, 11. 

πεεεξόμενοι ἐγκλημάτων ἕνεχα 901, 5. 

στλαγεόσχελος 139, 4. 

σλατύγναθος $55, 8. 

πλατύτης 99, 2. 

πληροῦν 905, 91. 207, 15. 212, 13. 
217, 19. 994, 19. 952, 9. 91. 


INDEX. GRAMMATICUS. 


πλήρωμα 902, 7. 9, 237, 15. 961, 18. 
262, 14 


“ἰλήρωσις 208 10. i 12. 969, 13. 
πληρωτής 206, 4. 462, 16. 
«.λοιαφέσια 70, 

ποδαλγικὴ νόσος 2 12. 
«οδοφύλαξ 158, 3 

ποινηλασία 311, 15. 

zowovoyol 254, 9. 

πολισμός 122, 6. 9. 16. 

«ολιτικά' 264, 12. 

σολυμετάβολος 17, 5. 

«ραγματευταί 90, 17. 

Φεραγματικόν 909, 4. 222, 1. 261, 5. 
Ξραξιεργίαι 42, 4. 

πρασοφαγεῖν 107, 8. 

προβολὴ ὑπάτων 147, 16. 


"οογραφὴ εὐγενείας 135, 18. τῷ 
voup 154, 1 


qQoyoaoóopueva 160, 20. 
—ã 186. 5. 236, 12. 
προνομία 198, 15. 217, 19. 
προνόμιον 1. 189, ,7. Lx 
iux "s se $ 
ipid zi 


τῆς 
ὁδου λέ 


140, 18. e πολιτείας 161, 8. 
191, 11. 216,9, τοῦ σεπτερβρίον 
106, 20. ἐν «ροοιμίοις 1 4. 
193, 18. ἐκ προοιμίων 218, ΕῚ 


προσεχόντως Hasius ad 300, 90, 
φιοοσεχῶς Hasius ad 300, 20. 
φ«ροσευτελισθῆναι 182, 18. 
προτραγῳδῆσαι 186, 21. . 
δεῖ ἄνεμος 318, Fs 321, 11. 392, 1. 
25, 92. 360 8. 362, 11. 368, 19. 
4. 365, h 


ὁῆμα κοινόν verbum deponens 


ut 127, 1. 139, 15. 143, 1. 2. 
ἐπίξεσθαι κλύδωσι 248, 2. 
οπαί 264, 14. 

σανδόνες 258, 22, 

σάρακες 130, 13. 

σεληνίσκος 10, 11. 175, 4. 8. 11. 

σεμνοφαν ἕς 183, 1 

σημεῖα — τέρατα ti T. 8. 

σιδηρόβαφος 66, 1. 

sica , sicarius, sicata 175, 5. 6. 

τὸ σιτωνικόν 4931, 5. 

σχευύφια 172, 15. 

σκηνευόμενος εὐήθειαν 143, 23. 

vov) κωμῳδία 152, 10. 

σκιόψυκεον 58, 18. 

Ber 165, 6. 

στάβλον 

σεένωσις 181, 10. 

σεερεὰ αἰτία᾽ 171, 11. 





JNDEX GRAMMATICUS. 


στερεώματα 6, 10. 

σεῆναι τὴν διάγνωσιν 214, 16. 19. 

στρατεία 126, 14. 21. 909, 10. 17. 
291, 9. 12. 992, 19. 20. 22. 23. 
993, 11. 960, 9, ὃν τοῖς δικα- 
στηρίοις 999. 6. οἱ τῆς στρα- 
τείας βαϑμοῖ 218, 8. 

Φτερατεύματα 174, 7. 

στρατηλάται s 20. 177, 4. 

strena 53, 18. 

μετὰ “συγγνώμης 125, 12. 903, 15. 

συγχέονται κατ᾿ ἀλλήλων 165, 19. 

συναποτεφρῶσαι 266, 7. 

σύνεγγυς d 147, 17. v 266, 14. 

συνεῖδεν i. q. ἔγνω, otro δεῖν 
156, 23. 161, 27. 199, 13. 193, 2. 
194, 13. 213, 92. 219, 2. 242, 23. 
253, 19. 954, 15. 255, 3. 

συνδηίματα 176, 14. 18. 215, 8. 


συνωϑεῖν 180, 8. 233, 10. 247, 19. 
249, 16. 253, 23. 

συνωναί 264, 4. 

συστατικά 968, 15. 

σχεδάριον 205, 8. 

σχίδακες 145, 12. 230, 3. 

σχολαζούσης ταύτης τῆς ὁδοῦ 261, 
12. cf. 161, 2. 208, 1. 

σωματοπλαστικύς 81, 7. 

σωφρονισμός 210, ΤᾺ 

ταμιακάώ 

τάξις ἡ ὑπὸ τὴν ἐπαρχότητα τε- 
λοῦσα 133, 6. 195, 838, πολιτική 
168, 14. 171, 2. ᾿κάξεις 172, 9, 
cf. 181, 20. 182, 8. 21. 183, 9, 
187, 15. 19, 193, 4. 

* ον Ar 206, 17 

τελέσματα δημόσια Dv 

τερατισμοὶ ἀέριοι 277, 6. 

τέρμα τῆς στρατείας 215, 19. 

τρακτεύειν 213, 13. 

τραχεευταί 215, 13. 262, 12. 

τὰ τρέχοντα σχρινία 207, 16. 


3 . 


407 


τριανδριχὸν σύστημα 162, 9. 
τρίβαφος 10, 11. s 
τρίψυχος 4, 9 
τροχίσκος 182, 12. ὃς 
κτύπος πραγματικὸς 961, 5. 
ἐτύπωσε προσφέρειν 217, 11. 
1 ὕπαρχος ἀρχή 900, 14, 
πκατικαὶ der ἜΝ Ἢ 16. , 
ὕπατος στολή τιμή 178, 10, 
ὑπελέγχειν 191, 1. ^ 
ὑπερῴα 186, 11. 
vsxtopsivos 204, 22. 
—— 201, 8. 
ὑπονεχρωθϑείς 1 
ὑποποδισμός 19, 2 
ὑποσάνδαλον ὑπόδημα 134, 16. 
ὑποτρέχονσι βοηϑοί 210, 8. 
ὄψωμα 67, 5 
φαινόλης 126, 18. 144, 18. 
ακιόλης 1 
3 φίλτρα 228 15. 
φλογοβαφῆ δέρματα 178, 19. 
φοιτῶσαι ψῆφοι 915, 11. 
τησε γόμος 181, 16. 
φεόντισμα 12, 4. 162, 2, 188, 17. 
1, 10. 208, 423. 218, 8. 430, 91. 
261. 14. 
φυλακισταί 158, 1. 
χαλκχολογεῖν 230, 16. 
—— d. € 901, 19, 
63, 8. 67, 19. 
ὁ ρῆμα τὸ δημόδιον 2937, 14. 
τρυσόσταϑμος 256, 22. 
— 258, 10. 
χρυσοτελὲς 179, 6. 
ζρυσοχίτων 958, 11. 
χώρα 177, 13. $35, 2. 
φηφῖδι καταγράψασϑαι 185, 14, 
Ψψηφολογήματα 259, 9. 
ψηφώσαρ τοὺς πόδας 194, 91. 
ψυχογονικός 25, ' $5. y ^a 6 
ψυχοκρατητικός , 
aA eocig 325, 19. 
— χρημάτων 256, 10. 


ἐφοί- 





408 


INDEX HISTORICUS. 


ab actis magistratus 213, 8. 290, 9. 


263, 1. 

Aborigines 137, 21. 

ad Abydum lapis de caelo delapsus 
281, 13. 

Achilles 74, 19. 

acies quomodo instructa 197, 9 sqq. 

acipenser piscis 257, 16. 

Adiabene 351, 20 sqq. 

adiutores 158, 12. 196, 12. 197, 4. 
215, 17. 225, 18. 960, 21. 


Adonis 77, 19. f. 80, 9. 
adoratores 159, 1. 


nedes 147, 15. 

aediles 147, 14. 

aegis cur "ovi tribuatur 940, 2. 
αἰγίδες —Seù 1 

Aegyptiaca superbia e 

Α ii 20, 21. 94, 8. eorum dies 
13, 7. 14, 10. quomodo tempus 
pingant 98, 4 sqq. quomodo 
mundum 49, 1. abstinent bovilla 
carne vescuntur suilla 78, 2. 


vincuntur ab Augusto 105, 18. 
scientiae augu inventores 
274, 11. tenitrua australia ἃ 


Saturno administrari putant 300, 
10. ad austrum conversi pera- 
gere sacra solent 300, 12. ad 
solem disciplinam auguralem ac- 
commodant 300, 21. a Cambyse 
vexati 277, 17. 

Aegyptus Nili nomen 96, 13. ad 
Africam proprie dictam non per- 
tinet 287, 11. — in Aegypto ful- 
mina rara 348, 16. 

Aelia i. q. Hierosolyma 10, 2. . 

Aelianus 159, 7. 


commentator 
M. Aemilius 150, 19. 


Aeneas 6, 19. 9 sq. 130, 8. 
131, 1. 137, 5. Es " 


Aeneas "T'acticus 159, 7. 

Aeolica dialectus 125, ᾽6. 10. 129, 20. 
179, 16. 

Aeoniarius 51, 10. 

aequinoctium vernum 76, 8. 

aér scintillis repletus 280, 23. ae- 
Binosus € IND. 323, 90. 
925 333, "rus 10. morbi- 

us. " . bene temperatus 

830, 1. " uvidus 335, 6. conver- 
sus 965, 12. 376, 91. 


procella- 
rum causa 340, 3. tonitrualis et 
procellosus 337, 9.  pluvius ob 
austrum 368, 3. austro turbatur 
869, 15.  aeriarum potestatum 
voces Chaldael aiunt esse toni- 
trua 299, 14. 
Aesch lus 96, 19. 


Aes ius 70, 9. Aesculapii tres 


108, 

aestus morbidus 310, 23. 
pestifer 327, 11. 

Aether Iovis puer ge 82, 17. 83, 10. 

Aethiopes 28 

Aethiopia 72, $0. eius ires 96, 17. 
montes 98, 11. fines 98, 21 sq. 
aquario subiecta 882, 91.  Ae- 
thiopia ad Indum fl. 351, 12. 

Aetna mons 107, 12. Aeschyli 
drama 116, 6. 

Africa 287, 3. 289, 5. 303, 17. di- 
versa ab Aírica proprie dicta 
287, 11 sqq. geminis subiecta 

882, 8. pars Europae 352, 1. 

CRM bestiae Romae in circo 
Africus ventus ὅδ, 20. 9» 47. 
pius philosophus 21 δ 

Agathocles trabcam invenit 10. 1 10. 

Agrius 7, 7. 

ἄκη quid significet 11, 2. 

alae 157, 2. 

Alba 130, 10. 

albati 65, 20. 

L. Albinus 155, 14. 

Alcestin cur Admeto reddat Her- 
cules 82, 7 sq 

Alcumena Herculis mater 82, 21. 

Alcyonei dies 361, 8. 

— 98, 15. 151, 1. 


pes 339 


siccus et 


T. 


INDEX HISTORICUS. 


alumen 144, 92, 

aluta unde dicta 144, 21, 

Amadiana 303, 8. 

Amalthea mulier 70, 21. Iovis nu- 
trix 83, 2. 15. 

Amaryllis nomen Romae 85, 11. 

Amasis 187, 5. 

Amida 246, 2. 

Ammianus notarius 219, 14. 221, 4. 

amnium eluviones 348, 8. quid in- 
dicent 282, 22. 

Amor Pori et Peniae filius 48, 21. 
117,19. arcanum Romae nomen 
"o P" Zephyri gigantis filius 

Amphitritae quando  sacrificarint 
Romani 117, 13. 

amputatio — Aesculapii — inventum 

Amnlizs t; 115, 4 
mulius tyrannus : 

Anactoria 83, 1. , 

Anastasiopolis 241, 9. 

Anastasius 122, 18. 186, 9. 191, 
12. 21. 210, 20. 9219, 12. 221, 
13. 19. 229, 12. 238, 14. 239, 15. 
240, 4, 241, 4. T. 22. 244, 1. 
245, 17. 246, 7. 

Anaxagoras 36, 9. 96, 17. 281, 9. 

Anaximander 36, 12. 

Anaximenes 86, 5. 

Anchiale nympha 82, 19. 

ancilia 44, 15. 71, 20. 129, 11. 

ancilla 129, 13. 

andabatae 157, 18. 

Andromeda sidus 105, 15. 


angarii 264, 7. 

Anicii 124, 16. 

animi partes 4, 10. 18, 13. 25, 19. 
animus trias divina 4, 20. — eius 
quattuor elementa 21, 3. septem 
numeris constans 26, 3. 

annonae 223, 13.  Romuleae 69, 17. 

annus 28, 1 sq. decemmestris 7, 19. 
8,15. sacerdotalis 39, 16. 50, 12. 
patrius 39, 17. politicus 39, 18. 
anni initium 38, 11. 39, 15. 50, 12. 
varia ratio apud Romanos 8, 14 
8qq. quomodo hieroglyphis de- 
scribatur apud Aegyptios 28, 4. 
annus climacteer Lxin 31,5. di- 
vinis honoribus cultas 39, 6. 
anni ab Aenea ad Anastasium 
usque computati 122, 5 sqq. 

anseres Veneri sacrificari soliti 


antecessores 220, 16. 
᾿Δντέρως 78, 20. 79, 5. 





409 


Anthemius Anthemii f. 943, 3. 

Anthropophagi 99, 6. 

Antigonus 22, 14. 35, 11. 274, 16. 

Antiochia ad Mygdon 227, 22.  Se- 
leuci 246, 20. 

Antiochus quidam 251, 1. 

Antiphon 36, 13. 

antiquarii 12, 16. 

Antonius 167, 14. 168, 6. 240, 14. 

Antorchenia 304, 6. 382, 10. 

Anysius de mensibus 61, 20. 

apalaria 11, 18. 

aparctiae venti 104, 5. 

apeliotae venti 104, 7. 

Apenninus 339, 8. 

aper Veneri  sacrificarl solitus 


pigmentis 213, 5 
& pigme e. 
Anio 210, 21. 
Apollo 15, 1. 24, 17. cur citha- 
ram ἃ Mercurio acceperit 73, 5. 
lures Apollines 84, 12. Apollo 
theniensium praeses 91, 10. 
Vulcani f. ibíd. Aesculapii pater 
108, 9. ex Latona natus 114, 5. 
ab eo oraculum Tyndareo datum 
113, 6. ei laurus grata 341, 3. 
Apollodorus 68, 2. 72, 15.  Polior- 
ceticis 159, 8. 
Apollonius 106, 1. 
Appius 138, 24. via Appia ibid. 
applicitarii 201, 3. 210, 8. 
Appuleius 101, 15. 258, 20. 285, 4. 
,15. interpres 'l'agae 276, 22. 
de vaticiniis oratione prosa scri- 
sit 350, 19. — quae referat de 
laudii Caesaris principatu 277, 
22. | memorat lapidem de coelo 
lapsum 281, 13. 


Aprilis mensis 76, 6. — quaternario 
numero dicatus 77,6. Veneriibid. 


unde dictus 80, 1. 
Apulia 382, 9. 
aqua Fortuna dicta 70, 16. — unde 
dicta 70, 19. aquae centrum 43, 19. 
defectus 325, 19. 345, 12. aqua- 
rum eluvio 338, 1. dulcedo cor- 
rupta 333, 2. aquae fluviales sa- 
lubres 810, 7. 
aquarius sidus 59, 13. 
aquila Iovis signum 10, 21.  armi- 
er 811, 6. ministra 342, 13. 
ulmine non laeditur 341, 5.  ra- 
pit gladium T yndarei regis 118, 7. 
aquilae sideris ortus 366, 25. — oc- 
casus 357, 7. 15. 
Aquilinus 88, 4. 


410 


aquilo ventus 359, 5 sqq. creber 


379, 26. frigidus 11. Ita- 
liam perflans 339, 6 sqq. frigi- 
dus ob calorem 371, 8. circa 


aquilonarem cardinem raro ca- 
dunt fulmina 339, 2. 


Arabia 72, 20. 247, 9. — sagittario 
subiecta 389, 17. felix 305, 8. 


Araris fl. 39, 3. 
arbor fulmine tacta quid significet 


943, 21. 

Arcadia lovis patria 83, 10. ibi 
Aesculapii sepulcrum 108, 18. 
Árcadis Kvandri adventus in Ita- 

liam 275, 15. 
Archelaus rex Cappadociae $49, 28, 
Archytas 21, 5. 
arcturi ortus 106, 14. — saepe cum 
grandinibus 281, 23, οἱ terrae 
motibus coniunctus 350, 7. 
arcus in coelo visus 285, 8. 
"4one 17, 16. 66, 21 sqq. 77, 18 sqq. 
flumen 80, 9. 
Árgestes ventus 104, 9. 106, 7. 
Ariadne, Anastasii uxor 243, 2. 
Ariana 301, 14. 355, 11 sqq.  ca- 
— —— subiecta 382, 19. 
es sidus 7, 17. eius occasus 
107, 20. 
Ar istaeus 144, 12. 
Aristarchus grammaticus 11, 8. 12. 


Aristophanes 128, 21. 
Aristophanis Byzantii epitome de 
piscium proprietatibus 257, 15. 


Aristoteles 18, 15. 22, 16. 31, 21. 
98, 19. 45, 14. 257, 14. 274, 20. 
eius liber de generatione et cor- 
ruptione 291, 9. 

Armeniae duae 303, 8. 
subiectae 382, 5. 

armilustrium 67, 18. 

ἁρμονία hexas 23, 16. 

armorum exercitia 68, 13. 75, 19. 
strepitus e coelo auditus 280, 13. 

ἀρρενόϑηλυς vel ἀρσενόϑηλυς nu- 
merus senarius vocatur 23, 20. 
item Bacchus 110, 1. 7. 

Arrianus historicus 246, 9. 

Arsinoé Aesculapii mater, Leucippi 
filia 108, 12. 

Ársippus Aesculapii pater 108, 12. 

Ártaxata urbs 244, 17. 

"Aeteuig unde dicta 13, 11. 16, 14. 

arthritidis remedium 90, 15 sqq. 
107, 8 sqq. 


INDEX HISTORICUS. 


Ascanius Aeneae f. novercam ada- 
mavit 279, 18. — in eius eapite 
praesagium factum 279, 7. 

Ascera —— 153, 4. 

Ascletario 974, 21. 

ἃ secretis 213, 5. 

Αεἷδ maior 351, 20. minor 351, 13. 
soli subiecta 284, 9. minoris ora 
maritima tauro subiecta 382, 8. 

asini in Vestae feriis 93, 6. 


9, 6. 
Assyria 335, 20. 353, 18. 
Astarte 45, 13. 78, 21. 80, 4. 
Asteria 23, 13. 
As i ὶ 248, 13. 
ogorum dies 13, 14 sq. 
Athenae 75, 12. 118, 3. 144, 3. 


146, 11. 

Athenaeus 257, 12. 

Athenienses secundum Boedromio- 
nis diem eximere soliti 17, 13. 
eos aemulati Romani 160, 8. 

Atia 167, 6. 

Atlanticum mare 97, 4. 8. 98, 18. 23. 


839, 11. 

Atlas Maiae pater 82, 21. 

atrabattic&e chlamydes unde dictae 
194, 8. 

atriplex 69, 10. 

Atropos 98, 3. 

Attalus Pergamenus 11, 11. 

attenticnes cur institutae et unde 
dictae 131, ὃ sqq. 

Attica 102, 9. 

Attila 236, 19. 

Augias 82, 10. 

is disciplina allegeriis invo- 
uta 276, 5. in ea a veteribus 
luna dux sumpta 306, 6. ab Ae- 
gyptiis sol 900, 21. — auguralis 
templi regiones 343, 12 sq. 

augures 151, 10. 156, 8. 

auguria de anno 57, 7. 

Augustales flamines 107, 16. 

Augusteum 107, 17. 

Augustus imp. 45, 20 . eius 
nomina 101, 9 sqq. victoria 
Actiaca 105, 18. — dominus ap- 
ellari noluit 126, 4. —. barbarice 

bitu offensus 181, 4. modestia 
divinus vocari contentus 167, 8. 
adolescens Caesaris nomine ho- 
nestatus 167, 15. raefectum 
praetorio consütuit 168, 15. dei 
nomen et cultum usurpavit 163, 9. 
quibus insignibus usus 168, 13. 
qualis in cives 168, 19.  Roma- 


INDEX HISTORICUS. 


norum de eo dictum 168, 91. 

qua veste usus in pace, in bello, 
in conviviis, in senatu 169, 3 sqq. 
caput cur operuerit ibid. in eius 
honorem Quintilis mensis muta- 
vit nomen 303, 12. 

Augustus 'mensis 101, 1 sqq. 

aurae quid 104, 18. 

Aurelia Caesaris mater 95, 7. 

Aurelius 132, 1. 

aurigamma vestis 169, 14. 

aurigarum factiones 65, 19. 

auster quando flet auctore Metro- 
doro 118, 14. — pluvius 376, 24. 
multus 367, 8. — refrigerans 339, 
11 sq. ad austrum vergentia to- 

' nitrua diviniora 900, 10.  austra- 
lis pars laeva mundi 800, 8. 

autumnus quando medius 108, 5. 
876, 15. — eius initium 372, 18. 
autumnali tempore crebra fulmina 
939, 1. et terrae motus 350, 8. 

AÀventinus mons unde dictus 147, 5. 

averruncata prodigia 344, 14. aver- 
runci dii 113, 2. 

axis per coelum pertinens 17, 7. 

Azania 301, 21. 355, 21. media 
aquario subiecta 382, 29. 

Babylon virgini subiecta 382, 11. 

Babylonia 804, 12. 353, 17. 

Babylonii 13, 4. 

Bacchanalia 74, 9. 

Bacchi ministri 3, 4. Bacchus Li- 
ber dictus 72, 8. item Sol 72, 9. 
Dionysus ibid. 73, 22. | Sabazius 
72, 12. filius Iovis et Proserpi- 
nae 72, 13. lovis et "Telluris 
72, 15. Bacchi quinque 72, 18. 

, eius mysteria cur occulta 73, 6. 

' eius significatio allegorica 109, 18. 
eius insignia 184, 12 sqq. de eo 
commentatio anonymi 116, 10. 

Bactria 304, 17. 8. 


balneum Ioannis Cappadocis 186, 7. 
balneum a Severo conditum 
265, 19. 

balteus 179, 11. 

barba ust tonderetur ἃ Camillo in- 
stitutum 64, 1. 

barca 180, 11. 

Bassus περὶ θεῶν 52, 3. 

Bastarnis mala i'minentfa 351, 6. 
ibi tumultus 302, 12. — Bastarnae 
arieti subiecti 382, 1. 

bella civilia 238, 14. 297, 17. 312, 93. 
919, 20. 321, 15. 322, 3. 328, 12. 


411 


E 18. 331, 14. servile 
beneficiales 157, 94. 
bestiae aquatiles lue laborantes 


919, 5. silvestres 321, 15. vo- 
lucres 308, 8. veterinae pereun- 
tes 351, 14. serpentes vexantes 
iumenta 345, 16. bestiarum ge- 
neratio 927, 2. ^ bestiolae noci- 
vae frugibus maturis innascentes 

;15. messis a bestiis vastata 
832, 16. bestiae fructus delentes 
908, 16. ultro ad laqueos acce- 


dentes 333, 12. 

biarchi 160, 15. 184, 18, 196, 6. 
200, 17. 215, 17. 

Biraparach 245, 7. 246, 4. 

bissextus 29, 1. 84, 23. 

Bithynia 93, 18. 106, 17. 303, 18. 
952, 18. 

Blatta Venus 10, 8. 

Blesus Pythagoreus 1 


53, 4. 
| bos salutaris frugibus 15, 2. eius 


carne Aegyptii abstinebant ibid. 

bracteolatae 169, 22. 

Brennus 161, 13. 269, 9. 

Briareus 58, 8. 10. 

Britannia 93, 17. 802, 12. 351, 5. 
arieti subiecta 382, 1. 

bruchus frugibus nocens 353, 9. 

bruma i. e. solstitium hibernum 
880, 19. 

Brutae mulieres Romanae dictae 
65, 11. 145, 19. 

Brutus 65, 10. 145, 15. — unde di- 
ctus 143, 20 sq. quale respon- 
sum oraculi tulerit 144, 5 sq. 
nullibi cognitum imperium repe- 
rit 144, 9. — mortuus a collega 
laudatus 145, 20. 

buccinatores 157, 16. 

bulbi, fulmine non feriuntur 49, 22, 

1 3 Φ 

bulla 167, 15. | 

burichallia unde dicta 135, 11. 

Byzantium 48, 10. 12. 

Cabirica initia 72, 21. 

Cabirus pater Bacchi 72, 20. 

Cadmeae literae 5, 3. 

caecias ventus 104, 8. 

caedendae materiae idoneum tem- 
pus 21, 21. 

caeruleus color Saturno et Neptuno 
dicatus 66, 10. 

Caesar annum ordinat 28, 17 sqq. 
94, 20 sqq. — eius nomen unde 
ductum 95, 5 sqq. — septimestris 


412 


natus 96, 6, a Venere oriundus 

95, 2. eius dies natalis 95, 5. 

laudatur 59, 15. 106, 16. 152, 1. 

162, 20. 225, 13. — Marii cultor 

regis nomen et coro- 
nam respuit 166, 3. 7. — quibus 
nominibus appellatus 166, 11 sqq. 
magistri equitum potestatem au- 
xit 170, 21 sq. rei publicae for- 
mar mutavit 170, 15. trium- 
phalis eius vestis 166, 15. "in 
eius honorem Quintilis mensis 
Iulius appellatus 303, 12. 

caesar apu Poenos elephas dicitur 

, [.] 

Caesares non usi tyrannorum insi- 
gnibus 124, 9. — unde principes 
appellati 124, 19. 

Caesaris nomen quid sonet 138, 13. 

Caius Caesaris nomen gentile 95, 19, 

Caius iurisconsultus 141, 4. 146, 4. 
Calabra curia 32, 5. 

Calabria 98, 16. —Messapia dicta 


, . 
calamarium quid quantumque fuerit 
179, 21. 
calamintha unde  nepeta dicatur 
154, 19. 
calcei Romuli 196, 21. militum 
Rom. 130,3. patriciorum 134, 16. 
consulum 144, 21. 
caliculus in indicio usurpatus 180, 4. 
calidi fontes in Phrygia 349, 6, ca- 
lidus ac morbidus ventus 321, 11. 
calida omnia soli cognata 342, 2, 
Callimachus ἐν πρώτῳ 4ἐτιῶν 51, 10. 
Callippus 59, 11. 
Callischenes ab Aristotele illusus 
45, 14. ἐν τετάρτῳ Ἑλληνικῶν 
1 


Calpe 955, 6. 
Camasene Iani soror 52, 91. 
Cambysis in Aegyptum impetus 


277, 17. 

Camillus δι, 1. 

campagus calcens patriciorum 134,22. 

Campania 93, 15. 

campe eruca 106, 8. 

Campestrii fragmentum de cometis 

, 5. 

campus Martius 67, 20. 68, 13. 

cancellarii 205, 10. — e quibus lecti 
229, 16 sqq. unde dicti 230, 
1sqqg. eorum munus 230, 11 sqq. 

cancellus indicii 230, 6. 

Cancri sideris occasus 59, 10. 
"didatus quid sonet 142, 10. 


INDEX. HISTORICUS. 


candidum fulmen 340, 9. 

canes Romae immense Áugusto oceidi 
soliti 46, 15. in rabiem aguntur 
ortu caniculae 282, 1. 

Caniculae ortus 46, 20. 

cantharus 180, 5. 182, 1. 

Canubus 54, 15.  placentae ibid. 

capita quando primum militibus data 
et unde dicta 156, 19 sq. 

capitis esu abstinendum per men- 
sem Maium 90, 15. 

Ateius Capito 119, 12. — pontifex 
Interpres librorum Tagae 276, 21. 
scientia augurali clarus 275, 6. 

Capitolium 53, 2. 

capitulia unde dicta 156, 21. 


cardines coelestes 19, 7. 

Caria 192, 22. 

caricae 53, 16. 54, 10. 

Carmenta fatidica 4, 9. 

carne pluit prodigiose 280, 4. 
Carpathi is 257, 18. 
cartalamon 179, 13. 

cartamera quid sonet 179, 13. 
Carthago geminis subiecta 382, 7. 


4 .- 


causae temporales et sacrae quae 
appellatae 180, 20 sq. sacrae 
quomodo iudicatae 180, 22. 181, 17. 
causarum multitudo 203,11. 207,10. 

Celer magister equitum 128, 12. 
181, 17. 149, 4. 

Celer magister officiorum 211, 12. 

celeres 128, 14. 

celoces 180, 12. 

Celsus 159, 4. 227, 3. 15. 

Celtica 305, 7. 

censores 152, 8. 155, 2. cur τιμηταί 
dicti 152, 11. quales in luxurio- 
sos 155, 1. eorum munus ei 

otestas 155, 5. — censor primus 


95, 
censuales 194, 10, censualia 261, 11. 
census 194, 9. 





INDEX HISTORICUS, 


centenar 160, 16. 196, 6. 200, 17. 
4 e 

conc occidentale 43, 19. 

cenulus Ianus 50, 16. 

cerastes cometes 101, 16. 

Cerberus i. q. Hecate 29, 15. cur 
triceps 43, 5. 81, 15. cur ab 
Hercule educatur ex Tartaro 


tiis colitur 35, 15. 
, 20 sqq. 89, 13. 
Mercurio dicatus ibid. 

Ceres i. q. Tellus 80,8. 45,9. 
eius feriae 84, 16. Prose inae 
mater 107, 19.' eius sacra 113, 19. 

certamen equestre a tribunis cüra- 
tum 65, 15. 

Cestius consularis 100, 13. 
ethegi γηγενεῖς 137, 2. 

Chaae fontes Nili 99, 11. 

Chaldaei 6, 10. 24, 8. 74, 11. eo- 
rum philosophia 105, 13. de to- 
nitribus sententia 999, 14. 

Chaldaeus 19, 4. ἐν roig λογίοις 


chamae augentar ac minuuntur iuxta 
lunae varietates 282, 12. 

Charax Pergamenus sacerdos 116, 4. 

Charidemi porticus 265, 16. 

charta 11, 16. ualis in iudiciis 
usnrpetur 208, 1. 

chartae quomodo editae 205, 21. 
earum completores 205, 99. 969, 16. 

chartularius 210, 19. 213, 19. 

Chosroes in Syriam irruit 247, 8. 
249, 1. — Antiochia incendio de- 
leta ingentem praedam abigit 
247, 11. eius b lum cum Iusti- 
niano 248, 9. 249, 1 

Chrestus Romanus 98, φι. 100, 11. 

Christodorus 219 

Chrysippus 78, 2. 83 

Chrysorrhoas Nili —8* 96, 14. 

Cicero 46, 2. in Verrem 191, 11. 

cicumae in civitatibus conspectae 


Cilicia 809, 6. 356, 4. subiecta 
piscibus 382, 23 

Cimbrorum motus 980, 15. 

cimices unde oriantur 86, 14. 

Cincius Alimentus 79, 19. 108, 18. 

in cingulo humido collocata luna 


942, 1 
plait 280, 7^» 10 
circulus definitur . 
circuli tropici 19, 5. Peralleli i in 
sphaera quinque 22, 21. septem, co 





413 


quibus tur coelum 25, 16. 
n circulo teo conspectus oo- 
met quid significet 288, 17. 
circus 5, 22. in eo seditio contra 
Anastasium Aug. 281, 5. 


Cithaeron 78, 2. Citharon 78, 4. 
civiles pugnae 317, 22. 

civitates im servitutem redactae 
incendio conflagratae 
946, 12. civium facultates affli- 


ctae 346, 11. cives boni ἃ re 
publ. remoti 946, 22, 
clarum fulmen 940, 10. - uxorem 


M. Catonis afflans 940, 16. 

Claudianus 159, 11. 

Claudii i imp. justitia 75, 15 sq. de 
Claudii Caeearis principata quae 

Apul eius referat 277, 23. 

Ap. € udius 155, 4. 

clavicularii 201, 4. 210, 8. 

clavularis 12, 9. 

Cleopatra 105, 19. 240, 14. 

clientelae patriciorum 314, 12. 

clientes unde dicti 136, 5. 

climata terrestria cui signo sint 
subiecta 381, 20. 

dipens quo differat a scuto et unde 

ictus 128, 19. 129, 3. clipei 

effigiem referens stella : 278, 3 

clopias piscis 36, 4. 

Clotho ba. 9, 

Clusivius , anus 51, 1. 

Clusius, Ianus 51, 8. 

Coades rex Persarum 211, 1. eius 
bellum cum Anastasio 245, 18 sqq. 

Coccelus 126, 22. 

coccus 169, 8. 

codex Theodosianus 176, 19. 217,5. 


Net 198, 13. 200, 20. 

Coelesyria 302, 13. 304, 13. 351, 4. 
arieti subiecta 382, i. 

Coelius mons 118, 9. 

coelum ardere visum 280, 17. coe- 
lum boans quid significet 293, 1. 
nigresceng a nive 379, 26.  nu- 
bilum 359, 17. pluviosum et 
grandinosum 384, 2. 

Coelus pater Veneris 78, 18. Vul- 
cani 91, 9. Saturni 116, 15. 

coenum interdum eructat terra de- 
sidens 350, 6. 

Colchi 249, 4. 

Colchis Lazica .227, 16. 903, 18. 
352,19. geminis subiecta 882, 7. 

colle m 16$, 17. 


llegium 162, 12. 





414 


fructus tempus idoneum 

21, 21 sq. 

colobus tunica 144, 18. 

colores diis sacri é5, 21 sq. 

colpias ventus 104, 17. 

comm cur tendeant sacerdotes 

4 . 

combustio cadaverum 44, 9. 

comes giionum et comes prive- 
tarum 1 1,195sq. comites 177, 1. 

, 14. 

cometae 46, 22. 102, 12. eorum 
species 101, 14. hippeus 285, 8. 
sub Iustiniano Áug. visus 279, 5. 
lampadias 289, 15. xiphias 288, 21. 
cometes proprie dictus 290, 15. 
cometes visus 331, 12. de co- 
mens Campestrii fragmentum 
985, 5. 

Commagene sive Syria media 354, 15. 

; 1. 

commenta 211, 18. 

commentarienses 198, 16. 201, 8. 
203, 7. 210, 2. 14. 20. 211, 6. 

comoediam quando noverint Romani 
152, 13. eius septem partes 
152, 16. 

conceptio 62, 13 sqq. 

consilia unde dicta 148, 11. 

consivius Ianus 50, 16. 

Cpolis a quibus condita 52, 10 sqq. 
Flora dicta 86, 12. Romae com- 
pareta 193, 20 sqq. quomodo ἃ 

onstantino appellata 193, 21. a 
populo incensa 265, 9 sqq. eius 
pars igne consumpta 23], 21. 

Cpolitani discordes 181, 6. urbem 
incendunt $65, 9. eorum caedes 
266, 15. 

Constantinus imp. 52, 11. 189, 14. 
quomodo barbaris Europam ob- 
noxiam reddiderit 175, 13. 225, 4. 
233, 4. quomodo Persas aggredi 
meditatus 226, 19. quos praeto- 
res constituerit 194, 7. in eius 
capite praesagium factum 279, 8. 

Constantinus praefectus praetorio 

, 9. 

censualia unde dicta 143, 14. 

consul quid sonet 143, 7. 

consules non fuere qui in s. literis 
ὕπατοι dicuntur 143, 14.  con- 
sules Ianuario prodeunt 53, 1. 13. 
148, 20. censulum insignia 144, 18. 
sella 145, 10. — potestas 145, 17. 
munificentia 178, 12. 241, 17. 

consulatus honore omnes magistr&- 


INDEX HISTORICUS. 


tus superat 178, 9. comparstur 
cum praefectura praetorii 173, 
O sqq. 

Consus Neptunus 143, 8. 

conventus 11, 29. 


conversio 59, 9. 


Coptus 54, 16. Copticae placentae 
P4, 15. pau 


Corinthus 80, 21. 

Corbulo dux 227, 18. . 

cornicularius 198, 10. unde dictus 
197,8. cur officii princeps 198, 4. 
eius antiquitas 216, 6. — reditus, 
et cum principe magistrianorum 
stipulatio 217, 9 sqq. 

cornucopium dicta fibula 169, 10. 

Coronae sideris —e 12. 
corona quid significet 2. 

Coronis Aesculapii mater 108, 11. 

corporum varietates 19, 2. 

corpus humanum quomodo resolva- 
tur 63, 12 sqq. 

corticibus veteres ad scribendum 
utebantur 11, 5. 

corus graece ἀργέστης 961, 11. flat 
mense Iunio 368, 6. et Iulio 
870, 14. 

cothurnus 126, 21. 

M. Crassi in Parthos expeditio 


980, 8. 

crater iudicii 180, 6. 182, m 

Cretes grammaticus 11, 11. 33, 4. 16. 

Cratinus 153, 10. 

Creta 304, 12. 353, 17. libera a 
bestiis et plantis noxiis 22, 12. 
Iovis patria 83, 11. 21. sub 
virgine sita 382, 11. 

Crinitus Traianus cur dictus 60, 16. 

Crito 192, 12. 

Croesus 61, 7. | 

Cronia urbs nunc Hierapolis 116, 5. 

Cupido Veneris et Mercurii filius 


; 19. 
curae epistolarum 198, 19. 215, 11. 
quae scrinia lis careant 198, 22. 
Curetes 84, 6. 
curia Iuliani 265, 12. 
curiae populi Romani 133, 18. 
Curiatii 51, 4.  Curiatius Ianus 


51, 8. 
euriosi 12, 5. 176, 15. 934, 6. 
curri septem in circo 6, 8. 
currus patriciorum 135, 6. prae- 
fecti praetorio 168, 16. 250, 11. 
271, 1. 
cursores in circo G, 9. — cursores 
201, 2. 








ENDEX.. HISTORICUS. 


cursus licus 176, 5. 14. 19. 
233, ἫΝ 234, 5. 10. . duplex 
254, 16. utile hoc institutum ab 
Ioanne Cappadoce eversum 255, 3. 

custos urbis 1. e. praetor urbanus, 
a Numa institutus 10, 13. 

Cybele unde dicta 45, 10. 

Cyclades 302, 22. 351, 13. 353, 18. 
tauro subiectae 382, 3. 

Cynosuride Aesculapius humatus 

1 


108, e 
Cypris vel Cytherea cur dicta Ve- 
Cyprus insi 80, 19. 302, 23 
rus ins , 19. . 
351, 13. tauro subiecta Slo. 8. 
Cyprus Veneris pater 78, 21. 
Cyrus praefectus praetorio et poeta 
Cyzic! lapie ἀρ coelo lapsus 281,13 
yzici lapis de coelo lapsus 281, 13. 
Dalmatia 93, 16. 
Daniel, propheta 144, 10. 
Danubius 225, 10. 
Dapsus Thebanus 274, 21. 
Dara urbs 221, 19. 241, 9. 
Dardanins ἐν τῷ περὶ σταθμῶν 


? 

decani 11, 1. 

decas 7, 20. 27, 14. 

Decebalus rex Getarum 192, 8. 

December mensis 109, 11. 

decemprimi 157, 23. 

decemviri 155, 23. quare creati 
146, 6. ἃ quo sustentat 146, 20. 
tyrannice egere 147, 3. 

defectus solis in pc aunos praedi- 
ctus 281, 18. — in defectibus co- 
lores luminum observandi 284, 23. 

Delphini sideris occasus 59, 9. 

Democritus 36, 9. 58, 20. 59, 8. 16. 
2 9. 105, 21. 107, 18. 109, 3. 


881, 11. 
Demophilus 52, 18. 
Demosthenes praef. praet. 236, 3. 
deputati 157, 99. 204, 8. 

Dercyllus 36, 1. 

Deucalion 7, 9. aquarius 59, 11. 

Deucalioneum diluvium 115, 16. 

Deusium 84, 5. 

diaetarii 202, 3. 215, 21. 

Διακορῆς Saturnus 24, 12. 

Diana Latonae filia 13, 11.  adiu- 
trix praegnantium 114, 2. cur 
4orsuig vocetur ibid. 

diarium Cl. Tusci 357, 1. 

Dicaearchia 266, 6. 
icaearchus ἐν περιόδῳ γῆς 98, 17. 

dichotomos 21, 14. Ὁ τῆς 95 


415 
dictator quare «ereatus 131, 21. 
148, 1. 8. 17 


dictatura 150, 11. , 
dies quomodo definiatur 6, 15. dies 
na ud varios populos 13, 
8 sqq. dies hebdomadis primus 
14, 11. secundus 16, 12.  ter- 
tius 17, 16. quartus 20, 20. 
quintus 22, 10. — sextus 23, 9. 
septimus 24, 8. mensis cuiusque 
tertius decimus et quintus deci- 
mus 32, 9. 16. — die sereno ca- 
dentia fulmina 341, 11. Dies 
mater Veneris 78, 18. — Vulcani 


1, .Φ 
dii et deae 68, H sq. deorum tria 


genera 18, 1 dii averrunci 
113, 2. immortales praesentes 
910, 5. irati quando 296, 1. dii 


hostes relinquentes 288, 10. e 
deorum voluntate dominator im- 
probus corruit 315, 13. — quando 
is supplicatio decernenda 818, 21. 
diluvium magnum 93, 9. 
dimensiones corporum 19, 4. 
διμήτωρ Bacchus 74, 6. 
Diocletianus 124, 19. 296, 12. 
Diodorus Biculus 928, 11. ἐν δευ- 
τέρᾳ βιβλιοθηκῶν 159, 19. 
Diogenes 68, 23. Apolloniata 97,16. ' 
Diogenianus lexicographus 125, 4. 
134, 14. 
Dione 78, 6. 79, 15. 
Dionysius ἐν ταῖς κείσεσιν 86, 99. 
Dioscuri 22. 


.« 0, 
dipondii 1 od e. 

ipondium 109, 1 
propter diras obnunciatas obsecra- 

tio facienda 330, 21. ; 
disceus cometes 101, 16. 
διθύραμβος Bacchus 74, 6. 
divinum quibus rebus insigne 19, 16. 
de odivitii sententiae 41, 16, 56, 4. 
9 

docias cometes 101, 15. 
docides cometae 47, 8. 
dodecas 9, 3. 
dominatio 125, 23. 
dominus 195, 22. 
Domitianus imp. 59, 18. 161, 5. 
; I8 * — i EA 

ὅξα dyas appellatur . 
Dosithens 106. 1d. — ' 
draco Mercurii signum 10, 22. cius 

natura 41, 6. 
dui pumerus apud Italos infaustus 


L] 





416 


ducenarii 160, 16. 196, 5. 200, 16. 
208, 19. 910, 10. 215, 16. 

dulci potu ac cibo utendum mense 
Martio 68, 12. 

duodenarius numerus 8, 20. 

durius equus 108, 1. 

Dorrachus Cretensium rex 239, 12. 

dyas in materiam ac diversitatem 
acci itur 17, 2 sq. nefasta habe- 

; 193. cum tempore con- 


fungitur 76, 17. Pythagoreorum 


de ea placitum 93, 19. 
ϑωδεκάμοχϑος Hercules 82, 6. 
ebrietas 90, 6. 

fulmen 


ecnepbias * 104, 16. 
ui 

adus uattuor 21, 8. 43, 18. 
66, 6. 77, 7. 

Bevor a 'Pythagoreis dyas dicta 


Ellos 269, 14. 
elops piscis 257, 8. cur acipenser 
a Latinis dictas 257, 16.  Opta- 
tum quendam elopes in Campano 
mari dispersisse 257, 20. 
Klpidianus περὲ ἑορτῶν 53, —8 
eluviones amninm 290, 9, 330, 11. 
938, 1. 318, 8. 351, 15. quid 
significent 282, 22. 
Empedodes 12, 19. 
ἐνιαυτός unde dictns 28, 
enneas 10 sqq. δε, 9 ἐν 105, 12. 
Ephorus anus 98 
Epicuri de tonitribus sententia 
299, 15. 
Epidannus, unde et a quibus Durrha- 
chium dicta 239, 10. 
epi p^ in Anastasii statuam 
20. in Mr nO 250, 9. 
ἐπικλίνται σεισμοί 11. 
ephiepsiae remedium 96, 1. 
pimenides 59, 1. 
KEpirotae Syrorum coloni 240, 9. 
epulae 1 11, 1 
epularia Corbis quid 11, 18. 
equestres ludi 253, 3. 
irapa hi! ol egibus licult apud 
uis vehi solis regibus a 
Ἢ veteres Romanos 135, 10. equi 
ublici 176, 7. equi. ex Europa 
Persas advecti 286, 10. 
equi sideris occasus 106, 6. 
Eratosthenes 37, 1. 83, '21. 
errusali 100, 19. 
eruca 106, 8. 
"'rycina Venus T9, 6. 


INDEX. HISTORICUS, 


sqq 
etesine 97, 6. 100, 2. 369, 19. 
crebrescentes 370, 11. 371, 6. 
desinunt flare 373, 5. qosiarum 
prodromi 369, ἊΣ 970, 2. 
Etruria 93, 16. , 8. 954, 15. 
355, 3. 382, 1: 


Etrusci 47, 21. 51, 20. 62, 1. ex 


; 9. 

Euctemon 59, 10. 74, 15. 108, 5. 
118, 13. 

Eudoxus 59, 13. 70, 2. 106, 7. 
107,6. 19. 115, 8. 118, 1. 1. 381, 10. 

Euhemerus de düs Graecorum 
116, 7. 

Eumelus Corinthius 83, 22. 

KEuphorion 108, 1. 

Euphrates ἢ. 103, 8. 

Eupolis 158, 10. 

Euripides 55, 6. 78, 4. 91, 1. 11. 
96, 19. 917, 23. 952, 4, 

euripus 5, 99. Chalcidicus 6, 1. 


Europa 333, 17. 349, o. 951, 5. 
lunae subiecta 

Europae amore cur tauros captus 

2. 

Eurus ventus 104, 13. 105, te. 

Eurynome Veneris mater 19, 2. 

Kurystheus 82, 12. 

sri Lacedaemonii fragmentum 
117, 17. 

Eusebius Pamphilus 122, 8. 

Euth menes n ἀδικεῖ 97, 

evulsio dentis Aes inventum 
108, 13. 


ad Euxinum Pontum usque frigus 
immite 288, 8. 

exceptarii 908, 1. 

excubitores 130, 20. 134, 9. 

exereitus Romuli qualis" secundum 
Paternum 128, 3 ^. eins or- 
natus et arma 129, 2? sqq. 130, 

» 19. 

expediti 158, 

exodus 111, 10. 

faba Marti sacra 68, 14. elus vi- 
res ibid. fabae esu abstinendum 
Pythagoreis 69, 10. fabae in se- 
pulcra coniiciuntur G9, 1$. faba 
unde dicta 109, 5. - 








INDEX HISTORICUS. 


Fabius senator damnatus 42, 9. 
faciole unde dicta 145, 2. 
factiones aurigarum 65, 18. 

fames 329, 23. 354, 11. 

famuli unde dicti 129, 19. 

m gr praelati magistratibus 


145, 4. 
fascis virgarum insigne equitum du- 
cibus 149, 5. 
favonius 106,7. 107,21. idem quod 
Zephyrus 109, 7. Italiam per- 
flans 339, 7. spirans cum austro 
872, 14. οἱ cum africo 374, 5. 


Feber Pluto 62, 6. 

febrium natura et genera 47, 12. 

Fehrua 61, 18. 

Februalis 62, 12. 

februare 62, 6. 

Februarius mensis 9, 13. cup bre- 
vior ceteris 47, 21. unde dictus 
61, 18. — Iunoni dicatus 62, 8. 
Plutoni 76, 11. 


Februata Februatus 62, 11 sq. 

Februus 62, 1. | 

felicitas temporum 828, 13. 

femina non intrabat in templum Sa- 
turni 116, 16. 

femineus numerus 16, 18. sexus 
62, 22. feminei dii quid signifi- 
cent 68, 5. femineis vestibus or- 


nabantur mares feriis Herculis . 


81, 6. 
Fenestella 189, 19. 269, 10. 
feriae ternae singulis mensibus 
-,791, 10. 37, 16. 
ferrum materiae tribuitur 12, 23. 
ex magnete effossum 41, 19. 58,6. 
ferro pluit in Lucania 280, 7. 
fetus humanus 62, 13 sqq. 
ficus a Lydis inventa 8, 7. fulmine 
non feritur 49, 22. 54, 4. 111, 8. 
941, 2. 
firmamenta planetarum poli 6, 10. 
flammula unde dicta 127, 21. 
M. Flavius grammaticus 5, 11. 
Flora, Romae nomen sacerdotale 
86, 12. 


9 

flores populo spargi soliti 84, 14. 

foridió5, 92, 

fluminum derivationes 333, 29. 

Fouteius περὶ ἀγαλμάτων 51, 99. 
91, 2. 109, 12. 235, 9, interpres 
Tagae 276, 21. 

Fordicalia 84, 17. 

forenses contentiones 811, 22. 


Joannes Lydus, 


417 


. formicae Kalendis not operantur 


85, 11. 

Fortuna apud Homerum non obvia, 
sed apud Hesiodum 41, 14. eius 
columna cum inscriptione Byzan- 
tii 48, 10. cur bovina facie fin- 

tur 70, 15. — eius templum a 
raiano sacratum 55, 1. — unde 
dicta 55, 12. 94, 4. — Fortunae 
praesidi quando supplicarint Ro- 
mani 117, 15. 
forum Constantini 266, 2, Zeuxippi 


9 Φ 

fragor subterraneus 350, 6. 

fretum giaditanam Septum vocatum 
Frontinus 159, 6. 197, 14. , 
frugum varii preventus 814, 98. 
320, 7. 887, 11. ᾿ 

frumentarii 12, 5. 200, 19. 

fulgur unde oriatur 50, 10. 
fulminis origo 49, 12. 110, 14. ful. 
mine icti non sepeliebantur 50, 2. 
fulminum genera 49, 16. 340, 4. 
fulmine quae non laedantur 49, 22, 
841, 2. silva fulmine tacta quid 
portendat 945, 11. 947, 17. ful- 
mina auspicatissima iis qui per 
quietem ea viderint 341, 19. rara 
in Scythia et Aegypto 848, 16. 
in fulgurali disciplina quid obser- 
vaverint veteres 342, 15. fulmen 
cur non ultra pedes quinque de- 
scendat in terram 341, 9 ul- 
etrum et tonitruum simul fiunt 
;9. fulminum natura diversa 
839, 18. eorum causa 299, 10. 


942, 1. 
Fulvius Nobilior-292, 10. 
fumidum fulmen quid 339, 18. 
uni (σφενδόνη) in hippodromo 
15. 


Furiae 48, 5. 

Fuscus praefectus praetorio 184, 8. 
216, 11. 

Gabriel praefectus urbi 231, 9. 

Gadira, Tartessus, Gades 287, 12. 
Gaditanum fretum 288, 1. 332, 2. 
Septum appellatum 287, 17. mare 
ad Gades pertinens 339, 10, 

Gaetulia 305, 1. 954, 18. 

Gaius 138, 21. 

Gaius ὁ ρομικός ad legem xir ta- 
balerum 141, 4. ὁ νομογράφος 
A46, 4. 

Galba 277, 21. 

Galerius 189, 17. ὁ γέρων 226, 18. 

27 





418 
Galli 65,2. 119,11. 161, 12. 179,18. 


269, 8. 278, 1. 

Gallia 225, 16. 9926, 18. 269, 6. 
804, 5. 351, 5. »7. Gallia 
leoni subiecta 382, 9. Lugdu- 
nensis 355, 4. — sagittario subie- 
eta 382, 17. 

gammae figura ornatus vestis 169, 15. 

γάμορ hexas 23, 16. 

Garamantica 802, 7. 356, 5.  pisci- 

gurbula cxleet 130,4. 

cei 1 
udius 138, 922. 
ia 301, 16. 955, 19. — capri- 
eorno subiecta 20. 


arua quomodo aver- 

1 e 

gemmatae 169, 22, 

generationis natura 62, 13 sqq. ge- 
neratio animantium 21, 9. 30, 11. 

Genucius 156, 15. 

Gepidae 226, 4. 

Germania 225, 17. 302, 19. 351, 6. 
Germania arieti subiecta 382, 1. 

Geryones cur tria habuisse corpora 
dicatur 5, 19. 

Getae 192, 8. 248, 16. 249, 3. 

γεφυραῖοι, γεφυραῖορ ἀρχιερεύς 

cil» 22. 95, 1. 5,7 
igantum pugna e 

glandis copia 312, 44. 

gleba 146, 20. 

globa 130, 15. 

globorum substantiae 18, 19. — glo- 
bus cür in Bacchi sacris 73, 10. 
ophias ventus 104, 18. 
oval Διὸς ὑετίου 84, 4. 

ies 60, 9. 


Iunius Gracchianus 120, 5. 139, 19. 
ἐν τῷ περὶ ἐξουσιῶν 139, 18. 
Graeci unde dicti 7, 4. eorum de 

Baccho placita 72, 10 sqq.  Mer- 
curium inferum et Tagen eundem 
esso opinantur 276, 3. 
, Graecia 804, 12. 353, 17. — virgini 
subiecta 382, 11. Magna 12, 18. 
Graecus Latini frater 7, 6. 


ortus 107, 19. 981, 93. 
"lannibal 56, 21. 95, 10. 151, 17. 


INDEX HISTORICUS. 


mx senarius numerus dicitar 

, e 

hebdomas dierum 14, 10. 

Hebdomon 229, 7. 

Hebe uxor Herculis 81, 21. 

Hebraeorum docti 111, 6. — eorum 
templum 100, 14. — Hebraei ad 
austrum conversi peragere sacra 
solent 800, 13. 

Hecate tetQcpooqog 29,9. τριοδῆεες 
91, 14. τρίμορφος 37, 18. 

Helena ad aram ducta ut sacrifics- 

Helena in mari 


heliotropium ad solis motum circum- 
vertitur 282, 9. 

Hellen Iovis f. Herculis pater 82, 18. 

Hellenum lingua 7, 5. 

Hellespontus 256, 21. 

Hephaestos praef. 223, 9. 

heptas 24, 19 «qq. 30, 17. 20. — solis 
numerus 32, 20. 

Heráclidae 147, 6. 

Heraclides 68, 19. 

Heraclitus 36, 10. 18. 38, 2. 

Herculis nomina et fabulae 81, 1 sqq. 
Hercules septem 82, 16. . Herca- 
les Sandon 258, 19. 

Herennius 116, 1. 130, 7. 

Hermaphroditus 79, 7. 

Hermes in κοσμοποιέᾳ 78,9. 

Hermes Aegyptius auctor τοῦ τὸ" 
λείου λόγον 114, 12. 

Hermias scriniarius 948, 6. 

Herodes Nicopolim in honorem Au- 
gusti condidit 240, 12. 

Herodotus 97, 22. 

Hesiodus 41, 15. 87,4. ἐν κατα- 
λόγοις 7, 6. 

Hesperus 33, 11. 79, 9. 

hexas 29, 13. 

hiems frugibus nocens 809, 6. era- 
vis et aquosa 315, &. hiemis 1ini- 
tium 378, 4. iuxta Kuctemonem 
118, 13. Eudoxum 115,8. "Var- 
ronem 117, 28. hiemis medietas 
857, 12. 

Hierapolis olim Cronia 116, 5. Hie- 
rapolis Phrygiae 349, 8. 

Hierosolyma 10, 2. 100, 13. 

Hipparchus 59, 12. 381, 12. in an- 
nos Dc praedixit defectum solis 
931, 17. 

hippeus cometes 285, 8. 

Dippise cometes 101, 15. 


ppocrates 26, 9. 








INDEX HISTORICUS. 


hirundinum o 106, 16. 

Hispania 355, 9. — sagittario subie- 
cta 382, 17. Celtica 305, 7. 

Homerus 41, 14. 74, 19. 76, 2. 4. 
84, 99. 89, 6. 102, 29. 172, 19. 

900, 10. 339, 16. 

hominis generatio, incrementum, 
mors e$, 13 sqq. 2 

hora natalis Romae 7, 14. 

horae quomodo in iudicio trochiscis 
indicatae 182, 12. 

Horatii 61, 4. 

Horatius 153, 13. 

hordei copia 314, 1. 

horologium 229, 3. 

Horus sol 15, B. 

humorum £u 47, 9. 106, 1. 

Hyades 76, 7. 108, 7. ἡ 

hyaena fulmine non laeditur 49, 22, 
ydaspes fi. 36, 1. 

Hyperionides 15, 10. 

Hyperionis monas 15, 8. 

Hypoplaciae Thebae 61, 7. 

Hyrcania 309, 7. 351, $0. gemi- 
nis subiecta 382, 5. 

Hystaspes 14, 9. 

Jemblic Ἢ de puritate spirituali 
114, 18. 

Ianuarius 9, 13. 50, 13. — Kalendis 
Ianuar. quae faeta 52, 23. 54, 19. 
56, 8. de reliquis Ianuarii die- 
bus 56, 14. 58, 19. Ianuarius 
Monias dicitur 109, 8. 

Iani nomina, figurae, signa 50, 
14 sqq. Íanus a Saliis canitur 
51, 18. apud Etruscos colli no- 
men 51, 20. — universi temporis 

raeses 52, 1. eius templum cur 
uodecim aras habeat ibid. ipse 
cur sit biformis 52, 5. idem 
quod sol 52, 7. — praeses eorum 
qui in bellum proficiscuntur 52, 8. 
testas quaedam 52, 13. heros 
lo 16. unde nomen acceperit 
52, 19. idem quod Chaos 52, 22. 
Ino 74, 19. 164, 
apyx ventus 10. 

ibis ab Aegyptiis cultus 85, 14. 
eius natura 35, 18. 89, 19. 

Ichthyophagi 99, 4. 

Ida mons Iovis patria 84, 8. 

ideae tres 18, 16. 

Idumaea 302, 13. 


882, 2. 
B 93, 15. 87, 18. unde dictae 


arieti subiecta 


ignis in sacrificiis 48, 18. eius 


419 


centrum 43, 22. a sole ortus 
949, 2. subterraneus terrae mo- 
tuum causa 949, 4. de neterno 
V ortae igni locus Porphyrii 48, 16. 
114, 25. 

Ilas Nili nomen 96, 12. 

Ilia Silvia 86, 9. 137, 12. 

illustres 250, 4. 

]llyria 226, 18. 301, 15. 355, 14. 
capricorno sublecta 382, 19. 

imber multus 331, 4. 379, 19, im- 
bres morbiferi 328, 14. 

imperare 124, 5. 

imperator 124, 6. 197, 10. 

imperatores magistratus osculo ex- 
cipiebant Kalendis lan. 54, 19. 
quomodo ad imperium provehan- 
tur 167, 16. olim e Caesaris 
stirpe créari soliti 167, 28. — im- 
peratorum praeclara consuetudo 

81, 1 sqq. vela navium quas 
Imperatores conscendunt, indu- 
cuntur pellibus phocarum 341, 8. 
imperium regum Komanorum quale 
erit 123, 3. qu e iustum ap- 
pellent Romani 148, 11. 

incendia quando exspectanda 282, 16. 
932, 15. 335, 20. 345, 21. 859, 7. 
incendium Cpoli 283, 9. 

India superior 801, 15. 355, 17. 
capricorno subiecta 9882, 19. in 
Indis Hercules natus 82, 20. 

indictio 39, 20. 105, 19. 

inferiae 66, 13. 

Inopia Amoris mater 48, 21. 

inscriptio Byzantina 48, 14. 

insignia deorum 10, 21.  magistra- 
tuum Romanorum 119, 9. Augu- 
stü 167, 12. — consulum 144, 18. 
dictatoris 149, 1. magistri equi- 
tum 149, 5. 184, 9. patriciorum 
194, 5. praefecti praetorio 178 
14 sqq. 184, 3. praefecti urbi 
146, 18. regum Latinorum 126, 12. 
Romuli 126, 17. 127, 13. 

instrumentum 229, 4. 

instrumentarius 212, 12. 19. 214, 4. 
locus ei destinatus 212, 14. 

interlunium 21, 14. 35, 8. 37, 16. 

intorta fulmina quid 340, 5. 

Ioannes Cappadox quomodo ad prae- 
fecturam pervenerit 249, 17. com- 
munis subiectorum pernicies 251, 


91. eversor rei publicae 263, 22, 
juae utilia collatoribus abrogari 
5, 8. 


tyrannidem meditatus 
provinciis 


256, 2. quomodo in. 


420 
egerit 256, 7. — eius crudelitas 
186, 14, 250, 14 sqq. 259, 16. . 


insigne facinus 251, 1 sqq. mira 
laxuria et impudentia ^ 186, 17. 
256, 14. 258, 4. 259, 3. balneum 
et aulae 186, 17. potentia 263, 10. 
eius improbitas a Theodora impe- 
ratori detecta 263, 14 sqq. fuga 
0, 
3 

Ioannes quidam mirae improbitatis 
1,14. qua facie fuerit 251, 17. 
quomodo in Lydia egerit 252, 5. 
insignia eius facinora 259, 14 sqq. 

253, 20 8Qq. 


Isdigerdes rex Persarum 245, 1. 
Isigonus, xtoh Ἑλληνικῶν ϑεῶν 
11 


]sis 1. 70,9 sq. 12. 113, 15. 
—æ— 75, 5. 

Isocrates 41, 16. 

Ister fl. 355, 14, eius fons οἱ cur- 
sus 225, 14. 22. 226, 6. 

Italia 304, 5. 349, 10. 353, 6. 354, 15. 
Saturni regnum 83, 17. Italiae 
provinciae 93, 15. per Italiam 
tumultus 304,5. fulminibus abun- 
dans 339, 5. leoni subiecta 382, 9. 


iubae 127, 19. 

Iudaea 277, 19. 802, 13. 

iudicium — praefectorum — praetorio 

uam splendidum olim, et quam 

abiectum deinde 181, 19 533. 
182, 17 sqq. 2093, 11. 208, 5. 
vas& quaedam jn eo usurpata 
179, 21. 180, 2. 5 sq. 181, 23. 
182, 1. quomodo in eo horae 
indicatae 182, 12.  agendorum in 
eo copia 203, 19. 207, 8. 208, 21. 
eius poupertas 218, 10. et soli- 
tudo 260, 7. 

i sidus 7, 16. 

Iulia Caesaris f. 165, 16. 

luliani imp. bellum Persicum et 
mors 102, 20. 103, 14. 244, 99. 
ἐν roig μηχανικοῖς 159, 9. 

Talius Caesar auctor anni solaris 
Rom. 28, 17. Iulius Caesaris 
nomen nobilitas indicans 95, 20. 


INDEX HISTORICGUS. 


scripsit de orta occasuque side- 
rum 381, 12. 

C. Iulius 150, 10. 

Iulius mensis 94, 15. - uade momen 
duxerit 96, 5. 303, 12. 

Iunius consu] 141, 20. 

Iunius v. Gracchianus. 


' [unius mensis 92, 


1. 

Iuno luna 33, 21. 68, 10. quid si- 
gnificet ice 59, 20. 62, 9. 
66, 21. eius feriae Kalendae 33, 19. 
Kalendae Iuniae 92, 10. οἱ ve- 
neti dicati 43, 15. i 
G2, 8. ἃ quibus colatur 80, 19. 
Vulcani mater 91, 11. 

Tunonius Ianus 51, 2 


Iupiter 6, 7. pianeta 14, 2. sel 


65, 
59, 
Bacchi 72, 13. mundus 7 
ter Veneris 78, 19. 79,4. unde 
ὕς dictus 88, 4 sqq. — Herculis 
ter, Aetheris f. 1s, 17 sqq. 
; 10. tres loves 83, 9. ex 
Phoenicum doctrina rex 83, 19. 
Pluvius 84, 4. — Promethei f. 
84, 6. Niaeus 84, 7. pater Pre- 
serpinae 84,9, multi Ioves 84, 11. 
aer 112, 10. 
lustinianus imp. in administranda 
re publica indefessus g. 
Vandalorum et Gothorum 
—— 1. 24, 9. 947,8. 
ustinus imp. . , 
Iuvenalis 1 1 ais. 15. 
iinuetía: σεισμοί quid 349, 90. 
ndae 32, 2, 37,16. cam Καὶ 
ecribendae 33, 18. Iunonis fe- 
riae 33, 19. — Iannariae 52, $3. 
Apriles 80, 12. 
Κάρτακπα quid 303, 18. 
κεφαλαία Minerva 74, 16. 
κλαδοῦχος decas 8, 11. 
κρίσις heptas 81, 3. 
Κρόνος 88, 8. 89, 13. 17. 99. 
κύαμος unde derivandum 68, 14. 
Κυθέρεια Venus 78, 8. 
Κύπρις Venus 78, 7. 


Labeo 50, 15. 62, 8. interpres 
Tagae 976, 22. — 
lac "hib dum. Septembri 
ibendum — mense i 
106, 20. ato pluit 280, 8. 
lacertarum i 930, 12. 








, INDEX. HISTORICUS. 


Lachesis 93, 2. 
lampadias comeles sot 16. Mer- 
curii proprius 16. 
ὃς πέραυνός 040, 9. αχο- 


940, 17: 
lana plait 280, 10. 
lancone males Romulo praelatae 
17. 
lanciolata vestis 169, 22. 
Laodicea ad Lycum terrae motibus 
vexata 949, 7. 
lapidem e sole casurum praedixit 
Anaxagoras 281, 10. 
lardum unde 93, 1. 
λαφενόν quid 92, 21. . 
lateribus quando pluat 280, 12. 
Latina lingua ὁ quibus conflata 
179, 16. a Cyro praef. praet. 
neglecta 178, 6. 235, 19. a Jo- 
anne Cappadoce e iudiciis elimi- 
nata 262, 6. — oraculum ad eam 
spectans 177, 22. 235, 11. 
Laünorum regum insignia 126, 12. 
Latinus Laurentinorum rex 7, 2. 
Latena 18, 11. 114, 5. 
Laurentum 6, 20. 
laurus sanitatis efficiens 54, 2, ful. 
mine non feritur 341, 2. 
Lazica 227, 16. 352, 20. 
legati 197, 15. 
jegiones quot militum 138, 20. 
.197, 19. ἃ quo constitutae 
133, 22. quot initio fuerint 
197, 20. legionis artes 157, 5. 
eguminum interitus 330, 4. 
Lemnos Vulcani patria 91, 12. 
Leo imp. 134, 1. eius bellum cum 


Lepidus 152, 3. 

Lepidus ἐν τῷ περὶ ἱερέων 135, 8. 

lepus mas parit 92, 21. 

Anto unde 13, 13. 

Leucates 105, 18. 

Leucippus Arsinoes pater 108, 12. 

lex de nepotibus 154, 1. de cursu 
publico 176, 9. 216, 19. 233, 22. 
de causis temporalibus et sacris 
180, 16. 181, 16. de notariis 
204, 1. de causarum completori- 
bus 206, 9. "Theodosii 177, 10. 
284, 23. 


421 


Libanius 102, 21. 
Libanus mons 80,6. Libanus Her- 
culis pater 82, 20. 
cur Bacchus dieatur 72, 8. 


';Libera 107, 10. 


Libonotus ventus 104, 11. 

Libya 72, 20. Saturni regnum 
83, 18. eius fines 98, 22; 

Licinius imp. 189, 13. 

lignis veteres ad scribendum ute- 
bantur 11, 5. 

limbus qualis vestis 169, 12. 

lips ventus 104, 11. 

litigator 205, 18. 

literae Graecorum. et Romanorum 
5, 6. in numeros computatae 
15, 15. 

literatorum hominum auctoritas im- 
minuta 295, 11. 

lituus quid 85, 7. 

leca publica vel consecrata fulmine 
icta quid portendant 943, 6. 15. 


, 12. 

locustae 319, 7. 321, 6. 392, 16. 

quando existent 294, 20. 321, 9. 
4 17. 927, 9, ubi 353, 9. 

loquendi instrumentum 25, 21. 

lorum quid 166, 18. 

Lucania 4, 5. 280, 8. 

Lucanus ᾧ δευτέρᾳ τῶν ἐμφυλίων 
239, 13. 

lucerna  elneens quid significet 
282, 21. 

Lucilius poeta 159, 8. 

Lucina parturientium praeses 113, 20. 

Lucretia 64, 15. 

lucus unde dictus 4, 6. 

ludorum explicatio symbol. 6, 9. 
66, 6. 

Jumbricorum multitudo 825, 8. 

Lunae ara in Circo 6, 7. Luna 
pleneta 14, 6. 22, 21. lunae 
dies 16, 12. luna materiae prae- 
ses 16, 14, 29, 9. lunae muta- 
tiones, apparitiones 21, 13. 37,9. 
vis in terram 29, 14. varii cur- 
sus 31,12. luna τρίμοφφοι 91, 15. 
eius natura 96,5 sqq. 42,19.  di- 
stantia ἃ terra 37, 1. luna uni- 
versi aeris praeses 44, 2. lunae 
ibis et cercops consentiunt 90, 7. 
luna principium generationis 91,8. 
291, 11. ad lunae praefulsiones 
observatio tonitrualis directa 300, 
18. luna a fulminibus aliena 
842, 9. et Europa subiecta 284, 
10. eam in augurali disciplina 


422 


ducem sumebant veteres 806, 6. 
luna laborans incendia praesigni- 
ficat 282, 17. ad eam appropin- 
quans vesperus 298, 15. — iuxta 
eius varietates augentur chamae 
et pectunculi 282, 129. luna for- 
tuna οἱ providentia appellata 
900, 21. — ét Proserpina a Iam- 
blicho 114, 22. lunae plures eo- 
dem tempore 277, 12. 

lunula in calceis praetoris 10, 17. 
in balteo praef. praet. 179, 4. 

lupa Romulo et Remo ubera prae- 
ens 115, 9. luporum incursio- 

nes 907, 21. lupi in civitatibus 

conspecti 283, 11. lupus Martis 

signum 10, 21. in Creta non 
. reperitur 22, 13. 

Luperci 62, 2. 

lustrum 39, 21. 

C. Lutatius 52, 7. 


Lydis Iovis patria δά, 1. — Lydi 
1 D. 956, 4.  placibus 


Lydus de vita sua, studiis, militia 
et laudibus commemorat 217, 22 
sqq.  lustinianum oratione lau- 
davit 291, 14. — eiusdem bellum 

- contra Persas scribere iussus 


221, 17. — insigniter laudatus ab 
:eodem 222, 2 sqq. — et ἃ praef. 
raet. cum cingulum oneret 223, 


sqq. eius patria 215, 22. 349,8. 
magna ac varia doctrina 222, 3. 
223, 18. opus de mensibus 127, 22. 
128, 17. 169, 6. 178, 1. 179, 7. 
184, 15. 20. 254, 19. 282, 15. 
803, 14. quem ordinem in opere 
de magistratibus Romanorum ser- 
vare constituerit 123, 1sqq.  Ita- 
licum se dicit 275, 1. in regio- 
nibus versatus, in quibus terra 
saepe quatitur 349, 2. 
lyrae sideris ortus 108, 15. 
Lysithea Bacchi mater 72, 19. 
Lysithoa Oceani f., Herculis mater 
mE 82, 17. 
Macedones 67, 21. 

'cedonia 301, 14. 855, 13. 956, 1. 

apricorno subiecta 382, 19. 


INDEX HISTORICUS. 


Macedonius episcopus 211, 9. 

Maenades T 20. 

magister . 
acis r equitum a Romulo creatus 
181, 17. primus ἃ rege 131, 18. 
ab imperatoribus praefectus prae- 
torio appellatus 131, 22, 171, 3. 
omnium magistratuum princeps 
149, 11. eius insignia 149, 5. 
18s 8. potestas praef. praet. 
tradita 178, 10. memoria paene 
& Domitiano exstincta 184, 8. 
munus 188, 21. in eius cohorte 
qui militarint 160, 14. 

magister officiorum cum m. equitum 
comparatus 188, 20 sqq. ad eius 
munus quae pertineant 176, ὃ. 
233, 16 sqq. quis primus fue 
incertum 189, 11. — quanta eius 


testas 190, 1. Petri de magi- 
terio opus 189, 19. 


magistratus Romanorum initio sa- 


cerdotes faere 119,8, eorusn in- 
signia unde petita 119, 9. Ro- 
mae et in provinciis candida ve- 
Ste usi 142, 18. — cur etiamnum 
patres conscripti dicantur 133, 16. 

magistrianl 199, 23. 207, 3. «60- 

i 176, 10. 207, 1. 
216, 20. 217, 7. 234, 1. 

magnes 41, 19. 58, 16. 

M AtUantis f., Herculis mater 
82, 21. Mercurii mater 87, 17. 
quia significet symbolice 87, 21. 

; 5. apud Syros aqua 88, 18. 
terra 91, 1. a negotiatoribus co- 
litur mense Maio 90, 17. 

maiores honore afficiuntur 87, 12. 

Maius mensis 86, 14. unde dictus 
87,16. per Maium Adonis signi- 
ficatur 77, 19. quibus cibis ab- 
stinendum mense Maio 90, 15. 

mala in Herculis feriis 81, 9. 

malchan Saracenorum li regem 
significat 103, 20. 

mali natura 68, 7. 


mali navium us in- 
ducuntur P T rtl 
malva quando abstinendum 105, 1. 
Mamurius 44, 14. 71, 19. 
mancipes 69, 16. 200, 4. 
mandye quae vestis 178, 19. 
Manetho περὶ ἑορεῶν 91, 18. 
Manlius Treviros Capitolium ag- 
gressos repulit 161, 18. — de an- 
seribus et canibus quae decreve- 
rit 161, 19. 








INDEX." HISTORICUS. 


mantium 178, 20. 

manumissa quid 209, 13, 

marathrum 154, 19. 

Marcia M. Catonis minoris uxor 
840, 16. 

Mare Veneris mater 79, 17. 

mare navigantibus exitiosum 934, 12. 
interdum : terrae motuum causa 
849,13. Veneri proprium 302, 23. 
mare Tyrrhenum 339, 14. pisces 
extra mare decrescentes ; 11. 
marinorum piscium interitus 331, 4, 

Marinus summae rei publicae prae- 
fectus ab Anastasio 229, 12. ,6. 

sublatis vindices crea- 

vit 242, 10. improbus 242, 6. 

Marius 133, 22. eius exitus 165, 10. 


,7. Mars 

Romuli pater 7, 18. 115, 7. dies 

Martis 17, 16. Tunonis. filius 17, 

19. Mars ignis aérius 17, 17. 
60, 1. 67, 1. patrius Romanis 
deus 40, f. Füssatorum praeses 
43, 9. 65, 21. eius nomina, in- 
venta, res, cultus 67, 1 sqq. 
Nerinae coniux 75, 20. cur iun- 
gatur Veneri 77, 1. cur eum 
aversetur Venus 7, 17.  Ante- 
rotis pater 79, 5. "Mars planeta 
14, 3. eins "perfecta restitutio 

2. Martis domus 358, 2. 

Martius mensis anni Romani initium 
7, 17. 105, 4. cur tertius men- 
sis 16, 19. Marti sacer 77, 19. 
Zephyrites dicitur 109, 7. 

Marüus campus 67, 20. 

masculus namerus 16, 17.  mascu- 
lus sexus quomodo fiat 63, 2. 
- masculi dii quid significent 68, 4. 

Mater Magna 39, 23. eius oracu- 
lum 9. 

materia 16, 14. 17, 1. 5. 

mathematici 25, 4 

matricium, matricula 11, 4. 196, 9. 


228, 
matricalarii 261, 13. 
matronae in honorem man- 
: ipiis serviunt 40, 6. — quid Idi- 
bus F'ebruar. facere solitae 64, 9. 
matronicia 64, 13. 
Mauritania 100, 11. kr 9. 854,16. 


Maurusii sive Mauri 95, 12. 
Maximus 58, 19. 





4923 


Mazaea urbs 249, 17. 
Media 302, 23. 'Medi tauro subie- 


mellis abundantia 912, 4. 

mermoriales 219, 1. 260, 20, 

Menander 116, 17. , 

mens ubi habitct 74, 17. 

mensis dierum computandorum et 
ipsorum mensium ratio apud Ro- 
manos 34, 10, — menses lunares 
806, 10. mensis solaris ac luna- 
ris distinctio 801, 1. 
mercatores 90, 17. 

Mercedinus 108, 19. 

Mercurii ara in Circo 6, 7. — dies 
20, 20. Iovis et Maiae filius 
88, 291. eius effigies, allegori 
sacra ibid. citharam dat Apolli 
78, 4.  symbolice ratio 73, 5. 
pater Cupidinis 78, 19. Herma- 
phrodiü 79, 7. — quid praeterea 
significet symbolice 88, 1. 90, 21. 
aquarum praeses 88, 18. cur 
quadratus fingatur 89, 6. ane- 

tiatoribus colitur mense Maio 
, 17. Mercurium inferum et 
Tagen eundem esse Graeci opi- 
nantur 276, 3. — Mercurius 
neta 14, 5. Mercurio attribuitur 
cometes xiphias 288, 21. et lam- 
padias 239, 16. 

Meroe 99, Ji he hus 110, 5 
ηροτραφής Bacc * 

Mesop otemia 304 3. 359, 17. vir- 
gini subiecta 292,1 

Messala 51, 15. 

Messapia 4 4, 

Messapus 4, 4, 

messis minus laeta 316, 12. 

Metrodorus 72, 4. 76, 4. 105, 15. 
108, 7. 118, 16. 381, 12. μία 

rimus hebdomadis dies 14, 11. 


15. 

Miletus olim Anactoria 88, 1. 

miliarisia 56, 18. 

militae Romanae varii ordines et 

adus 157, 1 sqq. 

militum nomina in tabulas referri 
solita 11,8. eorum annona 69, 17. 
milites unde dicti 84, 18. initio 
Btipendium non habuere 152, 7. 

—— acceperint 156, 8. 18. 

enario numero multitndo nunie- 
rari solita 91. 

milliaria unde dicantur 84, 17. 





424 


T. Annii Milonis tempore circa 
Capsam lana pluit 280, 10. 

milvus deponit sagittam in obelisco 
circi 283, 5. milvus sidus 362, 7. 
apparet ue aequinoctium 
33,1 | * 

Minerva eymbolice anima 42, 14. 
44, 22. o 4. 74, 16. τριτογέ- 


INDEX. HISTORICUS. 


musicae partes 18, 17. 

mustum vinum 8, 9. 

Mygdonius ft. 227, 22. 

myrias quomodo scribatur 15, 20. 

m eneri sacra 80, 15. 

mysterium 8,9. 72,9. mysteria Or- 
phica 72, 22. Matris Magnae 39, 22. 


veux 49, 60, 6. Iovis filia Nasamonitis 7. Nasamoniacma 
; 11. bes ruben Eg, Pa mes 
missus in certamine viginti r iscibus subiecti 
quatiue nah dira 348, 12. 


6, 12. 

Mithras 43, 21. 

Mithridates 48, 11. 

modi tres, quibus ea, quae sunt, 
exstiterunt 20, 15. 

Moesiaci exercitus sub Anastasio 


mas 14, 19. 29. 15, 8 6 

Tnonas , , 8qq. e 

91,1. differt ab uno te e 

Monias Ianuarius 109, 8. 

morbus comitialis sive divinus 54, 2. 

- elus remedium 96, 1. ^ morbis 
annus obnoxius 318, 1. morbi 
insolentes 334, 18. facientes 
pustulas 325, 6. — scabiosi 320, 11. 
tussiculares 317, 13. 322, 8, 323, G. 
visum afficientes 322, 17. 

mortis vis in tria elementa 4. 

mortuorum corpora cur usta 
sint a veteribus 44, 3. 

Mosa ἢ. 225, 19. 

motus duplex rerum principium 
2 17. motus genera 18, 19. 


φ Φ 
Moysis miracula 111, 10 sqq. nar- 
ratio de hominum creatione 
117, 21. 
mugitus terrae trementis 350, 4. 
muli patriciorum curribus iunc 
mulieres Veneri sacra faciunt 80, 12. 
Mummius 90, 20, 


mundum quomodo Aegyptii descri- 
pserint 49, 2, — quibus viribus 


, . contineatur 19, 8. 
murium ieiuscula augentur ac mi- 
nuuntur iuxta lunae varietates 
282, 14. murium turba magna 
827,4. agrestium generatio 319, 7. 
929, 1. murium generatio 322, 20. 
murium terrestrium interitus 316,3. 

murus de coelo tactus quid porten- 
dat 343, 10. 344, 8. 345, 4. 347,13. 

muscae unde existant 86, 11. musca 
non intrabat in templum Saturni 
116,18. muscarum interitus 329,10. 


naves iucensae 347, 17. 
navigatio periculosa 347, 8. 
Naxum luppiter translatus a. Crete 


22. 

nebula fusa quid significet 296, 15. 
nebulosum coelum in regionibus 
ad Kuphratem praesiguificatum 
289, 17. 

necessitas 23, 4. 55, 4. — eius filiae 
Parcae 93, 2. 

negotiatores Maiae ac Mercurie eup- 
plicant 90, 17. 

Nemesis 6, 17. 

ψηνεμία unde dicatur 104, 21. 

nenia unde dicta 146, 1. 

ψέος Σάρδις i. e. novus annus 


3 

nepa unde dictus scorpius 154, 8. 

nepeta planta 154, 19. 

nepos 154, 2. 

Cornelius Nepos 257, 17. 

Neptunus Venetorum praeses 43, 10. 

, 10. ando ei sacrificarint 
Romani 117, 13. 

Nerina dea Sabina 75, 20. 

Nero imp. 238, 19. eius statua in 
templo Hierosol. 100, 14.  Nero-? 
nis interitus 277, 18. nero qaid 
significet 75, 22. 

Nerva 60, ?22. 61, 2. forum Ner- 
vae 51, 9. 

Nicomachus 49, 7. 81, 3. 

Bithyniae tyrannus. 
106, 17. 


Nicopoli ubi sita et ἃ quo condita 


, 18. 

P. Nigidius 285, 4. — Tagae inter- 
pres 276, 22, eius diarimm toni- 
truale 306, 1. — commentatio de 
somniis 941, 16. 

Nilus 75,5. Osiris 70, 13. eius exum- 
datio, nomine, exundationis caa- 
sae 96, 12sqq. Nilus incremento 
maiore abundans 291, 9. refineus 
3832, 5. fluens parcius 390, 6. 





INDEX HISTORICUS. 


Nilus Bacchi pater 72, 19. Her- 
culis 82, 18. Vulcani 91, 10. 

Nisibis urbs 298, 1. 

Nisus Bacchi pater 72, 23. 

noctua Minerva sacra 74, 22. 

nomen Silviorum unde habuerint 
reges antiqui 137,9. — Valerii Pu- 
blicolae 138, 4. 145, 15. — unde 
plura nomina Romanis in usu et 
unde petita 137, 20. Numa pri- 
mus duo habuit 137, 13.  nomi- 
num aliquorum significatio 138, 11. 

nomenclatores 218, 15. eorum mu. 
nus 201, 10. 

Nonae 82, 6. 33, 3. 87, 17. | nefa- 
stae habentur 33, 12. quintanae 
vel septimanae 34, 4. 

motariorum scholae et militiae ter- 
minus 199, 12. 202, 7. multitudo 
199, 9. 260, 10. longa militia 
202, 16. 224, 17. duo quotannis 
cingulo liberati 208, 8. — cur in 
duos ordines divisi 202, 15 sqq. 
ex iis lecti deputati 204, 6. de 
lisdem Arcadii lex 204, 1. 

noti venti 104, 6. 

November mensis 108, 17. 

nox omnium mater 13, 10, nox nu- 
bila 361, 7. 

Numa annum ordinat adiectis Ia- 
nuario et Februario 8, 18. 9, 13. 
50, 19. regiam vestem instituit 
10, 6. numos signat 9, 18. pa- 
latium ad legem sacerdotalem in- 
stituit 9, 20. alia de eo 12, 17. 
17, 10. 31, 9. 51, 17. 92, 8. 
119, 10. 137, 13. 279, 16. 292,11. 

numerus par et impar 31, 9. 79, 18. 

pror , 18, geminis subiecta 


numina irata 929, 7. 847, 5. 

Numinius 45, 16. 

Numitoris filius ab Amnulio interfe- 
ctus 115, 4. 

numus ἃ Numa dicitur 9, 19. 

ad Dupüas mensis Iunius non aptus 


2, 19. 
Nymphae 73, 17. 
Nyssa Bacchi nutrix 72, 11. Her- 
culis mater 82, 20. 
Oasis 804, 18. 354, 5. — Oases H- 
brae subiectae 382, 15. 
obeliscus in circo 6, 9. tres obe- 
laci, in agone quid significent 
4 Φ 
obsecrationes irritae 866, 10.  ob- 
secratio facienda propter diras 


:de Orco deo 


495 


obnunciatas 931,9. adversus flu- 
de Occiden 297, 29, 
e idente praesagia | 
939, 7. 10. 333, 6. 394, 14. 19. 


835, 8. 
Oceanus 100, 12. 855,5. Enryno- 
mes pater 79, 2. 
Ocellus Pythagoreus 19, 13. 
Octavius 101, 8. 


October mensis 107, 1.  sementilis 
dicitur 109, 9. 

officium praefectorum praet. quale 
initio fuerit 196, 4. — eius cata 
logi 196, 5. 198, 10. quas ob 


causas corruerit 242, 15. 249, 7. 
eidem concessa requies 209, 18. 


oas 49, 6. 

* inopia 386, 5. 

Olympias 95, 22. 

Olympias ventus 104, 9, 

Omphale 258, 18. 

Onosander 159, 7. 

Ophiuchus idem qui Aesculapius 
108, 14. — sidus quando occidat 
968, 29. 

Opica i. q. Laurentum 6, 20. 

Opice loqui 6, 21. 

oracula 23, 8. 29, 21. 31, 17. 92, 13. 


96, 9. 105, 1. 106, 20. 144, 5. 
177, 22. 235, 11. 
Orchenia 904, 5. 353, 6. leoni 


subiecta 382, 9. 
memorat Iamblichus 


114, 21. 

Oribasius 103, 99, 

de Oriente praesagia 295, 1. 296, 6. 
910, 17. 322, 13. 330, 18. 334, 
5. 22. per Orientem gentes mol- 
liores 908, 1. 

Orontes fl. 247, 2. 273, 7. 

Orpheus 8, 11. 18, 11. eius placi- 
tum de monade 16, 3. de hexade 
24, 7. de heptade 24, 16. Or- 
phicus versus 68, 22.  Orphica 
sacra 72, 22, 

Osiris sol 15, 5. Nilus 70, 13. 

Ostia urbs 136, 13. 

ostreae augentur iuxta lunae varie- 
tates 12. 

Otho 277, 21. 

ovatio 53, 8. 

P. Ovidius 52, 21. 

ovis sacrificatur Veneri in Cypro 
80, 19. 

Oxiana 301, 20. 355, 20.  aquario 
subiecta 382, 21. 

Pactolus fl. 258, 9. 


426 


Palatinus mons 118, 7. 
tium 9, 20. 11, 21. 

alladium 42, 8. 

Palladius magister officiorum 189, 15. 

udamentum qualis vestis 169, 8. 

amphyli 78, 11. 

Pamphylia 302, 6. 356, 6. piscibus 
subiecta 8382, 23. 

Pan'quibus parentibus natus 102, 17. 
duo Panes ibid. 

σἄάνδημος Venus 78, 16. 

Pandora 7, 10. 

Pannonia unde dicta Paeonia $26, 1, 

panther unde dicatur 73, 15, 

par numerus 16, 15. 

paragoda vestis 194, 10. 179, 1. 
aurigamma 169, 14. 

Parcae 48, 5. 93, 2. 

parentalia 63, 18. 

parentes 141, 14. 17. 
arma 129, 11. 
armenides 8, 6. 20, 7. 

parricida quid sonet 141, 13. 
rthica quid et unde dicta 178, 18. 

Parthica 278, 8. 286, 3. 15. 289, 1. 


290, 20. 997, 15. 305, 6. 332, 6. pers 


833, 16. 347, 19. in eam M. Crassi 
expeditio 280, 8. tauro subiecta 
982, 4. 


partus prodigiosus 15.  quo- 
modo averruncetur 92, 10. 1 


Pasiphaé 79, 6. , 

Paternus 159, 4. ἐν πρώτῃ τακει- 
κῶν 198, 2. 

patricii 86, 6. 133, 15. 
10, 20. sexaginta patriciorum 
collegio libri Sibyllini custodiendi 
mandantur 71, 10. uomodo in 
publicum prodierint 135, 5. mu- 
nificentiam  affectantes 135, 21. 
eorum clientelae 314, 12. 


Patricius Ianus 51, 1. 

atrimonius 191, 19. 

atron 159, 8. 
Patulcius Ianus 51, 9. 
Paulus consul 241, 15. 
Paulus iuris consultus 162, 8. 
Paupertas Amoris mater 117, 20. 
pavo lunoni sacer 60, 2. 
pectunculi augentur ac minuuntur 

iuxta lunae varietates 282, 12. 
pecuaria lues 298, 4. 


centum 


INDEX. HISTORICUS. 


pecudum sanitas 822, 7. — interitus 


817, 1. 


cendio delent 246, 20. qua causa 
utentes Romanos i soliti 
245, 5. 9. | eorum bella cum Iu- 
stiniano 221, 17. 248, 8. bellum 
cum o 245, 18. ad Oron- 


tem usque penetrant 273, 6. 
Persens &0, 8. 
Ps Macedoniae rex supetatas 
Persia 805, 93. tauro subiecta 


ersicium 174, 90. 
ersius poeta 135, 19. 145, 9. 
153, 13. 

onali& quid et quanta cura con- 

fecta 214, 11. 

Pessinus urbs unde dicta 269, 6. 

Petosiris — Zoroastrae —assectator 
274, 13. 

Petronius 153, 15. 

Petrus magister officiorum scripsit 
de magisterio 189, 19. eius do- 
ctrina, virtutes, cum Lydo cen- 
suetudo 190, 6. 

Phaenon 24, 9. 

Phaethon 22, 10. 
sus 115, 6. 

pati cur in Bacohi sacris 73, 8. 

P 0 6. piscibus subiecta 

2 


882, 
Pherecydes 17, 8. 53, 5. 
Philadelphia Lydiae urbs 45, 6. 
18, 22, 349, 8. parvae Athenae 


Phaethontis ca- 


4 Φ 
Philippus astrologus 59, 7. 76, 6. 
Philippi praef. statua 175, 4. 
Philolaus 8, 10. 24, 19. 76, 16. 
philosophi 79, 15. 110, 14. 

oca —* non laeditur 49, 429, 
111, 2. 841, 7. 
bus inducuntur v 


1, 8. 


— pelli- 


navium 50, 1. 





INDEX HISTORICUS. 


Phocas virtute 967,5. mu- 
nificus 268, 1 sqq. pius 269, 14. 
in captivos misericors 269, 19. 

raefecturam suscipit 270, 15. 
vina y^^ conservatus 271, 4. 

Phoenicia 289, 2. 20. 204, 5. 353, 6. 
leoni subiecta 382, 9. 

Phoenicum inventa 5, 15. — eorum 
lingua quomodo dicatur deus 
74, 12. 112, 18. — Astarte eorum 
dea 80, 4. 

Phosphorus 23, 9. 

Phrygia 903, 18. 352, 18. 355, 16. 

Phthas apud Aegyptios Vulcanus 
9 


4 Φ 
Phylarchus 116, 16. 
physici 30, 18. 33, 20. 102, 12. 
physielogi 77, 8. — 
pilis militum  insidentes stellae 
278, 18. 


pinus à dendrophoris in palatium 
fertur 75, 14. 
piper 


iper 58, 12. 
iratae 349, 6. 944, 6. 948, 15. 
Pisander 258, 11. 
piscium copia 807, 6. 319, 5. 9327, 4. 
930,7. 333,23. proventus 924, 15. 
. interitus 9928, 19. 330, 15. 333, 11. 
subversio 948, 18. pisces marini 
9923, 18. eorum copia 327, 23. 
interitus 331, 4. — pisces minores 
838, 10. fluviatiles 308, 6.  eo- 
rum subversio 344, 9. — piecinus 
sideris ortus 72,6. occasus 74,9. 
pistores Vestae ferias agunt, 93, 5. 
pithus cometes 47, 6. 101, 16. 
lacentae 54, 11. 
Diacentia urbs 54, 12. 
Placotum 229, 3. . 
planetae musico concentu feruntur 
respondentes vocalibus 14, 1. 
uinque praeter solem et lunam 


Plato 36, 8. 41, 17. 45, 2. 56, 5. 
15, 2. 18, 15. 92, 5. in Phaed. 
4, $1. in Phaedr. 8, 20. 19, 17. 
iu Rep. 19, 18. in Tim. 78, 10. 
86, 20. in Symp. 117, 18. eius 
sententia de finibus 45, 18. de 

. Venere 48, 20. — de diversis ini- 
micis 117, 6. 

in plaustris Romae civium vitia elu- 

ebantur 45, 3. 
plebs 317, 18. 318, 17.  illudit ma- 
i bus 57, 4. cur urbem re- 
querit 147, 4, insolens 155, 18. 
plenilunium 21, 14. 84, 1. 





427 


C. Plinius 276, 23. ' 
Plutarchus 8, 6. 70, 12. 118, 21. 
187, 2. in Symp. 17, 14. 

Pluto quid  sgnificet allegorice 
107, 10. 114, 22. cur ᾿Αἴδης di- 
catur 76, 13. eius canis 43, 5. 

pluvia crebra 317,23. parca 287, 28. 
jarga interdum causa terrae mo- 


tuum 349, 14.  ningore mixta 
961, 26. pluviae  prodigiosae 


280, 1. pluvia sementibus utilis 
929, 11. nociva 310, 1. 
podagrae remedium 56, 10. 92, 11. 
poeta 85, 12. 
onias 47, 6. 101, 15. 


ο 
. b. emon 116, 6. 


Polles Aegiensis 274, 22. 

Pollux 2 4 8. 

pomorum penuria 319, 10,  interi- 
tus 320, 2. 

Pompeius Mithridatis victor 48, 11. 
aemulus generque Sullae 165, 13. 

Pomponius 160, 19. 

Pontus 356, 7. eo usque frigus 
immite 288, 3. 

pontificales libri 62, 6. 

pontifices infulati 10, 4. 
147, 11. 151, 10. 156, 
dicü 41, 21. 

Popanon Ianus 51, 21. 

populi secessus 329, 22, 

populus arbor folia solstitio circum- 


T ade 


agit ; Ὁ. 

Porphyrius 105, 14. eius locus de 
igno aeterno "Vestae 48, 16. 
114, 25. 

orracei 65, 20. 

oae Caspiae 244, 13. descriptae 
ab Arriano 246, 9. castellum in 
iis contra barbaros a Persis ae- 
dificatum | causa belli 245, 2. 
246, 4. 

porticus insignes Cpolis 266, 3. 
orus Ámoris pater 48, 21. 117,20. 

Posidonius 83, 5. 

potestas quaedam lanus dicitur 

4 . 
praecones 202, 4. 
praefectura praetorii 174, 8. 184, 22. 


236, 5. 
praefectus urbi 10, 18. 146, 15. 


praefectus annonse militari 230, 20. 
praefectus praetorio unde originem 


habuerit 131, 22. ^ magna eius 
potestas 132, 10. — quomodo ap- 


pellatus Romae, quomodo in ca- 
stris 171, 5. — ensem initio ges- 


498 
e Im 175, Ln sies ins 184, 8, 
um indo. uon ha: 
buit pr "ie —* eius in iu- 
dicio labor 1. 


raefectus —* Orientis 5. 
EL. I A 
raefectus iae 192, 5. 19. 
praefracta falmina quid sint 340, a 


praesagii ratio 111, praes 
capitibus hominum facta 219, 6. 
Praetextatus 52, 10. 


praetor urbanus 10, 15. 151, 13. 
156, 7. 171, 15. 199, 12. 194, 14. 
fidelcommissarius 161, 1. e- 
grinus 151, 14. 156, 10.  tutela- 
rius 161, i. 194, 6. praetorum 
magistratus annuus 156,10. prae- 
tores a —— creati 194, 4. 

atica ticum 

Preisen de. de —* ** 

preces publicae pro salubritate anni 


primiscrinii 198, 15. eorum munus 
et adiutores 205, 18. 

primitiva puncta quid 278, 6. 

princeps quis et quid proprium eius 
129,9.13. principes Romani non 
appellandi domini 125, 19. 

principia rerum tria 18, 11. 

privilegia 10, 23. 

probatoriae 196, 14. 
ἀκίμο 260, 90. 

vehementes 336, 7 
lus 20, 8. 87, 20. 116, 19. 


276, 5. 
Proclus uaestor 214, 22. 219, 6. 
i instrumentum 25, $1. 


quo protio 


rocellae 


procrean 
prodictator 151, 19. 
prodigia 111, 7. de rebus magnis 
admonentia 915, 16. nec opinata 
329, 17. averruncata 344, 1 
Prometheus Tovis pater 84, Hu 
promoti, eorumque catalogi 160, 14. 
196, 


Proserpina frugum praeses 30, 9. 
mater Bacchi 72, 13. — vis quae 
seminibus inest 107, 10. eius 
d 107, 11. Proserpina luna 


98, 18. 


porche er eruca 106, 12. 

tolemaeus rex 11, 8. 

Ptolemaeus mathematicus 102, 10. 
274, 22. 289, 16. 


INDEX HISTORICUS. 


ublicus locus de coelo tactus 
P ificet 348, 6. quid 


Pudiciüee, quando sacrificarint Re- 
mani 117, 12. 
PES. florens sub ipso solstitio 


ulices unde existant 86, 11. 
unicum bellum 95, 9. 
urpura 10, 7. purpurae duo ge- 
nera 178, 16. 
putei aquam | tarbidam emittens 283, 1. 
pyramis in stadio 6, 2. 17.  pyra- 
mis mathematica raGone descri- 
bitur 86, 18. 
«υριγενής "Bacchus 73, 12. 
Py yriphlegethon, memoratus ab Her- 
egyptio 114, 17. 
svoítoxog ἡ Bacchus 1 » 19. 
Pyrois 17, 16. 67, 21 
ras Numae aequalis 8, 18. 
eius sententia de planetarum con- 
centu 14, 4. de monade 15, 8. 
de animo. 21,4. de B9 10." 23, 4. 


92, 8. 

Pythagorei de ferro qua sentiant 
12, 23. diem primam hebdoma- 
dis móc» appellant 14, 11.  eo- 
rom placitum 4 trade ὦ 8 19. 
e die septimo 24,1 e eptatie 
90, 20. de dyade 98, 19. 
25, 14. 51, 14. 299, 19. 

quadrata ra 89, 6. quadratus 
numerus 77, 8. 

quaestor et quaesitor quo differant 
140, 5. quaestores ἃ quo creati 
139, 16. unde dicü 139, 18. 
141, 9. candidati 189, 20. 142,8. 
parricidi cur creati 141, 12. 
classici quando creati 141, $2. 

quaternio 77, 9. 86, 16. 

queror quid sonet 140, 21. 

TE ins numerus 22, 16. 23, 9. 


Quintilis mensis 94, 18. 

Quirinus lanus 51, 2. A 
101, 9. Romulus. 195, 8. 

Quiris Sabinorum oppidum 125, 12. 

«quotidiana 213, 20. 214, 3. 962, 23. 

n e abstinendum mense Aprili 
81, 2. 

ratio 4, 12. 14, 90. eius tres spe- 
cles 18, 15. rationalis matura 
19, 18. ratio impar 45, 15. Mer- 
curius 78, 5. 

rationalium menus 300, 8. 

recinum 205, 9. 


INDEX HISTORICUS. 


regendarii 198, 18. 215, 7. 
reges antiqui cur Silvii appellati 
137, 4. reges et sacerdotes iis- 
dem honoribus affecti 116, 11. 
regesta quid 194, 9. unde dicta 
213, 21. 
regium nomen quid sonet 123, 3. 
dires σεισμοί quid sint 849, 20. 
, 9. 
religiones minime spretae in civi- 
tate 334, 8. sanctius cultae 320,3. 
Remus Romulo maior 125, 2. 
Renatus 159, 6. 
repclia 911, 19. 312, 12. 819,3. 
895, 8 . 9826, 22. 330, 12. 


936, 2. 

Rhaetici montes 225, 12. 

rheda 12, 14. 

Rheni fons et cursus 225, 14. in 
Mosam influit 225, 1 

Rbegium unde dictum. 93, 13. 

Rhinton Pythagoreus 153, 4. eius 
metro usi poetae satyrici 158, 11. 

Rhintonica comoedia 152, 17. 

Roma condita 7, 12. 85, 4. tria 
eius nomina 85, 9. politicum 
eius nomen 85, 14. arcanum no- 
men 85, 10. 15. quomodo con- 
dita 115, 1t. septem montes Ro- 
mae 118, 6. — diarium tonitruale 
Romae peculiare 931, 17. 

Romanorum de Baccho placita 78,1. 
Romani initio omnes militavere 
152, 5. quomodo civitatem divi- 
serint 160, 9. 

Romulus Romam condit 7,12. 85,3. 
Martis filius 7, 18. annonas dat 
militibus 69, 17. Romuli mater 
Ilia 86, 9. " Romulus nomen Au- 
gusti 10, 11. eius imperium 
quale fuerit 123, 3. 125, 1. Qui- 
rinus dictus 125, 3. — eius exer- 
citus qnalis 128, ᾽δ. 129,22. du- 
plicatus post raptas Sabinas 1833, 
18. Romuli ac Remi genitura et 
fata 115, 4. 

Rubrum mare Africae limes 287, 11. 

Rufinus pet. praet. 175, 21.216, 19. 


russati 43, 9. 65, 19. 
C. Rutilius 95, 10. 
Sabaoth 74, 13. 112, 18. 


, 23. 


Sabazius 72, 12. 

satellites 84, 21. 

Sabinus quid 4, 1. Sabinorum lin- 
ua 54, 1. 20. Sabinorum 


ea Nerine 75, 20. 


429 


sacerdotes aeneis forficibus tonden- 
tur 12, 22. sacerdotes olim ma- 
gistratus 119, 3. 120, 9. 

sagitta sidus 961, 15. "quando oc- 
cidat 360, 25. 961, 2. 

engitarins sidus 109, 4. 

Salii a Numa instituti 51, 18. 

Sallustius 119, 14. 201, 13. 

Sallustius praef. Pret ' 244, 23. 

salpinx cometes 102, 11 

Samius placentarum inventor 54, 16. 

Bamocus historicus 226, 1 as 

sancus a abinorum signi- 
ficet 92490. 1 hl 

Sandon 258, 19. 

Bandones 958, 22. 

sandyx planta et c qualis vestis 258, 12. 

sanguine pluit 280, 

sanitas definitur ^w 14. quid ad 
eam tuendam adhibendum sit 
mense Martio 68, 12. 

saporum genera 47, 9. 106, 1. 

Saraceni 103, 19. 

sarcinaria unde dicta 180, 13. 

Sardiani 3, 10. 

Sardinia 64, 21. 

Sardis apud Lydos et annus et urbs 
dicitur 39, 7. 84, 3. 

Sardonius risus 64, 22. 

Sarmatae 301, 20,  aquario subiecti 
982, 21 e 

sarraca 130, 13. 

satura corbis 11, 17. 

Saturnalia 40, 1. 

Saturnus cur liberos suos devorasse 
dicatur 3, 1. Saturni ara in Circo 
6, 6. Venetorum praeses 43, 10. 
66, 10. "Veneris pater 78, 19. a 
filio regno eiicitur 83, 19. Vul- 
cani pater 91, 11. Saturnus pla- 
neta 14, 2, omnium planetarum 
summus- 25, 6. frigidus 58, 9. 
Saturnus Cronise urbis conditor 
116, 5. praeest ordini Titanio 
117, 2. sab eo administrantur 
tonitrua ad austrum vergentia 
900, 11. ei quando sacrificarint 
Romani 117, 14. — eius templum 
cui non licuerit ingredi 116, 16. 

Satyri 73, 20. 

schedarium 205, 8. 

scholae 199, 19. 

scintilla superne in terram labens 
quid significet 279, 20.  scintillis 
aer repletus 280, 

Scipio novi numi auctor bello Pu- 
nico secundo 56, 18. 


430 
scorpius sidus 67, 10. 108, 14. 
382, 19. , , 


scorpius hieme torpescens pedes 
suos depascitur, vere novos re- 
cipit et tactu calaminthae ad- 
stringitur 154, 12. 

scriba praetoris 11, 7. 

scriniarii 215, 15. quando et quo- 
mode in rem publicam introducti 
221, 21. quomodo officio adna- 
m 298, 18. eorum munus 
228, 8. unde appellati 228, 10. 
statua 'Theodosio ab iis posita 

. 229, 2. eorum potentia aucta 
229, 9. | 

scrinium quid sonet 228, 10.  scri- 
nium operum quis instituerit 
146, 22. scrinia 198, 22. 209, 7. 
207, 14. 

scriptores aliquot satirarum 153, 10. 
τεῖ militaris 159, 4. 

scutulata quae vestimenta appellata 
128, 23. P 


scutum quid sonet 198, 19. — quo 
differat ἃ clipeo 129, 3. 
Scythia 192, 5. in ea haud cadunt 


ulmina 339, 9. 348, 16. 

secretarii 205, 12. 

a secretis 204, 10. 213, 5. 221,2 

secretum quid et unde dictum 205,3. 

secundarius numerus non purus 
16, 20. 48, 3. eius usus in fe- 
riis interdictus 17, 11. 

Secundianus consul 218, 22. 

securis insigne magistri equitum 
184, 3. cui soli relicta 184, 16. 

seditio Nica 283, 8. 

segmenta quid 169, 20. segmentis 
soli imperatores usi 178, 21. 

αἀεισταί genus terrae motuum 349, 20, 

sella consulis 145, 10. 

Semele 72, 17. 

sementes ob telluris madorem amis- 
sae 356, 11. 

Sementilis October 109, 9. 

sementivae feriae 30, 3. 

seminis animalis ratio 30, 10. 
terorum seminum 107, 8B. 

senarius numerus 23, 13. 92, 6. 

Seneca 96, 20. 97, 10. 

sensus quinque 25, 20. 

Septembris monsis 105, 8. 

septenarius numerus 24, 19. 390, 
14. 17 

septentrionales gentes cum Africa- 
nis communicantes 289, 1 


1. 
septimestris partus 26, 9. 96, 5. 


Cco- 


INDEX HISTORICUS. 


Septimius praef. praet. 171, 17. 

Seb imontibm sacrum 118, 5. 

Septum appellatum fretum Gadita- 
num 287, 17. 

Seranus dictator 145, 6, ᾿ 

"Ss praef. praet. 186, 1. 214. 22. 


serica vestis 12. 
serpentes bestiae iumenta vexantes 


, 16. 
servi 309, 22. 814, 5. 


329, 10. 92. 
3993, 14. 327, $1. unde dicü 
129, 16. 


sesamum 54, 17. 

Beverium balneum 265, 19. 

Severus imp. 265, 19. 

Bextilis mensis in honorem Ángusti 
Caesaris Augustus dicitar 101, 5. 


304, 1. 
Bibyllini libri 56, 9. 70, 21. 
sica 175, 5. 
Sicania olim Sicilia dicebatur 93, 14. 


: Siccitas terrae motuum causa 949, 11. 


Sicilia 304,5. 349,10. 353,7. olim 
non insula 93, 9. Saturni regnum 
88, 17. — Vulcani patria 91, 12. 
leoni subiecta 382, 9. 

siderum motus 19, 1. — eorum vis 
unde pendeat 44, 5. de siderum 
ortu diarium CI. Tusci 357, 1. 

signa sive symbola deorum 10, 21. 
regia 984, 12. cui signo climata 
terrestria subiecta sint 381, 20. 

silentium, silentiarii 12, 1. 183, 5. 

silva fulmine tacta 345, 11. 347, 17. 

simulacra sudantia 282, 20. 

singulariorum munus οἱ nomen 
199, 19. 200, 1. 

Sinon Virgilianus 108, 7. 

Sirius 46, 20. 

Sirmium urbs 226, 3. 

Sisena 269, 10. 

sitonae 200, 11. 

sitonia 231, 5. 

Socrates in Platonis Phaedone 4, 11. 

Sogdiana 301, 21. 355, 20. aqua- 
rio subiecta 382, 21. . 

sol planeta 14, 5. 22, 90. eius no- 
mina 15, í. ad monadem refer- 
tur 15, 10. — eius natura 16, 8. 
96,19. 78,14. conversiones 21, 11. 
distantia ἃ terra 37, 2. sol in 
libra 40, 14. in aquario 59, 14 








INDEX HISTORICUS. 


in tauro 77, 17. — sol Hercules 
81, 4. sol in ariete 105, 8. in 
ittario 109, 4. — solis defectus 


quid significet 91, 19. 294, 4. 18. 
sol fulminum causa 342, 12. 50- 
lus universales habet efficientias 
283, 19. omnis caloris dispensa- 
tor 342, 2. specie omnibus side- 
ribus antecellit 301, 6. solis de- 
fectus sub Anastasio 280, 19.  so- 
lis defectus a Thalete praedictus 
284, 2. ab Hipparcho 281, 17. 
ἃ Sulpicio Gallo 234, 5. 6 sole 
saxum casurum praedixit Ánaxa- 
goras 281, 9. sol in i 
disciplina observatus 341, 22. 
942, 15. οἱ in disciplina augu- 
rali ab Aegyptiis 800, 21. — soles 
complures eodem tempore 277, 12. 
soli genitori celebrata Agonalia 
118, 3. οἱ peculiares laurus et 
ficus 841, 2. sol Iupiter et He- 
lios appellatas 342, 129. eum 
Iamblichus Platonem esse ait 
114,22. soli Asia subiecta 284,9. 

Solo 159, 20. 

solstitium 56, 19. — vernum 81, 19. 
aestivum 969, 1. aestuosum 
920, 20, 

somnia divina hominibus occurren- 
tia 320, 12. — de somniis P. Ni- 
gidii fragmentum 341, 16. 

sonitus coeli 293, 1. terrae 295, 18. 
298, 12. quid denunciet 297, 23. 

Sopater 52, 11. 


Sophoclis Aiax ab Augusto lat. 
conversus 45, 920. ophocles 
laud. 96, 19. 123, 11. 

Bophro 153, 14. 

specilum ^ Aesculapii — inventum 


108, 10. 
speculum cur in Bacchi sacris 78, 9. 
Sperchius fl. 42, 2. 
sphingiis uvae profunduntur 333, 1. 
Sporacius ad Persas missus 245, 12. 
statua Áeneae 130, 8. "Theodosii a 

scriniariis posita 299, 2. — Iusti- 

niani 229, 7. Philippi 175, 4. 

sudantes vel flentes quid porten- 

dant 282, 20. 
stellae pilis militum — insidentes 

278, 18. velisque navium 278, 19. 

duae stellae nominatae Castor et 

Pollux 279, 2. stella micans 

299, 1. « septentrione qnid si- 

gnificet 277, 9. — stellae meridie 


431 


. pellucentes 280, 20. stella clipei 
effigiem referens 278, 8. 

Stilbo 20, 20. 

Stoici 36, 8. 45, 12. 281, 292. 

Strena 53, 18. 

subadiuva 182, 10. 201, 92. 

sucularum ortus 108, 7. imbrem 
efficit 281, 23. — earum occasus 
117, 93. 364, 15. 378, 20. " 

sudores statuarum 282, 20.  visce- 
rum ovinorum quid significent 
282, 23. 

Suetonius 131, 8. 147, 2. — Caesa- 
rum vitas Septimio dedicavit 
171, 15. 

suggestiones 220, 14. 


suilla carne vescuntur Aegyptii 78,2. 
Sulpicius Gallus solis defectum 


praedixit 284, 5. 

sus aestas 77, 21. Mars 78, 1. 

Sylla 165, 5 sqq. 

synthemata cursus publici 176, 14. 
234, 5. 

Syphax 95, 9. 

Syri quomodo aquam dicant 88, 11. 

Syria 286, 6. 305, 2. "Veneris ma- 
ter 78, 21. Euphratensis 289,20. 
media 354, 14. Syria virgini sub- 
lecta 382, 12. 

tabes quando metuenda 299, 7. tabes 
thoracum 317, 18. 

tabulae duodecim 141, 5. 146, 13. 

Tagae origo 276, 1. eundem Mer- 
curium inferum esse Graeci opi- 
nantur 276, 4. "Tages apud Ita- 
les auctor disciplinae auguralis 
275, 1. ei attribuitur a nonnullis 
scriptum Tarchontis 275, 20. εχ 
eius libris excerptum tonitruale 


Nigidii Figuli 306, 1. εἰ vatici- 
nia Vicellii 350, 19. — TTagae in- 


terpretes 276, 21. 
TTarchon haruspex 275, 5. 11. 19. 
Tarchontes duo 276, 11. 
Tarentinge placentae 54, 14. 
Tarentinus orator 25, 2. 
Tarentum 54, 15. 
Tarquinius Priscus 77, 21. 127, 15. 
Tarquinius Superbus 64, 16. 23. 
144, 1. 173, 19. 

L. Tarquitius rex sacrorum 275, 6. 
"Tartarus flammea zona est secundum 
Hermetem Aegyptium 114, 17. 
Tartessus, Gadira, Gades 287, 19. 
Tarutius mathematicus 7, 15. 

Tatius 135, 14. 
Taurocilicia 289, 20. 


432 


tanrus cur Europae amore captus 
303,2. taurus sidus 7, 17. 77, 17. 

τέλειος λόγος liber Hermetis Aegy- 

ti 114, 13. 

' Tellus mater Bacchi 72, 15. 

tempestates quibus coloribus signen- 
tur 43, 15. — aeris commutatione 
efficiuntur 60, 6. 

templi auguralis regiones 343, 15. 

templum princeps Cpolis 265, 11. 
sanctorum angelorum 269, 12, 

tempus quomodo dividatur 38, 5. 
tempus Hercules 81, 3. t. quo- 
modo in iudicio indicatum 182, 10. 
quantum causis sacris concessum 
182, 2. 

ternarius numerus proprie dicitur 
ppmerus 18, 8. primus numerus 

4 [LÀ 

Terpander Lesbius 72, 11. 

terrae forma 45, 11. terrae motus 
deprecatio 88, 17. terrae motus 
mense Maio 91, 5. terrae motus 
qua re praesignificentur 286, 22. 
terrae motuum causa 348, 21. 
genera 349, 17. de terrae moti- 
bus fragmentum Vicellii 350, 18. 


terrae motus quid portendat 294,8. ἢ 


terra desidens interdum ooenum 
eructat 350, 4. terra de coelo 
tacta 2903, 14. fremitus terrae 
297, 7. 9319, 21. 

tetras 21, 2. 86, 15. 

testamentum vetus 61, 9. 111, 6. 

"Thales 36, 17. 284, 2. 

Thebae 304, 17. 354, 6. Ὑποκπλά- 
s10t 61, 7. Aegypti 82, 19. scor- 
pioni subiectae 382, 15. 

'Thebe Herculia mater 82, 19. 

thecophori 202, 4. 215, 20. 

'Theodosignus codex 176, 19. 217,5. 

Theodosius imp. 95, 22. us 
qnam legem dederit 177,9. 234, 23. 
minor 174, 16. 175, 21. 216, 18. 


236, 18. 

Theophrastus 18, 17. 

Thraces 226, 6. 

"Thracia 226,4. 301,15. 355, 13.29. 
capricorno subiecta 382, 19. in 
ea saxum e coelo cecidit 231, 11. 

'Thracica 249, 5. dioecesis 199, 1. 

'Thrascias ventus 104, 8. 

T'hrasyalces 'Thasius 98, 10. 

thronus cur solium appellatus 127, 5. 
quaJis fuerit veterum regum 127, 7. 

"Thucydides 239, 14. 

Thyone, mater Bacchi ^2, 23. 


INDEX. HISTORICUS, 


Tinius p 5 159. 12. 
tirones 1 qnare 
milites non andi 159, 15. 


unde dicti 160, 7. 
dialus ande dicta dignitas inscr 
us unde inscri- 
ptio 135, 18. 

'Tmolus mons 84, 3. 

toga Romuli qualis fuerit 126, 18. 
unde dicta 126, 20. a Lydo vo- 
catur φαινόλῃς ibid. 144, 90. 

togati qui et cur advocati dicti 201, 

τόλμα dyas 17, 8. 

toni p earum mota efheiantur 

tonitru unde oriatur 50, 6. 999, 10. 
tonitruum et fulgetrum simul fiunt 
800,8. tonitruum emortuum 334, 9. 
diarium tonitruale P. Nigidii Fi- 

1306,1. Romae peculiare 331, 
7. tonitruale Fonteii 332. 
trabea 10, 10. 126, 13. qualis ve- 
stis 127, 3. 

tractatores 215, 13. 

traditio antiqua 107, 4. 

"Traianus imp. 55, 1. eius nomina, 
genus, res 60, 16. 192, 13. 

tralectiones ignium 298, 10. 

Trebatius 139, 19. 

Treveri urbs 161, 11. 

Treveri Sygambri et Franci dicun- 
tur 161, 10. — duce Brenno Ca- 
pitolium aggressi, a Manlio re- 
pulsi 161, 16. 

triacontas 37, 21. . 

trias 18, 3. 77, 1. 92, 7. tres tria- 
des Timaei 40, 3. 

Triballi 159, 13. 

tribuni 65,15. quare creati 155, 13. 
quando 149, ensem gere- 
bent a publicis servis utebantur 
155, 15. 

tribus 65, 14. unde dictae 160, 10. 

tributorum varla nomina 204, 10. 
remissio 41, 2. 

tricenarii 37, 21. 

τριέσπερος Hercules 81, 18. 

"Trieterides 73, 1. 














INDEX HISTORICUS. 


triticum abundantius quam hordeum 
830,4. tritici proventus exiguus 
824, 4. 

τροιτογένεια 42, 16. 60, 4. 

ritonis canis 81, 20. 

trium decem numerus 32, 11. 

trivia 91, 14. 

trochiscus 182, 12. 

'Troglodytae 96, 81. 

'Troglodytica 304, 18. 354,5.  scor- 
pioni subiecta: 382, 15. 

"Troianus equus 108, 1. 

tubarum crepitus auditus e coelo 
280, 13. , 

tubilustrium 75, 19. 

tufae 127, 19. 

turbo aérius 336, 8. turbo accen- 
eus 297,6. quid significet 295, 1. 
$997, 24. noctu delatus 293, 20. 

turmarii 201, 21. 

' Turnus 153, 15. 

'Tuscorum observationes de regio- 
nibus de coelo tactis 306, 12. 
quemadmodum iuxta eorum disci- 

linam —dignoscantur fulmina 


B, 18. 

Cl. Tuscus sumpsit spa e gacris 
Etruscorum 381, 9. . Cl. Tusci 
diarium totius anni 357, 1. 

'T yndareus Helenam filiam diis aver- 
runcis immolaturus 113, 6. 

Typhon mare 70, 13. — cometes 
101, 16. fulmen 340, 1. 

tyranni quo differant a principibus 
123, 19. posteris quoque perni- 
closi 165, 1. 

'Tyrrhenus Etruscos Lydorum my- 
steria edocuit 119, 4. 

'Tyrrhenum mare Italiam alluens 
939, 14. 

Ἰύχη apud Homerum non invenitur, 
sed apud Hesiodum 41, 14. eius 


columna et inscriptio Byzantii * 


48, 10. 55, 1. 94, 4. cur bovina 
facie 70, 15. 
ulmi folia solstitio circeumagunt 232, 7. 
Ulpianus 140, 2. 142, 6. 160, 20. 
"Ulpius "Traianus 60, 16. 
Umbria 93, 16. 
Umbrorum dies 13, 14. 
universi natura ex contrariis viri- 
bus orta 4, 16. — universum se- 
pem rebus conspicitur 25, 21. 
8, 1. legibus naturalibus com- 
positum, consilio numinis admi- 
nistratur 350, 11. 
loannes. Lydus. 


433 
upupse in civitatibus conspectae 


9, 11. 
Urania Venus 23, 13. 79, 1. 
ursa sidus 52, 14. 
uva in balteo praefectorum praeto- 
rio 179, 6. 


Vaginarii 158, 14. 

Valens scriptor rerum Caesaris 
95, 15. 

Valentinianus 69, 20. 

Valerius Publicola 145, 15. 


Vandali 167, 1. 936, 21. 948, 10. 


principes suos Ástingos vocabant 
18, 13 


, 13. 

Varro 51,19. 58,90. 71,12. 74, 10. 
88, 14. 107, 2. 20. 108,15. 119,13. 
199, 7. 195, 8. 130, 5. 179, 15 
969, 11. 285, 4. 381, 11. | 

Varus 139, 4. 

vasa quaedam in iudicio usurpata 
179, 20. 182, 1. 

vectigalia remittuntur 40,19. vecti- 

ia populi Rom. gravia 947, 3. 

Vei 156. 16. 

velox 12, 11. 

venereis abstinendum mense Iulio 


6, 10. 

Veneti 43, 11. 65, 23. 
color 43, 12. 66, 2. 

Venetia 66, 4. 

ventorum pugna 58, 19. 74, 10. 
mutetio 105, 21. — venti cardi- 
nales 104, 8. — ventus morbidus 
896, 11. et calidus 321, 11. 
venti frigidi 364, 14. ^ ventus 
luvias et tonitrua coacervans 


Venetus 


19. 

Venus Martis ct Vulcani uxor 18, 1. 
67, 18. 72, 9. eius ara in Circo 
6,7. natura 23, 11.  Romano- 
rum patrona 29, 3.  floridorum 
praeses 65, 22. ei Aprilis sacer 
77, 6. eius allegoria et nomen 
77, 1 sqq. de nominibus, variis 


Veneribus 78, 4 sqq. origine 
etc. 79,16 sqq. honoribus 80, 12. 


Veneri mare proprium 802, 23. 
et Hippeus cometa 285, 8. Ve- 
neris natalitia 117, 19. — quando 
ei sacrificarint Romani 117, 18. 
Veneris stella lunae proxima quid 
significet 297, 4. . 
vere vel autumno plerique motus 
terrae 350, 8. item fulmina 339, 1. 
ver aestuosum 328, 10. apricum 
926, 9. veris initium 360, 7. 
veredi 12, 15. 200, 2. 254, 18. 
28 


484 


Vergiliarum ortus 107, 1. 866, 9. 
974, 11. 375, 9. plerumque con- 
iunctus cum fulminibus 339, 1. 
et motibus terrae 350, 9. earum 
occasus 376, 27. 

vermes frumento nocentes 818, 19. 

verna, vernaculus 65, 13. 155, 16. 

vernum tempus i. e. Venns 77, 16. 

verutarii 158, 17. 

versus citantur 4, 14. 92. 15, 5. 
18, 5. 23, 8. 29, 21. 31, 17. 55,6. 
68, 99. 94, 1. 258, 8. 263, 8. 

Vespasianus ad imperium promotus 
277, 20. sub eo solis et lunae 
defectus 284, 6. 

"o ? ad lunam appropinquans 

Vesta 2 Romanis colitur 48, 90. 
eius feriae et pompa 93, 6. iguis 
aeternus 114, b4. pa 96, 

veste barbarica uti Romanis non 
Dcuit 131, 2. — vestem candidam 
qui gestarint 142, 10. vestis 
triumphalis 166, 15. vestes quae- 
dam agunt 169, 8. aureae Ly- 
dorum 258, 10. 

Vesuvius mons 266, 11. 

veterani 159, 3. 

apud, veteres statuarum anctoritas 


φ e 

vexilla 127, 20. 184, 3. 18. 

vexillarii 167, 13. 

vexillationes 157, 9. 

via lactea 25, 18. 

Vicellius Tagae interpres 276, 22. 
eius fragmentum de terrae moti- 
bus 850, 18. 

Victor 200, 11. 

vigiles creandi causa 161, 22. ma- 
gistratibus adnumerari non solent 
169, 2. eorum officium 162, 5. 

vindices 242, 10. 

vinearii 158, 21. 

vinum a Lydis inventum 89, 7. 
ubertas ta 837, is. 

virgae species coelestis 285, 1. 

Virgilius 126, 14. 130, 11. 140, 12. 
147, 7. 161, 15. 

Virginius 147, 8. 

virgo sidus 7, 16. 

virgo in Laconica diis averruncis 
immolata 113, 4. 


vini 


. Xanthicus 67, 21. 


INDEX. HISTORICUS. 


virides 65, 90, 

visus auditu velocior 300, 4. 

Vitalianus 244, 2. 981, 1. 

Vitellius 139, 5. 277, 21. 

vitellus 139, 6. 

vitis fulmine tacta 342, 21.  insi- 
gne magistri equitum 184, 10. 
biarchi 184, 14. 

Vittiges 218, 19. 

Vivianus 241, 16. 

vocales graecorum 5,8. septem 
26, 16. 

vocem quando infans edat 46, 16. 
90, 22. — vocum septem varieta- 
tes 26, 7. 

Vocontii 981, 20. 

volucres solis defectu tamquam me- 
dia nocte delabentes 280, 21. 
volucrum interitus 338, 2. 

voluptates 65, 17. 

Vopiscus 138, 12. - 

vortices ignei delabentes 316, 21. 

vota publica 57, 3. 71, 15. 

Vulcaniae insulae 91, 13. 

Vulcanus primus Aegypd rex 223, 10. 
Vulcani quattuor 91,9. "Vulcanus 

uid significet allegorice 91, 13. 
eneris maritus 79, 4. Apollinis 

pater 108, 9. 

vulturis hepar morbi comitialis re- 


medium 96, 1. 


Xanthus historicus 
Xenocrates 34, 9. 
Xenophanes 36, 7. 
Xerxes 102, 9. 
E MH cometes 101, 15. 288, 91. 22. 
φ . 
Zeno 229, 9. 7. 280, 18. 
Zenodotus 241, 19. 
zephyri venti 104, 6. 


89, 8. 


zonae quinque 22, 21. | 

Zopyrus Herodoteus 103,7. (115,12.) 

Zoroaster 14, 9. 16, 10. 274, 12. 

Zone praef. praet. 219, 10. 
22 





LIPSIAE, 


EX OFFICINA B. 


€. TBUBNERBI. 








t 


4 





J 2044 025 986 126 


DATE DUE 





OEMCO, INC. 38-2931